https://911gfx.nexus.net/vietnam/maps/nc48-04/nc48_04c.html

 

68. Trong chiến dịch mùa khô 1973-1974, Chiến khu Đ đã phản công quân địch, tiến lên mở rộng vùng giải phóng, chuẩn bị cho thời cơ lớn trong giai đoạn cuối cuộc chiến tranh?

68. Trong chiến dịch mùa khô 1973-1974, Chiến khu Đ đã phản công quân địch, tiến lên mở rộng vùng giải phóng, chuẩn bị cho thời cơ lớn trong giai đoạn cuối cuộc chiến tranh? - Đồng Nai - Đất nước - Con người (vncgarden.com)

Đánh bại chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ, ta đã lập lại thế cân bằng và nghiên dần cán cân lực lượng về phía cách mạng. Một thế trận mới đã mở ra triển vọng đánh thắng giặc Mỹ theo lời di chúc thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuối năm 1973, Trung ương Cục và Bộ Tư lệnh Miền quyết định mở chiến dịch mùa khô 1973-1974 phản công và tiến công nhằm đánh bại kế hoạch bình định của địch, tiếp tục mở hành lang, tạo bàn đạp vững chắc, mở rộng hơn nữa vùng giải phóng miền Đông Nam Bộ, tạo thế và phát triển thực lực, chuẩn bị giành thắng lợi lớn hơn trong mùa mưa tới. Trong thực hiện kế hoạch mùa khô, phải thu hồi, làm chủ 4 xã ở Chiến khu Đ cũ, mở rộng và làm chủ một số khu vực phía nam sông Đồng Nai, đường 14 từ Đồng Xoài đi Bù Na, Bù Đăng, cô lập thị xã Phước Long và chi khu Phước Bình. Đêm 4-11-1973, chiến dịch Bù Đăng-Tuy Đức (Quảng Đức) mở màn. Đoàn 249 đặc công R cùng bộ đội chủ lực tiến công địch trong căn cứ Bù Đăng, Tuy Đức, Đắc Sông và trụ lại đánh phản kích làm thiệt hại quân nguỵ thuộc sư đoàn 22 và đoàn biệt bích B1 đến chi viện, giải vây. Chiến dịch Bù Đăng-Tuy Đức thắng lợi, mở ra một vùng giải phóng liên hoàn dọc theo tuyến biên giới từ Quảng Đức-Phước Long-Bình Long-Tây Ninh-Lộc Ninh nối liền xuống tới vùng trung tuyến Dầu Tiếng-Bến Cát-Củ Chi. Đặc biệt đường hành lang chiến lược từ hậu phương miền Bắc theo đường Trường Sơn có thể đi ô tô qua Chiến khu Đ về Lộc Ninh-thủ đô của Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hoà miền Nam Việt Nam từ khi ký kết Hiệp định Paris 1972. Phố hợp với chiến dịch Bù Đăng-Tuy Đức, lực lượng vũ trang Chiến khu Đ và vùng ven đã tiến lên phản công, đẩy quân địch ra khỏi vùng căn cứ và vùng tranh chấp, giữ vững các cửa khẩu của chiến khu. Đầu tháng 1-1974, tiểu đoàn Phú Lợi và du kích xã đã chặn đánh trung đoàn 43 sư đoàn 18 nguỵ và 2 tiểu đoàn biệt động quân, diệt 134 tên, bắn cháy 6 xe thiết giáp. Bộ đội địa phương Châu Thành và Lái Thiêu đánh lui 1 tiểu đoàn bảo an, diệt 54 tên, bắn cháy 5 xe quân sự. Trong lúc chiến dịch mùa khô đang diễn ra sôi động, Trung ương Cục chỉ thị “công tác xây dựng căn cứ là vấn đề rất lớn và cơ bản, bức thiết trước mắt cũng như lâu dài. Phải tạo được sự liên hoàn giữa các địa phương, các đơn vị của Quân khu và quân chủ lực Miền”. Thực hiện chỉ thị của trên, Khu uỷ và Quân khu miền Đông đã chỉ đạo xây dựng vùng căn cứ mạnh cả kinh tế và an ninh quốc phòng; tập trung sản xuất lương thực để chống đói trước mắt và dự trữ lâu dài. Trong năm 1974, các đơn vị hậu cần Quân khu và hậu cần căn cứ đa gieo trồng và thu hoạch được 8.000 tấn lương thực. Bên cạnh đó, hậu cần Quân khu và các tỉnh Chiến khu Đ cũng mở được thêm nhiều cửa khẩu, thu mua nguồn hàng từ vùng địch đưa về căn cứ. Các tuyến đường giao thông vận chuyển hàng hóa trong vùng căn cứ được lực lượng công binh làm tốt hơn, bắc được cầu dã chiến qua sông, suối, nhiều tuyến, nhiều đoạn chạy được xe ô tô vận tải, xe máy, xe quân sự. Từ những trung tâm Mã Đà (căn cứ Khu uỷ và Quân khu) đi ô tô được về Phước Hoà, Phước Tiến, Bình Mỹ, Bình Cơ… Đoạn Tà Lài, Vĩnh An đã có cầu phao để vượt sông Đồng Nai. Đặc biệt xe tăng và thiết giáp của ta có thể đi qua vùng Chiến khu Đ xuống tận vùng ven phía bắc và tây bắc Sài Gòn. Nhìn chung, thế và lực ở miền Đông và Chiến khu Đ trong mùa khô 1974, đã mở ra rất lớn. Đây là một bước nhảy vọt của lực lượng ta sau cuộc tiến công chiến lược 1972. Căn cứ Chiến khu Đ đóng một vai trò quan trọng trong nhiệm vụ “trung chuyển” ở miền Đông, chuẩn bị cho những trận quyết chiến chiến lược cuối cùng.

Comments

You do not have permission to add comments.

 

ĐÊM NOEL GIỮA RỪNG BÙ BÔNG

16/03/2021

 

trong Ký ức chiến trường

 2

0

Lượt chia sẻ

202

Lượt xem

Chia sẻ lên FacebookChia sẻ lên Twitter

ĐÊM NOEL GIỮA RỪNG BÙ BÔNG

Trình Tự Kha

Một ngày cuối năm tôi có chuyến công tác lên Tây Nguyên, qua Đồng Xoài xe lăn bánh vào con đường Hồ Chí Minh huyền thoại . Đường Hồ Chí Minh hôm nay là đại lộ thênh thang ,còn giữa rừng đại ngàn kia không biết có còn dấu vết con đường mòn Hồ Chí Minh ngày xưa tôi đã cùng đồng đội của Đoàn 2020-Hà Nội hành quân vào Nam ( ? ). Hơn 3 tháng trời ròng rã từ Trạm khách Làng Ho,vượt dốc 1001, qua ngã ba Đông Dương, vượt sông Mê Công…chúng tôi mới tới những cánh rừng Tây Ninh . Xe vẫn lao đi giữa hun hút núi rừng, những địa danh bên đường Kiến Đức, Bu-pờ-răng…đưa tôi về với ký ức của một thời chinh chiến.
Ngày đó Trung đoàn 174 ( đoàn Cao- Bắc- Lạng) trong đội hình Công trường 5 ( nay là Sư đoàn 5 BB-QK7) đứng chân 2 bên con lộ ủi Lệ Xuân trãi dài từ cầu Cần Đăng đến ngã ba Đồng Pan ( Tây Ninh). Một ngày trung tuần tháng 12 năm 1973 Trung đoàn được lệnh hành quân bằng xe cơ giới lên Bù Bông ( Kiến Đức) để dành lại đoạn hành lang Đông Trường Sơn bị địch lấn chiếm sau Hiệp định PARI. Những ngày cuối năm trên Tây Nguyên trời rét đậm, bộ đội co ro trong tấm áo sợi mới được phát khi lên đây. Sau mấy ngày ổn định vị trí đóng quân,đêm 24 tháng Chạp khẩu đội pháo DKZ 75 ly của tôi được lệnh xuất quân phối thuộc với Tiểu đoàn 5 phục kích đánh địch lên tăng viện hòng tái chiếm cứ điểm Bù Bông . Trời sập tối chúng tôi vừa vượt qua suối Đá Bàn thì gặp Đại đội trưởng Lê Minh Huệ cùng Tham mưu trưởng Trung đoàn Vũ Cam đứng đón bên bìa rừng đưa bộ đội vào trận địa phục kích , đó là một quả đồi sỏi đỏ cây rừng rậm rạp sát bên con lộ 88, đào hầm xong chúng tôi ngồi nhai gạo rang chờ địch đến . Sáng hôm sau khi nắng lên sương tan chúng tôi nghe rõ tiếng gầm rú của đoàn xe địch đang tiến vào trận địa phục kích của D5. Những giây phút chờ đợi căng thẳng rồi cũng qua,đã có lệnh nổ súng, cùng với hoả lực B40,B41…của bộ binh chúng tôi nã đạn vào chiếc xe tăng địch dẫn đầu . Địch phản ứng quyết liệt, pháo từ Kiến Đức bắn lên, bộ binh địch tràn xuống mép đường chống trả điên cuồng . Rừng cây dày đặc, ta với địch cách nhau không đầy 50 mét mà không nhìn thấy nhau. Lính pháo chúng tôi phải dùng AK và lựu đạn quần nhau với giặc, một quả đạn M79 nổ ngay trên cành cây trước mặt tôi ,sau tiếng nổ tôi cảm thấy như vừa bị một vật gì giáng mạnh vào trán, lột chiếc mũ tai bèo xuống tôi đã thấy máu tràn khắp mặt , Đinh văn Lâu pháo thủ số 2 cùng hầm với tôi quýnh lên lấy nguyên một nắm thuốc lào đắp vào vết thương của tôi rồi băng lại , phải mất 2 cuộn băng cá nhân máu mới ngưng chảy xuống mặt. Mệt,đói,khát nước và lạnh tê người..tôi ngồi dựa vào vách hầm chờ trận đánh kết thúc . Tiếng súng bộ binh thưa dần rồi tắt hẳn,chỉ còn tiếng pháo địch rít trên đầu và tiếng máy bay địch lượn vòng dội bom vào khu rừng . Trận đó quân ta thắng to, tiêu diệt gần hết đoàn xe địch,bắt sống nhiều tù binh,thu nhiều vũ khí và chiến lợi phẩm . Lính C5 đi ngang đưa tôi một hộp cá mòi và lương khô ăn cho đỡ đói rồi đồng đội dìu tôi về Phẫu tiền phương . Bác sĩ Chương, Trưởng trạm phẫu tiền phương xem vết thương,mổ gắp những mảnh đạn M79 còn nằm trên đầu rồi khâu lại, 4 mũi khâu không có thuốc tê làm đau tê tái . Đêm đó tôi và một số thương binh nhẹ đi cùng đội tải thương của C22 khiêng các thương binh nặng về Bệnh viện trung tuyến YV20 thuộc Đoàn 770 .Pháo địch vẫn bắn đuổi theo đoàn quân vừa thắng trận, khi ra khỏi tầm pháo địch đội tải thương dừng nghỉ giữa rừng , một đống lửa to được đốt lên để xua đi cái lạnh giá của núi rừng Tây Nguyên.Bây giờ tôi mới thấy mệt rã rời…ly sữa được uống lúc ở Phẫu tiền phương đã tan đâu mất, đã đói lại càng lạnh,vết thương đau nhức hơn,ôi sao nhớ và thèm đến thế tô cháo gà vừa cay vừa nóng của Má nấu ngày nào…Đội trưởng đội tải thương sục sạo trong nương rẫy của đồng bào gần đó tìm được mấy trái bắp già,bắp nướng trên than hồng rồi lấy dao găm chia cho mỗi người một mẩu, vừa xuýt xoa nhai vừa thấy vị ngọt của trái bắp thấm vào tận tim gan, bữa tiệc đêm Noen năm 1973 của tôi là như thế đấy. Mấy thương binh nặng phải cáng bằng võng được các chiến sĩ vận tải chặt cây rừng làm nạng chống để nghỉ ngơi,tôi ngồi dựa lưng vào võng của anh Luyện thiu thiu ngủ. Anh Luyện lớn hơn tôi vài tuổi, nhập ngũ từ Nhà máy dệt 8/3, cùng huấn luyện ở Nho quan ( Ninh Bình),nhưng khi đi B thì anh ở C2 tôi ở C1 của Đoàn 2020 .Lúc gặp nhau ở Trạm phẫu tiền phương tôi thấy anh phải băng trắng toát cả đầu và đang mê sảng, tôi lay gọi nhưng anh không còn nhận ra tôi .Trinh sát của Trung đoàn thông báo đoạn đường phía trước có biệt kích địch nống ra,ta đang bao vây tiêu diệt nên xe cứu thương không vào đón được ,đành phải chờ thông đường. Tôi cố ru giấc ngủ ngồi, chợt thấy lưng mình cứ lạnh dần…lạnh dần…quay lại sờ lên mặt anh Luyện không thấy anh phản ứng gì, tôi vội gọi Y sĩ hộ tống,anh Y sĩ từng trãi trận mạc bật đèn pin soi , áp tai nghe lên ngực anh Luyện rồi lắc đầu “ anh ấy đi rồi..” Đường thông, đội tải thương lại cùng các thương binh lên đường .Trời sáng dần nhưng sương vẫn còn dày đặc, qua suối Đá Bàn , mấy chiến sĩ vận tải khiêng anh Luyện tạt vào bãi đất trống bằng phẳng ven rừng,nơi đã có hơn chục nấm mộ của các liệt sĩ hy sinh trong trận đánh chốt Bù Bông. Đoàn tải thương vẫn đi tiếp,tôi nán lại cùng mấy chiến sĩ của C22 mai táng anh Luyện, chúng tôi liệm anh bằng chính chiếc võng anh đang nằm,thêm một tấm tăng bọc bên ngoài,một lọ pênicilin đựng tấm giấy ghi tên tuổi,quê quán và ngày hy sinh của người vừa nằm xuống đó…thế thôi,chúng tôi không thể tìm đâu ra tấm bia ghi danh liệt sĩ để chôn trên mộ anh, một nén nhang cũng không thể có giữa vùng chiến trận…tôi ngắt một cành hoa sim tím bên đường cắm lên mộ anh thay cho lời tiễn biệt .
Thoắt đã 47 năm rồi, sau chiến tranh tôi đã qua nhiều vùng đất, từ Duyên Hải-Cần Giờ, Côn Đảo , Vũng Tàu…nhưng vẫn chưa một lần trở lại thăm chiến trường xưa . Hài cốt của anh Luyện và các liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch Bù Bông, Kiến Đức năm nào có được về quê, được an táng trong một Nghĩa trang liệt sĩ nào đó của đại ngàn Tây Nguyên,hay vẫn nằm đấy ven rừng và đã tan vào lòng Đất Mẹ (?) . Đất nước này còn hơn 200 ngàn liệt sĩ vẫn còn nằm đâu đó giữa rừng Trường Sơn,trong bưng biền Đồng Tháp,hay trên đất bạn Lào, Campuchia…chúng tôi mãi nợ các Bà Mẹ đau đáu mong con về,dù chỉ là nắm đất đen phủ lá cờ Tổ quốc ..chúng tôi mãi nợ các anh,những đồng đội thân yêu của một thời chinh chiến, đi mãi không về…

 Ngày 5/12/1973: quận lỵ đầu tiên bị mất kể từ ngày ngưng bắn và kho xăng Nhà Bè bị phá hoại.

Lời nói đầu: Sau khi ký kết hiệp định Paris ngày 27/1/1973, do quân viện bắt đầu cắt giảm và ko còn quân đồng minh như Mỹ, Úc, Hàn Quốc, v.v... nên tương quan lực lượng đã có lợi rất nhiều cho quân CSBV. Vì đạn dược, xăng nhớt và phụ tùng bị cắt giảm mạnh mẻ nên quân lực VNCH đã giảm bớt các cuộc hành quân, đại bác ko còn bắn thoải mái như trước, v.v... Do ko còn máy bay B-52 đánh phá đường mòn HCM nên quân CSBV đã tha hồ di chuyển ngày đêm, đưa cả những chiến cụ nặng nề như xe tăng T-54, đại bác 130 ly, và súng phòng không 37 ly, v.v... vào quân khu 1,2, và 3. Một trận tấn công vào đầu tháng 12/1973, nghĩa là chưa tới 11 tháng sau ngày ngưng bắn, vào quận lỵ Kiến Đức của tỉnh Quảng Đức, với sự tham dự của khoảng 20 xe tăng T-54, là một bằng chứng hùng hồn về tác hại của hiệp định Paris đối với quân và dân miền Nam. Đây là quận lỵ đầu tiên bị tấn công sau khi ký kết hiệp định Paris 1973.

Sau đây là chuyển ngữ từ bài viết của James Markham, đặc phái viên của báo New York Times, viết tắt là NYT, và đăng ngày 5/12/1973.

North Vietnamese Seize Highlands District Capital - The New York Times (nytimes.com)

"SÀI GÒN, Nam Việt Nam, thứ tư, ngày 5/12/1973--Khi các xe tăng và lính CSBV đã tấn công và chiếm một quận lỵ trong tỉnh Quảng Đức xa xôi và đầy núi non, họ đã lần nữa tái tục cuộc tấn công kéo dài cả tháng nay nhằm kiểm soát một hệ thống đường xá quan trọng ở Cao nguyên Trung phần, phát ngôn viên của QLVNCH thông báo sáng nay.

Cuộc tấn công vào quận lỵ Kiến Đức, 120 dặm hay 193 km bắc-đông bắc của thủ đô Sài Gòn, là một cuộc tấn công trực diện đầu tiên của CS vào một quận lỵ kể từ HĐ Paris 1973 có hiệu lực vào tháng Giêng.

Sau khi chiếm Kiến Đức, quân CSBV đã sẵn sàng để di chuyển từ thành phố nhỏ bé chuyên về khai thác gỗ (logging) này, mà dân số khoảng 5.000 người để tiến tới Gia Nghĩa, tỉnh lỵ bị cô lập của tỉnh Quảng Đức, ở cách đó 13 dặm hay 20,9 km về phía đông và nằm trên một con đường đất ngoằn nghoèo.

Phát ngôn viên nói rằng Kiến Đức đã mất lúc 6:30 sáng hôm qua khi quân csbv, hỗ trợ bởi khoảng 20 xe tăng, đã tấn công quận lỵ lần thứ tư trong cùng ngày. Có nhiều báo cáo cho biết cận chiến ác liệt (bitter) đã xảy ra trên đường phố trước khi BCH trung đoàn và quân trú phòng rút lui về Gia Nghĩa.

Trung tá Lê Trung Hiền, người phát ngôn của QLVNCH, nói rằng trước đó Bắc quân đã bắn 300 đạn đại bác 105-ly vào Kiến Đức, hủy diệt đạn dược và vài đại bác. Các phản lực chiến đấu cơ, đã bay 58 phi xuất khắp tỉnh, bắn cháy hai xe tăng T-54 ở ngoại ô của Kiến Đức, trước đó đã bị tấn công từ hướng tây và nam.

Ông nói thêm sđ 9 CSBV, từng tràn ngập hai tiền đồn trên QL-14 trong trận đánh ngày 4/11, đã tấn công khắp tỉnh. Tin cho biết năm xe tăng của địch đã bị bắn cháy ở các nơi khác trong tỉnh.

Ông cho biết tại tỉnh Quảng Đức, Bắc quân có 75 người chết; nhưng ko nói rõ tổng số thiệt hại của quân chính phủ tại Quảng Đức dù có 4 người chết và 18 bị thương trong một cuộc đụng độ.

Ông nói bộ binh csbv, hỗ trợ bởi xe tăng, đã tấn công vài vị trí của quân chính phủ (CP) ở nam Bu Prang và Bu Bong và phía tây của ngã ba Dak Son.

(Nói thêm: Bu Prang là một trại LLĐB nằm ở phía tây của QL-14; và Bu Bong là một đồn ĐPQ với quân số một đại đội ở phía đông nam của Bu Prang và cách xa QL-14 vài km. Hai nơi này bị tấn công ngày 4/11.

Dak Song là một ngã ba trên QL14, có hai ngã: một ngã theo QL14 chạy về tây nam tới Tuy Đức, ngã thứ hai chạy về đông nam, còn gọi là liên tỉnh lộ 8B (LTL-8B), chạy qua Đạo Trung, Nghi Xuân-những làng Công giáo mà TT Diệm đã đưa dân di cư 1954 lên đây để khẩn hoang lập ấp. LTL này chạy tới tỉnh lỵ Gia Nghĩa và tiếp tục tới Di Linh, dù đoạn này chỉ xử dụng một phần do mất an ninh sau khi TT Diệm bị lật đổ. (Tháng 3 năm 75, đoàn quân dân di tản từ Quảng Đức đã dựa một phần đoạn đường này để từ Gia Nghĩa đi Di Linh). Từ Di Linh, LTL-8B chạy tới Phan Thiết. Theo bản đồ của Hội Địa Lý Quốc Gia Mỹ in tháng 2 năm 1967 thì đoạn đường này tốt, ko bị gián đoạn. Tuy nhiên vào đầu thập niên 1990, lúc làm thông dịch cho người Pháp, chúng tôi đã dùng đường này để thăm một làng Chàm ở bắc Phan Thiết, đường rất xấu, tài xế phải thường xuyên nhảy ra khỏi xe để thảy những khúc gỗ lót đường cho xe chạy. -- Người dịch).

Phát ngôn viên Lê Trung Hiền cho biết trận chiến đã tiếp tục lan rộng khắp tỉnh và không quân VNCH đã thực hiện nhiều phi vụ nhằm yểm trợ những đơn vị bộ binh bị bao vây (beleaguered). Theo tin tình báo, cuộc tiến công của CS tại tỉnh thưa thớt dân cư này bắt nguồn từ một kế hoạch nhằm nối liền một con đường mới xây dựng (xuất phát từ phía bắc của Nam Việt Nam, chạy ngoằn nghoèo dọc theo biên giới Lào và Cam-bốt) với QL-14 ở Quảng Đức.

"Đường xá đồng nghĩa với lãnh thổ," một nhà quan sát quân sự thạo tin, đã nói rằng việc kiểm soát QL-14 ở Quảng Đức sẽ cho phép CS mở rộng vùng kiểm soát của họ về phía nam xuyên qua những lãnh thổ bao gồm các thành phố bị cô lập như Phước Bình và An Lộc. Nói thêm: Dù tỉnh lỵ An Lộc của tỉnh Bình Long ko bị mất trong năm 1972 nhưng phần phía bắc của tỉnh lỵ đã nằm trong tay CS như quận lỵ Lộc Ninh. Riêng tỉnh lỵ Phước Bình của tỉnh Phước Long, dù do VNCH kiểm soát tới tháng giêng 1975, nhưng việc di chuyển và tiếp tế bằng đường bộ rất khó khăn vì dễ bị phục kích. Tới cuối năm 1974, sau khi quận lỵ Đồng Xoài bị mất, tỉnh lỵ bị đe dọa và mất luôn.-- Người dịch.

Phát ngôn viên cho biết ba tiểu đoàn BĐQ, ba TĐ ĐPQ và một trung đoàn của sđ 23 bộ binh VNCH--khoảng 5.000 người--đã cố gắng bẻ gẫy kế hoạch kiểm soát QL14 của đối phương.

Trận chiến ác liệt tại Quảng Đức chỉ xảy ra một ngày sau khi CS tấn công kho xăng dầu ở Nhà Bè, kế phía nam Sài Gòn. Đây là cuộc tấn công gây nhiều tiếng vang kể từ HĐ Paris 1973 khi đã phá hủy khoảng 18 triệu ga-lông (1 ga-lông = 3.78 lít) các sản phẩm từ dầu hỏa. Cuộc tấn công bằng rốc-két này, theo một số nguồn tin, được thực hiện bởi đặc công, đã gây tác hại lớn lao cho nền kinh tế VNCH vì chiếm 45/100 khối lượng dầu hỏa dành cho dân sự của cả nước.

Chánh phủ đã lập tức ban bố một loạt biện pháp nhằm duy trì năng lượng.

Phái đoàn VC đặt tại sân bay TSN, lúc đầu đã chối bỏ (disclaim) trách nhiệm trong vụ tấn công kho xăng Nhà Bè, hôm nay đã ra thông báo rằng "dựa vào thông tin mới nhận", lực lượng của họ đã làm nổ kho xăng này.

Mỹ giúp VNCH bù đắp tổn thất.
Washington, ngày 4/12/1973 (UPI) -- Dù nước Mỹ đang khan hiếm nhiên liệu, Ngũ Giác Đài hôm nay đã nói sẽ thay thế số dầu hỏa đã bị phá hủy trong cuộc tấn công bằng rốc-két hôm qua. 18 triệu ga-lông bị phá hủy này--dù bằng 45/100 dự trữ dầu hỏa dành cho dân sự của VNCH--nhưng chỉ bằng 35 phút so với mức tiêu thụ mỗi ngày trong năm 1973 ở Mỹ."

Nói thêm: một thùng (barrel) = 42 ga-lông (gallon). Theo thông tin ở: https://www.energy.gov/.../fact-894-october-12-2015-us...

mức sản xuất các sản phẩm dầu hỏa mỗi ngày ở Mỹ năm 1973 là 17.03 triệu thùng hay 715.26 triệu ga-lông.

Do đó số dầu bị phá hủy ở VN lúc đó chỉ bằng: 18/715.26 = gần khoảng 1/40 số dầu hỏa tiêu thụ một ngày tại Mỹ năm 1973. Vì một ngày có 24 x 60 = 1.440 phút thì con số này chia cho 40 sẽ là: 36 phút. -- Người dịch.

===========================================

Thời gian để dịch bài này khoảng 2g 40 phút, dựa theo Stopwatch của iPhone XR.

SJ ngày 23/5/2023.

 

https://911gfx.nexus.net/vietnam/maps/nd48-16/nd48_16g.html