Hủ tục "con ông cháu cha*"-- Không có trong văn hóa Tây phương.

Trong chiến tranh Đông Dương lần thứ nhứt 1945-54, tướng Jean de Lattre de Tassigni là Cao Ủy, tổng tư lịnh tại Đông Dương và Các Lực Lượng Viễn Chinh Pháp tại Viễn Đông. Con ông đã tử trận tại Ninh Bình, và bịnh tật đã khiến ông phải về Pháp và chết vì ung thư năm 1952. Ông được truy thăng Thống Chế.

"Con trai ông là Bernard de Lattre đã tử trận trong trận Nam Định vào cuối tháng 5/1951. Y đã tuân lịnh của cha phải giữ TP này chống lại 3 sđ quân Việt minh. Sau 3 tuần chiến đấu, chiến thắng của quân Pháp đã ngăn chặn cuộc tiến công của tướng Giáp tại Châu Thổ Sông Hồng. Ngày 20/9/1951, tướng de Lattre đã nói chuyện tại Ngũ Giác Đài để kêu gọi viện trợ Mỹ và cảnh báo về nguy cơ truyền bá của chủ nghĩa CS khắp Đông Nam Á nếu bắc VN hoàn toàn rơi vào tay Việt Minh. Tuy nhiên Mỹ đã bận rộn với Chiến tranh Cao Ly. Mỹ đã gửi một số máy bay vận tải và xe tải và trang bị khác: một "đóng góp ý nghĩa" nhưng "ko đủ để thay đổi cục diện tại VN".

. . .

"Cuộc tấn công đầu tiên của Việt Minh, đã bắt đầu ngày 29/5/1951 hầu như hoàn toàn bất ngờ. Khi bình minh ló dạng, lực lượng chính (bulk) của sđ 308 bộ binh của VM đã tràn ngập các vị trí của Pháp ở trong và ngoài Ninh Bình, xem hình, khi họ tràn vào tp này và kềm chân tàn quân Pháp trong nhà thờ. Trong đêm hỗn loạn đầu tiên của trận đánh, một tiểu đoàn gồm các viện quân người VN được chắp nối vội vã từ TP Nam Định gần đó đã được tung vào trận đánh. Một trong các đại đội của TĐ này, chỉ huy bởi trung úy (lieutenant) Bernard de Lattre, đã được lịnh bảo vệ bằng mọi giá một đồn Pháp nằm trên một mỏm đá (crag) nhìn xuống Ninh Bình. Dù bị pháo kích nặng nề, đại đội của de Lattre đã cố thủ, nhưng khi hừng đông, trung úy Bernard và hai hạ sĩ quan đã chết trên mỏm đá này. (Trước khi cuộc chiến Đông Dương lần thứ nhứt chấm dứt năm 1954, có thêm hơn HAI MƯƠI sĩ quan Pháp có cha là thống tướng hay tướng đã chết trong cuộc chiến; 22 người khác, đã chết trong chiến tranh ở Algérie sau đó.)

— Dịch từ Street Without Joy của Bernard Fall, trang 45.[10]

* Vấn nạn tham nhũng tại VN, phần nào liên quan đến hủ tục này.

Ảnh: tướng de Lattre gắn huy chương cho con trai duy nhứt là trung úy Bernard de Lattre.

 Suy nghĩ vụn vặt về dân tộc tính của người Việt và Pháp

- Tôi ko sợ kẻ thù, nhưng tôi lại sợ người thân, bạn bè, cấp dưới thấy tôi có sai lầm mà ko nói cho tôi biết.-- Hoàng đế Napoléon.

- Trong bụng mỗi người VN đều có một ông QUAN -- Người Pháp đã nói như vậy về người VN.

1/ Rất nhiều người, dù có trình độ KHKT cao, làm việc ở nước ngoài, nhưng tầm mắt họ không qua khỏi "lũy tre làng"*!

* Không qua khỏi lũy tre làng vì chỉ nghĩ đến gia đình, giòng tộc, họ hàng trong làng/tỉnh, nên một người làm quan cả họ được nhờ, ưu tiên giúp đỡ người trong làng/tỉnh**.  Chủ nghĩa THÂN HỮU (cronyism), tinh thần cả nể, sợ làm mất lòng bạn học/bạn bè/chòm xóm , v.v... các tục chém trâu, cướp lộc, ăn tết cả tháng, v.v... cũng xuất phát từ đây. Dân miền Nam ÍT bị điều này hơn dân miền Bắc vì từng sống với Nhà Nước Pháp Quyền (1954-75 = 21 năm). Dưới thời VNCH ít có chuyện "một người làm quan cả họ được nhờ" vì tôn trọng Nhà Nước Pháp Quyền, nghĩa là mọi người bình đẳng trước pháp luật (PL). Cũng vì những yếu tố này mà THAM NHŨNG và LẠM QUYỀN hiện tràn ngập VN.

** Có câu chuyện 4 anh bộ đội gặp nhau. Một anh hỏi: các bạn biết ông HCM sinh quán ở đâu? Một anh trả lời: ông là dân Nghệ An, một anh trả lời: ông là dân Thanh Hóa. Họ bèn giải quyết bằng bỏ phiếu. Vì hai anh còn lại dân Thanh Hóa nên bỏ phiếu cho anh này. Thế là HCM sinh quán tại Thanh Hóa, dù thực tế ông là dân Nghệ An. Qua chuyện này, bạn thấy tinh thần làng nước của VN mạnh như thế nào.

2/ Chừng nào ĐSQ VN ở nước ngoài đối xử với kiều dân như thế này: Khoảng đầu thập niên 1990, một người Pháp* trong tổ chức phi chánh phủ - mà tôi làm thông dịch - bị chứng lở sơn. Ông ta đến khám bịnh ở TLS Pháp ở Sài gòn. BS dặn: nếu ko hết bịnh thì cho họ biết để sắp xếp về Pháp trong chuyến bay Air France gần nhứt. Ông chỉ là một nhân viên thường của tổ chức này.

3/ Trong khi đó, phần lớn người Việt ko thương yêu, đùm bọc như vậy. Ở VN hay ngoài nước hiện nay có: a/ Rất nhiều người giàu, triệu hay tỉ phú. b/ Rất nhiều người có trình độ KHKT cao, làm việc cho các tổ chức quốc tế như World Bank, các cty nước ngoài, các NGO, lương hay lợi tức rất cao . . .

Họ, như danh hài Hoài Linh, có thể bỏ số tiền lớn để xay NHÀ THỜ TỔ, v.v... nhưng lại ko bỏ tiền để lập một sáng hội (foundation) hầu giúp đỡ hay dạy nghề cho người nghèo hay tranh đấu cho quyền làm người tại VN. Vì họ sợ: a/ Đang sống hay còn thân nhân ở VN. b/ Do cả nể, vì những người đang giữ chức vụ cao trong CQ lại là những bạn bè, từng là du sinh ở các nước cựu CS, nếu lên tiếng thì MẤT LÒNG. Do vậy, dù ở Mỹ hay một nước dân chủ Tây phương, tầm mắt của họ không vượt khỏi "lũy tre làng"!

===

***Nói thêm: Ông này chỉ là GS dạy cấp trung học, sống rất tiết kiệm (chỉ xài cái nào đáng cần, ko khoe của như một số người VN ta). VD: có lần đi ăn với ông ở Phan Thiết, tôi định quăng mấy trái nho bị dập, ông ta cản và ăn chúng rất ngon lành. Hóa ra Tây còn tiết kiệm hơn ta. Nhưng lại đối xử với - người VN làm việc với họ - rất chân tình. Ông cho biết, vật giá ở Pháp rất cao, đi lại trong TP thì bằng xe riêng nhưng đi xa thì dựa vào xe lửa tốc hành TGV nối kết các TP.

Lối sống của công chức các cấp của họ đáng cho chúng ta suy gẫm. Hiện Pháp và Đức là 2 nền KT mạnh nhứt Âu châu nhưng TT Hollande còn đi xe ôm để thăm bồ nhí, ko như các quan VN đi nhậu, đi lễ chùa, đi du lịch với gđ, với gái gú bằng công xa sang trọng!