I/ Những bí mật dẫn đến thành công và trưởng thành về dân chủ ở Ghana, phần 1.

Tài Trần: Tựa của ý kiến (opinion) này trên CNN đúng ra phải dịch là "Ghana có thể dạy gì cho phần còn lại của Phi châu về dân chủ", và dù bài này đã cũ gần 8 năm nhưng đã cho thấy dân trí ở nước Ghana có nhiều điểm hơn cả dân Mỹ - một nước tự hào có một hiến pháp dân chủ đầu tiên của thế giới.

Có 4 yếu tố : thứ nhứt là có một nền truyền thông tự do ; đặc biệt là báo giấy , radio và TV .

Ở Phi châu , radio là điều sống còn của truyền tải thông tin và sự phổ biến các đài radio FM tại Ghana đã cung cấp một công cụ quý giá để phô bày những vấn nạn , buộc CP phải giải trình (hold goverment accountable) và bảo đảm bầu cử trong sạch . Ví dụ , trong bầu cử năm 2000 , các đài FM này đã gửi phóng viên đến mọi phòng phiếu . Bất cứ điều gì gây nghi ngờ hay ko hợp lý (unseemly) sẽ được phát thanh lập tức khiến các viên chức bầu cử và phóng viên sẽ tới ngay và giải quyết sự việc tại chỗ .

Do vậy , các đài FM này đã bảo đảm một mức độ trong sạch hiếm thấy ở các bầu cử Phi châu . Đã gây ấn tượng đến độ Thomas Friedman , bình luận gia (columnist) của tờ New York Times phải viết: "Hãy ngừng rao giảng Phi châu về dân chủ . Thay vào đó , buộc mọi viện trợ , mọi cho vay của IMF-World Bank kèm theo điều kiện các CP Phi châu phải cho phép các đài FM được tự do hoạt động . Dân Phi châu sẽ làm phần còn lại," ông nói .

Thật buồn , dân Phi châu ko thể làm phần còn lại , vì hiện nay , chỉ có 10/45 nước Phi châu có truyền thông tự do . Ví dụ tại Ethiopia , chỉ có mạng lưới TV do CP kiểm soát cho 83 triệu dân .

Yếu tố thứ hai là có những nhóm xã hội dân sự/ XHDS và các tổ chức phi chính phủ (NGO) sôi động và nhạy bén (vigilant) -- điều này có được nhờ tự do lập hội (association) , tự do biểu đạt và di chuyển , cũng như những cải tiến trong công nghiệp thông tin như phone di động và nhắn tin . Không thể đếm được các tổ chức phi CP - cổ vỏ mọi vấn đề như quản lý tốt để chống tham nhũng , v.v... Một số được lập để chỉ theo dỏi bầu cử ngày 7/12 .

Nổi bật nhứt là Viện các Vấn đề Kinh tế (IEA) , từng tổ chức các tranh luận trong bầu tổng thống . IAE đã góp phần soạn thảo một "Quy tắc Ứng xử của các Đảng Chính trị" và thành lập một Cơ quan Thực thi Toàn quốc để thực thi quy tắc này . Quy tắc này bảo đảm 8 đảng chính trị phải có trách nhiệm về mọi hành động bất hợp pháp hay phi đạo đức - mà họ vi phạm .

Gần như mọi nhóm XHDS , bao gồm các lãnh đạo tôn giáo , đều cổ vỏ bầu cử trong hòa bình . Ngay cả cựu TT Jerrry Rawlings , người từng tổ chức bạo động trong quá khứ , nay đang vận động - ko phải cho ứng cử viên nào - nhưng cho hòa bình .

Ta phải tính tới sự đóng góp của dân Ghana hải ngoại , rất hăng sai trong những vấn đề của đất nước . Năm ngoái , họ đã gửi 14.5 TỈ ĐÔ qua kiều hối . Họ có thể có ảnh hưởng mạnh về chính trị , cũng như hổ trợ các ứng cử viên khác nhau . Do có quan hệ dễ dàng với truyền thông , các CP và các định chế ở hải ngoại , họ có thể vạch trần (raise a stink) những lừa lọc/khuất tất (shenanigan) trong bầu cử ở Ghana .

Tại phần lớn các nước Phi châu khác , không gian cho XHDS bị hạn chế gắt gao . Tại Ethiopia , các ký giả chỉ trích CP sẽ bị kết tội "khủng bố" và đi tù .

Không có truyền thông tư nhân tại Eritrea, "Bắc Hàn" của Phi châu, và ng ta sẽ đi tù ở Zimbabwe nếu xúc phạm TT .Trong khi đó , họ sẽ ko bị như vậy ở Ghana .

II/ Những bí mật dẫn đến thành công và trưởng thành về dân chủ ở Ghana, phần 2.

Yếu tố thứ ba là sự trưởng thành về chánh trị của các lãnh tụ ở xứ này , đã lộ ra một cách kỳ diệu trong bầu cử năm 2008 , khi đảng NDC cầm quyền chỉ thắng với chênh lệch 40 NGÀN PHIẾU . Ở bất cứ nơi nào trên lục địa này , kết quả trên đồng nghĩa với bạo loạn -- khi các kêu gọi giận dữ đòi đếm phiếu lại và xuống đường bạo động . Nhưng Nana-Akuffo-Addo , ứng cử viên thua cuộc , nay là người tranh đấu (contender) , đã vui vẻ chấp nhận thất bại (concede defeat) .

Từng chứa chấp ng tị nạn chạy trốn bạo động và hổn loạn (mayhem) chính trị từ các nước láng giềng , các chính khách và ng dân Ghana đang biết rõ những hậu quả tai hại khi có một quyết định chính trị vô trách nhiệm .

Sự trưởng thành chánh trị cũng lộ rõ sau cái chết của cựu TT John Atta-Mills vào tháng 7 . Không chỉ là sự chuyển giao quyền lực cực kỳ êm thắm mà ng dân Ghana , dù chính kiến hay chủng tộc hay tôn giáo khác nhau , đều bỏ qua mọi khác biệt và cùng nhau chia buồn vị TT qua đời . Một cuộc bầu cử bạo động và hổn loạn , nếu có vào tuần này sẽ là sự sỉ nhục đối với Ghana .

Ta cũng cám ơn các lãnh tụ trong khu vực , đặc biệt là láng giềng của Ghana . Biên giới lõng lẽo giửa các nước Phi châu và bạo động tại 1 nước sẽ đẩy dân tị nạn chạy qua nước kia .

Ghana đã tiếp dân tị nạn từ nội chiến ở Liberia và Ivory Coast (Bờ biển Ngà) . Trong quá khứ , các lãnh tụ trong khu vực cũng đã giúp để bảo đảm bầu cử tự do , công bằng và trong sạch tại Ghana . Ví dụ , trong mùa bầu cử năm 2000 tại Ghana , cố TT xứ Togo , Gnassingbe Eyadema , đóng cửa biên giới để dân Togo ko vượt biên để bỏ phiếu bất hợp pháp ở Ghana .

Yếu tố thứ tư là may mắn tuyệt vời (sheer luck) . Ghana đã may mắn có 1 công dân , Kofi Annan , là TTK của Liên hiệp quốc , 1997-2006 và từng nhận Nobel về Hòa bình .

Trong nhiệm kỳ , ông đã đi lại khắp thế giới , cố gắng chấm dứt các xung đột , dập tắt (douse) các ngòi nổ chính trị . Ông luôn có mặt sớm sủa khi một nước yêu cầu (implode) để thu xếp một hòa đàm (broker a peace deal) -- tại Kenya 2007 , Syria 2011 , v.v... Hãy tưởng tượng ông kêu gọi các chiến binh ở Kenya hay Syria bỏ qua mọi khác biệt khi ngay tại đất nước ông rối loạn với các chính khách đang triệt hạ lẫn nhau (at each other's throat) . Kofi Annan có một tổ chức phi CP tại Accra (thủ đô của Ghana) và đóng vai trò quan trọng trong việc vảo đảm bầu cử hòa bình tại Ghana .

Dù các nước Phi châu khác có thể ko có một 'Kofi Annan' , ba yêu tố còn lại vẫn là tối cần (potent) để bảo đảm bầu cử tự do , công bằng và hòa bình .

Nhiều chuông báo động vang lên về khả năng gian lận ồ ạt trong cuộc bầu cử ngày 7/12 này . Nhưng , với không khí chính trị hiện nay tại Ghana , thật là ngu xuẫn cho chánh khách nào khi mơ tới việc gian lận trong kỳ bầu cử ngày thứ Sáu này - trừ phi ông muốn tự sát về chính trị ./.

Dịch từ : http://www.cnn.com/.../ghana-elections-george-ayittey/

NGƯỜI MỸ BẢN ĐỊA: NHỮNG NHÀ DÂN CHỦ ĐẦU TIÊN CỦA NHÂN LOẠI (American Indians: The original democrats).

Tài Trần: Đã từ lâu, tôi biết ng Mỹ bản địa là một trong dân tộc TIÊN PHONG về Dân chủ và mới đây tôi càng hiểu rõ hơn sau khi đọc bài điểm sách của Tom Atlee về quyển "Indian Givers: How the Indians of the Americas Transformed the World".

Bài dưới đây dịch từ nguồn : http://www.co-intelligence.org/CIPol_IndiansOrigDemoc.html

=====

"Nhiều ng nghĩ rằng truyền thống dân chủ của chúng ta tiến hóa chủ yếu (primarily) từ người Hy lạp và Anh. Nhưng những nền chính trị này, đã dung dưỡng (step in) sự nô lệ, giai cấp quí tộc, và có tài sản là có quyền (property-power); chỉ đáng là một đối xứng (counterpoint) nếu so với nguồn gốc THỰC SỰ của chế độ dân chủ liên bang của chúng ta – (nguồn gốc đó là) người Da Đỏ Mỹ (tên gọi mới là dân Mỹ bản địa/Native American hay American-Indian-- Tài). Trong phần sau đây từ sách Indian Givers: How the Indians of the America Transformed the World (Crown Publishers, NY, 1988), tác giả Jack Weatherford đã nhìn vào văn khố lịch sử để sửa chữa huyền thoại (mythology) mà chúng ta đã đặt ra (raise with)”-- Tom Atlee, một nhà hoạt động xã hội, cho hoà bình và môi trường ng Mỹ, sinh năm 1947.

Chủ đề rõ ràng/dễ thấy (consistent) nhứt trong những mô tả đã viết (pen about) về Tân Thế Giới là sự ngạc nhiên bởi sự tự do cá nhân của ng Da Đỏ, đặc biệt là sự tự do của họ với nhà cầm quyền và với các giai cấp xã hội dựa trên sự sở hữu tài sản. Lần đầu tiên người Pháp và ng Anh đã nhận thức (become aware) bởi khả năng sống trong một xã hội hài hòa và thịnh vượng mà KHÔNG cần sự cai trị của một ông vua.

Khi những tin tức đầu tiên của vùng đất mới này lọt (filter) vào Âu châu, chúng đã ảnh hưởng/tác động (provoke) rất nhiều đến những bài viết về triết và chính trị. Sir Thomas More đã đưa vào (incorporate) quyển Utopia của ông (viết năm 1551) những đặc điểm này – được ghi chép bởi những nhà du hành đầu tiên đến Mỹ . . . tác phẩm của More đã được dịch thành các ngôn ngữ chính của Âu châu.

Louis Armand de Lom d'Arce hay Nam tước Lahontan, đã viết vài sách ngắn về bộ lạc Huron ở Canada, dựa vào thời gian sống với họ từ 1683 đến 1694, (trong thời gian đó ông ) đã tìm thấy một xã hội có trật tự (có luật pháp), nhưng lại thiếu vắng một hình thức chính quyền để áp đặt (compel) một trật tự như vậy . . . Sau đó ít lâu, Lahontan trở thành một người nổi tiếng quốc tế được chào mừng (fete) tại tất cả các giới/nhóm cổ vỏ cho tự do (liberal). Kịch tác gia Delisle de la Drevetière đã đưa những ý tưởng này lên sân khấu qua vở kịch Arlequin Sauvage . . . nói về một người Da Đỏ Mỹ thăm viếng Paris . . . đã có ảnh hưởng mạnh mẽ lên một ng trẻ tuổi có tên là Jean Jacques Rousseau . . . và cuối cùng dẫn đến việc xuất bản tác phẩm nổi tiếng nhứt của ông, Luận Thuyết về Nguồn Gốc của Bất Bình Đẳng (Discourse on the Origins of Inequality), vào năm 1754 . . .

Trong kỷ nguyên này, các nhà tư tưởng của Âu châu đã đúc kết (forge) những ý tưởng được gọi Sự Khai Sáng (Enlightenment) của Âu châu, và phần lớn ánh sáng (của những ý tưởng này) lại xuất phát từ bó đuốc của tự do của ng Da Đỏ.

Khi Cách mạng Mỹ bắt đầu, Thomas Paine đã phục vụ như thư ký của các đặc phái viên (commissioner) - được gửi tới để thương thuyết với bộ lạc Iroquois … ông đã tìm cách học ngôn ngữ của họ và trong suốt phần còn lại của nghề chính trị và viết văn của ông, ông đã coi người Da Đỏ là mô hình/mẫu mực để tổ chức một xã hội.

- trang 122-125 của sách đã dẫn

Theo sử sách, người đầu tiên đã đề nghị một sự liên hiệp của tất cả các thuộc địa và đề nghị một mô hình liên bang là một tù trưởng người Iroquois tên Canassatego, nói tại một hội nghị giữa người Da Đỏ và Anh quốc tại Pennsylvania tháng 7 1744 . . . Ông khuyên họ nên làm như dân tộc ông đã làm và tạo nên một liên bang như Liên minh (League) của người Iroquois . . .

Benjamin Franklin*, một đặc phái viên về Da Đỏ . . . trong thập niên 1750 và đã trở nên quen thuộc một cách tường tận (intimately) những phức tạp (intricacy) về chính trị của ng Da đỏ và đặc biệt với Liên minh của người Iroquois . . . Nói tại Quốc hội Albany năm 1754 , Franklin đã kêu gọi các đại diện của các thuộc địa của Anh nên hợp nhứt và bắt chước Liên minh của người Iroquois. Mô hình của những thực thể chính trị có chủ quyền (sovereign unit) kết hợp thành một chính quyền đã đưa ra một cách chính xác GIẢI PHÁP cho vấn đề – mà các người thảo ra Hiến pháp Mỹ đã gặp. Ngày nay, chúng ta gọi đó là một hệ thống 'liên bang' trong đó mỗi bang giữ quyền lực trong những vấn đề nội bộ và chính phủ liên bang sắp đặt/điều tiết (regulate) những vấn đề chung của các bang . . .

Người Mỹ đã THEO những tiền lệ (precedent) của người Iroquois là luôn luôn có cách để loại bỏ người lãnh đạo khi cần . . . chấp nhận những bang mới như là thành viên thay vì coi họ là thuộc địa . . cho phép chỉ một ng được nói trong các tập hợp chính trị . . .

Một trong những định chế chính trị quan trọng nhứt, đã vay mượn từ người Da Đỏ là 'caucus' (theo tự điển Vdict: cuộc họp kín của ban lãnh đạo một tổ chức chính trị để chọn người ra ứng cử hoặc để quyết định đường lối của tổ chức .--Tài) . . . Từ này lấy từ ngôn ngữ của người Algonquin . . . Caucus trở thành chỗ dựa chính (mainstay) của dân chủ tại Quốc hội và trong các nhóm chính trị và cộng đồng khắp nước Mỹ

- (trang 135-45 của sách đã dẫn)./.

===========================

* Benjamin Franklin có một vị trí quan trong trong lịch sử Mỹ đến độ - tuy ko phải là một lãnh tụ chính trị hay một trong các quốc phụ của Mỹ nhưng được in hình trên tờ 100 đô - rất quen thuộc với người dân khắp thế giới kể cả cả các quan to quan nhỏ của ĐSCSVN!

Ảnh: một hoa hậu của bộ lạc Navajo (đọc là na-va-hô) ở Mỹ, chụp cách đây vài năm.

Ảnh 2-3: lãnh thổ của dân Algonquin trải dài từ Canada đến Mỹ, hình vẽ từ thế kỷ 16 của làng Pomeiock của bộ lạc này.

Chống tham nhũng ở các công trình lớn tại quận Santa Clara, tính minh bạch (transparency), trách nhiệm giải trình (accountability), dân chủ, nhà nước pháp quyền.

Tài Trần : Ở Mỹ, đối với các dự án lớn, xử dụng tiền thuế trị giá hàng tỉ đô, sẽ có các Watchdog (ủy ban theo dỏi), xem bài bên dưới. Hàng tháng ban quản lý các dự án này sẽ thuyết trình về tiến độ thi công, v.v..., trả lời mọi thắc mắc của người dân; ban này - do người dân tự nguyện lập ra, làm việc ko ăn lương, mỗi tháng gặp nhau một lần để giám sát các dự án lớn lao. Nếu trong quá trình xây dựng và vận hành nhà máy Formosa Vũng Áng, có watchdog như thế này thì đã không xảy ra tình trạng xả nước thải độc hại trong thời gian dài, gây chết cá, để rồi không ai đứng ra nhận trách nhiệm. Sau đây bài về 1 watchdog tại quận Santa Clara, bang California.

http://www.tranthanhhien.com/2016/05/uy-ban-theo-doi-cua-cong-dan.html?spref=fb

===

Ủy ban Theo dỏi/Giám sát của Công dân (Citizens Watchdog Commitee).

Tháng 11/2000, cử tri của quận Santa Clara (bang California) đã thông qua Biện pháp A: sẽ trích 0.5/100* thuế tiêu thụ (sales tax), áp dụng trong 30 năm, dành cho việc xây dựng các dự án về vận chuyển. (* Khi bạn mua 1 món đồ 100 đô, bạn sẽ bị đánh thuế thêm 9.5 đô trên món đồ và CQ sẽ trích ra 0.5 đô cho việc xây dựng này.- người dịch).

Biện pháp A chỉ thị (mandate) rằng một ủy ban theo dỏi/giám sát độc lập của công dân, gọi tắt là CWC, sẽ được lập từ Ủy ban Cố vấn của Công dân, gọi tắt là CAC thuộc Sở Vận Chuyển Santa Clara, phải:

- Duyệt xét mọi chi tiêu của Biện pháp A 2.000.

- Tiến hành kiểm toán tài khóa MỖI NĂM bởi 1 kiểm toán viên ĐỘC LẬP để bảo đảm rằng tiền thuế được dùng đúng theo ý định của biện pháp này.

- Tổ chức các cuộc điều trần CÔNG KHAI và phân phát biên bản "trên căn bản ít nhứt 1 năm 1 lần để thông báo cho cư dân quận Santa Clara rằng tiền thuế đã dùng như thế nào."

- In kết quả của kiểm toán độc lập này và báo cáo hàng năm trên báo địa phương.

Đến ngày 1/4/2006, UB Cố vấn của Công dân đã bắt đầu nhận trách nhiệm như là UB Theo dỏi/Giám sát của Công dân cho Chương Trình Biện pháp A 2.000.

Ban Giám đốc của Sở Vận chuyển quận Santa Clara có trách nhiệm thực thi Chương trình Biện pháp A 2000 cũng như tất cả các quyết định liên quan bao gồm soạn thảo, lịch trình thực hiện và mức ngân sách của các dự án. UB Theo dỏi/Giám sát của Công dân có trách nhiệm xem xét các chi tiêu của Biện pháp A 2000 để bảo đảm rằng ngân sách được dùng đúng với ý định của phiếu bầu của dân.

Phiếu bầu của dân yêu cầu mỗi năm ít nhứt 1 lần UB Theo dỏi/Giám sát của Công dân phải tổ chức điều trần công khai (public hearing). Làm như vậy để tạo cơ hội cho cộng đồng bày tỏ cho UB biết các ý kiến, quan điểm hay quan tâm về các chi tiêu của CT Biện pháp A, về các kết quả của kiểm toán độc lập hàng năm, và về các báo cáo của Chương trình Biện pháp A 2.000.

Ủy ban xử dụng các nguồn thông tin sau để đánh giá rằng liệu tiền thuế từ Biện pháp A 2.000 có dùng đúng với ý định của biện pháp không. Các nguồn này gồm các báo cáo về Chương trình Biện pháp A 2.000, các kết quả của kiểm toán độc lập hàng năm, thông tin và ý kiến nhận được qua các buổi điều trần công khai. Ủy ban sẽ đánh giá các thông tin trên để kết luận rằng tiền thuế từ biện pháp này được dùng đúng với ý định của lá phiếu trong năm tài khóa.

Một khi Ủy ban có kết luận, Ủy ban phải thông cho dân biết và đăng trên báo địa phương. Thông báo này cũng đăng trên trang nhà của Sở Vận Chuyển quận Santa Clara.

Dịch từ :

http://www.vta.org/projects-and-programs/Programs/2000-Measure-A-Citizens-Watchdog-Committee

Không đánh, không mắng, các trường mầm non ở Mỹ ‘phạt’ trẻ như thế nào? 

 Đăng lúc 9:43 AM 29/11/2017  29 0

Bạch Vân

123

CÙNG CHỦ ĐỀ

Giới trẻ mê mẩn với cánh đồng hoa cải rực vàng bên sông Hồng

Thiếu niên 14 tuổi bị rắn hổ mang cắn đăng cầu cứu trên mạng xã hội

Không đánh, không mắng, các trường mầm non ở Mỹ ‘phạt’ trẻ như thế nào? 

“Rau ăn ngay tại vườn”, yêu cầu quan trọng về thực phẩm tại vài quốc gia

Thạc sĩ bỏ phố lên núi sống giữa rừng hoa oải hương thơm ngát

Vụ ám sát Kim Jong-nam

Vụ xét xử Đoàn Thị Hương: Kim Jong-nam mang theo 12 chai thuốc giải độc khi bị ám sát

Vụ xét xử Đoàn Thị Hương: Malaysia công bố ảnh chủ mưu người Triều Tiên

Đoàn Thị Hương phải ngồi xe lăn vì kiệt sức sau 3 giờ mặc áo chống đạn

Gần đây liên tục xảy ra tình trạng ‘bạo hành trẻ em mầm non’, sự việc này khiến dư luận xôn xao, mọi người đều phẫn nộ. Trước xu hướng bạo hành trẻ em bị phát hiện ngày càng nhiều, người bạn tôi có con học mầm non ở Mỹ có chia sẻ, vì sao ở Mỹ bạo hành trẻ em hầu như rất hiếm xảy ra ở trường học.

Ở Mỹ bạo hành trẻ em hầu như rất hiếm xảy ra ở trường học. (Ảnh: Pixabay)

Vậy ở nước Mỹ, làm thế nào để tránh khỏi vấn đề này?

Cô bạn tôi có con gái được trực tiếp trải nghiệm nền giáo dục mầm non Mỹ nhận xét rằng, giáo viên ở Mỹ “không quản học sinh”, họ quản lý theo kiểu “tự do mở rộng”. Vì thế nên sẽ không có áp lực lên giáo viên nhưng trẻ em lại có kỷ luật và nghe lời. Những điều này là thật sao? Ai cũng biết trẻ em mầm non hiếu động và hành động “tự do” như thế nào, trường mầm non ở Mỹ làm sao để khiến trẻ nghe lời, và họ có các hình phạt với trẻ như thế nào?

Ở Mỹ, hành vi đánh đập hành hạ trẻ em đều là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Trong các trường mầm non, nghiêm cấm tất cả hình phạt về thân thể. Bởi vì trẻ em còn quá nhỏ, cho nên bất cứ hình phạt thân thể nào đối với chúng cũng đều là một loại ngược đãi.

Và vì nuôi dưỡng những mầm non là công việc cực kỳ quan trọng và đòi hỏi kỹ năng được đào tạo chuyên nghiệp, ngay từ khâu quản lý việc kinh doanh trường mầm non đã phải rất chặt chẽ.

Tiêu chuẩn trường mầm non của Mỹ

Mỹ rất coi trọng việc thành lập trường mầm non. Ví dụ ở California, các nhà trẻ, trường mầm non không có giấy phép sẽ bị phạt 200 USD một ngày, thậm chí có thể quy vào hành vi vi phạm luật hình sự.

Về việc lựa chọn đội ngũ giáo viên, các tiểu bang ở Mỹ lựa chọn giáo viên mầm non thường đòi hỏi có trình độ đại học, giấy chứng nhận tư cách và thông qua kiểm tra lý lịch. Một số tiểu bang có những yêu cầu nghiêm ngặt hơn, sẽ đòi hỏi giáo viên mầm non có bằng thạc sĩ trở lên.

Ở California, các nhà trẻ, trường mầm non không có giấy phép sẽ bị phạt 200 đô la Mỹ một ngày, thậm chí có thể quy vào hành vi vi phạm luật hình sự. (Ảnh: pixabay.com)

Bởi ở Mỹ, người ta xác định được sự quan trọng của một giáo viên mầm non, không chỉ là cô bảo mẫu, chăm bé, mà còn dạy bé từ những điều nhỏ nhất để hình thành kỹ năng sống và nhân cách. Hơn nữa, bé hàng ngày tiếp xúc với cô giáo, những hành vi, cử chỉ của cô đều sẽ hằn sâu trong tâm trí trẻ, cô giáo mầm non không thể là người thiếu nhân cách, nóng nảy, cộc cằn, thậm chí ngoại hình cũng không thể quá khó coi.

Vì sao các giáo viên mầm non ở Mỹ không nghiêm khắc quản lý trẻ em?

Từng có một người mẹ Trung Quốc có con theo học ở mầm non Mỹ phàn nàn rằng: “Tôi bảo giáo viên đúng giờ cho con tôi uống nước, nhưng cô ấy không hề làm theo”.

Còn giáo viên này thì trả lời rằng: “Nước uống đặt ở ngay nơi đó, nếu em ấy khát có thể tự lấy uống, chúng tôi không muốn ép buộc trẻ em”.

Nhìn qua thì giống như giáo viên kia rất không quan tâm đến trẻ nhỏ, nhưng không lâu sau đó người mẹ này phát hiện tính độc lập và khả năng thích ứng hoàn cảnh của con mình tốt hơn rất nhiều.

Ngoài ra, các bậc phụ huynh cũng nhận ra rằng, giáo viên mầm non ở Mỹ yêu quý trẻ em là thực sự xuất phát từ trái tim, và rất sẵn sàng biểu đạt tình cảm của mình một cách tự nhiên nhất và chân thành nhất. Họ theo nghề vì sự yêu thích và đam mê, chứ không phải vì tiền, đi làm không phải là để kiếm miếng cơm manh áo, mà làm gì cũng phải có đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm ở trong đó. Thế nên đã là cô giáo mầm non thì chắc chắn phải yêu trẻ và luôn tìm tòi sáng tạo trong công việc, sẵn sàng áp dụng những phương pháp giáo dục tiên tiến và nhân văn nhất.

Vì sao giáo dục mầm non ở Mỹ vô cùng tự do và mở rộng?

Nói đến nền giáo dục ở Mỹ, ấn tượng đầu tiên của rất nhiều người chính là sự tự do, rộng mở, học sinh có thể tự lựa chọn ngồi trên bàn hoặc ngồi dưới sàn, trực tiếp gọi thẳng tên giáo viên… Thật ra đây không phải không có nguyên tắc, mà là người Mỹ tôn trọng sự tự do, cho trẻ em quyền bình đẳng và môi trường để thể hiện bản thân.

Nói đến nền giáo dục ở Mỹ, ấn tượng đầu tiên của rất nhiều người chính là sự tự do, rộng mở.(Ảnh: pixabay.com)

Tuy nhiên, quy định vẫn sẽ là quy định, bất kỳ sự tự do nào cũng phải nằm trong khuôn khổ nhất định và không làm ảnh hưởng tới những người khác. Các trường mầm non ở Mỹ rất nghiêm khắc đối với vấn đề thời gian, đi trễ 10 phút thì cổng trường sẽ đóng cửa, nếu quá 10 phút sẽ bị phạt.

Các trường mầm non tư thục thì thời gian tương đối thoải mái hơn, nhưng nếu tan học trễ hơn giờ quy định thì trường học có thể bị phạt tiền tính theo mỗi phút.

Ngoài thời gian nghiêm khắc thì các trường mầm non ở Mỹ đối với quy phạm hành vi (quy tắc ứng xử) cũng rất nghiêm khắc. Đứa trẻ mỗi ngày sẽ mang về một “thẻ hành vi” yêu cầu phụ huynh ký tên, trong thẻ có 10 mục: 1. Học tốt, 2. Có trách nhiệm, 3. Có lịch sự, 4. Giao tiếp tốt, 5. Dũng cảm, 6. Không chú ý, 7. Thiếu sự chuẩn bị, 8. Không có ý thức trách nhiệm, 9. Quấy nhiễu học tập, 10. Hành vi không an toàn. 5 mục đầu tiên là tích cực, 5 mục sau là tiêu cực.

Và giáo viên đều có ghi chép nhận xét trẻ mỗi ngày. Vậy nên có thể nói, vấn đề tự do không có kỷ luật ở Mỹ như lời đồn đại là không hề tồn tại.

Các trường mầm non ở Mỹ phạt trẻ em như thế nào?

Sau khi đọc những điểm trên, chắc rằng chúng ta sẽ ngờ vực: Giáo viên không thể đánh, không thể mắng học sinh, vậy rốt cuộc họ phải dùng biện pháp gì để xử phạt những đứa trẻ mắc lỗi, ngỗ ngược? Câu trả lời rất đơn giản. Biện pháp đó chính là “cấm túc” (không cho phép đi khỏi khu vực đã quy định)

Dựa theo độ đuổi của các bé mà thời gian cấm túc cũng không giống nhau. Ví dụ, trẻ em 2 tuổi ngồi 4 phút, trẻ 3 tuổi ngồi 6 phút. Đừng nghĩ chỉ vài phút, đối với trẻ em, đó đã là một khoảng thời gian rất dài. Việc tách trẻ ra một mình vừa làm trẻ bình tĩnh trở lại vừa khiến chúng muốn được quay trở lại với các bạn nên phải kiềm chế bản thân mà cải biến hành vi cho phù hợp hơn. Cho nên đây có thể nói là “tuyệt chiêu” của các giáo viên mầm non ở Mỹ.

Việc tách trẻ ra một mình vừa làm trẻ bình tĩnh trở lại vừa khiến chúng muốn được quay trở lại với các bạn đây cũng là “tuyệt chiêu” của các giáo viên mầm non ở Mỹ. (Ảnh: immica.org)

Ở Mỹ, chắc chắn giáo viên sẽ không được phép động chạm gây tổn thương cho cơ thể cũng như tinh thần trẻ nhỏ. Việc bạo hành là điều kinh khủng tương đương với tội hình sự. Người Mỹ đặc biệt tôn trọng trẻ em, không phải chỉ bởi các bé còn nhỏ tuổi, non nớt, cần sự ưu ái, quan tâm chăm sóc mà còn vì trong quan niệm của họ, mỗi một con người ngay từ khi ra đời đã là một cá thể độc lập, có cá tính và những mong muốn độc lập của mình. Bất kể bố mẹ hay thầy cô giáo đều không nên áp đặt đặc quyền chi phối và hạn chế hành vi của chúng. Trẻ nhỏ được gián tiếp truyền thụ một suy nghĩ rằng, sau này trong cuộc sống, không ai kể cả cha mẹ hay thầy cô có thể thay thế chúng trong những lựa chọn và quyết định dù là nhỏ nhất. Vì thế, cần phải làm cho trẻ cảm thấy rằng bản thân chúng, chứ không phải ai khác là người quyết định và chịu trách nhiệm với chính mình.

Thế nên, mẹ Việt có thể sẽ thấy hơi kỳ lạ khi cô giáo hay mọi người Mỹ trưởng thành khác khi nói chuyện với trẻ nhỏ lại ngồi xuống để có thể giao tiếp với trẻ đầy đủ nhất bằng ánh mắt và sự lắng nghe thật sự. Khi nói chuyện với trẻ, người lớn cũng rất chăm chú nghe khiến trẻ cảm thấy được tôn trọng. Khi trẻ ăn cơm, không thể nhồi, ép. Khi trẻ phạm lỗi cũng không ngay lập tức la hét, quở mắng. Khi muốn trẻ làm gì đó như thay quần áo hay đi rửa tay ăn cơm, cũng không thể to tiếng ra lệnh… Cả xã hội đều trân trọng và tôn trọng trẻ em như vậy, thì từ trong nhận thức cơ bản nhất, họ đã không có khái niệm bạo hành trẻ. Đó là cách ngăn chặn tội ác một cách triệt để nhất.

Trẻ em ở Mỹ thường học những gì?

Trong ấn tượng của nhiều người, giáo dục ở Mỹ theo kiểu tự thân phát huy, giáo viên tùy ý giảng dạy. Trên thực tế, nền giáo dục ở Mỹ là rất linh hoạt, cho trẻ nhỏ tiếp xúc, quen thuộc với các môn học như đọc viết, toán học, khoa học…

Ví dụ, trẻ em sẽ sử dụng các cốc đo, xi lanh và các thiết bị khác để tiến hành đo lường, trẻ không những phải động tay mà còn động não. Hoặc để cho các em đóng vai diễn kịch, dựa theo hứng thú mà tiến hành chơi trò chơi, lựa chọn đồ chơi. Nếu chủ đề của trò chơi là “nhà” thì các em sẽ sử dụng một số ốc vít, chốt, ống nhựa và các vật liệu khác, tự thiết kế, xây dựng ngôi nhà nhỏ của mình.

Giáo dục Mỹ dựa theo hứng thú mà tiến hành chơi trò chơi, lựa chọn đồ chơi.(Ảnh: bizsale.vn)

Ngoài ra, trường học còn mời những người chuyên nghiệp từ bên ngoài về dạy một số môn học. Ví dụ như huấn luyện viên bóng đá địa phương sẽ được mời đến dạy trẻ em chơi bóng vào thứ tư, và ảo thuật sẽ được biểu diễn vào thứ năm…

Những trường mầm non ở Mỹ cũng rất coi trọng khả năng đọc sách độc lập của trẻ em, nhưng việc này chỉ dành cho những lớp mầm non tương đối lớn. Giáo viên sẽ dạy trẻ viết và đánh vần những từ đơn giản, cũng dạy chúng đọc những quyển sách về khoa học, đời sống, kỹ thuật và nghệ thuật…, bồi dưỡng cho chúng thói quen giữ an toàn, khỏe mạnh và vệ sinh. Vì vậy các trường mầm non ở Mỹ không hề thiếu sách, họ rất quan tâm đến khả năng tự đọc sách của mỗi đứa trẻ.

Nước Mỹ phát triển và hưng thịnh như ngày nay bởi rất nhiều nguyên nhân, song có lẽ một trong những nguyên nhân quan trọng là người Mỹ đã quan tâm một cách thực sự đến việc giáo dục và đào tạo con người ngay từ giai đoạn đầu tiên. Cách mà người Mỹ dạy trẻ em ở độ tuổi mầm non có lẽ sẽ cho chúng ta nhiều gợi ý về vấn đề cần quan tâm hơn nữa trong việc giáo dục trẻ ở giai đoạn này. Bởi khi chúng ta có đầy đủ sự quan tâm, thì nhận thức và hành động của toàn xã hội mới có thể thay đổi và đúng mực hơn.

Theo ĐKN

THƯ NGỎ CỦA CỘNG ĐỒNG NHỮNG NGƯỜI YÊU TỰ DO DÂN CHỦ KIỂU VIỆT NAM .
Hởi những bạn đang sống ở các nước tư bản 'dảy chết' đang nghĩ rằng VN thiếu tự do dân chủ , xin hảy lắng nghe :
Ở Việt nam chúng tôi , người dân và quan chức to nhỏ được QUYỀN làm bất cứ cái gì mình thích , kể cả VI PHẠM PHÁP LUẬT (hối lộ , nhận hối lộ , mua bằng giả , chạy chức , chạy án , mở TMV mà ko cần xin phép , . . . kể ra ba ngày không hết) miễn là thõa mãn các điều kiện , rất dể thực hiện , sau đây :
1/Việc làm hay dịch vụ đó không nhằm mục đích CHỈ TRÍCH , LÊN ÁN hay LẬT ĐỔ chế độ ; hay cổ vỏ cho TỰ DO , DÂN CHỦ , TAM QUYỀN PHÂN LẬP , hay NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN kiểu Tây phương . Đây là điều cấm kỵ với chế độ hiện nay , do vậy nếu không thỏa mản điều kiện này , 2 điều kiện còn lại sẽ không còn giá trị .
2/ Đã chung chi đầy đủ cho CA và chính quyền địa phương , hay đã chung chi đầy đủ cho CẤP TRÊN (cấp chủ quản) .
3/ Sẵn sàng chung chi mạnh tay cho Tòa án nếu việc làm hay dịch vụ này bị đổ bể (dự phòng thôi , chứ dollar - đã chung chi - đâu phải là dollar giả) .
Nếu thỏa mản ba ĐIỀU KIỆN này thì bạn không có gì để lo lắng với việc làm hay dịch vụ này cũa mình , vì bạn đã được BẢO KÊ từ A tới Z . Ví dụ : một hội viên cũa chúng tôi đã lập một hệ thống nhà hàng có vũ sexy 100/100 và nhiều màn 'độc đáo' , còn hơn cả Pattaya cũa Thái , hoạt động từ nhiều năm tại Q. BÌNH THẠNH , TP. Hồ Chí Minh mà vẫn 'bình an vô sự' dù đã bị một tờ báo nêu tên và địa chỉ . Đây là một nghề 'NHẤT BẢN VẠN LỢI' , không phải đầu tư nhiều mà thu lợi rất nhanh vì dựa vào 'vốn tự có' của các vũ nữ của nhà hàng .
Lá thư này được viết bởi Ban Lãnh đạo Cộng đồng (với trên VÀI TRIỆU thành viên lúc thành lập , và ngày càng có nhiều người gia nhập) có tên 'Cộng đồng những Người Yêu thích Tự do Dân chủ kiểu Việt Nam' , (Community of Vietnamese-Style Democracy and Freedom Lovers) nhằm trả lời những bức xúc hay 'ném đá' từ một số người trong/ngoài nước sau vụ 'dân chúng chen lấn ăn sushi miễn phí' .
Nếu bạn đang ở nước ngoài , mà muốn tìm hiểu thêm hay muốn gia nhập , xin vào :
http://www.communityofvietnamese-styleofdemocracyandfreedom… .
Xin nhớ gỏ 'freedom' chứ không là 'condom' vì nó sẽ đưa bạn sang một website khác .
Nếu bạn ko truy cập được , có lẽ do người nhận tiền (để mua domain này) đã dùng tiền đó 'tham quan' dài ngày nhà hàng kể trên . Trể lắm là 1/2 tháng , website này hoạt động .
Nếu có rảnh , bạn chịu khó đến các TĐS hay TLS nơi quốc gia bạn cư ngụ để lấy mẫu đơn . Nếu có 1 hay 2 nhân viên cau có hay hách dịch khi tiếp xúc với bạn , xin thứ lỗi vì quán tính XIN CHO ở Việt nam cũa nhân viên từ VN mới qua . Với thời gian sống ở các nước dân chủ , những tánh xấu này sẽ được khắc phục .
Cuối thơ , Cộng Đồng Những Người Yêu Tự Do Dân chủ Kiểu Việt Nam đang hân hoan trông chờ các bạn gia nhập . Trân trọng cám ơn ,
Hà nội (河内)ngày 28.10.2013 .
T.M. Đồng chí 阮 吨 敢 Chủ tịch kiêm Sáng lập viên
Tổng thư ký
(đã ký)
Đồng chí 阮 成 子
(Có bằng Bovine Ph.D. tại Liên Xô) .
Xin thứ lỗi : chưa có con dấu vì đang thương lượng về giá cả của con dấu với cơ quan chủ quản . Người nhà với nhau cả nhưng do văn hóa RỪNG NÀO CỌP NẤY , nên chúng tôi rất thông cảm việc này .

Ý dân là ý trời : ý kiến dân được gửi đi qua 1 nhấp (chuột) hay chính quyền điện tử tại Mỹ . 
(Đăng lại sau tin bà BT Kim TIỀN , dù bị nhiều tai tiếng , vẫn cương quyết "hy sinh" để phục vụ nhân dân ) .
"TP Mountainview , bang Cali vừa ra đời 1 công cụ trực tuyến để cổ vỏ sự phản hồi của dân , có tên là "Tòa thị chính MỞ của Mountainview" .
Câu hỏi đầu tiên được đặt ra bởi tòa thị chính là "Tp Mountainview có nên ra luật về lương tối thiểu hay ko ?"
"Ngay bây giờ , ng dân có thể gửi phản hồi đến hội đồng TP * vào bất cứ lúc nào , từ bất cứ nơi nào - mà họ đang dùng máy tính . . . giúp ng dân có thể gửi phản hồi , đọc phản hồi từ ng khác và đc báo hiệu (alert) khi có chủ đề mới đc đưa ra từ TP , " theo bà Shonda Ranson , Điều hợp viên Thông tin của TP .
Vào ngày 8/9 , phiên họp về v/đề lương tối thiểu là chủ đề đầu tiên . Các chủ đề sẽ cập nhựt hóa suốt năm .
Trước đó các tp Palo Alto , Menlo Park và 1 số tp khác đã áp dụng công cụ này ; đc phát triển bởi 1 cty có tên Peak Democracy đặt tại Berkeley , Cali .
"1 trong những mục tiêu của hội đồng tp là dùng kỷ thuật để nâng cao (enhance) các dịch vụ , và đây là cách để chúng tôi cải tiến chất lượng phục vụ dân" bà Ranson nói . "Bằng cách dùng công cụ này chúng tôi thấy đc mọi ý kiến từ nhiều phía về 1 v/đề cũng như vươn tới các ng dân ko thể dự các cuộc họp của tp , nhưng lại muốn có tiếng nói với tp . Ng dân sẽ ko nhận trả lời cá nhân từ tòa thị chính , nhưng mỗi còm sẽ đc đọc bởi chúng tôi " .
Dịch từ báo SJMN ngày 25/8/14 .
* Ở các TP Mỹ , mọi chính sách đc bàn cải và quyết bởi hội đồng TP (city council) . Tòa TC (city hall) , tương đương với UBND TP chỉ là cơ quan thực thi các chính sách đc thông qua bởi HĐ này . Các thành viên của HĐ này đc ng dân địa phương trực tiếp bầu lên và hưởng phụ cấp SUỐT ĐỜI , sau khi ko còn làm việc . Người Mỹ quan niệm , ko thể để ông thị trưởng hay các thành viên này trở nên nghèo khổ hay homeless sau khi rời chức vụ - và để tránh tham nhũng theo kiểu TƯ DUY NHIỆM KỲ của các quan tham VN .

Ảnh: Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Ảnh: Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Ảnh: Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Đăng bởi Elvis Ất on Saturday, August 26, 2017 | 26.8.17

Cuối những năm 1980, Mông Cổ đã trải qua gần 70 năm “kiên trì” trên con đường xã hội chủ nghĩa, lại nằm giữa hai đất nước cộng sản khủng lồ là Trung Quốc và Liên bang Xô viết. Ít ai nghĩ Mông Cổ sẽ có một số phận khác.

Nhưng đến năm 1990, khối xã hội chủ nghĩa bắt đầu sụp đổ, nhiều nước ở Đông Âu như Ba Lan đã mất kiên nhẫn với những người cộng sản, chế độ độc đảng và nền kinh tế chỉ huy. Họ chọn một con đường khác. Điều này ảnh hưởng lớn đến số phận của Mông Cổ.

Thêm vào đó, Mông Cổ không thể dựa vào viện trợ từ Liên Xô nữa, vì bầu sữa chung này cũng bắt đầu cạn kiệt và rơi vào khủng hoảng.

Mặt khác, nội bộ đảng cầm quyền, đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ (Mongolia People’s Revolutionary Party – MPRP) bị chia rẽ. Tư tưởng cải tổ theo hướng dân chủ của Mikhail Gorbachev ở Liên Xô ảnh hưởng đến một số lượng đảng viên không nhỏ của đảng này.

Dân số Mông Cổ lúc này là khoảng 2,2 triệu người, 70% dân số dưới 35 tuổi. Hơn 50% thanh niên sau khi tốt nghiệp đại học không tìm được việc làm. Họ bắt đầu thấy khó thích nghi trong nền kinh tế bao cấp, độc quyền. Người dân bắt đầu nhận thấy nền kinh tế đi xuống trong cuộc sống hằng ngày.

Những điều này đã đưa Mông Cổ bước trên một con đường mới: dân chủ hóa.

Cuộc tuần hành đầu tiên vào ngày 10/12/1989 trước Trung tâm Văn hóa Thanh niên (Ulaanbaatar, Mông Cổ). Ảnh: Zorig Foundation.

Thanh niên là lực lượng chính trong cách mạng dân chủ ở Mông Cổ.

Ngày 10/12/1989, đúng một tháng sau ngày Bức tường Berlin sụp đổ, 13 thanh niên tuyên bố thành lập Liên hiệp Dân Chủ Mông Cổ (Mongolia Democratic Union – MDU). Họ tổ chức cuộc tuần hành đầu tiên của mình với hơn 300 người tham gia.

Lãnh đạo của MDU là các thanh niên trí thức từng đi học Liên Xô và Đông Âu. Họ cũng bị tư tưởng của Mikhail Gorbachev ảnh hưởng mạnh mẽ.

13 thanh niên này bao gồm Tsakhiagiin Elbegdorj, người sau này trở thành Thủ tướng và Tổng thống của Mông Cổ, và Sanjaasurengiin Zorig, người sau này trở thành Bộ trưởng Bộ Giao thông  – Vận tải và bị ám sát trước khi tuyên thệ trở thành Thủ tướng của Mông Cổ năm 1998. 

Những người biểu tình cầm biểu ngữ “Hệ thống đa đảng”, “Pháp quyền”, “Nhân quyền” và “Tự do báo chí” ngày 10/12/1989. Ảnh: Zorig Foundation.

MDU yêu cầu đảng cầm quyền MPRP hợp pháp hóa hệ thống đa đảng, cải tổ Quốc hội, tổ chức bầu cử trong vòng một năm, tự do hoá báo chí và nhận trách nhiệm về những hành vi đàn áp nhân quyền mà họ đã làm. 

Hàng nghìn người tham gia biểu tình gần Tòa nhà Chính phủ. Ảnh: Zorig Foundation.

Sau đó, các cuộc biểu tình ủng hộ phe đối lập diễn ra hàng tuần, có tổ chức và ngày càng đông hơn.

Khẩu hiệu của họ là “Thời cơ đã đến, hãy tỉnh dậy đi”, “Nhân dân Mông Cổ hãy leo lên lưng ngựa”, “Sự thật sẽ không được biết đến nếu nó bị che giấu”.

MDU trở thành lực lượng lãnh đạo trong các cuộc tuần hành. 

Lãnh đạo của MDU Sanjaasurengiin Zorig đọc diễn văn ngày 21/01/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 21/01/1990, lãnh đạo của MDU, Sanjaasurengiin Zorig (28 tuổi), đọc diễn văn trước hàng nghìn người biểu tình tại quảng trường chính. Zorig đã kêu gọi xóa bỏ đặc quyền của đảng MPRP là “giai cấp tiên phong, lãnh đạo xã hội” trong Hiến pháp của Mông Cổ.

Các cuộc tuần hành không được cấp phép nhưng vẫn diễn ra và ngày càng đông người tham gia.

Phóng viên quốc tế bắt đầu đến Mông Cổ bằng visa du lịch để đưa tin về những cuộc tuần hành. 

Tượng đài Josef Stalin bị giật đổ ngày 6/02/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Đầu tháng 2/1990, sau một cuộc tuần hành của 1.400 người, tượng đài Josef Stalin bị người biểu tình giật đổ.

Ba lực lượng khác cũng được thành lập và kết hợp với MDU hình thành một liên minh, đặt tên Four Forces (Bốn Lực lượng), để lãnh đạo phong trào dân chủ, bao gồm: Phong trào Dân chủ Xã hội (Democratic Socialist Movement), Liên đoàn Tân Tiến bộ (New Progressive Union), Liên đoàn Sinh viên Mông Cổ (Mongolia Students Union).

Bốn lực lượng này kết hợp khá nhịp nhàng, luôn hướng về mục tiêu là cải cách luật pháp (legal reform).

Từ đây, cuộc cách mạng dân chủ của Mông Cổ bắt đầu. 

S. Zorig phát biểu tại hội nghị lần thứ nhất của MDU yêu cầu chính phủ từ chức và giải tán Quốc hội hiện tại. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 18/02/1990, MDU tổ chức hội nghị lần đầu tiên với 611 đại biểu đến từ 16 tỉnh, thành phố của Mông Cổ. Tại đây, MDU tuyên bố thành lập đảng Dân chủ Mông Cổ (Mongolia Democratic Party – MDP).

Phát biểu tại cuộc họp, S. Zorig  đã yêu cầu chính phủ từ chức, giải tán Quốc hội (People’s Great Khural) và tái bầu cử Quốc hội.

Cũng trong hội nghị này, MDU thành lập tờ báo độc lập đầu tiên của Mông Cổ, The New Mirror. 

Hàng chục nghìn người đã đổ ra đường gây áp lực với đảng cầm quyền. Ảnh: Zorig Foundation.

Lúc này, Bộ Chính trị đã chuẩn bị những biện pháp đàn áp người biểu tình. Tuy nhiên, do nội bộ bị chia rẽ, một số đảng viên ủng hộ chuyển đổi dân chủ, mặt khác, Four Forces đã tổ chức những cuộc tuần hành trong ôn hòa, nên không có cuộc đàn áp nào xảy ra. 

Hơn 100.000 người tham gia tuần hành ngày 04/3/1990 tại thủ đô Ulaanbaatar. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 04/3/1990, trong lúc Bộ Chính trị đang họp thì hơn 100.000 người đã biểu tình trước Viện Bảo tàng Lenin ở thủ đô Ulaanbaatar (dân số của thành phố này lúc đó khoảng 590.000 người). Họ yêu cầu Quốc hội sửa đổi Luật Bầu cử, chia tách quyền lực giữa đảng và nhà nước, và Bộ Chính trị phải từ chức.

Four Forces đã gửi một kiến nghị chung đến chính phủ và Quốc hội về thực hiện những yêu sách của người biểu tình. 

10 thành viên của MDU tuyệt thực vào ngày 07/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Sau ba ngày, không một ai trả lời của kiến nghị của họ.

Ngày 07/3/1990, 10 thành viên của MDU đã tuyên bố tuyệt thực cho đến chết trước tòa nhà chính phủ nếu Bộ Chính trị không từ chức và thực hiện những yêu cầu của người biểu tình.

Một ngày sau đó, S. Zorig và một số thành viên của MDU được mời gặp Thủ tướng và Phó Thủ tướng. Cuộc họp được truyền hình trực tiếp trên truyền hình.

Ngày 09/3/1990, số người tuyệt thực đã lên đến 33 người. Tin những thanh niên tuyệt thực vì dân chủ lan rộng khắp Mông Cổ. 

Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng Bí thư của đảng MPRP Jambyn Batmunkh. Ảnh: Zorig Foundation.

Bất ngờ, ngày 12/3/1990, Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng Bí thư của MPRP Jambyn Batmunkh tuyên bố ông và Bộ Chính trị sẽ từ chức. Ông hứa MPRP sẽ từ bỏ đặc quyền là “lực lượng lãnh đạo và dẫn dắt xã hội” trong Hiến pháp Mông Cổ và một cuộc bầu cử Quốc hội sẽ sớm được tổ chức

Sau lời tuyên bố của J.Batmunkh, những người biểu tình dừng tuyệt thực theo đúng lời hứa của họ. 

Bộ Chính trị Mông Cổ trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII của MPRP từ 12-15/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII từ ngày 12-15/3/1990 của MPRP, toàn bộ thành viên của Bộ Chính trị đã tuyên bố từ chức và bầu lại thành viên mới. Gombojabyn Ochirbat (61 tuổi) được bầu làm Tổng Bí thư của MPRP. 

Phiên họp bất thường của Quốc hội Mông Cổ từ ngày 21 -23/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 21/3/1990, Quốc hội của Mông Cổ triệu tập một phiên họp bất thường, các đảng và phong trào đối lập được mời đến quan sát. Tại cuộc họp, Chủ tịch Quốc hội J. Batmunkh và Thủ tướng D. Sodnom tuyên bố từ chức. Quốc hội bầu Chủ tịch mới là Punsalmaagiyn Ochirbat và tân Thủ tướng là Sh. Gungaadorj.

Như đã hứa với phe đối lập, Quốc hội đã xóa bỏ vai trò lãnh đạo của MPRP trong Hiến pháp, thừa nhận đa nguyên chính trị và mọi công dân tự do tham gia đảng phái và các tổ chức dân sự.

Ngày 31/3/1990, đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ (Mongolian Social Democratic Party – MSDP) được thành lập, chuẩn bị cho cuộc bầu cử mới. Nhiều đảng khác cũng được thành lập và sẵn sàng cạnh tranh với MPRP. 

Hội nghị đảng Dân Chủ Mông Cổ (MDP) ngày 7-8/4/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Đầu tháng 4/1990, đảng Dân chủ Mông Cổ (MDP) tổ chức Đại hội Đảng lần thứ Nhất. MDP kêu gọi tổng tuyển cử toàn quốc, soạn thảo tân Hiến pháp với sự tham gia của tất cả lực lượng chính trị và cho phép tự do báo chí.

Hơn 100.000 bản in của tờ Aрдчилал (Dân Chủ), một trong những tờ báo độc lập đầu tiên của Mông Cổ, đã phát hành vào ngày 07/4/1990. Nhiều tờ báo khác cũng lần lượt ra đời. 

S.Zorig (cầm loa) kêu gọi “Nếu các bạn ủng hộ chúng tôi, xin hãy ngồi xuống” trong một cuộc biểu tình cuối tháng 4/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Cuối tháng 4/1990, không hài lòng trước những cải cách chậm chạp của đảng cầm quyền, phe đối lập đã tổ chức một cuộc biểu tình với khoảng 50.000 người tham gia và bao vây tòa nhà Chính phủ.

Ngoài yêu cầu về soạn thảo tân Hiến pháp và tổ chức bầu cử, phe đối lập còn buộc MPRP phải từ bỏ những đặc quyền của mình về sử dụng ngân sách quốc gia, truyền thông và kiểm soát bộ máy của chính phủ, bao gồm cả quân đội và công an.

Tình hình căng thẳng đến mức, Chủ tịch Quốc hội P. Ochirbat đang thăm Trung Quốc phải trở về nước ngay lập tức. 

Người biểu tình bên trái và quân đội bên phải trong cuộc biểu tình vào cuối tháng 4/1990 trước tòa nhà chính phủ. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 30/4/1990, đảng MPRP đã mời các nhóm đối lập bàn về việc soạn thảo tân Hiến pháp.

Ngày 14/5/1990, Quốc hội họp và sửa đổi Hiến pháp một lần nữa về thể chế nhà nước và thông báo bầu cử Quốc hội.

Thời gian bỏ phiếu sẽ vào cuối tháng 7/1990 với nhiều đảng phái tham gia. Một cơ quan giám sát độc lập cũng được thành lập.

Quốc hội cũng sửa đổi thiết chế Chủ tịch nước thành Tổng thống, vị trí này được thành viên của Quốc hội bầu ra.

Quốc hội Mông Cổ trở thành một Quốc hội lưỡng viện: Great People’s Khural với 430 nghị sĩ và State Baga Khural với 50 nghị sĩ được bầu ra từ Great People’s Khural.

Sate Baga Khural được xem là một Quốc hội thường trực (a standing Parliament), đóng vai trò quan trọng trong việc sửa đổi các điều luật để thông qua tân Hiến pháp năm 1992. 

Đại diện của đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ (Mongolia National Progressive Party – MNPP) đăng ký tham gia ứng cử vào Quốc hội tại Tòa án Tối cao của Mông Cổ. Ảnh: Zorig Foundation.

Lúc này, mọi sự chú ý của công chúng đổ dồn về cuộc bầu cử vào cuối tháng 7/1990.

MPRP và các đảng phái đối lập bắt đầu đăng ký tham gia ứng cử với Tòa án Tối cao của Mông Cổ. Có 2.413 ứng cử viên gồm đảng viên thuộc sáu đảng phái và các ứng viên độc lập tranh cử vào 430 ghế của Quốc hội (Great People’s Khural).

Hơn 43.000 người tham gia trong 9.963 ủy ban bầu cử khắp cả nước, đảm bảo bầu cử thực sự dân chủ.

Đây là kỳ bầu cử dân chủ và tự do lần đầu tiên trong lịch sử Mông Cổ. 

Xe buýt vận động tranh cử của các đảng phái đối lập. Ảnh: Zorig Foundation.

Thời gian vận động tranh cử chỉ kéo dài hơn một tháng.

Phe đối lập gặp nhiều khó khăn khi vận động tranh cử. Họ thiếu hụt về tài chính nên các đảng đối lập chỉ dùng chung một xe buýt để vận động tranh cử, được mua từ tiền quyên góp.

Diện tích của Mông Cổ rộng gấp năm lần Việt Nam nên vận động tranh cử là một vấn đề lớn. Các đảng đối lập vừa không có tài chính vừa không đủ thời gian nên rất khó vận động ở tất cả các đơn vị bầu cử, nhất là khu vực nông thôn. 

Cử tri nghe S. Zorig nói về chương trình hành động của đảng Dân chủ Mông Cổ vào 1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Còn MPRP, ngoài lợi thế về tài chính, họ còn sở hữu hệ thống tổ chức đảng từ trung ương đến địa phương, đồng thời lại kiểm soát báo chí nhà nước nên có nhiều thuận lợi.

Các đảng đối lập đã tuyên bố sẽ tẩy chay cuộc bầu cử nếu MPRP không chịu từ bỏ một số đặc quyền của họ. Cuối cùng, MPRP đồng ý từ bỏ quyền kiểm soát đối với quân đội và công an. 

Một điểm bỏ phiếu ở ngoại ô thủ đô Ulaanbaatar. Ảnh: Zorig Foundation.

Thời gian bỏ phiếu kéo dài một tuần, từ ngày 22 – 29/7/1990. Hơn một triệu cử tri lần đầu tiên đã bầu cho các đảng phái khác nhau, chiếm 98% tổng số cử tri.

Kết quả kiểm phiếu cho thấy MPRP giành được 60% tổng số phiếu bầu, nhưng lại chiếm đến 86% số ghế của Quốc hội (343 ghế), vì họ thắng nhiều ở khu vực nông thôn.

40% số phiếu còn lại thuộc về phe đối lập và các ứng viên độc lập. Đảng Dân chủ Mông Cổ chiếm 23 ghế, đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ chiếm 7 ghế, đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ chiếm 4 ghế, đảng Lao động Tự do Mông Cổ chiếm 1 ghế và 51 ghế còn lại thuộc các ứng viên độc lập. 

Phiên họp thứ nhất của Quốc hội Mông Cổ ngày 03/9/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 03/9/1990, Quốc hội của Mông Cổ bắt đầu phiên họp lần thứ nhất, bầu P. Ochirbat (thuộc MPRP) làm Tổng thống đầu tiên của Mông Cổ và Gonchigdorj (đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ) giữ chức Phó Tổng thống.

Quốc hội bầu D. Byambasuren (thuộc MPRP) làm Thủ tướng và hai Phó Thủ tướng là Da. Ganbold (đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ) và D. Dorligjva (đảng Dân chủ Mông Cổ). 

P. Ochirbat trong lễ nhậm chức Tổng thống Mông Cổ. Ảnh: Zorig Foundation.

P. Ochirbat tuyên thệ nhậm chức Tổng thống theo nghi thức truyền thống của Mông Cổ, nhưng lời tuyên thệ của ông đã không còn nhắc đến chủ nghĩa cộng sản, Marx hay Lenin như truyền thống của đảng cộng sản. Ông cũng tuyên bố sẽ hợp tác với phe đối lập để cải thiện tình hình của Mông Cổ. 

Một số thành viên Sate Baga Khural được bầu ra từ Great People’s Khural vào tháng 9/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Quốc hội tiến hành bầu ra 50 thành viên tham gia vào State Baga Khural, dựa trên tỷ lệ mà đảng đó đại diện trong Quốc hội. Theo đó, MPRP có 31 thành viên, đảng Dân chủ Mông Cổ có 13 thành viên, sáu thành viên chia đều cho đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ và đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ.

Nhiệm vụ đầu tiên và duy nhất của State Baga Khural là soạn thảo và thông qua một Hiến pháp mới, giúp nền dân chủ của Mông Cổ thành hình và đứng vững trong tương lai. 

Biểu quyết thông qua tân Hiến pháp Mông Cổ ngày 13/01/1992. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 13/01/1992, trong một kỳ họp kéo dài 70 ngày, Quốc hội Mông Cổ đã thông qua bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên và vẫn còn hiệu lực cho đến ngày nay.

Từ đây, một nhà nước đa nguyên được hình thành, nơi quyền con người được đảm bảo và quyền lực nhà nước bị kiểm soát chặt chẽ. Mông Cổ từ bỏ con đường xã hội chủ nghĩa đã kéo dài hơn 70 năm. 

Mông Cổ được xếp vào nhóm các nước tự do, theo báo cáo Tự do trên thế giới năm 2017 của Freedom House. Ảnh: Chụp màn hình.

Kể từ đó, Mông Cổ rũ bỏ hình ảnh một nước độc tài toàn trị, vươn lên trở thành một trong những nước tự do nhất châu Á, sánh cùng các nước tự do khác như Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Ấn Độ (màu xanh). Trong khi đó, Việt Nam, Trung Quốc và nhiều nước khác ở châu Á được xếp vào nhóm các nước không tự do (màu tím) hoặc tự do một phần (màu vàng), theo báo cáo Tự do trên thế giới năm 2017 của Freedom House.

Sau kỳ bầu cử năm 1990, Mông Cổ chuyển đổi từ một nền kinh tế chỉ huy sang kinh tế thị trường nhiều thành phần. Bình quân thu nhập đầu người ở Mông Cổ tăng từ 587 đô-la năm 1992 lên 3.686 đô-la năm 2016, gấp 6,2 lần.

Tài liệu tham khảo:

• Mongolia in 1990: Upheaval, Reform, But No Revolution Yet (William R. Heaton)
• How democracy was born in Mongolia (Zorig Foundation)
• Democratic election in Mongolia experience for other nations (Ministry of Foreign Affairs Mongolia)
• Mongolia’s Political and Ecomomics Transition: Challenges and Opportunities (The Asia Foundation)

Trần Long Vĩ

(Luật Khoa)