KHAI PHÓNG - NHÂN BẢN - DÂN TỘC : ba triết lý GD của VNCH . (tiếp theo) .
Hai triết lý đầu tiên có thể giải thích tóm tắt là : CP tạo mọi điều kiện để ng dân được đi học dễ dàng để mở mang kiến thức và khai phá tiềm năng của họ .
Sau đây là 1 VD minh chứng cho 2 triết lý trên . 
1 HS sống từ nhỏ tới lớn tại Sài Gòn có thể ra Nha Trang để thi Tú Tài 1 , mà trình độ - giống như bạn học lớp 11 bây giờ . Do ko có chế độ hộ khẩu chặc chẻ như bây giờ , ng dân muốn ở đâu cũng được , ko cần xin phép . Chỉ sau Tết Mậu Thân 1968 , do CS đưa CT vào các thành phố mới có chế độ liên gia trưởng , khóm và phường . Nhưng chỉ là tổ chức về ANQS , chứ các sinh hoạt khác thì bình thường . Mọi giấy tờ như làm khai sinh , khai tử , hôn nhân , v.v... ng dân lên quận làm việc , chứ ko qua phường như bây giờ . Không có họp tổ dân phố hay CA khu vực kiểm tra hộ khẩu .
Ở Mỹ , GD cũng khai phóng và nhân bản như vậy :
1 HS , ví dụ 16 t , ở VN mới qua , họ cho ngay vào lớp - dành cho lứa tuổi như vậy ở mỹ , mà ko cần xem xét đến học bạ hay chứng chỉ học trình của em lúc còn ở VN . Thông thường các em trở ngại về tiếng Anh , nên ngoài giờ ở lớp , họ cử 1 HS cùng lớp đến nhà dạy kèm em này . Chỉ sau thời gian 6 tháng , các em có thể ko cần ng đến nhà dạy kèm . Các môn học chia thành tín chỉ/credit , em nào kém thì chọn tín chỉ dễ nhứt , miễn làm sao , em có những tín chỉ cần thiết của mỗi môn học . Giờ học chia theo tiết/period , nghĩa là hết giờ Sử , các em chạy sang phòng khác học môn Hóa , hết môn hóa thì chạy sang phòng khác học môn Toán (giống như chạy "sô") . Do vậy , tình bạn bè , thày trò ko sâu đậm như vn . Tôi biết như vậy nhờ học trò Toán kể lại , chớ có đi học ngày nào ở mỹ đâu mà biết !
Tôi hay nói với học trò , thày của tụi bây đi xe Lexus còn tao đi xe bus !.
(Về tổ chức hành chính , mỹ ko có phường và quận , nghĩa là dân trực tiếp lên tòa thị chính , quản lý tới gần 2 triệu dân như San Jose , để làm các thủ tục hành chánh . Qua Mỹ đã gần 22 năm , tôi chưa bao giờ bị hay đc CS hỏi giấy tờ đi đường dù họ ko có tổ chức như CA phường hay quận . Tuy nhiên , chỉ gần dùng ĐT bàn gọi 911 và gát máy xuống là xe cứu thương , xe CS và xe cứu hỏa sẽ nhanh chóng chạy đến nhà bạn. Vì nhìn vào Caller ID , họ biết số phone và địa chỉ) .