TRẬN THUẦN MẪN
THÁNG 6 1965
Phần 1: Dịch từ
trang 638 của quyển The Middle Years, January 1964 tới June 1965.
BẢN ĐỒ QUÂN KHU VÀO THỜI ĐIỂM THÁNG 6 VÀ 7 NĂM 1965.
NHẢY DÙ
VNCH XUẤT TRẬN THÁNG 6/1965.
…
“Đúng như dự
báo, CS đã tập trung chú ý vào Khu Chiến thuật 24 hay Biệt khu 24. Mặt trận B-3
mở đầu cuộc tấn công vào ấp Buôn Mroc ở đông nam tỉnh Phú Bổn.
Sau khi cầm chân một đại đội ĐPQ trên đường tiếp viện và một toán DSCĐ (dân sự
chiến đấu) từ trại LLĐB Phú Túc, quân nổi dậy đã phục kích một đơn vị DSCĐ
khác. Địch quân đã tan biến khi các oanh tạc cơ tới. Quân chánh phủ tái chiếm
Buôn Mroc, nhưng vài ngày kế, tình hình đã suy sụp nhanh chóng khắp tỉnh. Tướng
Vĩnh Lộc, tư lịnh quân đoàn 2, đã đáp ứng bằng cách gửi TĐ 1/40 của sđ 22 bộ
binh tới tỉnh lỵ Cheo Reo của Phú Bổn.
Hành động kế
của CS là phá hủy hai cây cầu quan trọng ngày 28/5. Sau khi cầu Pokaha trên
QL-14 bị phá hủy, xem bản đồ, vùng phía bắc tỉnh Kontum, bao gồm quận lỵ Dak Sut
và trại LLĐB Dak Peh, đã tách rời khỏi phần còn lại của đất nước. Cầu Le Bắc bị
phá sập trên LIÊN TỈNH LỘ (LTL) 7B, đã cắt đường từ quận Phú Túc tới Cheo Reo.
NGÀY
1/6/1965, trung đoàn 95 CSBV đã tràn ngập bộ chỉ huy (BCH) của quận Lệ Thanh,
63 km phía tây của Pleiku. Do định mạng run rủi, một phái đoàn chánh phủ, dẫn đầu
bởi tỉnh trưởng, ngày đó cũng đi thăm quận này.
Do trời xấu
nên không có máy bay bảo vệ, nên đoàn xe đã lọt vào 1 ổ phục kích. Một sĩ quan
VNCH và 6 cố vấn tháp tùng đoàn xe đã chiến đấu anh dũng và cuối cùng được tiếp
cứu bởi 1 trung đội đến từ Pleiku. Một trung đội PHẢN ỨNG NHANH* (Eagle Flight)
của DSCĐ cũng đã được trực thăng đổ xuống. Sau khi hai gunship bị rơi do đạn
phòng không, quân tiếp viện này đã di tản kẻ bị thương, nhưng ko giúp đỡ gì
thêm. Các trực thăng phải trở lại căn cứ vì thời tiết xấu, và thay vì ở lại để
giúp đoàn xe, các DSCĐ đã lên trực thăng đi về.
(*NÓI THÊM: Đây
là là một trung đội gồm lính DSCĐ được nhanh chóng trực thăng vận vào khu vực mục
tiêu, nhằm điều tra các hoạt động đáng ngờ hoặc truy đuổi lực lượng địch đang
rút chạy.
Các đại đội
Tấn công Cơ động (Mobile Strike Force hay MIKE FORCE) đầu tiên được thành lập
vào cuối năm 1964, bắt nguồn từ các trung đội Eagle Flight này để giải quyết các
tình huống khẩn cấp tại các trại LLĐB ở vùng cao nguyên. Họ trang bị tối tân, huấn
luyện kỹ lưỡng, hơn lính DSCĐ, kể cả học nhảy dù. Sau này các đại đội trở thành
các TĐ – người dịch).
Trước tình
hình này, những kẻ sống sót của đoàn xe và trung đội bộ binh tăng viện đã đi về
Pleiku. Sau khi biết rằng một trung đội tăng viện khác đã trở về trong sợ hãi,
viên phó tỉnh trưởng nội an tại Pleiku, bất chấp ý kiến của cố vấn Mỹ, đã ra lịnh
cho 30 lính văn phòng phải đi tiếp viện. Lúc 1700, quân csbv đã phục kích và tiêu
diệt quân tiếp viện này. Nửa giờ sau, đoàn xe của tỉnh trưởng đã lọt vào ổ phục
kích khác, và bị thiệt hại nặng. Khi tiếng súng súng đã im, tổn thất của quân VN
là 63 chết, 23 bị thương, và 19 người mất tích; mất 84 vũ khí cá nhân, 6 vũ khí
cộng đồng; và hư hại 16 xe tải. Hai cố vấn Mỹ chết, 2 bị thương. Viên tỉnh trưởng
sống sót, nhưng viên cố vấn mới về của ông, thiếu tá Bernard Dibbert tử trận.
Đối diện với
1 lực lượng lớn csbv tại phía tây Pleiku, quân nam VN quyết định bỏ quận Lệ Thanh
trừ trại LLĐB ở Đức Cơ. Tiền đồn này giờ đây trở thành vị trí duy nhứt ngăn cản
đối phương dùng QL-19 giữa Cambodia và tp Pleiku. Ngày 1/6, CS bắt đầu vây hãm
trại Đức Cơ cho tới khi quân Việt - Mỹ phá vỡ vòng vây vào tháng Tám.
Trong tình
hình suy sụp ở Pleiku, ngày 3/6, trung đoàn 18 csbv phục kích TĐ 1/40 của sđ 22
bộ binh trên LTL-7B giữa tỉnh lỵ Cheo Reo và cầu Le Bac. Sau khi TĐ này rút lui
1.5 km, bắc quân đã phục kích họ lần nữa. Quân nam VN tan rả, tứ tán rút chạy.
Cố vấn trưởng của TĐ gọi máy bay tản thương cho chính ông và 2 cố vấn bị thương
khác. Các gunship đã bảo vệ cuộc tản thương này, và phối hợp với các oanh tạc
cơ ném bom khu vực này suốt ngày. Tổn thất của nam VN tổn thất nặng.
Đối phương
tiếp tục các chiến thắng này bằng cách kiểm soát các xã ấp và gây gián đoạn giao
thông. Lúc 1030 ngày 9/6, xe dẫn đầu của một đoàn xe DSCĐ đang di chuyển trên QL-19
đã dừng khi thấy lính địch nằm phục kích 10 km tây của An Khê. Khi lính DSCĐ xuống
xe, địch quân, cũng ăn mặc như lính DSCĐ, đã nổ súng, gây tử thương chỉ huy của
đơn vị DSCĐ này. Lính DSCĐ bỏ chạy, nhưng một lính LLĐB Mỹ giữ vững vị trí, bắn
gục 8 tên cs. Ông tiếp tục bắn cho tới khi hết đạn, và rút lui. Một lính Mỹ
khác bị thương. DSCĐ có 10 chết, 18 bị thương, mất 11 súng.
Không thể giữ
vùng Cao nguyên Trung phần rộng lớn nhưng thưa dân, phe nam VN nhường lãnh thổ
cho cs. Tại tỉnh Phú Bổn, quận Phú Túc chỉ kiểm soát quận lỵ. Kế đó, quận Thuần
Mẫn, quận thứ hai trong 3 quận của tỉnh, cũng được rút bỏ. Quân đoàn II đã gửi 1
chiến đoàn gồm 2 TĐ Dù, 1 TĐ bộ binh, và vài đại bác để giúp di tản quận lỵ
này.
Khi đoàn
quân này tiến về làng Thuần Mẫn ngày 30.6, một trung đoàn CS từ trên núi tấn
công đoàn xe. Ác chiến kéo dài cả ngày. Cộng quân đã TRÀN NGẬP bộ chỉ huy chiến
đoàn và đẩy lui TĐ bộ binh, nhưng các TĐ Dù đã cố thủ. Trời tốt đã khiến các
oanh tạc cơ ném bom và bắn phá quân thù, nhưng hỏa lực phòng không dữ dội đã
khiến trực thăng Mỹ ko thể tiếp tế hay tải thương. Đêm xuống trong khi quân
phòng thủ sắp hết đạn.
Tin tình báo
cho biết có 1 trung đoàn CS gần đó, nhưng tướng Vĩnh Lộc rất ít quân trừ bị
tham chiến, do đó ông yêu cầu Bộ TTM giúp đỡ. Bộ TTM tức khắc yêu cầu không
quân Mỹ chở quân TQLC VNCH có sẵn ở quân đoàn 2 và hai TĐ Dù từ SG. Ngày 1/7, TQLC
đã có thể tiếp xúc với đoàn quân bị bao vây, cách Thuần Mẫn 2 ngày đi bộ. Với vị
quận trưởng cho biết ko thể giữ quận thêm 2 ngày, liên quân Việt Mỹ quyết định
di tản quân phòng thủ bằng trực thăng. Cố gắng này thất bại, vì phòng không dày
đặc khiến máy bay ko thể đáp. Cuối cùng quân phòng thủ tìm đường về trại LLĐB Buôn
Brieng. Trận đánh gây cho phe VNCH 30 chết, 59 bị thương, 159 mất tích, và 7 xe
tải bị hủy. Bốn người Mỹ chết, 3 bị thương. CS chết 300 nhưng vẫn giữ quận Thuần
Mẫn.
NGÀY
25/6/1965, trung đoàn 101 csbv chiếm quận lỵ Tou Morong, 72 km bắc của tỉnh lỵ Kontum,
và pháo kích quận lỵ Dak To. Quân VNCH ko tái chiếm Tou Morong. Những giờ đầu của
ngày 7/7, Bắc quân đã chiếm quận lỵ Dak To và đẩy lui cuộc phản công của trung
đoàn 42 nhằm tái chiếm quận lỵ, và chúng đã gây tử thương cho vị trung đoàn xuất
sắc của trung đoàn này – trung tá Lại văn Chu, và gây cho viên cố vấn bị thương
nặng. Trước tình hình này, Vĩnh Lộc đã chỉ định một sĩ quan xuất sắc khác thay
thế - đại tá Đàm văn Quý và thiếu tá John Black cố vấn, để chỉ huy lực lượng
tái chiếm Dak To. Với ba TĐ, ĐT Quý tái chiếm quận lỵ.
=====
Phần 2.
NÓI THÊM VỀ CÁC SĨ QUAN NHẢY DÙ DỰ TRẬN NÀY. Nguồn: nghe từ YouTube.
Theo hồi ký của 1 tiểu đoàn trưởng Dù (dấu tên), chiến
đoàn này do trung tá Bùi Kim Kha chỉ huy, đại úy Nguyễn Khoa Nam làm tham mưu
trưởng. Chiến đoàn trưởng là trung tá Bùi Kim Kha. Bộ Tham mưu gồm có đại
uý Nguyễn Khoa Nam, tham mưu trưởng và Đại uý Phạm Hai, trưởng ban ba
kiêm trưởng ban hai. Tiểu đoàn 5 nhảy dù do thiếu tá Hồ Trung Hậu chỉ huy.
Tiểu đoàn 1 nhảy dù do thiếu tá Đoàn Văn Nu chỉ huy. Tiểu đoàn phó
là đại uý Nguyễn Thu Lương.
Chiến đoàn và đoàn công voa từ
Pleiku di chuyển về hướng Nam, trực chỉ Phú Bổn được tăng phái thêm một pháo
đội bốn khẩu 105 ly của thủy quân lục chiến VNCH.
Ngoài ra còn có một toán cố vấn
Mỹ với cụm truyền tin đi theo để trắc nghiệm việc không yễm của hải quân Hoa Kỳ
từ đệ thất hạm đội và một toán tâm lý chiến của vùng hai chiến thuật trong
nhiệm vụ dân vận và phụ giúp trong việc di tản dân chúng.
Trung tá chiến đoàn trưởng
quyết định điều quân như sau. Tiểu đoàn một nhảy dù trách nhiệm mở đường và lục soát các điểm
nghi ngờ bên PHẢI trục lộ dọc theo các cao điểm.
Tiểu đoàn năm nhảy dù tiến quân
bên TRÁI trục lộ dọc theo các đường đỉnh, đặc biệt lưu ý các cao điểm mà địch
có thể sử dụng để quan sát và pháo kích vào đoàn xe.
Trung tá chiến đoàn trưởng cũng
nhắc nhở hai tiểu đoàn trưởng về chiến thuật công đồn đả viện của địch. Vì chắc
chắn địch biết thế nào quân đoàn cũng gửi quân đến giải tỏa và các tổ trinh sát
địch ở trên các đỉnh cao để phát hiện sự tiến quân của ta trên con đường độc
đạo này.
Ngày đầu tiên, chiến đoàn không
gặp địch, mọi chuyện đều êm ả khi chiều xuống.
Chiến đoàn trưởng cho lệnh tìm
vị trí đóng quân nghỉ qua đêm và sẽ tiếp tục tiến quân ngày hôm sau. Các toán
tiền đồn và tổ báo động của tiểu đoàn một nhảy dù không phát hiện một
sự cố nào cả. Sáu giờ sáng hôm sau, chiến đoàn trưởng ra
lệnh cho tiểu đoàn năm nhảy dù (đã bố trí đêm tại các cao điểm cách bộ chỉ huy
chiến đoàn khoảng ba cây số) tiến quân và tiểu đoàn một nhảy dù
bắt đầu xuất phát. Đại uý Lương cùng hai đại đội 14 và 11 tiến quân bên phải đi sâu vào các cao điểm cách đường cái
khoảng 500 thước.
Đại đội 15 tiếp tục khai thông
trục lộ, tiếp đó là bộ chỉ huy tiểu đoàn một nhảy dù và đại đội chỉ huy, tức
đại đội 10 và cuối cùng là đại đội 12.
Theo lệnh của chiến đoàn
trưởng, đại đội 12 chỉ để lại một trung đội bảo vệ bộ chỉ huy chiến đoàn.
Trung đội cuối cùng của đại đội
11 vừa rời khỏi vị trí khoảng 30 phút, cách điểm đóng quân đêm chừng 800 thước,
đột nhiên súng nổ rang và tiếng quân sĩ la hét vang dội phía sau lưng,
ngay nơi đóng quân bộ chỉ huy chiến đoàn. Nhìn về phía bên phải giữa các khe đá và cây rừng, nhiều địch quân mang lá
cây ngụy trang đang lúc xúc chạy về hướng bộ chỉ huy chiến đoàn.
Đại uý Lương vội điều động hai
đại đội, tiến nhanh về phía địch và bắt đầu khai hỏa.
Trong khi địch vẫn cố tiến
nhanh về phía đường cái, chúng bắt đầu xung phong tràn vào nơi đóng quân của
trung đội một. Trung đội một của đại đội 12 do thiếu quý Điệp chỉ huy phải đánh
cận chiến ác liệt với địch.
Lựu đạn được sử dụng tối đa.
Khi súng hết đạn, các chiến sĩ thuộc trung đội này sử dụng ngay các vũ khí lấy
trên mình các xác chết của địch quân. Thiếu tá Nu điều động đại đội 12
do đại quý Nguyễn Đình Bảo chỉ huy, trở lại cứu nguy cho
trung đội một, đồng thời ngăn chặn và tiêu diệt các tên địch đang cố tràn vào
bộ chỉ huy chiến đoàn. Địch pháo kích mãnh liệt vào vị
trí pháo binh 105 ly của ta.
Lúc đó các khẩu đại bác đã xếp
càng, đang chuẩn bị móc vào xe kéo súng nên không thể bắn trực xạ ngăn cản địch
quân. Đạn 105 ly bị trúng đạn pháo kích nổ tung và rền cả rừng núi. Các anh
em thuộc pháo đội thủy quân lục chiến cũng phải chiến đấu cận sát với
địch. Địch tung lựu đạn vào ta và ta cũng tung lựu đạn về phía địch.
Tiếng la hét của hai bên vang
dội, lực lượng địch càng lúc càng được tăng cường đông hơn. Trước áp lực của
địch, bộ chỉ huy chiến đoàn phải dạt xuống sườn đồi bên trái đường để tránh các làn đạn qua
lại giữa ta và địch. Đại đội 12 đã kịp thời đẩy lui được toán quân địch đang hâm hở xông về phía đoàn xe. Tuy nhiên,
tình trạng càng lúc càng gây cấn và nguy ngập thêm cho bên ta.
Tiểu đoàn năm nhảy dù, cách đó
ba cây số được bộ chỉ huy chiến đoàn điều động về tiếp viện. Thiếu tá Nu quyết định tung thêm đại đội 15
do trung quý Nguyễn Xuân Phê chỉ huy vào trận chiến, đồng thời chỉ thị Đại
uý Lương, tiểu đoàn phó tiểu đoàn một nhảy dù, đưa hai đại đội
đánh vào sườn địch.
Đúng lúc đó, một chiếc phi cơ
quan sát L-19 của Lữ Đoàn Dù do một thiếu tá Hoa Kỳ trong ban không trợ đang
bay quan sát và điều khiển cho không quân oanh tạc, bị trúng đạn phòng không
của địch và đâm nhào xuống cách vị trí của đại đội 14 khoảng 400 thước.
Đại đội 14 đang chiếm cứ các
cao điểm có lợi thế để bảo vệ mặt phải của đoàn xe cũng như chiếc L19 vừa mới rơi. Đại uý Lương quyết định để
lại đại đội 14 dàn mỏng ra cố thủ các cao điểm này, đồng thời chặn đường
chuyển quân của địch, rồi đích thân ông dẫn đại đội 11 trở lại khu
vực đang giao tranh. Đại đội 11 tiến thật nhanh, tràn vào đánh xuyên
hông, phối hợp với hai đại đội 12 và 15 đang chiến đấu quyết liệt với địch.
Bị tấn công cạnh sườn và thấy
có nhiều lính dù xuất hiện, địch bị nao núng giản ra để chống đỡ. Tiểu đoàn năm nhảy dù cũng về gần tới,
đang tràn qua thung lũng phía trái con đường để xâm nhập vào trận địa. Đến gần
trưa thì đại đội 11 đã bắt tay được với đại đội 10 và sau đó di
chuyển qua bảo vệ bộ chỉ huy chiến đoàn.
Tiền quân của tiểu đoàn năm
nhảy dù cũng vừa đến và chia làm hai cánh nhập trận tức thì, cánh một tiến
thẳng theo trục lộ để tiêu diệt các tên địch đang chạy loạn xạ trên đường.
Cánh hai đánh bọc hậu và xuyên thẳng tới nơi địch quân đang tăng cường. Khi
thấy các chiến sĩ tiểu đoàn năm nhảy dù ào ạt tràn vào trận địa,
địch mất tinh thần, vội vàng đoạn chiến. Hô vang trời “tiến lên tiến lên” nhưng đó
chỉ là khẩu lệnh của chúng rút chạy khỏi vùng giao tranh.
Hai đại đội 11 và 15 lục soát
tiến đến các vị trí súng 105 ly. Các khẩu đại bác hư hại do đạn nổ. Các pháo thủ thủy
quân lục chiến mặc mũi đen ngòm do khói đạn, thuốc súng và bụi cát. Tay vẫn lâm
lăm cầm lựu đạn.
Đại uý Bảo đang điều động binh
sĩ thuộc đại đội 12 thu góp các chiến lợi phẩm, xác địch nằm ngổn ngang xung
quanh đoàn xe. Những vật máu lớn loan lỗ còn vươn vải đầy khu vực. Trong trận
này, đại đội 12 chạm địch nặng nhất. Tuy nhiên, Trung uý
Nguyễn Xuân Phê, khóa 13 Võ bị Đà Lạt, đại đội trưởng đại đội 15 đã hy sinh khi dẫn đầu đơn vị về tiếp ứng cho đại đội 12.
Theo cung từ của một tù binh bị
thương, địch bôn tập từ 2:00 sáng với lực lượng cả trung đoàn đến 6:00 sáng đã
đến gần chiến đoàn dù. Chúng bám sát đoàn xe với mục đích tiêu diệt bộ chỉ
huy chiến đoàn và các đơn vị yểm trợ tiếp tế trước khi chặn đánh hai tiểu đoàn
dù.
Toán tâm lý chiến của quân đoàn
2 đi theo chiến đoàn để làm công tác dân vận và di chuyển sau cùng của đoàn xe.
Khi nghe súng nổ và tiếng hô xung phong của địch ở phía trước đã bỏ chạy ngược về Pleku.
Xe chở toán tâm lý chiến chạy
nhanh đến độ năm tiếng đồng hồ đã về đến các tiền đồn đầu tỉnh và báo cáo là cả
chiến đoàn dù đã bị địch tràn ngập và đánh tan.
Quân đoàn hai hoảng hốt gọi lên
Bộ Tổng Tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa xin tăng viện. Vì thế, Bộ Tư lệnh
Lữ Đoàn Dù do đích thân tướng tư lệnh mang quân ra giải cứu.
Ngay chiều hôm đó, viện binh dù
đã được không vận tại Cheo Reo, sau đó mở cuộc hành quân truy kích và giải tỏa
khu vực.
Sau trận này, thiếu tá Hồ Trung
Hậu được cử nắm chiến đoàn một dù, giao tiểu đoàn năm nhảy dù cho đại uý Nguyễn
Khoa Nam chỉ huy.
Ông Nguyễn Thu Lương và Phạm
Hai là hai sĩ quan dù tham dự trận đánh này.
San Jose ngày 26/10/26.
Tài Trần
