Kinh nghiệm chống tham nhũng của Hongkong .

http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/phan-tich/kinh-nghiem-chong-tham-nhung-cua-hong-kong-2918539.html
Những hình dưới lấy trên mạng cho thấy ảnh hưởng của Anh đối với nghành luật pháp của Hongkong : các quan tòa ăn mặc y hệt quan tòa Anh , v.v...

các quan tòa đeo tóc giả che cả gáy (full-bottomed wig) .

ông này là thư ký tòa án

biểu tượng và huy hiệu của hongkong

Đi dọc theo đường  cái  quan của Đông Dương .

Nguồn : Nat'l Geographic Aug 1931 .

H.1a : Họ phục vụ cho triều đình Bão Đại , Hoàng đế của Việt nam . Phần lớn công việc thường lệ của công sở chính quyền được tiến hành bởi lực lượng thư lại (secreterial) ; những ng này mặc áo dài đen , quần trắng , và khăn đống (turban) . Nhiều ng trong họ là quan , biểu hiện bởi thẻ bài bằng ngà voi đeo trước ngực . 

 

Hình 2b : Quần áo bằng gấm thêu (brocaded silk) , mặc bởi những nhà quý tộc này , làm nhớ lại sự cai trị của triều đại nhà Minh (Ming), khi mà ảnh hưởng của TQ rất lớn tại VN . Người bên trái là 1 quan văn (civil mandarin) bởi nón cánh chuồn (winged scholar's bonnet) , trong khi những ng bên phải là quan võ . 

 H 1c : Một vị quan trẻ đứng kế một trong 12 nhân vật bảo vệ/canh gác tại Đền Văn miếu (Literature Culture) gần Huế . (Trong hình có lẽ là ông Triệu Tử Long , một nhân vật trong Tam Quốc Chí .-Tài).

H 2 : Một công chúa trong cung vua ở Huế . Hàng thước vải xanh , bề ngang 2.50 tấc , được quấn chung quanh đầu để tạo thành một nón rộng , dẹp , theo kiểu khăn đống . Bà được phép , nếu bà muốn như vậy , đội nón màu vàng (màu của vua) , như cha và anh bà .

 H.3  : dinh của Toàn quyền tại Sài gòn . Mặc dù trung tâm hành chánh của Đông dương thuộc Pháp được chuyển từ Sài gòn ra Hà nội từ 1902 , toàn quyền vẫn ở vài tháng mỗi năm tại đây . 

H 4 : như một cử chỉ thân thiện và lời chào của các nữ sinh - độc giả của tạp chí National Geographic , những HS của một trường sư phạm ở Huế đồng ý cho chụp hình .

H5 :  Một nữ nghệ sĩ trong vai nam giới .

H 6 : Những người chạm gỗ ở Đồng Hới là thợ thủ công tài giỏi (master craftman) . Dù cho cơ xưởng của họ chỉ là 1 cái lán/túp lều (shed) và đồ nghề phần lớn là tự tạo , những nghệ nhân này sản xuất những đồ chạm (carving) tuyệt vời , với kiểu mẫu tinh vi (delicate) và phức tạp . 

 

Nghị viện nước Anh (phần 9): Một đầu mối (clue) của tính chất của người Anh. 
. . . 
Trên lý thuyết, NV của QH không thể từ chức. Nếu ông muốn điều đó, ông phải làm đơn xin làm 'cương vị người quản gia' (stewardship) của văn phòng Chiltern Hundreds.' Lý do là, trừ các Bộ trưởng, ko NV nào có thể giữ 1 chức vụ có lợi tức trong triều đình (under the Crown), và dù cho cương vị người quản gia của VP Chiltern Hundred ko còn ý nghĩa hôm nay, nhưng (cương vị này) vẫn đc xem là một chức vụ có lợi tức. Khi chấp nhận điều này, ông tự động bỏ trống (vacate) ghế của ông .
Những phong tục và truyền thống cũ xưa của Viện Thứ Dân cung cấp 1 manh mối (clue) về đặc tính của người Anh. Chúng tôi là một đất nước cổ xưa và hãnh diện về lịch sử của chúng tôi, dù trên tổng thể chúng tôi không biết một cách đáng thương (woefully) về điều này. Nước Anh, không bao giờ quí trọng (esteem) điều gì mới chỉ vì nó mới. Họ thích những truyền thống của họ và giữ gìn (điều này), miễn là làm như vậy không cản trở (impede) sự tiến bộ.
Sự yêu thích truyền thống này có hữu ích thực tế. Năm 1940, sau khi nước Pháp thua trận thì nước Anh và đế quốc đứng một mình, thế giới bên ngoài không nghĩ rằng chúng tôi có 1/10 cơ may tồn tại. Nhưng tại Anh, không bao giờ có một ý tưởng, dù cho yếu ớt nhứt, rằng chúng tôi có thể bị thua trận. Từ TIỀM THỨC, dân Anh luôn nghĩ tới những gốc rể sâu xa của lịch sử lâu dài của họ. Họ đã ko bị ai xâm lăng từ 1066, và dù cho bất cứ xui xẻo/điều xấu (odd) đến với họ, họ luôn tin tưởng rằng thế nào (somehow and other) họ cũng chiến thắng vào giờ chót.
QH gồm có Vua, các Thứ dân và Quý tộc. Không dự luật thành luật nào cho tới khi nó thông qua bởi hai viện và ký bởi Vua. Người cuối cùng từ chối ko ký 1 dự luật là Nữ hoàng Anne, nhưng theo Hiến pháp Anh, sự ưng thuận của Vua vẫn là bắt buộc.
Viện Quý tộc (House of Lords) gồm hơn 700 quý tộc/huân tước/thượng nghị sĩ (peer) với đẳng cấp khác nhau. Trước nhứt là những NV thuộc hoàng tộc (royal blood); đó là, hai người anh/em của Vua bây giờ, các công tước (Duke) của Gloucester và Windsor, và cháu trai trẻ của họ, Công tước của Kent.
Kế đó là các NV tinh thần (Lords Spiritual), Tổng Giám mục của York và Canterbury và 24 giám mục .
Thứ bậc của các NV như sau: công tước, hầu tước (marquess), bá tước (earl), tử tước (viscount), và nam tước (baron). Tất cả các NV này đều là thừa kế (hereditary), nhưng theo Đạo luật về Quyền hạn của Danh hiệu (Appellation Jurisdiction Act) năm 1876 , bảy NV về Luật, làm việc suốt đời, được bổ nhiệm do kiến thức và kinh nghiệm về luật của họ. (Còn tiếp)  

Nghị viện nước Anh (phần 8): Thưa Chủ tịch, tôi nghi ngờ có gián điệp.

Chỉ trong thời đại tương đối gần đây, các cuộc họp của nghị viện mới được đưa tin (report), và Viện vẫn bo bo giữ chặt (jealously guard) quyền ko cho người lạ vào nếu (người này) muốn vào.

Trong lúc chiến tranh thỉnh thoảng cần có những buổi thảo luận mật. TT Churchill, sẽ đứng dậy và nói, 'Thưa Chủ tịch, tôi nghi ngờ có gián điệp'. Nhà báo và khách được mời ra khỏi các ban-công/lô dành cho họ (gallery), và Viện đi vào họp mật.

Khi một NV nghĩ rằng đến lúc mở đèn điện sẽ nói, “ Thưa Chủ tịch, tôi yêu cầu (call for) nến.”

. . .

Các NV của QH có quyền (entitle) chặn đứng (hold up) giao thông ở khu lân cận viện Westminster như là 1 dấu hiệu rằng ko có gì đứng giữa 1 NV và nghĩa vụ của ông tại Viện Thứ dân. Các NV cũng ko bị bắt vì 1 vụ kiện dân sự miễn là ông còn trong điện Westminster, và họ ko bị kiện do phỉ báng (slander) cho bất cứ gì ông có thể nói trong khi tranh luận. (Còn tiếp) 

Nghị  viện nước Anh (phần 7): Cúi chào ghế trống. 

Bất cứ du khách đến Viện Thứ dân đều luôn ngạc nhiên (astounded) khi thấy các NV cúi chào (bow) trước ghế của Chủ tịch dù cho ông ko có mặt. Trước thời Cải Cách (Reformation) ở thế kỷ thứ 16 , Anh là một nước Công giáo La mã. Một bàn thờ (altar) và một thập tự giá đc giả định đứng sau ghế của Chủ tịch, và chiếc ghế của Nhà nguyện St. Stephen nằm ngay chỗ của bàn thờ.
NV cũng cúi chào trượng gậy quyền (mace), phải đc để trên bàn của Viện Thứ dân trước khi Viện có thể họp một cách hợp pháp (legally). Trượng gậy quyền này là biểu tượng của quyền hành ở các nghị viện (assembly) dân chủ trên toàn thế giới. Trượng hiện tại của Viện Thứ dân là trượng 'mới'; có từ 1660, vì Oliver Cromwell (25 tháng 4 năm 1599 - 3 tháng 9 năm 1658) là một nhà lãnh đạo chính trị và quân sự người Anh, người đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập nền cộng hòa ở Anh và sau đó là Huân tước bảo hộ của Anh, Scotland và Ireland) đã chạy trốn với trượng cũ và trượng này ko bao giờ tìm thấy.
Trọng lượng của trượng mới đã mất đi 22 ounce (28.35 gr) kể từ 1660. Không ai hình như biết điều gì đã xảy cho với nó; có lẻ từ sự cọ xát (rubbing), hay đúng hơn là do cân không đúng.
NV của Viện Quý tộc mang trượng quyền (mace). Trượng là biểu tượng cho quyền lực của vua; vì vậy , nó được che khi vua vào Viện Quí tộc.
 Tôi sẽ luôn luôn nhớ về một chiều thứ Sáu khi tôi đang ngồi uống trà với vài SQ của hải quân Mỹ ở Viện. Đột nhiên, 1 cảnh sát tới phòng và la hét/thét lên (shout) vài từ gì đó. Một SQ hỏi, “ông ta đã nói gì?”. Tôi trả lời, “Ông nói, 'Ai về nhà'? "
Câu này nhắc nhớ ta về thời đại mà vùng chung quanh (environs) của Điện Westminster thì đầy rẫy trộm cướp (robber and thief), và cứ sáu NV, dẫn đầu bởi một đứa trẻ vác cuốc (linkboy) với 1 bó đuốc, sẽ quyết định cùng nhau về nhà để cùng đc bảo vệ.
Cũng có một tấm thảm nổi tiếng. Một dải (strip) thảm trên đó có hai đường, chạy trước băng ghế thấp nhứt ở hai bên của Viện. Nếu 1 NV trong lúc phát biểu sôi nổi (exuberance) có thể (chance) đưa 1 chân vượt ra khỏi đường ngoài cùng của dải thảm , tất cả đồng viện sẽ kêu, “ Trật tự! Trật tự!”, cho tới khi ông rút chân lại.
Nhiều thế kỷ trước đây, nhiều NV đã mang gươm tới phòng này, và thỉnh thoảng khi cảm xúc/giận dữ (passion) tràn dâng, có thể dẫn đến việc 1 NV rút gươm và đấu nhau với đối thủ.
Viện Thứ dân đã chán nản với việc cãi lộn (brawling) này, và đã quyết định rằng gươm sẽ để lại ở phòng giữ áo choàng ko tay (cloakroom*), nơi mà từ lúc đó dây da (thong) để giữ gươm – được cung cấp cho NV. Miễn là, ông còn trong vạch mức này, ông ko thể tới gần đối thủ. (Còn tiếp) 
* Cloak: áo choàng hay áo khoát ko tay. 

Nghị viện nước Anh (phần 6): Phong tục kỳ quặc (quaint) nhắc nhớ lịch sử của QH.
Một nghi lễ kỳ lạ xảy ra khi một dự luật (DL) cuối cùng được thông qua bởi viện Thứ dân và Quí tộc và đã có chữ ký của vua. DL được trả lại cho viện Quí tộc, điều này thường có nghĩa (signify) là vua đã chuẩn y, dù ko phải đích thân Vua, nhưng bởi ba Quý tộc, được ủy quyền bởi vua.
Nghi lễ này đc tiến hành tại Viện Quý tộc mà ko ở Viện Thứ dân. Các NV của Viện Thứ dân được mời tới Viện Quý tộc bởi Ngài Chưởng tòa (General Usher). Khi ngài Chưởng tòa sắp gặp các NV này, cánh cửa đóng sập trước mặt ông ta, và ông phải gõ cửa và nhận đc phép trước khi vào.
Hành động này chỉ rõ các NV Viện Thứ dân có thể bày tỏ quan điểm mà ko lo sợ hay cần sự ưng thuận (favor), ko bị làm khó dễ (untrammeled) bởi có mặt của Vua hay cấp dưới của ông.
Tự do ngôn luận có lẽ là tự do đc trân trọng nhứt của tất cả (các tự do) trên nước Anh. Điều này có thể giải thích 'cảnh tượng' nổi tiếng của Luân đôn: các 'diễn giả' (orator) tại công viên Hyde vào các chiều chủ nhựt.
Tôi khám phá rằng định chế cốt yếu này của Anh đã thu hút quân nhân Mỹ hơn bất cứ điều gì khác tại London . . . 
(Còn tiếp) 
Dưới đây là cảnh ở Hyde Park vào mỗi chủ nhật, mọi ng có thể nói về đề tài mình thích.

Nghị viện nước Anh (phần 5): Một vài cử tri có thể bỏ phiếu hai lần.
Dù cho phụ nữ đc bỏ phiếu và đủ điều kiện vào Viện Thứ dân từ 1919, từ đó tới giờ (1946) số NV phụ nữ ko lúc nào vượt quá 5/100 của toàn viện. (Hiện nay tỉ lệ này là 23/100, ở VN 24/100, ở Mỹ 18/100). http://data.worldbank.org/indicator/SG.GEN.PARL.ZS . 
Trong một vài trường hợp, một cử tri có thể có hơn 1 lá phiếu. Ví dụ, những chủ của doanh nghiệp – mà cơ sở (premise) nằm ngoài khu vực bầu cử mà ông sống – có thể cũng bỏ phiếu ở khu vực mà cơ sở ông hoạt động. Những người tốt nghiệp ĐH cũng có thêm lá phiếu thứ 2. Họ có thể bỏ phiếu cho những người (tốt nghiệp ĐH), ứng cử vào trường ĐH, tách biệt với TP mà họ trú ngụ. . . 
TP Luân Đôn, từng đóng vai trò lớn trong những tranh đấu trước kia của QH với các vua họ Stuart, vẫn gửi 2 NV tới Viện Thứ dân – hai ng này được bầu bởi freemen của TP Luân đôn - họ lại có quyền bỏ phiếu thêm tại khu bầu cử mà họ đang sống. (Freemen of the City of London là những ng bỏ tiền để mang chức 'hàm' NV (hay NV danh dự) chứ thực sự ko do dân bầu -- người dịch).
Các NV của QH Anh, có thể ganh tị với lương bổng và tiền thù lao (emolument) của đồng nghiệp Mỹ. Hiện nay (1946), một NV được trả 1.000 bảng Anh/năm (4.000 USD), (tương đương 57.989 USD bây giờ -- người dịch), và bổng lộc (perquiste) duy nhứt là đi xe lửa miễn phí từ điện Westminster tới khu vực bầu cử.
Tất cả các chi phi khác thì tự lo; ví dụ, di chuyển, tem thư, văn phòng phẩm, điện tín, và điện thoại. Ông ta ko có VP và thư ký riêng. Một điều lạ kỳ đối với du khách Mỹ là thấy các NV của QH gặp mặt/nói chuyện (interview) cử tri hay đọc các lá thư cho các thư ký của Viện trong các hành lang thoáng khí (drafty corridor) của điện Westminster. 

NV của QH không có văn phòng riêng, họ làm trong hành lang thoáng mát (drafty corridor). Cũng như các NV khác, ông L. D. Gammans, tác giả, hình phải, phải trả bằng tiền túi cho thư ký của mình từ lương khoảng 4.000 bảng Anh/năm (1946). Các đồng nghiệp Mỹ của họ với mức lương 10.000 đô, quá hào phóng (munificient) với họ. (Còn tiếp) 

 

. . .