THÁI LAN VÀ VIỆT NAM QUA LĂNG KÍNH CỦA LTS

Hoàng hậu Sirikit của Thái: thuở nhỏ theo cha là ĐS Thái ở Anh. Lúc đó bà 13 tuổi và học piano, tiếng Anh và Pháp. Sau đó gia đình đến Đan Mạch và Pháp, tại đây bà học nhạc. Tại Paris, bà gặp vua Bhumibol Adulyadej. Hai người thành hôn tại Bangkok tháng 4/1950 lúc bà chưa tới 18. Sau đó 2 người về Thụy Sĩ để tiếp tục học.

Thay thế các chữ bằng trị số tương ứng, ta có.

1/ THAILAND = 45113154 = 24 = rất may mắn.

TÌNH YÊU - TIỀN - SỰ SÁNG TẠO

1/ Người hoặc thực thể này là những người hưởng phúc đức, mà họ đã tạo ra từ nhiều kiếp trước. Họ được sự giúp đỡ cũng như có bạn bè giữ QUYỀN CAO , CHỨC TRỌNG. Họ đạt THÀNH CÔNG LỚN về tài chánh, và có được hạnh phúc trong tình yêu. Họ thành đạt trong các ngành văn chương, luật pháp, nghệ thuật, và có sự hấp dẫn mãnh liệt đối với người khác phái.

2/ a. Họ không nên BUÔNG THẢ, ĐAM MÊ trong các thú vui trần thế và có một sự KIÊU CĂNG nào đó trong tình yêu, trong những vấn đề tài chánh, nghề nghiệp; bởi vì mọi thứ đều đến với họ DỄ DÀNG NHƯ TRỞ BÀN TAY.

b. Nên khôn ngoan nhớ rằng nếu thực thể hay cá nhân này quá BUÔNG THẢ trong kiếp này, họ sẽ mang số 18 hay một ngày sinh xấu trong kiếp sau.

c. Người hay thực thể này không nên làm hỏng những ích lợi của số 23 hoặc 24, và cũng không nên để sự may mắn này dẫn đến sự ÍCH KỶ hoặc một thái độ COI THƯỜNG những giá trị tâm linh.

d. Phải nên tránh sự CÁM DỖ của đắm say trong nhục dục lệch lạc; cũng như khuynh hướng SA ĐỌA DƯỚI MỌI HÌNH THỨC (the temptation to indulge in promiscuity must be avoided; likewise a tendency to overindulgence of all kinds).

(Dịch từ trang 202 của sách Linda Goodman's Star signs)

2/ VIỆT NAM:

VIET = 6154 = 16 = 7

NAM = 514 = 10 = 1 

Vì 7 cộng 1 nhỏ hơn 10 nên ta phải cộng 16 với 10 sẽ bằng 26. Đây là một số xấu, thuộc nhóm trả nợ dồn, gồm các số 4-8-13-17-22-26 và 31. Sau đây là ý nghĩa của số này. 

SỰ HÙN HẠP LÀM ĂN (PARTNERSHIPS)

Số kép nầy sẽ rung động, bằng một cách lạ kỳ, đưa tới một quyền lực độc đáo của thân ái/tử tế (kind power), (quyền này) đặt căn bản trên lòng nhân đạo (compassion) và sự không ích kỷ, với khả năng giúp đỡ những nguời khác, nhưng không luôn luôn giúp đuợc bản thân mình. Số 26 thì đầy mâu thuẫn. Nó cảnh báo về những nguy hiểm, thất vọng (disappointment), và thất bại, đặc biệt liên quan đến những tham vọng, gây ra (brought about) thông qua sự cố vấn sai lầm, liên kết với những kẻ khác, và những sự hùn hạp làm ăn không khéo chọn/không thích hợp (unhappy) dù lớn hay nhỏ. Nếu 26 là số kép của tên, điều tốt nhứt là đổi tên để có một ảnh huởng may mắn hơn. Nếu 26 là ngày sanh, và vì vậy không thể thay đổi, nguời này nên tránh hùn hạp làm ăn, và nên đeo đuổi nghề nghiệp một mình, không nghe theo sự cố vấn dù cho đầy thiện ý (well-intended) từ những kẻ khác, nhưng chỉ theo những linh cảm (hunch) và trực giác cá nhân – mặc dù những điều này nên đuợc tìm hiểu cẩn thận truớc khi hành động. Nguời số 26 nên ngay lập tức bắt đầu ổn định lợi tức, tiết kiệm tiền, không nên có thói quen tiêu xài hoang phí (behave in a extravagant manner) hoặc đầu tư dựa vào ý kẻ khác. Hãy đầu tư vào chính tuơng lai của bạn, hãy rộng luợng với kẻ khác, đặc biệt là nguời đang hoạn nạn (in need), nhưng cũng xây dựng một nền tảng vững chắc cho tuơng lai của chính bạn. Nếu tên cộng lại bằng 26, hay nếu bạn sanh vào ngày 26, bạn nên cẩn thận đọc phần nói về số 4 và 8 ở cuối chương này. (2 cộng 6 bằng 8, do đó 26 = 8). Đây là lời khuyên quan trọng nhứt cho bạn-- hay bất cứ ai bạn biết mà tên bằng 4 hay 8, hay ai sanh vào ngày 8 tây--hay bất cứ ngày nào rút gọn thành 4 hay 8, như là 13, 17, 22, 26 và 31. 

Dịch từ trang 203 của Linda Goodman's Star Signs.

San Jose ngày 29 tháng 3 năm 2010.

Phan văn Song - Lời Yêu Cầu Cuối Năm cùng các bạn.

Phan văn Song - Lời Yêu Cầu Cuối Năm cùng các bạn.

Đăng bởi: Thùy Trâm on Thứ Tư, 30 tháng 1, 2019 | 30.1.19

Giữ Một Tiếng Việt Trong Sáng : Một Giải Pháp Để Thoát Trung Thoát Cộng và Giữ Vững Không Gian Sanh Tồn Dân Tộc Việt

Tiếng nói mới - Novlangue - Newspeak là ngôn ngữ – tiếng nói quốc gia chánh thức của quốc gia, xứ Océania, do tác giả George Orwell tưởng tượng ra trong cuốn tiểu thuyết “1984” xuất bản năm 1949.

Lời Yêu Cầu Cuối Năm cùng các bạn. Hình minh họa

Tác giả George Orwell, tên thật là Eric Arthur Blair, 1903-1950, là một nhà văn, nhà báo người Anh. Tiểu thuyết “1948” kể rằng thế giới được chia làm ba vùng chuyên tranh chấp chiến tranh lẫn nhau: Océania, Eurasia và Estasia. Océania là một xứ độc tài, với một chế độ độc đảng, Đảng trưởng (Chủ tịch – Tổng Bí Thư?) được gọi là Đại Ca - Big Brother! Quản trị hành chánh rất giản dị: Gồm chỉ 4 Tổng Bộ: “Sự Thật – Vérité” ; “Hòa Bình – Paix” ; “Tình Yêu – Amour” ; “Sự Dồi Dào– Abondance”. Điều hành với 3 chỉ tiêu, tóm tắt bằng 3 khẩu hiệu: «Chiến Tranh LÀ Hòa Bình – La Guerre C’EST La Paix” ; “Tự Do LÀ Nô Lệ – La liberté C’EST L’Esclavage” ; “ Dốt Nát LÀ Sức Mạnh – L’ignorance C’EST La Force”.

Qua tác phẩm ấy, nhà văn George Orwell muốn nói rõ rằng chế độ độc tài sử dụng ngôn ngữ, văn hóa như là một vũ khí. Ngôn ngữ mới, tiếng nói mới- La Novlangue, được Độc Đảng Cầm quyền dùng làm phương tiện quản trị. Với tiếng nói mới, với ngôn ngữ mới, với những từ ngữ mới, với những ý nghĩa mới, Đảng cầm quyền thay đổi toàn bộ não trạng của người dân, dùng giá trị của chữ nghĩa thay đổi văn hóa, tập tục và văn minh của người dân. Thoạt đầu, tuy có gặp những khó khăn do từ ngữ mới thiếu thốn, không giải quyết đủ tầm phát biểu, nhưng phải sử dụng vì bắt buộc. dần dần sử dụng vì sợ, sử dụng vì những từ ngữ “nghĩa đúng không cần thiết” nữa, và cái chức năng và cái không gian của từ ngữ mới - novlangue đang sử dụng biến thành «từ ngữ bao giàn hợp với không khí chánh trị” nên xài trường hợp nào cũng được. Thí dụ điển hình là cái từ ngữ “đăng ký” được sử dụng ngay những ngày Miền Nam bị chiếm. Ngày nay, “đăng ký” được “bao giàn” sử dụng cho mọi trường hợp, thay thế cho: ghi danh, giữ chổ, đăng bạ, ghi tên … Dùng một “từ ngữ chung” để chỉ mọi trường hợp là làm nghèo não trạng của một dân tộc … Chúng ta người Miền Nam Việt Nam, vài ngày sau cuộc xâm chiếm của quân đội Cộng Sản Bắc Việt đã bị tẩy não bằng cái novlangue nầy, tiếng nói mới nầy. Ngày mai, Bùi Hiền và chữ viết mới dùng âm thanh mới cố tình lẫn lộn những tr với ch, s với x… ( thí dụ truyện = sách – truyện ngắn vs chuyện = nói chuyện, câu chuyện, không thể lẫn lộn dược) sẽ tạo một loại việt ngữ mới với những người việt mới, một loại người robot, người máy dễ sai dễ bảo! Vì với loại chữ mới, sẽ xóa chữ quốc ngữ đương dùng của chúng ta và như vậy sẽ xóa bỏ những chuẩn, những ký âm, ký hiệu, những kỷ niệm lịch sử của những trang sử Việt Nam hiện đại!

Hiện tượng độc tài, độc tôn, độc đảng, nay là một sự “quá khích – thái quá” ngày mai sẽ biến thành một cái “hiện tượng tự nhiên – un fait naturel”. Lúc đó những quan niệm như đa nguyên, dân chủ, nhơn quyền sẽ là những “đòi hỏi không tự nhiên”. Tiếng nói mới-novlangue biến thành dụng cụ văn hóa – và nguy hiểm hơn nữa vũ khí văn hóa. Những từ ngữ, giọng văn khẩu hiệu, sẽ là những cái chuẩn của tư tưởng? Thử phân tách những bài nói chuyện, diễn văn của các lãnh đạo Cộng Sản ngày nay xem, quý vị sẽ thấy rõ.… Một thí du: Khi dùng một từ như “chất lượng” để thay thế cái từ ngữ “phẩm chất”, chúng ta thấy rõ cái khó khăn của cả một não trạng của những con người sợ cái “phẩm”. “Lượng” thấy được, đo lường được, kiểm soát được. “Phẩm” – khó quá, làm sao đây? Định nghĩa thế nào? Đo lường thế nào đây?

Ngày mai, và đây sẽ là cái khổ tâm, của những con người Việt Nam tương lai. Chất lượng = bằng cấp, tay nghề… dễ đo lường, có thể tìm ra. Nhưng “cái phẩm”? = đạo đức, trung thực, thật thà … một “gentleman”, một “gentilhomme”, một “honnête homme”, một người “đàng hoàng, tử tế”, một “kẻ sĩ”? Định nghĩa nào? Đo lường sao?

Do đó với một novlangue, Đảng có thể hạn chế, kiểm soát mọi chỉ trích. Vì thiếu từ ngữ chỉ nói chung chung,.. “hư, sai” … không nói rõ được căn bản, nội trạng. Tiếng nói phản kháng do đó, cũng thiếu từ ngữ để chỉ trích. Ngày nay, chỉ biết chưởi chung chung vậy thôi! Những tiếng tục tỉu...Đ.M. Đ.B... xưa chỉ nói, nay đã đưa vào văn viết… Giá trị văn hóa bị lẫn lộn… Ở ngay Hà nội, xưa nổi tiếng ngàn năm văn hóa, ngày nay đã có những tiệm “Phở chưởi”, khách vào ăn nghe tiếng chưởi...vì tiếng chưởi đã biến thành là cái “hiện tượng tự nhiên”…

Ba khẩu hiệu của Océania trong sách “1984” là:

1/ “Chiến Tranh LÀ Hòa Bình – La guerre C’EST La Paix”… Tại Việt Nam, thiên hạ ngày nay sống trong tình trạng chiến tranh, chiến tranh trong miếng ăn hằng ngày, đấu tranh giữ chổ, giành chổ, … mánh mun, giữ kẻ, ngó trước, nhìn sau… coi chừng, kiểm và tự kiểm, giữ mổm giữ miệng... cả nước sống trong tình trạng chiến tranh, đấu tranh để sanh tồn – struggle for life - nhờ đó, do đó nước Việt Nam và người sống Hòa Bình trong bao năm nay? Nhờ Công An trị! Có Hòa Bình, nhưng người dân sống trong tình trạng chiến tranh, luôn luôn giành giựt, luôn bị đàn áp …

2/ Khẩu hiệu thứ hai cũng thế: “Tự Do LÀ Nô Lệ - La liberté C’EST L’Esclavage”. Người Dân Việt Nam nay sống trong căn nhà Tù lớn, nhưng nước Việt Nam được cho là Tự Do, du khách tấp nập. Đảng Cộng Sản Tự Do, dân Việt Nam Nô Lệ. Nếu dân Việt Nam thật sự có Tự Do tại sao ai cũng muốn BỎ nước ra đi cả?

3/ Và Khẩu hiệu thứ ba của tác phẩm lại tuyệt diệu hơn cả. Áp dụng rất đúng cho mọi quốc gia độc tài “Dốt Nát LÀ Sức Mạnh – L’ignorance C’EST La Force” Miễn bàn, quá rõ!

Với ngôn ngữ mới, Nhà cầm quyền độc tài có đủ sức mạnh để cai trị. Nói đúng, nói sai mặc, việc đúng, việc sai, chả sao! Dân chúng im miệng, nhận lệnh, chấp hành. Nói đúng, nhưng làm sai, cũng không sao – no star where! “Nhà nước sai? Nhà Nước sẽ sửa sai”, nhưng nhứt thời “dân phải chấp hành”. Đó thôi, That’s – it! Khổ thay của người dân nào, muốn phản kháng, muốn chỉ trích, muốn sửa sai, LẠI PHẢI dùng từ ngữ, và văn hóa của Nhà cầm quyền. Sử dụng novlangue. Sử dụng Novlangue là sử dụng cái não trạng, sử dụng cái nghèo nàn của văn hóa Novlangue. Do đó, hiện nay trong nước, đấu tranh Dân Chủ Nhơn Quyền rất hạn chế, vì Định nghĩa Nhơn quyền của Cộng Sản rất hạn chế, rất quy định, nên những đòi hỏi Nhơn quyền cũng bị hạn chế, với những cái quy định của NovLangue Cộng Sản đó thôi!

Chỉ có những bất mãn do xâm phạm quyền lợi cụ thể như: Cướp đất, bồi thường đất đai thiếu, bất công, …đã được thể hiện bằng những biểu tình phản đối! May quá nhờ các trang mạng, nhờ các Blogger … các hạn chế cấm đoán phần nào đều được vượt qua!… Luật An Ninh Mạng sẽ là một chiến trường mới… vì đụng chạm đến Quyền ăn nói, quyền Ngôn Luận… Hy vọng trong cuộc chiến mới, qua Luật An Ninh Mạng sẽ NỞ ra một bầu trời mới cho một cuộc Chiến tranh mới, Chiến Tranh cho Quyền Ngôn Luận… Mà Ngôn luận là phản ánh của Tư Tưởng, mà dụng cụ là Truyền Thông, là Báo Chí… Ngôn luận là quyền phán xét, đo lường, là Chỉ trích, Đóng góp.. VÀ Phản đối, là Đối Lập… và quyền Lập Đảng, là quyền Lật Đổ, là quyến đòi hỏi Cải tổ, Canh tân, và nếu cần làm Cách Mạng, VÀ là Thay Thế … Một quy trình dài như một con đường dài Dân chủ để dắt dân tộc Việt Nam thoát khỏi cái hầm tăm tối đã nhốt một nửa dân tộc Việt Nam 70 năm nay và toàn thể trên 40 năm nay!

Và tiếng Việt Nam, ngôn ngữ Việt Nam sẽ trong sáng trở lại, đầy đủ hơn, sáng tạo hơn. Bổn phận của mỗi người Việt chúng ta PHẢI cố gắng viết nói với những từ ngữ đúng đắn, đa nguyên, với những từ ngữ địa phương, cấu tạo văn phạm trong sách...xài đúng từ, đúng chữ… Có như vậy chúng ta mói chống được cái Văn Hóa Lai căng Tàu Cộng, xóa bỏ những từ ngữ nghèo nàn… chung chung.

Muốn Thoát Trung, Chống Hán Hóa, Chống Bắc Thuộc phải chống ngôn ngữ văn hóa Cộng Sản Việt Nam. Chống Văn Hóa Việt Cộng là lât đổ Việt Cộng.

Thay thế não trạng Việt Cộng. Trở về với dân tộc Đại Việt thế thôi.

Giữ Vững Văn Hóa Quốc Gia Việt Nam, Văn Hóa Việt Nam Cộng Hòa, Văn Hóa Việt Nam Tự Do là Giữ Vững cái Hồn Đại Việt:

Chúng tôi, những người Việt tỵ nạn Cộng Sản sống ở Hải ngoại, đất người , sanh hoạt trong văn hóa, văn minh xứ người, giữ được hồn việt ấy là nhờ những bài hát cũ, những chồng sách cũ của thời Việt Nam Quốc Gia, Thời Việt Nam Cộng Hòa. Phải biết ơn chế độ Quốc Gia Việt Nam và Việt Nam Cộng Hòa, trong suốt 26 năm lấy lại độc lập từ tay Pháp, tứ năm 1949 đến năm 1975 luôn luôn giữ linh hồn Việt. Nhớ thời sau Hiệp Ước Genève, Nam Việt Nam chỉ còn nửa nước, với 20 triệu dân, vừa đánh giặc Cộng giữ nước, vừa xây dựng. Từ thể chế chánh trị, đến quản trị hành chánh ; kinh tế nuôi dân, với bao khó khăn, với bao trăn trở, thế mà tại sao biết bao sanh khí văn hóa nở rộ? Biết bao nhiêu tờ nhựt báo, bao nhiêu tập san, bao nhiêu bài nhạc… văn, thơ, nhạc, kịch…? Trong một thời kỳ mà tiền tuyến, thì mặc tiền tuyến, tiền tuyến cứ hành quân giết giặc, hậu phương vẫn cứ phồn vinh, tiếp tục sống trong Hòa Bình, mạnh dạn sống trong xây dựng… chợ búa sáng nhóm chiều tan, thiên hạ nờm nợp làm ăn, con trẻ tung tăn dắt nhau đi học … Những buổi tối ở Sài gòn, ở Huế, Nha Tranh Đalat vẫn đầy ánh đè, tiệm ăn, hí viện, vũ trường… may mà có thiết quân luật bắt về nhà ngủ sớm nếu không dân Sài gòn vẫn chơi dài dài... Đó là nghịch lý của Quốc gia Việt Nam, đó là nghịch lý của Việt Nam Cộng Hòa … Chiến tranh và Xây dựng song song… Tiền tuyến be bờ chống Cộng giữ nước, Hâu phưong vẫn làm ăn, vẫn xây dựng, trong một bầu không khí văn hóa náo nhiệt, nào ciné, nào kịch, nào cải lương, nào đại nhạc hội …vũ trường, tiệm ăn, quán ngày, quán đêm... Nếu các đồng minh thật tình tiếp tục chống Cộng, chúng ta cũng sẽ tiếp tục vừa tiền tuyến đánh giặc be bờ, vừa xây dựng hâu phương… các Trường Đại học sẽ tiếp tục mở thêm, các xí nghiệp sẽ tiếp tục dựng thêm… Cái Tết của năm cuối cùng năm 1975, chợ búa vẫn tưng bừng… dân dân vẫn ăn tết đàng hoàng, huy hoàng như mọi năm …


Chúng tôi luôn luôn biết ơn và trân quý những bài hát, những hình ảnh, những câu chuyện, của Việt Nam thời xưa, của Sài gòn thuở ấy, thuở trước ngày 30 tháng Tư 1975, do quý thân hữu, quý chiến hữu, bà con gởi tặng. Chúng tôi xin cám ơn tất cả các anh chị em đã có công suy tầm những ca khúc, những hình ảnh cũ ấy, để giúp chúng tôi tìm lại được những ngày tháng chúng tôi sống trong một đất nước "thực sự" Việt Nam của chúng tôi, của chúng ta.

Thật sự Việt Nam! Quý thân hữu thân! Quý vị có thể thử tưởng tượng xem ngày nay, ở xứ Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, có thể nào có một nhà thơ, như nhà thơ Linh Phương làm một bài thơ như “Kỷ Vật cho em” không? Quý vị có thể tưởng tượng được ngày nay tại Việt Nam – một Việt Nam hoàn toàn hòa bình không chiến tranh - có một nhạc sĩ Phạm Duy phổ thành nhạc, để biến bài thơ ấy (Kỷ Vật cho em” thành "một hiện tượng " được ca hát, diển tả trong các phòng trà, vũ trường? Hỏi tức là trả lời!

Và cuộc chiến những năm tháng ấy không phải nội chiến huynh đệ tương tàn nồi da xáo thịt như tuyên truyền Nhà Nước Cộng Sản Hà nội thường nói. Mà đây là một cuộc chiến của dân chúng người Việt Miền Nam chúng tôi, chúng ta, tự vệ chống cuộc xâm lăng do Đảng Cộng Sản Đệ Tam quốc tế xúi bọn tay sai người Việt Miền Bắc, để giữ "một không gian sanh tồn của dân tộc Việt":

Giữ Vững Không Gian Sanh Tồn Của Dân Tộc Việt:

Một không gian cho phép người công dân Việt sống thoải mái, yêu tự do sanh hoạt, yêu tự do tư tưởng, tự do sáng tạo. Thơ văn nhạc chúng tôi không bị gò bó, phải ca tụng lãnh tụ, ca tụng quân đội - Trái lại miền Bắc - còn đâu những Văn Cao, những Phan Khôi,... kể cả những người trí thức như Nguyễn Mạnh Tường, sau Nhân Văn Giai Phẩm...?

Miền Bắc tuyên truyền, Đảng Cộng Sản đương quyền thời bấy giờ miền Bắc tuyên bố tự biện hộ, bảo rằng cai trị miền Bắc phải độc tài vì tự vệ, vì chiến tranh phải bảo vệ chế độ, bảo vệ đất nước. Thế thì miển Nam chúng tôi? Lúc bấy giờ, miền Nam chúng tôi là một chiến trường, dân Nam đâu có vượt Trường Sơn ra Bắc đâu? Chníg dân miền Bắc, xâm phạm, vượt Trường Sơn, vượt tuyến vào miền Nam, đánh nhau với chúng tôi trên lãnh thổ của chúng tôi, dân miền Nam. Nhưng chúng tôi vẫn yêu, vẫn tiếp tục giữ tự do tư tưởng, chúng tôi yêu và bảo vệ tư do văn hoá, yêu tự do nghệ thuật: báo chí đầy rẩy thậm chí có cả những báo gọi là chống đối chánh phủ – do chúng tôi bầu lên - (lâu lâu cũng bị ốp vì chưởi quá đà, nhưng luật báo chí giúp đở, với những “tự ý đục bỏ để khỏi bị ốp báo mất tiền: Còn gì nhơn đạo bằng, còn gì dân chủ bằng: khi có chữ “tự ý đục bỏ” thì độc giả vẫn "tưởng tượng" được những cái không bằng lòng của tác giả, nhưng báo vẫn được bán, và nhờ vậy vẫn sống... thế mà người ta vẫn gọi độc tài.) Mâu thuẩn thay, chính những tên hưởng chế độ tự do báo chí, lại là những tên dùng báo chí chưởi chế độ. Do đó miền Nam, đầy những tên phản chiến, đâm sau lưng chiến sĩ, trốn lính, lính kiểng, phản chiến, thành phần thứ ba … đủ loại!!

Miền Nam chúng tôi, bị xâm lược đấy, bị chiến tranh đấy, nhưng các trường học vẫn có đầy con em đi học, các trường sư phạm, đại học, chuyên khoa vẫn có đầy sanh viên - Con đường Duy Tân “vẫn” cây dài bóng mát....-. Hầu hết các tỉnh lớn đều có trường Đại học: Sài gòn nhiều lắm, đủ tất cả các bộ môn, khỏi phải nói rồi ; Huế cũng thế, nhưng nào Cần Thơ, Đà Lạt, An Giang, kể cả Tây Ninh. Chẳng những Đại học Công lập của nhà nước còn có cả các Đại học Tư nữa (như Đại học Minh Trí của nhóm anh em Đại Việt chúng tôi).. lại còn có những Đại học do những Tôn giáo lập ra; Thiên Chúa Giáo (Minh Đức - Chánh trị Kinh Doanh Dalat ) Phật Giáo (Vạn Hạnh) Cao Đài, Hòa Hảo..... Ngày nay, nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, với trên 40 năm sống trong hoà bình có bao nhiêu Đại học Tư? Bao nhiêu Đại học Tôn giáo...? Đó là Không gian sanh tồn Dân tộc Việt của chúng tôi, đó cũng là Không gian sanh tồn của nhơn dân Miền Nam Việt Nam trước ngày Quốc Hận!

Khi chúng tôi nói vậy, quý vị sẽ cho chúng tôi quá khích, nhưng tôi xin dẫn chứng:

Khi quân đội của chế độ miền Bắc thắng trận, chiếm Miền Nam, quân Bắc Việt sợ cái nhơn sanh quan dân miền Nam nên đàn áp mạnh, việc ấy khỏi kể, quý vị cũng biết rồi.
Tôi tự hỏi:" Suốt từ 1960 đến 1975, chiến tranh tàn khốc đến đổi nhà thơ Linh Phương đã tả cảnh kể - nào là " anh trở về bại tường cụt chân,..trên chiếc băng ca.."; nào là "người yêu cài khăn tang...", chưa kể những nhà thơ, nhà nhạc khác lãi nhãi đến những cảnh nào " anh lên lon giữa hai ngọn nến"...và nào "tôi có người yêu chết ở Ku Prong..; chết nghẹn ngào "... Cả Sài gòn sống trong cảnh bom đạn - " Người phu quét đường dừng nghe tìếng đại bác..."… Thế nhưng trong không khí ghê rợn chết chóc ấy, không có ai vượt biên cả - đi vượt biên cũng dễ thôi - đường bộ qua Campuchia, qua Lào, qua Thái vân.. vân..

Nhưng sau ngay ngày sau 30/04/ 75, thời Hòa bình đã đến, hết chết hết chóc, lại vượt biên.. Vượt biên đâu phải chống cộng hay diễn biến hoà bình gì - vì VC bảo ra ngoại quốc chỉ có làm bồi và làm điếm thôi! - Nhưng vượt biên là vì từ nay không gian sanh tồn dân tộc Việt mất rồi, phải đi tìm một không gian sanh tồn mới: thà chết trên biển nhưng được không gian sanh tồn mới, thà làm bồi làm điếm còn hơn … nô lệ với Cộng Sản quốc tế Hà nội!

Dân tộc Việt của chúng ta ở Việt Nam ngày nay đã mất linh hồn Việt rồi! Bằng chứng ngày nay, dân Tàu tràn đầy đất Việt, tiền Tàu, được sử dụng trên đất Việt… Bùi Hiền đề nghị đổi chử Quốc Ngữ sang một loại chữ mới… với một tiếng nói mới, một ngôn ngữ mới! Thì than ôi đâu là Dân tộc Việt, đâu là Sanh thái người Việt, đâu là linh hồn người Việt?

Nhà thơ Linh Phương tự hào làm bài thơ Lao công đào binh thời Việt Nam Cộng Hòa ta. Quý thân hữu có biết đâu là miền Bắc thời Việt Cộng cũng rất nhiều lao công, mà họ gọi là dân quân. Họ họp cả làng lại hốt các thanh niên thanh nữ buộc phải đi B (vào Nam). Thanh niên, đi bộ đội, sanh Bắc tử Nam. Thanh nữ, ngày lao công xẻ núi đắp đường Trường Sơn Đông, xây đường Trường Sơn Tây mở đường xâm lược Miền Nam, đêm các cô nào có tý nhan sắc sẽ “bị - được” xung công làm hộ lý – giúp đở các cán bộ cao cấp vượt những thèm muốn sanh lý.

Cá nhơn thằng tôi, người viết bài đây, năm 1979 cũng đi lao công chiến trường KamPuChia. Từ XuayRieng trở đi hướng về NeakLuong, anh em lao công tù nhơn chúng tôi thay nhau dò gở mìn để đoàn xe chở lính đi. Ba Toán ABC dò mìn đánh dấu, tháo gở, phá hủy … từng nhóm tuần tự thay nhau, nay A bắt đầu, mai B, mốt C.. trước sau gì cũng có ngày bị nổ chết thôi... Cá nhơn thằng tôi may mắn làm nhà bếp nên chỉ gánh cơm, rửa rau … thôi, tuy có vất vã như không chết. Chiến trường KPC đặc biệt khốc liệt cho các con em miền Nam, vì là con em các gia đình có cha anh đi tù Cộng Sản – nên phải đi “nghĩa vụ quân sự” để chuộc tội cho cha anh, để cha anh về sớm? - tất cả thuộc Sư đoàn Gia Định kể cả tù lao công tụi tui - không đủ phương tiện săn sóc khi chẳng may bị thương, nên chết rất nhiều -. Tôi không trách gì cả, tôi có Đức Tin, tất cả do Ơn Trên định đoạt. Mình là kẻ thua trận, người ta làm gì thì làm. Ấy là quan niệm tôi đối với Cộng sản Việt Nam. Thời Việt Nam Cộng hòa anh đào binh là anh đào ngũ trong thời chiến, theo quân luật, tử hình. Quân luật Việt Nam Công Hòa không tử hình, được cho ra giúp quân đôi chống ngoại xâm, phục hồi danh dự công dân, đòi hỏi gì nữa? Còn chúng tôi lúc ấy (năm 79) là tù hình sự,... vượt biên, bán chợ trời, làm kinh tế không giống “Kinh tế Xã hội chủ nghĩa”...thì họ gọi là “tư sản mại bản” (?) - chữ nầy ngày nay tôi vẫn chưa hiểu. Kinh tế dịch vụ mua đi bán lại là mại bản rồi - Cái thí dụ điển hình nhứt là tiệm Tạp hóa đầu ngõ.

Tôi xin cám ơn nhà thơ Linh Phương đã có một thời kỳ đóng góp cho cái phong phú của một không khí tư tưởng tự do và phóng khoáng của Miền Nam mình. Xin mở một dấu ngoặc, để diễn tả cái tư tưởng phóng khoáng, đầy nhơn bản và dân chủ của thời Việt Nam Cộng Hoà: (Trong một cuộc biểu tình chống chế độ, chẳng may một cô gái bị lạc đạn (?) - ai bắn, cảnh sát bắn, hay người xúi dục biểu tình bắn - nhưng cô bé chết. Chế độ, chánh quyền ViệtNam Cộng Hòa lấy tên cô bé biểu tình chống mình chết đặt tên một Công trường: Công trường Quách Thị Trang. Quảng đại chưa? Phóng khoáng chưa? Nói theo giọng người Miền Nam chúng tôi Chịu chơi chưa? ). Xin đóng dấu ngoặc.

Vì vậy xin cám ơn tất cả những bài hát do các bạn sưu tầm. Xin cám ơn những mẫu chuyện xưa.... nhưng please, đừng comment theo điệu đâm sau lưng chiến sĩ. Tội nghiệp người dân Miền Nam Việt Nam tụi tui? Nhờ đó mà ngày nay tụi tui - và nếu quý vị ở cùng chiến tuyến, thì xin phép gọi nhau là “tụi mình”, cho ấm lòng ty tý - đang tìm được một chút không gian sanh tồn nơi đất người, đang tìm được tí dân tộc Việt nơi đất người,.Cám ơn tất cả quý vị đã nhẫn nại nghe tôi trình bày.

Hồi Nhơn Sơn, những ngày cuối năm con Chó


Phan Văn Song

* Bài viết phản ánh văn phong và quan điểm riêng của tác giả.

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2998473256833147&set=pcb.2998479673499172&type=3&__tn__=HH-R&eid=ARCw4zGkv_04-q60iZUTewiOiPfH5HytMU1yG21L9kGHx1JE6Kf8LNE-m9MsOASeoUjEjdLasOsLkDR3

Nơi nào CHẾ ĐỘ THUỘC ĐỊA ở càng lâu thì nơi đó càng TIẾN BỘ .-- Kha văn Triết , tân thị trưởng Đài Bắc .
. . .
"Về cả bốn vùng nói tiếng Trung - Đài Loan, Singapore, Hongkong và Trung Hoa lục địa - nơi nào CHẾ ĐỘ THUỘC ĐỊA ở càng lâu thì nơi đó càng TIẾN BỘ . Phải công nhận đây là điều thật đáng xấu hổ nhưng Singapore thì hơn Hong Kong, Hong Kong thì hơn Đài Loan và Đài Loan thì hơn lục địa"
. . . 
http://www.bbc.com/…/01/150130_kha_van_triet_vh_vn_trungquoc
Nhận xét : Theo quan điểm của ông này thì dân VN cũng phải CÁM ƠN đế quốc Pháp vì bị cai trị từ 1887 tới 1954 , 67 NĂM . Trong khi đó Singapore bị đế quốc Anh cai trị LÂU NHỨT , từ 1824-1963 , 139 NĂM ; Hongkong từ 1898-1997 , 99 năm ; Taiwan thứ tư (69 năm từ Mỹ *) .
* Năm 1949 , do chính phủ Trung hoa Dân quốc bị thua trận , chạy sang Đài Loan nên lãnh thổ này đã chịu ảnh hưởng của "đế quốc" ** Mỹ gồm văn hóa , chính trị , kinh tế , xã hội , v.v... từ đó tới giờ , 69 năm .
** Theo quan điểm của CS VN và TQ .

I/ Nếu bạn ở Mỹ thay vì Việt nam , bạn sẽ tiêu tiền 44.5 lần hơn cho chăm sóc YT , dùng xăng dầu nhiều hơn 20.4 lần , kiếm tiền nhiều hơn 16 lần , xài điện gấp 15 lần , dễ thất nghiệp gấp 3.2 lần , khó chết ở tuổi ấu thơ hơn 71.53/100 , sống lâu hơn 6.3 năm , dễ bị kỳ thị giai cấp hơn 21.62/100 , có con ít hơn 20.01/100 và dễ bị HIV/AIDS hơn 20/100 .

II/ So sánh đời sống ở VN và Nam hàn hay những con số biết nói .
Nếu bạn ở Việt nam thay vì Nam hàn , bạn sẽ dễ chết ở tuổi ấu thơ gấp 5.1 lần NH ; dễ có con 98.28/100 hơn NH ; dùng xăng dầu 93.1/100 ít hơn , kiếm tiền 89.64/100 ít hơn , dùng điện 89.5/100 ít hơn , tốn tiền để chăm sóc y tế 89.71/100 ít hơn , dễ bị HIV/AIDS năm lần nhiều hơn , chết sớm hơn 6.78 năm , dễ thất nghiệp nhiều hơn 29.27/100 và dễ bị phân biệt giai cấp (class divide) hơn 18.21/100 .

CHỈ MONG ĐƯỢC LÀM NGƯỜI .

CA khu vực nói chuyện với 1 người có học .

- Bà con được voi đòi tiên , cứ nghe lời bọn 'rân chủ' . Chánh quyền đều là của nhân dân , công an , quân đội cũng của nhân dân .Bà con đòi hỏi gì nữa .

- Đúng là đi đâu cũng thấy chữ nhân dân, nhưng quyền làm người và quyền mưu cầu hạnh phúc của chúng tôi bị tước đoạt . Chúng tôi không muốn làm NHÂN DÂN mà muốn LÀM NGƯỜI !

- Bác nói như vậy thì tôi không giải quyết được cho bác vì tôi cũng muốn làm người như bác nhưng không dám lên tiếng . Lên tiếng để đi tù hay bị đuổi việc à !

ĐỊNH MỆNH NGHIỆT NGÃ CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM 
I/ Vì thấy tai họa hay chiến tranh liên tiếp đổ lên đầu dân Việt , đặc biệt là từ năm 1945 đến giờ , hôm nay , tôi dựa vào Numerology (Lý Thuyết Số) để phân tách tên của nước ta bằng bao nhiêu ?
Tên nước gồm 2 PHẦN : Việt và Nam ; thay thế các chữ của 2 phần này bằng trị số tương ứng * , tôi thấy :
Việt = 6 + 1 + 5 + 4 = 16 , thu nhỏ lại = 1 + 6 = 7
Nam = 5 + 1 + 4 = 10 , thu nhỏ lại = 1 + 0 = 1 
GHI NHỚ : Nếu phần nào bằng 11 hay 22 thì ko thể thu nhỏ ; ví dụ ANH = 1 + 5 + 5 = 11 , giử nguyên , ko thể thu nhỏ . 
Tổng cộng : 7 + 1 = 8 .
Theo Numerology , số 8 tượng trưng cho TRẢ NỢ DỒN .
II/ Dù tôi đã nhiều lần giải thích ý nghĩa ** của số này trên FB , tưởng cũng nên nhắc lại .
Theo khoa tử vi Numerology thì người nào hay thực thể *** (entity) có ngày sinh hoặc có tên (cộng lại) bằng 4 , 8 ,13 , 17 , 22 , 26 , và 31 thì sẽ có định mệnh như sau : linh hồn của người hay thực thể này đã nghĩ rằng họ có nhiều NỢ NẦN cần phải trả dứt điểm - những nợ này đã bị TRÌ HOẢN trong những KIẾP TRƯỚC ĐÂY của họ ; vì vậy họ hay thực thể này đã chọn ra đời vào các ngày kể trên (hay mang một tên cộng lại bằng các số trên) để giải quyết dứt điểm nợ này . Đây là hình thức TRẢ NỢ DỒN , để kiếp sau được thanh thản . Cũng giống như người sinh viên không chịu thường xuyên học tập , khi ngày thi sắp tới đã quính quán , bỏ tất cả mọi vui chơi , học ngày học đêm để chuẩn bị cho ngày thi . Những ng buôn bán ở VN , thường dành hai tuần lễ cuối cùng trong năm âm lịch để cố gắng trả hết nợ cũ , để năm mới thanh thản hơn .
* Theo quyển Linda Goodman's Star Signs , mỗi chữ trong bộ chữ cái/alphabet đều có một trị số tương ứng như : a = 1 , b = 2 , c = 3 , d = 4 , e = 5 , f = 8 , i = 1 , j = 1 , k = 2 , l = 3 , m = 4 , n = 5 , o = 7 , p = 8 , q = 1 , r = 2 , s = 3 , t = 4 , u = 6 , v = 6 , w = 6 , x = 5 , y = 1 , và z = 7 . (Ở sách khác , các trị số này sẽ khác) .
** Tôi đã dịch ý nghĩa của trên 50 số (từ số 10 trở lên) .
*** Theo Numerology , thực thể (entity) không chỉ tượng trưng cho con người mà còn tượng trưng cho đồ vật hay sự vật độc lập , khác biệt với các thực thể khác . Ví dụ một nước (France , USA , Australia, v.v...) , một tổ chức (United Nations) , một cơ quan (CIA) , một công ty (Wal-Mart , Apple) , một cửa hàng , một quyển sách (Les Misérables) , một cuốn phim (Ben-Hur) , v.v... đều là thực thể vì có TÊN GỌI RIÊNG , không thể trùng lắp với thực thể khác .
Muốn tìm hiểu xem về Numerology , xin đọc các quyển như Linda Goodman's Star Signs . . .
NÓI THÊM : Theo Numerology , tên nước Pháp cộng lại bằng 6 , rất may mắn . Canada và Nam Hàn (tên cộng lại bằng 15) cũng may mắn nhưng ko bằng Pháp . Nước Mỹ thì xếp vào loại Bánh Xe Định Mệnh (Wheel of Fortune) nghĩa là tốt nhứt và xấu nhứt đều có : ở vòng quay này , bánh xe ngừng ở số 0 nhưng ở vòng quay kế , sẽ ngừng ở số 100.000 hay 1.000.000 . Ngay tại thung lũng điện tử này , kế bên biệt thự lộng lẫy của các đại gia như Facebook , HP , Apple , Google , v.v... là những túp lều của homeless .

HỌP TỔ DÂN PHỐ TẠI LA HAVANA , CUBA .

Ảnh: Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Ảnh: Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Ảnh: Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Đăng bởi Elvis Ất on Saturday, August 26, 2017 | 26.8.17

Cuối những năm 1980, Mông Cổ đã trải qua gần 70 năm “kiên trì” trên con đường xã hội chủ nghĩa, lại nằm giữa hai đất nước cộng sản khủng lồ là Trung Quốc và Liên bang Xô viết. Ít ai nghĩ Mông Cổ sẽ có một số phận khác.

Nhưng đến năm 1990, khối xã hội chủ nghĩa bắt đầu sụp đổ, nhiều nước ở Đông Âu như Ba Lan đã mất kiên nhẫn với những người cộng sản, chế độ độc đảng và nền kinh tế chỉ huy. Họ chọn một con đường khác. Điều này ảnh hưởng lớn đến số phận của Mông Cổ.

Thêm vào đó, Mông Cổ không thể dựa vào viện trợ từ Liên Xô nữa, vì bầu sữa chung này cũng bắt đầu cạn kiệt và rơi vào khủng hoảng.

Mặt khác, nội bộ đảng cầm quyền, đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ (Mongolia People’s Revolutionary Party – MPRP) bị chia rẽ. Tư tưởng cải tổ theo hướng dân chủ của Mikhail Gorbachev ở Liên Xô ảnh hưởng đến một số lượng đảng viên không nhỏ của đảng này.

Dân số Mông Cổ lúc này là khoảng 2,2 triệu người, 70% dân số dưới 35 tuổi. Hơn 50% thanh niên sau khi tốt nghiệp đại học không tìm được việc làm. Họ bắt đầu thấy khó thích nghi trong nền kinh tế bao cấp, độc quyền. Người dân bắt đầu nhận thấy nền kinh tế đi xuống trong cuộc sống hằng ngày.

Những điều này đã đưa Mông Cổ bước trên một con đường mới: dân chủ hóa.

Cuộc tuần hành đầu tiên vào ngày 10/12/1989 trước Trung tâm Văn hóa Thanh niên (Ulaanbaatar, Mông Cổ). Ảnh: Zorig Foundation.

Thanh niên là lực lượng chính trong cách mạng dân chủ ở Mông Cổ.

Ngày 10/12/1989, đúng một tháng sau ngày Bức tường Berlin sụp đổ, 13 thanh niên tuyên bố thành lập Liên hiệp Dân Chủ Mông Cổ (Mongolia Democratic Union – MDU). Họ tổ chức cuộc tuần hành đầu tiên của mình với hơn 300 người tham gia.

Lãnh đạo của MDU là các thanh niên trí thức từng đi học Liên Xô và Đông Âu. Họ cũng bị tư tưởng của Mikhail Gorbachev ảnh hưởng mạnh mẽ.

13 thanh niên này bao gồm Tsakhiagiin Elbegdorj, người sau này trở thành Thủ tướng và Tổng thống của Mông Cổ, và Sanjaasurengiin Zorig, người sau này trở thành Bộ trưởng Bộ Giao thông  – Vận tải và bị ám sát trước khi tuyên thệ trở thành Thủ tướng của Mông Cổ năm 1998. 

Những người biểu tình cầm biểu ngữ “Hệ thống đa đảng”, “Pháp quyền”, “Nhân quyền” và “Tự do báo chí” ngày 10/12/1989. Ảnh: Zorig Foundation.

MDU yêu cầu đảng cầm quyền MPRP hợp pháp hóa hệ thống đa đảng, cải tổ Quốc hội, tổ chức bầu cử trong vòng một năm, tự do hoá báo chí và nhận trách nhiệm về những hành vi đàn áp nhân quyền mà họ đã làm. 

Hàng nghìn người tham gia biểu tình gần Tòa nhà Chính phủ. Ảnh: Zorig Foundation.

Sau đó, các cuộc biểu tình ủng hộ phe đối lập diễn ra hàng tuần, có tổ chức và ngày càng đông hơn.

Khẩu hiệu của họ là “Thời cơ đã đến, hãy tỉnh dậy đi”, “Nhân dân Mông Cổ hãy leo lên lưng ngựa”, “Sự thật sẽ không được biết đến nếu nó bị che giấu”.

MDU trở thành lực lượng lãnh đạo trong các cuộc tuần hành. 

Lãnh đạo của MDU Sanjaasurengiin Zorig đọc diễn văn ngày 21/01/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 21/01/1990, lãnh đạo của MDU, Sanjaasurengiin Zorig (28 tuổi), đọc diễn văn trước hàng nghìn người biểu tình tại quảng trường chính. Zorig đã kêu gọi xóa bỏ đặc quyền của đảng MPRP là “giai cấp tiên phong, lãnh đạo xã hội” trong Hiến pháp của Mông Cổ.

Các cuộc tuần hành không được cấp phép nhưng vẫn diễn ra và ngày càng đông người tham gia.

Phóng viên quốc tế bắt đầu đến Mông Cổ bằng visa du lịch để đưa tin về những cuộc tuần hành. 

Tượng đài Josef Stalin bị giật đổ ngày 6/02/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Đầu tháng 2/1990, sau một cuộc tuần hành của 1.400 người, tượng đài Josef Stalin bị người biểu tình giật đổ.

Ba lực lượng khác cũng được thành lập và kết hợp với MDU hình thành một liên minh, đặt tên Four Forces (Bốn Lực lượng), để lãnh đạo phong trào dân chủ, bao gồm: Phong trào Dân chủ Xã hội (Democratic Socialist Movement), Liên đoàn Tân Tiến bộ (New Progressive Union), Liên đoàn Sinh viên Mông Cổ (Mongolia Students Union).

Bốn lực lượng này kết hợp khá nhịp nhàng, luôn hướng về mục tiêu là cải cách luật pháp (legal reform).

Từ đây, cuộc cách mạng dân chủ của Mông Cổ bắt đầu. 

S. Zorig phát biểu tại hội nghị lần thứ nhất của MDU yêu cầu chính phủ từ chức và giải tán Quốc hội hiện tại. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 18/02/1990, MDU tổ chức hội nghị lần đầu tiên với 611 đại biểu đến từ 16 tỉnh, thành phố của Mông Cổ. Tại đây, MDU tuyên bố thành lập đảng Dân chủ Mông Cổ (Mongolia Democratic Party – MDP).

Phát biểu tại cuộc họp, S. Zorig  đã yêu cầu chính phủ từ chức, giải tán Quốc hội (People’s Great Khural) và tái bầu cử Quốc hội.

Cũng trong hội nghị này, MDU thành lập tờ báo độc lập đầu tiên của Mông Cổ, The New Mirror. 

Hàng chục nghìn người đã đổ ra đường gây áp lực với đảng cầm quyền. Ảnh: Zorig Foundation.

Lúc này, Bộ Chính trị đã chuẩn bị những biện pháp đàn áp người biểu tình. Tuy nhiên, do nội bộ bị chia rẽ, một số đảng viên ủng hộ chuyển đổi dân chủ, mặt khác, Four Forces đã tổ chức những cuộc tuần hành trong ôn hòa, nên không có cuộc đàn áp nào xảy ra. 

Hơn 100.000 người tham gia tuần hành ngày 04/3/1990 tại thủ đô Ulaanbaatar. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 04/3/1990, trong lúc Bộ Chính trị đang họp thì hơn 100.000 người đã biểu tình trước Viện Bảo tàng Lenin ở thủ đô Ulaanbaatar (dân số của thành phố này lúc đó khoảng 590.000 người). Họ yêu cầu Quốc hội sửa đổi Luật Bầu cử, chia tách quyền lực giữa đảng và nhà nước, và Bộ Chính trị phải từ chức.

Four Forces đã gửi một kiến nghị chung đến chính phủ và Quốc hội về thực hiện những yêu sách của người biểu tình. 

10 thành viên của MDU tuyệt thực vào ngày 07/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Sau ba ngày, không một ai trả lời của kiến nghị của họ.

Ngày 07/3/1990, 10 thành viên của MDU đã tuyên bố tuyệt thực cho đến chết trước tòa nhà chính phủ nếu Bộ Chính trị không từ chức và thực hiện những yêu cầu của người biểu tình.

Một ngày sau đó, S. Zorig và một số thành viên của MDU được mời gặp Thủ tướng và Phó Thủ tướng. Cuộc họp được truyền hình trực tiếp trên truyền hình.

Ngày 09/3/1990, số người tuyệt thực đã lên đến 33 người. Tin những thanh niên tuyệt thực vì dân chủ lan rộng khắp Mông Cổ. 

Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng Bí thư của đảng MPRP Jambyn Batmunkh. Ảnh: Zorig Foundation.

Bất ngờ, ngày 12/3/1990, Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng Bí thư của MPRP Jambyn Batmunkh tuyên bố ông và Bộ Chính trị sẽ từ chức. Ông hứa MPRP sẽ từ bỏ đặc quyền là “lực lượng lãnh đạo và dẫn dắt xã hội” trong Hiến pháp Mông Cổ và một cuộc bầu cử Quốc hội sẽ sớm được tổ chức

Sau lời tuyên bố của J.Batmunkh, những người biểu tình dừng tuyệt thực theo đúng lời hứa của họ. 

Bộ Chính trị Mông Cổ trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII của MPRP từ 12-15/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII từ ngày 12-15/3/1990 của MPRP, toàn bộ thành viên của Bộ Chính trị đã tuyên bố từ chức và bầu lại thành viên mới. Gombojabyn Ochirbat (61 tuổi) được bầu làm Tổng Bí thư của MPRP. 

Phiên họp bất thường của Quốc hội Mông Cổ từ ngày 21 -23/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 21/3/1990, Quốc hội của Mông Cổ triệu tập một phiên họp bất thường, các đảng và phong trào đối lập được mời đến quan sát. Tại cuộc họp, Chủ tịch Quốc hội J. Batmunkh và Thủ tướng D. Sodnom tuyên bố từ chức. Quốc hội bầu Chủ tịch mới là Punsalmaagiyn Ochirbat và tân Thủ tướng là Sh. Gungaadorj.

Như đã hứa với phe đối lập, Quốc hội đã xóa bỏ vai trò lãnh đạo của MPRP trong Hiến pháp, thừa nhận đa nguyên chính trị và mọi công dân tự do tham gia đảng phái và các tổ chức dân sự.

Ngày 31/3/1990, đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ (Mongolian Social Democratic Party – MSDP) được thành lập, chuẩn bị cho cuộc bầu cử mới. Nhiều đảng khác cũng được thành lập và sẵn sàng cạnh tranh với MPRP. 

Hội nghị đảng Dân Chủ Mông Cổ (MDP) ngày 7-8/4/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Đầu tháng 4/1990, đảng Dân chủ Mông Cổ (MDP) tổ chức Đại hội Đảng lần thứ Nhất. MDP kêu gọi tổng tuyển cử toàn quốc, soạn thảo tân Hiến pháp với sự tham gia của tất cả lực lượng chính trị và cho phép tự do báo chí.

Hơn 100.000 bản in của tờ Aрдчилал (Dân Chủ), một trong những tờ báo độc lập đầu tiên của Mông Cổ, đã phát hành vào ngày 07/4/1990. Nhiều tờ báo khác cũng lần lượt ra đời. 

S.Zorig (cầm loa) kêu gọi “Nếu các bạn ủng hộ chúng tôi, xin hãy ngồi xuống” trong một cuộc biểu tình cuối tháng 4/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Cuối tháng 4/1990, không hài lòng trước những cải cách chậm chạp của đảng cầm quyền, phe đối lập đã tổ chức một cuộc biểu tình với khoảng 50.000 người tham gia và bao vây tòa nhà Chính phủ.

Ngoài yêu cầu về soạn thảo tân Hiến pháp và tổ chức bầu cử, phe đối lập còn buộc MPRP phải từ bỏ những đặc quyền của mình về sử dụng ngân sách quốc gia, truyền thông và kiểm soát bộ máy của chính phủ, bao gồm cả quân đội và công an.

Tình hình căng thẳng đến mức, Chủ tịch Quốc hội P. Ochirbat đang thăm Trung Quốc phải trở về nước ngay lập tức. 

Người biểu tình bên trái và quân đội bên phải trong cuộc biểu tình vào cuối tháng 4/1990 trước tòa nhà chính phủ. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 30/4/1990, đảng MPRP đã mời các nhóm đối lập bàn về việc soạn thảo tân Hiến pháp.

Ngày 14/5/1990, Quốc hội họp và sửa đổi Hiến pháp một lần nữa về thể chế nhà nước và thông báo bầu cử Quốc hội.

Thời gian bỏ phiếu sẽ vào cuối tháng 7/1990 với nhiều đảng phái tham gia. Một cơ quan giám sát độc lập cũng được thành lập.

Quốc hội cũng sửa đổi thiết chế Chủ tịch nước thành Tổng thống, vị trí này được thành viên của Quốc hội bầu ra.

Quốc hội Mông Cổ trở thành một Quốc hội lưỡng viện: Great People’s Khural với 430 nghị sĩ và State Baga Khural với 50 nghị sĩ được bầu ra từ Great People’s Khural.

Sate Baga Khural được xem là một Quốc hội thường trực (a standing Parliament), đóng vai trò quan trọng trong việc sửa đổi các điều luật để thông qua tân Hiến pháp năm 1992. 

Đại diện của đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ (Mongolia National Progressive Party – MNPP) đăng ký tham gia ứng cử vào Quốc hội tại Tòa án Tối cao của Mông Cổ. Ảnh: Zorig Foundation.

Lúc này, mọi sự chú ý của công chúng đổ dồn về cuộc bầu cử vào cuối tháng 7/1990.

MPRP và các đảng phái đối lập bắt đầu đăng ký tham gia ứng cử với Tòa án Tối cao của Mông Cổ. Có 2.413 ứng cử viên gồm đảng viên thuộc sáu đảng phái và các ứng viên độc lập tranh cử vào 430 ghế của Quốc hội (Great People’s Khural).

Hơn 43.000 người tham gia trong 9.963 ủy ban bầu cử khắp cả nước, đảm bảo bầu cử thực sự dân chủ.

Đây là kỳ bầu cử dân chủ và tự do lần đầu tiên trong lịch sử Mông Cổ. 

Xe buýt vận động tranh cử của các đảng phái đối lập. Ảnh: Zorig Foundation.

Thời gian vận động tranh cử chỉ kéo dài hơn một tháng.

Phe đối lập gặp nhiều khó khăn khi vận động tranh cử. Họ thiếu hụt về tài chính nên các đảng đối lập chỉ dùng chung một xe buýt để vận động tranh cử, được mua từ tiền quyên góp.

Diện tích của Mông Cổ rộng gấp năm lần Việt Nam nên vận động tranh cử là một vấn đề lớn. Các đảng đối lập vừa không có tài chính vừa không đủ thời gian nên rất khó vận động ở tất cả các đơn vị bầu cử, nhất là khu vực nông thôn. 

Cử tri nghe S. Zorig nói về chương trình hành động của đảng Dân chủ Mông Cổ vào 1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Còn MPRP, ngoài lợi thế về tài chính, họ còn sở hữu hệ thống tổ chức đảng từ trung ương đến địa phương, đồng thời lại kiểm soát báo chí nhà nước nên có nhiều thuận lợi.

Các đảng đối lập đã tuyên bố sẽ tẩy chay cuộc bầu cử nếu MPRP không chịu từ bỏ một số đặc quyền của họ. Cuối cùng, MPRP đồng ý từ bỏ quyền kiểm soát đối với quân đội và công an. 

Một điểm bỏ phiếu ở ngoại ô thủ đô Ulaanbaatar. Ảnh: Zorig Foundation.

Thời gian bỏ phiếu kéo dài một tuần, từ ngày 22 – 29/7/1990. Hơn một triệu cử tri lần đầu tiên đã bầu cho các đảng phái khác nhau, chiếm 98% tổng số cử tri.

Kết quả kiểm phiếu cho thấy MPRP giành được 60% tổng số phiếu bầu, nhưng lại chiếm đến 86% số ghế của Quốc hội (343 ghế), vì họ thắng nhiều ở khu vực nông thôn.

40% số phiếu còn lại thuộc về phe đối lập và các ứng viên độc lập. Đảng Dân chủ Mông Cổ chiếm 23 ghế, đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ chiếm 7 ghế, đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ chiếm 4 ghế, đảng Lao động Tự do Mông Cổ chiếm 1 ghế và 51 ghế còn lại thuộc các ứng viên độc lập. 

Phiên họp thứ nhất của Quốc hội Mông Cổ ngày 03/9/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 03/9/1990, Quốc hội của Mông Cổ bắt đầu phiên họp lần thứ nhất, bầu P. Ochirbat (thuộc MPRP) làm Tổng thống đầu tiên của Mông Cổ và Gonchigdorj (đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ) giữ chức Phó Tổng thống.

Quốc hội bầu D. Byambasuren (thuộc MPRP) làm Thủ tướng và hai Phó Thủ tướng là Da. Ganbold (đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ) và D. Dorligjva (đảng Dân chủ Mông Cổ). 

P. Ochirbat trong lễ nhậm chức Tổng thống Mông Cổ. Ảnh: Zorig Foundation.

P. Ochirbat tuyên thệ nhậm chức Tổng thống theo nghi thức truyền thống của Mông Cổ, nhưng lời tuyên thệ của ông đã không còn nhắc đến chủ nghĩa cộng sản, Marx hay Lenin như truyền thống của đảng cộng sản. Ông cũng tuyên bố sẽ hợp tác với phe đối lập để cải thiện tình hình của Mông Cổ. 

Một số thành viên Sate Baga Khural được bầu ra từ Great People’s Khural vào tháng 9/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Quốc hội tiến hành bầu ra 50 thành viên tham gia vào State Baga Khural, dựa trên tỷ lệ mà đảng đó đại diện trong Quốc hội. Theo đó, MPRP có 31 thành viên, đảng Dân chủ Mông Cổ có 13 thành viên, sáu thành viên chia đều cho đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ và đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ.

Nhiệm vụ đầu tiên và duy nhất của State Baga Khural là soạn thảo và thông qua một Hiến pháp mới, giúp nền dân chủ của Mông Cổ thành hình và đứng vững trong tương lai. 

Biểu quyết thông qua tân Hiến pháp Mông Cổ ngày 13/01/1992. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 13/01/1992, trong một kỳ họp kéo dài 70 ngày, Quốc hội Mông Cổ đã thông qua bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên và vẫn còn hiệu lực cho đến ngày nay.

Từ đây, một nhà nước đa nguyên được hình thành, nơi quyền con người được đảm bảo và quyền lực nhà nước bị kiểm soát chặt chẽ. Mông Cổ từ bỏ con đường xã hội chủ nghĩa đã kéo dài hơn 70 năm. 

Mông Cổ được xếp vào nhóm các nước tự do, theo báo cáo Tự do trên thế giới năm 2017 của Freedom House. Ảnh: Chụp màn hình.

Kể từ đó, Mông Cổ rũ bỏ hình ảnh một nước độc tài toàn trị, vươn lên trở thành một trong những nước tự do nhất châu Á, sánh cùng các nước tự do khác như Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Ấn Độ (màu xanh). Trong khi đó, Việt Nam, Trung Quốc và nhiều nước khác ở châu Á được xếp vào nhóm các nước không tự do (màu tím) hoặc tự do một phần (màu vàng), theo báo cáo Tự do trên thế giới năm 2017 của Freedom House.

Sau kỳ bầu cử năm 1990, Mông Cổ chuyển đổi từ một nền kinh tế chỉ huy sang kinh tế thị trường nhiều thành phần. Bình quân thu nhập đầu người ở Mông Cổ tăng từ 587 đô-la năm 1992 lên 3.686 đô-la năm 2016, gấp 6,2 lần.

Tài liệu tham khảo:

• Mongolia in 1990: Upheaval, Reform, But No Revolution Yet (William R. Heaton)
• How democracy was born in Mongolia (Zorig Foundation)
• Democratic election in Mongolia experience for other nations (Ministry of Foreign Affairs Mongolia)
• Mongolia’s Political and Ecomomics Transition: Challenges and Opportunities (The Asia Foundation)

Trần Long Vĩ

(Luật Khoa)

Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Mông Cổ đã chuyển đổi dân chủ không một tiếng súng như thế nào

Đăng bởi Elvis Ất on Saturday, August 26, 2017 | 26.8.17

Cuối những năm 1980, Mông Cổ đã trải qua gần 70 năm “kiên trì” trên con đường xã hội chủ nghĩa, lại nằm giữa hai đất nước cộng sản khủng lồ là Trung Quốc và Liên bang Xô viết. Ít ai nghĩ Mông Cổ sẽ có một số phận khác.

Nhưng đến năm 1990, khối xã hội chủ nghĩa bắt đầu sụp đổ, nhiều nước ở Đông Âu như Ba Lan đã mất kiên nhẫn với những người cộng sản, chế độ độc đảng và nền kinh tế chỉ huy. Họ chọn một con đường khác. Điều này ảnh hưởng lớn đến số phận của Mông Cổ.

Thêm vào đó, Mông Cổ không thể dựa vào viện trợ từ Liên Xô nữa, vì bầu sữa chung này cũng bắt đầu cạn kiệt và rơi vào khủng hoảng.

Mặt khác, nội bộ đảng cầm quyền, đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ (Mongolia People’s Revolutionary Party – MPRP) bị chia rẽ. Tư tưởng cải tổ theo hướng dân chủ của Mikhail Gorbachev ở Liên Xô ảnh hưởng đến một số lượng đảng viên không nhỏ của đảng này.

Dân số Mông Cổ lúc này là khoảng 2,2 triệu người, 70% dân số dưới 35 tuổi. Hơn 50% thanh niên sau khi tốt nghiệp đại học không tìm được việc làm. Họ bắt đầu thấy khó thích nghi trong nền kinh tế bao cấp, độc quyền. Người dân bắt đầu nhận thấy nền kinh tế đi xuống trong cuộc sống hằng ngày.

Những điều này đã đưa Mông Cổ bước trên một con đường mới: dân chủ hóa.

Cuộc tuần hành đầu tiên vào ngày 10/12/1989 trước Trung tâm Văn hóa Thanh niên (Ulaanbaatar, Mông Cổ). Ảnh: Zorig Foundation.

Thanh niên là lực lượng chính trong cách mạng dân chủ ở Mông Cổ.

Ngày 10/12/1989, đúng một tháng sau ngày Bức tường Berlin sụp đổ, 13 thanh niên tuyên bố thành lập Liên hiệp Dân Chủ Mông Cổ (Mongolia Democratic Union – MDU). Họ tổ chức cuộc tuần hành đầu tiên của mình với hơn 300 người tham gia.

Lãnh đạo của MDU là các thanh niên trí thức từng đi học Liên Xô và Đông Âu. Họ cũng bị tư tưởng của Mikhail Gorbachev ảnh hưởng mạnh mẽ.

13 thanh niên này bao gồm Tsakhiagiin Elbegdorj, người sau này trở thành Thủ tướng và Tổng thống của Mông Cổ, và Sanjaasurengiin Zorig, người sau này trở thành Bộ trưởng Bộ Giao thông  – Vận tải và bị ám sát trước khi tuyên thệ trở thành Thủ tướng của Mông Cổ năm 1998. 

Những người biểu tình cầm biểu ngữ “Hệ thống đa đảng”, “Pháp quyền”, “Nhân quyền” và “Tự do báo chí” ngày 10/12/1989. Ảnh: Zorig Foundation.

MDU yêu cầu đảng cầm quyền MPRP hợp pháp hóa hệ thống đa đảng, cải tổ Quốc hội, tổ chức bầu cử trong vòng một năm, tự do hoá báo chí và nhận trách nhiệm về những hành vi đàn áp nhân quyền mà họ đã làm. 

Hàng nghìn người tham gia biểu tình gần Tòa nhà Chính phủ. Ảnh: Zorig Foundation.

Sau đó, các cuộc biểu tình ủng hộ phe đối lập diễn ra hàng tuần, có tổ chức và ngày càng đông hơn.

Khẩu hiệu của họ là “Thời cơ đã đến, hãy tỉnh dậy đi”, “Nhân dân Mông Cổ hãy leo lên lưng ngựa”, “Sự thật sẽ không được biết đến nếu nó bị che giấu”.

MDU trở thành lực lượng lãnh đạo trong các cuộc tuần hành. 

Lãnh đạo của MDU Sanjaasurengiin Zorig đọc diễn văn ngày 21/01/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 21/01/1990, lãnh đạo của MDU, Sanjaasurengiin Zorig (28 tuổi), đọc diễn văn trước hàng nghìn người biểu tình tại quảng trường chính. Zorig đã kêu gọi xóa bỏ đặc quyền của đảng MPRP là “giai cấp tiên phong, lãnh đạo xã hội” trong Hiến pháp của Mông Cổ.

Các cuộc tuần hành không được cấp phép nhưng vẫn diễn ra và ngày càng đông người tham gia.

Phóng viên quốc tế bắt đầu đến Mông Cổ bằng visa du lịch để đưa tin về những cuộc tuần hành. 

Tượng đài Josef Stalin bị giật đổ ngày 6/02/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Đầu tháng 2/1990, sau một cuộc tuần hành của 1.400 người, tượng đài Josef Stalin bị người biểu tình giật đổ.

Ba lực lượng khác cũng được thành lập và kết hợp với MDU hình thành một liên minh, đặt tên Four Forces (Bốn Lực lượng), để lãnh đạo phong trào dân chủ, bao gồm: Phong trào Dân chủ Xã hội (Democratic Socialist Movement), Liên đoàn Tân Tiến bộ (New Progressive Union), Liên đoàn Sinh viên Mông Cổ (Mongolia Students Union).

Bốn lực lượng này kết hợp khá nhịp nhàng, luôn hướng về mục tiêu là cải cách luật pháp (legal reform).

Từ đây, cuộc cách mạng dân chủ của Mông Cổ bắt đầu. 

S. Zorig phát biểu tại hội nghị lần thứ nhất của MDU yêu cầu chính phủ từ chức và giải tán Quốc hội hiện tại. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 18/02/1990, MDU tổ chức hội nghị lần đầu tiên với 611 đại biểu đến từ 16 tỉnh, thành phố của Mông Cổ. Tại đây, MDU tuyên bố thành lập đảng Dân chủ Mông Cổ (Mongolia Democratic Party – MDP).

Phát biểu tại cuộc họp, S. Zorig  đã yêu cầu chính phủ từ chức, giải tán Quốc hội (People’s Great Khural) và tái bầu cử Quốc hội.

Cũng trong hội nghị này, MDU thành lập tờ báo độc lập đầu tiên của Mông Cổ, The New Mirror. 

Hàng chục nghìn người đã đổ ra đường gây áp lực với đảng cầm quyền. Ảnh: Zorig Foundation.

Lúc này, Bộ Chính trị đã chuẩn bị những biện pháp đàn áp người biểu tình. Tuy nhiên, do nội bộ bị chia rẽ, một số đảng viên ủng hộ chuyển đổi dân chủ, mặt khác, Four Forces đã tổ chức những cuộc tuần hành trong ôn hòa, nên không có cuộc đàn áp nào xảy ra. 

Hơn 100.000 người tham gia tuần hành ngày 04/3/1990 tại thủ đô Ulaanbaatar. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 04/3/1990, trong lúc Bộ Chính trị đang họp thì hơn 100.000 người đã biểu tình trước Viện Bảo tàng Lenin ở thủ đô Ulaanbaatar (dân số của thành phố này lúc đó khoảng 590.000 người). Họ yêu cầu Quốc hội sửa đổi Luật Bầu cử, chia tách quyền lực giữa đảng và nhà nước, và Bộ Chính trị phải từ chức.

Four Forces đã gửi một kiến nghị chung đến chính phủ và Quốc hội về thực hiện những yêu sách của người biểu tình. 

10 thành viên của MDU tuyệt thực vào ngày 07/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Sau ba ngày, không một ai trả lời của kiến nghị của họ.

Ngày 07/3/1990, 10 thành viên của MDU đã tuyên bố tuyệt thực cho đến chết trước tòa nhà chính phủ nếu Bộ Chính trị không từ chức và thực hiện những yêu cầu của người biểu tình.

Một ngày sau đó, S. Zorig và một số thành viên của MDU được mời gặp Thủ tướng và Phó Thủ tướng. Cuộc họp được truyền hình trực tiếp trên truyền hình.

Ngày 09/3/1990, số người tuyệt thực đã lên đến 33 người. Tin những thanh niên tuyệt thực vì dân chủ lan rộng khắp Mông Cổ. 

Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng Bí thư của đảng MPRP Jambyn Batmunkh. Ảnh: Zorig Foundation.

Bất ngờ, ngày 12/3/1990, Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng Bí thư của MPRP Jambyn Batmunkh tuyên bố ông và Bộ Chính trị sẽ từ chức. Ông hứa MPRP sẽ từ bỏ đặc quyền là “lực lượng lãnh đạo và dẫn dắt xã hội” trong Hiến pháp Mông Cổ và một cuộc bầu cử Quốc hội sẽ sớm được tổ chức

Sau lời tuyên bố của J.Batmunkh, những người biểu tình dừng tuyệt thực theo đúng lời hứa của họ. 

Bộ Chính trị Mông Cổ trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII của MPRP từ 12-15/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII từ ngày 12-15/3/1990 của MPRP, toàn bộ thành viên của Bộ Chính trị đã tuyên bố từ chức và bầu lại thành viên mới. Gombojabyn Ochirbat (61 tuổi) được bầu làm Tổng Bí thư của MPRP. 

Phiên họp bất thường của Quốc hội Mông Cổ từ ngày 21 -23/3/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 21/3/1990, Quốc hội của Mông Cổ triệu tập một phiên họp bất thường, các đảng và phong trào đối lập được mời đến quan sát. Tại cuộc họp, Chủ tịch Quốc hội J. Batmunkh và Thủ tướng D. Sodnom tuyên bố từ chức. Quốc hội bầu Chủ tịch mới là Punsalmaagiyn Ochirbat và tân Thủ tướng là Sh. Gungaadorj.

Như đã hứa với phe đối lập, Quốc hội đã xóa bỏ vai trò lãnh đạo của MPRP trong Hiến pháp, thừa nhận đa nguyên chính trị và mọi công dân tự do tham gia đảng phái và các tổ chức dân sự.

Ngày 31/3/1990, đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ (Mongolian Social Democratic Party – MSDP) được thành lập, chuẩn bị cho cuộc bầu cử mới. Nhiều đảng khác cũng được thành lập và sẵn sàng cạnh tranh với MPRP. 

Hội nghị đảng Dân Chủ Mông Cổ (MDP) ngày 7-8/4/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Đầu tháng 4/1990, đảng Dân chủ Mông Cổ (MDP) tổ chức Đại hội Đảng lần thứ Nhất. MDP kêu gọi tổng tuyển cử toàn quốc, soạn thảo tân Hiến pháp với sự tham gia của tất cả lực lượng chính trị và cho phép tự do báo chí.

Hơn 100.000 bản in của tờ Aрдчилал (Dân Chủ), một trong những tờ báo độc lập đầu tiên của Mông Cổ, đã phát hành vào ngày 07/4/1990. Nhiều tờ báo khác cũng lần lượt ra đời. 

S.Zorig (cầm loa) kêu gọi “Nếu các bạn ủng hộ chúng tôi, xin hãy ngồi xuống” trong một cuộc biểu tình cuối tháng 4/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Cuối tháng 4/1990, không hài lòng trước những cải cách chậm chạp của đảng cầm quyền, phe đối lập đã tổ chức một cuộc biểu tình với khoảng 50.000 người tham gia và bao vây tòa nhà Chính phủ.

Ngoài yêu cầu về soạn thảo tân Hiến pháp và tổ chức bầu cử, phe đối lập còn buộc MPRP phải từ bỏ những đặc quyền của mình về sử dụng ngân sách quốc gia, truyền thông và kiểm soát bộ máy của chính phủ, bao gồm cả quân đội và công an.

Tình hình căng thẳng đến mức, Chủ tịch Quốc hội P. Ochirbat đang thăm Trung Quốc phải trở về nước ngay lập tức. 

Người biểu tình bên trái và quân đội bên phải trong cuộc biểu tình vào cuối tháng 4/1990 trước tòa nhà chính phủ. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 30/4/1990, đảng MPRP đã mời các nhóm đối lập bàn về việc soạn thảo tân Hiến pháp.

Ngày 14/5/1990, Quốc hội họp và sửa đổi Hiến pháp một lần nữa về thể chế nhà nước và thông báo bầu cử Quốc hội.

Thời gian bỏ phiếu sẽ vào cuối tháng 7/1990 với nhiều đảng phái tham gia. Một cơ quan giám sát độc lập cũng được thành lập.

Quốc hội cũng sửa đổi thiết chế Chủ tịch nước thành Tổng thống, vị trí này được thành viên của Quốc hội bầu ra.

Quốc hội Mông Cổ trở thành một Quốc hội lưỡng viện: Great People’s Khural với 430 nghị sĩ và State Baga Khural với 50 nghị sĩ được bầu ra từ Great People’s Khural.

Sate Baga Khural được xem là một Quốc hội thường trực (a standing Parliament), đóng vai trò quan trọng trong việc sửa đổi các điều luật để thông qua tân Hiến pháp năm 1992. 

Đại diện của đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ (Mongolia National Progressive Party – MNPP) đăng ký tham gia ứng cử vào Quốc hội tại Tòa án Tối cao của Mông Cổ. Ảnh: Zorig Foundation.

Lúc này, mọi sự chú ý của công chúng đổ dồn về cuộc bầu cử vào cuối tháng 7/1990.

MPRP và các đảng phái đối lập bắt đầu đăng ký tham gia ứng cử với Tòa án Tối cao của Mông Cổ. Có 2.413 ứng cử viên gồm đảng viên thuộc sáu đảng phái và các ứng viên độc lập tranh cử vào 430 ghế của Quốc hội (Great People’s Khural).

Hơn 43.000 người tham gia trong 9.963 ủy ban bầu cử khắp cả nước, đảm bảo bầu cử thực sự dân chủ.

Đây là kỳ bầu cử dân chủ và tự do lần đầu tiên trong lịch sử Mông Cổ. 

Xe buýt vận động tranh cử của các đảng phái đối lập. Ảnh: Zorig Foundation.

Thời gian vận động tranh cử chỉ kéo dài hơn một tháng.

Phe đối lập gặp nhiều khó khăn khi vận động tranh cử. Họ thiếu hụt về tài chính nên các đảng đối lập chỉ dùng chung một xe buýt để vận động tranh cử, được mua từ tiền quyên góp.

Diện tích của Mông Cổ rộng gấp năm lần Việt Nam nên vận động tranh cử là một vấn đề lớn. Các đảng đối lập vừa không có tài chính vừa không đủ thời gian nên rất khó vận động ở tất cả các đơn vị bầu cử, nhất là khu vực nông thôn. 

Cử tri nghe S. Zorig nói về chương trình hành động của đảng Dân chủ Mông Cổ vào 1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Còn MPRP, ngoài lợi thế về tài chính, họ còn sở hữu hệ thống tổ chức đảng từ trung ương đến địa phương, đồng thời lại kiểm soát báo chí nhà nước nên có nhiều thuận lợi.

Các đảng đối lập đã tuyên bố sẽ tẩy chay cuộc bầu cử nếu MPRP không chịu từ bỏ một số đặc quyền của họ. Cuối cùng, MPRP đồng ý từ bỏ quyền kiểm soát đối với quân đội và công an. 

Một điểm bỏ phiếu ở ngoại ô thủ đô Ulaanbaatar. Ảnh: Zorig Foundation.

Thời gian bỏ phiếu kéo dài một tuần, từ ngày 22 – 29/7/1990. Hơn một triệu cử tri lần đầu tiên đã bầu cho các đảng phái khác nhau, chiếm 98% tổng số cử tri.

Kết quả kiểm phiếu cho thấy MPRP giành được 60% tổng số phiếu bầu, nhưng lại chiếm đến 86% số ghế của Quốc hội (343 ghế), vì họ thắng nhiều ở khu vực nông thôn.

40% số phiếu còn lại thuộc về phe đối lập và các ứng viên độc lập. Đảng Dân chủ Mông Cổ chiếm 23 ghế, đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ chiếm 7 ghế, đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ chiếm 4 ghế, đảng Lao động Tự do Mông Cổ chiếm 1 ghế và 51 ghế còn lại thuộc các ứng viên độc lập. 

Phiên họp thứ nhất của Quốc hội Mông Cổ ngày 03/9/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 03/9/1990, Quốc hội của Mông Cổ bắt đầu phiên họp lần thứ nhất, bầu P. Ochirbat (thuộc MPRP) làm Tổng thống đầu tiên của Mông Cổ và Gonchigdorj (đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ) giữ chức Phó Tổng thống.

Quốc hội bầu D. Byambasuren (thuộc MPRP) làm Thủ tướng và hai Phó Thủ tướng là Da. Ganbold (đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ) và D. Dorligjva (đảng Dân chủ Mông Cổ). 

P. Ochirbat trong lễ nhậm chức Tổng thống Mông Cổ. Ảnh: Zorig Foundation.

P. Ochirbat tuyên thệ nhậm chức Tổng thống theo nghi thức truyền thống của Mông Cổ, nhưng lời tuyên thệ của ông đã không còn nhắc đến chủ nghĩa cộng sản, Marx hay Lenin như truyền thống của đảng cộng sản. Ông cũng tuyên bố sẽ hợp tác với phe đối lập để cải thiện tình hình của Mông Cổ. 

Một số thành viên Sate Baga Khural được bầu ra từ Great People’s Khural vào tháng 9/1990. Ảnh: Zorig Foundation.

Quốc hội tiến hành bầu ra 50 thành viên tham gia vào State Baga Khural, dựa trên tỷ lệ mà đảng đó đại diện trong Quốc hội. Theo đó, MPRP có 31 thành viên, đảng Dân chủ Mông Cổ có 13 thành viên, sáu thành viên chia đều cho đảng Quốc gia Tiến bộ Mông Cổ và đảng Dân chủ Xã hội Mông Cổ.

Nhiệm vụ đầu tiên và duy nhất của State Baga Khural là soạn thảo và thông qua một Hiến pháp mới, giúp nền dân chủ của Mông Cổ thành hình và đứng vững trong tương lai. 

Biểu quyết thông qua tân Hiến pháp Mông Cổ ngày 13/01/1992. Ảnh: Zorig Foundation.

Ngày 13/01/1992, trong một kỳ họp kéo dài 70 ngày, Quốc hội Mông Cổ đã thông qua bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên và vẫn còn hiệu lực cho đến ngày nay.

Từ đây, một nhà nước đa nguyên được hình thành, nơi quyền con người được đảm bảo và quyền lực nhà nước bị kiểm soát chặt chẽ. Mông Cổ từ bỏ con đường xã hội chủ nghĩa đã kéo dài hơn 70 năm. 

Mông Cổ được xếp vào nhóm các nước tự do, theo báo cáo Tự do trên thế giới năm 2017 của Freedom House. Ảnh: Chụp màn hình.

Kể từ đó, Mông Cổ rũ bỏ hình ảnh một nước độc tài toàn trị, vươn lên trở thành một trong những nước tự do nhất châu Á, sánh cùng các nước tự do khác như Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Ấn Độ (màu xanh). Trong khi đó, Việt Nam, Trung Quốc và nhiều nước khác ở châu Á được xếp vào nhóm các nước không tự do (màu tím) hoặc tự do một phần (màu vàng), theo báo cáo Tự do trên thế giới năm 2017 của Freedom House.

Sau kỳ bầu cử năm 1990, Mông Cổ chuyển đổi từ một nền kinh tế chỉ huy sang kinh tế thị trường nhiều thành phần. Bình quân thu nhập đầu người ở Mông Cổ tăng từ 587 đô-la năm 1992 lên 3.686 đô-la năm 2016, gấp 6,2 lần.

Tài liệu tham khảo:

• Mongolia in 1990: Upheaval, Reform, But No Revolution Yet (William R. Heaton)
• How democracy was born in Mongolia (Zorig Foundation)
• Democratic election in Mongolia experience for other nations (Ministry of Foreign Affairs Mongolia)
• Mongolia’s Political and Ecomomics Transition: Challenges and Opportunities (The Asia Foundation)

Trần Long Vĩ

(Luật Khoa)

http://www.tintuchangngayonline.com/2017/08/anh-mong-co-chuyen-oi-dan-chu-khong-mot.html