Gia Vuc and the Song Re valley  under Viet Minh control Nguồn: Welcome to the Gia Vuc Website Bản đồ sau đây về vùng đông bắc của tỉnh lỵ Kontum, có làng Kon-Sơm-Luh, nơi xảy ra trận đánh lớn, sau HĐ Paris 1973, được nhắc đến trong các bài viết của Vương Mộng Long, Vũ đình Hiếu, Phạm Tín An Ninh, v.v... ND495MAP.gif (2815×2054) Một bản đồ cũng về vùng đông bắc Kontum: ND495MAP2insert.gif (1493×1106)  Một bản đồ vẽ từ thời Pháp: New Page 1 Photo of a Viet Minh flag donated by a friend of my father. The flag was captured by dad's friend brother while he fought in Indochina unfortunately both  are deceased and no more Information is known. On the flag lay two daggers and some French GCMAnd Para insignias Since having learned in the 90's about the French mine field around Gia Vuc and the hard standing building which became the infirmary, I always wonder if its USSF A-teams were walking in the footsteps of a French unit which would have been garrison there 10 years earlier? Back in the late 40's and early 50's the Song Re valley and villages likes Gia Vuc, Bat To, Ha Thanh where under firm Viet Minh control. The situation was pretty reversed from the one in the 60's. The French forces in the central highlands were under strength and ill equipped, for the French high command this was not an important theater of operation and therefore received low priority on men and equipment. The French where strongly implanted around Kontum and Ban Me Thuot but were only able to organizing raiding parties on area further north. One of their most northern outpost was Kon Plong where a lot of the operations started from. Two of the main units which orgenised operations in the Song Re valley was the 4e BMEO ("Bataillon de Marche Extreme Orient") and the GCMA   “Groupement de Commandos Mixtes Aéroportés” the French Special Forces in Indochina. Here is a list of some of the recorded operations they did. (please note there is probably more and the period from 1953 -54 is unknown but this is all I have found so far) Operations relating to Gia Vuc with the 4e BMEO, 1949-1951 This come from a French man who has retraced the two tour of duties (just under 5 years) of his uncle Maurice Millour in Indochina. http://philippe.millour.free.fr/index.html On his first tour (37 months, 1948-51) Maurice Millour served with the 1/3ème BMEO and then 16e/4ème BMEO (16th Company, 4th Battalion de Marche Extreme Orient) at the outpost of  Kon Plong in the central highlands, an outpost about 100k North East of Kontum situated on an elevated position nearby the dirt road /trail leading towards Gia Vuc, Ba To and finally the coast (what will be LTL58  during the Vietnam war.) The Kon Plong outpost was surrounded by a vast expanse of forests and mountains, it was built on a small hill above a large valley housing a Montagnard village. The outpost was entirely made of logs, with the exception of two brick buildings and a few tin roofs. The main building was approximately 25 m long and 5 to 6 m high and wide with at one end the infirmary and the other end the radio room. Its most vulnerable part was the one facing the meadow and was made of a log wall pierced with fire ports. The post's enclosure was also made of logs: two parallel walls spaced 60 to 70 cm apart, filled with pebbles and earth, all reinforced with split bamboo set between the logs to limit erosion by rain. The build was carried out without a single nail and was held together with braided rattan. During heavy showers, running water did erode its construction resulting in holes which for ever needed filling up. The 4eme BMEO consisted of one HQ company and 4 combat companies (13 to16 Co) totalling around 1000 men plus a training company the 17th Co. The combat companies had a strength of around 173 men organised into 4 platoons with 3 squads per platoon. Each company had 2 French Officers, around 15 French or indigenous NCO and another 10 French corporals or PFC or soldiers. The montagnards were spread within the four companies according to their ethnic. 14 &16th been Sedang, the 15th Djarais and the HQ and the 13e with a mixture of both ethnics. Armament of the 16th Co comprised of one heavy machine gun FM 24.29, a 120mm mortar in Kon Plong oupost, one 50m mortar for external operations, and a few grenade launchers.  The NCO had MAS 38 or STEN machine guns and most of the troop had old WWII worn out Canadian rifles.   1949 Early in 1949 Lieutenant Jaques Pierre arrived in Ban Me Thuot operational area and in February took command of the Kon Plong garrison which was under strength. On the 25th of May, Lt Pierre left the Kon Plong outpost at the head of reinforced platoon of about 50 men, including seven Europeans. During this operation which did last two days, this small troop reached the valley of Song Re by Viklum and Violac, then went up the right bank of the stream until Gia Vuc. Lieutenant Pierre noted that the hamlet of Gia Vuc was home to a Vietminh food supply centre, whose staff, estimated at one section, has fled on their arrival. After setting fire to the food depot, the reinforced platoon of the 16/4eme BMEO headed back to Kon Plong via sometimes very steep paths: a stretch of less than ten kilometres took over eight hours. This operation was one of the first French reconnaissance in the Song Re Valley which was under Vietminh control.   On October 14, a reconnaissance party send in the Song Re Valley three days earlier returned to the Kon Plong outpost. They had been ambushed twice, north of Gia Vuc and east of Kon Plong, resulting into one KIA and two WIA. During the two ambushes, PFC Bellei, a Kon Plong medic who accompanied the patrol,  rushed forward several times while under fire to attend the wounded. For his bravery and dedication, he received 3 regimental citation with a Croix de Guerre with bronze star. The two wounded were evacuated the next day to Pleiku Hospital .   1950 In February 1950, Hre Montagnards who had been forcefully enrolled into the Vietminh People's Army revolted. After having killed their cadres and Viet Ming commissars, they approach French posts to ask for their protection. Among these posts was Kon Plong. Lieutenant Pierre, the young and new CO of Kon Plong quickly realise the potential of that situation and supported the Hre revolt. He also organizes volunteers into a Hre paramilitary units of partisans under the name of "Action Hre". On April 7 operation "Adrien" was launched to support the Hre uprising and to drive back Vietminh troops from the Song Re valley towards the coastal plain of Quang Ngai.  This newly formed "Groupe Mobile" (Mobile Task Force) was made of about 600 men with detachments from  the 2e BEP, the 1e BPC and the II/2ème REI as well as a newly formed and poorly trained unit of 150 Hre partisans.   From 7 to 13 April, the group moves from Kon Plong to the village of Gilang via Vitiong, Viklum, Vipée, Dak Xérong, Monit, then the valley of Song Ré until Ta Ma, and finally Gilang. During this part of the operation, only forward element made sporadic contacts with the Viet Minh. From the 14th of April a landing strip, drop zones and a field first aid post were established in Gilang. Reconnaissance operations were launched in that area resulting in casualties for the 2ème BEP et du 2ème REI .  By the 22nd of April, it was established that 5 Vietminh battalions (4000 men) were now in that area and were closing in onto Gilang, so it was decided to abandon the Song Re valley and fall back onto Kon Plong.   A follow up operation "Gien" took place from 8 to 12 May. The operational element was another Mobile Task Force made up of the 15th and 16th Cie of the 4th BMEO, the "Compagnie de Marche" of the 1st BPC (Colonial Parachute Battalion) and a section from an Officers School platoon. It mission was to drive the Viet Minh out of the hamlet. Gia Vuc to set up a nearby outpost and recruit local troops. The operation "Gien" did not succeed as much as the region was found empty of any significant number of enemies. Also the lack of trails, would have made the implantation of an outpost not viable due to being so much isolated without the chance of been rescued in time by road or trails. Following the "Adrien" operation, it was decided to organize part of the Hre into a structured  military unit. This lead in mid-June to the creation in Kon Plong of USM 26 ( USM : " Unité Supplétive Militaire"  (Paramilitary Unit) with a strength of a company. Its initial armament was two FM Bren and a hundred rifles. By mid-July 1950 its infrastructure was just three European non-commissioned officers. This unit will be later reinforced with automatic weapons and transformed into CCS 26 ( CCS : Compagnie de Commandos Supplétifs, (Paramilitary commando unit). Corporal  Rene RIESEN from the 4e BMEO and author of " Mission spéciale en forêt Moï ".This is the only book regarding the French involvement with the Hre montagnards which had been  translated into English (new title "Jungle Mission" in 1957). R Riesen received the task of supervising the Hrés volunteers, instructing them in guerrilla warfare and of forming villages self-defence groups [also known as "militia" or "goums"]. René Riesen did spend several years with the Hrés, becoming their war chief under the name "Ba Tamoï" (the father of Moïs), or "Ba tchiac gaho tabouac" (the white-haired father). One of Riesen's first missions was to form a unit of partisans in the village of Kon Pong , about 20 kilometres south of Kon Plong, with the aim of creating an outpost and raising a militia. The control of this village was indeed very important for the 16/4 BMEO since it covers, on the north, the position of Kon Plong and, westwards, the Kon Braih redoubt on the road joining Kontum and Kon Plong. In June, many trails improvement works were carried out in the sub sector of Kon Plong, either south to Kon Braih or north to Kon Kléang or Gia Vuc. On 31 December, the "Petits Hrés" self-defence group in the Mang Mou / Mang Rha area (Song Re Valley), armed with an FM, three MGs and one hundred and sixty rifles, turned themselves to the Vietminh following the betrayal of most of their troops. Early January, information confirmed by patrols indicated the presence of 400 Vietminh around Mang Mou and Mang Rha, and another 1,200 in the Gia Vuc valley. Gaston Mille commander of the 4th Montagnard battalion (the old 4th BMEO) decided to organize combat operation "Omer" in the form of a raid to the above Vietminh controlled area to recover all or part of the lost weapons as well as to collect information in view of a possible re-occupation of the villages of Mang Mou and Mang Rha. After 5 day of patrolling in and on the high ground of the Song Re valley, no contact was made with the enemy which had disappeared and the local population  appeared non co operative and under Viet Minh control.    Operations relating to Gia Vuc with the GCMA, 1951-1952 By 1951, the CEFEO, "Corps Expéditionnaire Français en Extrême-Orient" had new counter-guerrilla units at its disposition thanks to their new commander in chief,  General de Lattre de Tassigny. These newly formed counter-guerilla units were the “Groupement de Commandos Mixtes Aéroportés” (GCMA) and the Commandos Nord Vietnam both were using para military locally raised indigenous forces and were often operating in the Viet Minh back yard. The "Action Hre"  formed a year earlier by Lt Pierre from Kon Plong was passed over to Captain Hentic from the GCMA after having been given the mission of reorganising it into Military fighting unit for the GCMA. In autumn 1951, Cpt Hentic with 2 or 3 French cadres and a Hre forces of 150-200 men, carried out more raids deep into Viet Minh controlled territory. These raids lasted from three weeks to six weeks reaching places like Vidzen, Vibliang and Gi Lang and rallied more troops and population through the lower valleys of the Son Hre.   Trail Trail leading to ViMuk outpost, you can see the outer earth and wood berm defending  the French small outpost. 1952 26 April 1952, Cpt Hentic with less than three Hre "three centaines" left Gia Vuc and crossed the Song Re on the 27th and attacked and took Ba To in the morning of the 2nd of May. They destroyed all V-M installations and ammunitions depots as well as the VM 108 Regiment headquarters. Then they disappeared in the jungle before the Viet Minh could react.    By the fall of 1952 with a Vietnamese Commando and a Hre platoon (approx 100 men),  Cpt Hentic achieved a two months deep reconnaissance via Dak To into Laos leading to Attopeu.  In its path, they destroyed Viet-Minh bases and laid booby traps on the Viet-Minh trails. During this reconnaissance mission they discovered in Laos a well camouflaged large tails network, Viet Minh staging and rest areas, food dumps etc. This was the first sighting of the famous Vietnam Ho Chi Minh trail!  Unfortunately, this is all I have for the moment which lead us to the end of 1952 where trails leading to the valley of the Song Re and Gia Vuc were improved to facilitated a possible future French implantation to controlled that area. By December 1952, Gia Vuc was still under Viet Minh control with no sign of having a French oupost but the war went on for a further two years! Information translated by myself come  from Philippe Millour website http://philippe.millour.free.fr/index.html   as well as from Cpt Hentic's daughter, Anne Alexandre, http://www.maho-hentic.com/ and books like Jungle Mission, R Riesen; Le Silence du Ciel, R Riesen; Les Heros Oublies, Erwan Bergo. This is a fascinating part of Gia Vuc history and if you want to discover more regarding the French Special Forces and the 4th BMEO who both beat the bush in the Central Highlands, visit my French Indochina war section. Enjoyed your article and web links for "Gia Vuc from 1945-54".  Once while returning from a local security patrol (summer of 1967) by way of the hill/mountain located immediately to the NE of Gia Vuc I spotted an old rusted out MAT-49.  It was located about 3-4 foot down on the side of a 5-6 foot gulley.  I have always wondered about how it came to be there and wondered about it's history.  I knew that Gia Vuc had been an old French fort, but did not realize the extent of Viet Minh activity in the area. Thanks to SFC Ron Knight (Demo)

Names from the  "Jungle Mission"  book	Names identified on  US 1960's map	Location
Plaine de Gravuc	Plain of Gia Vuc	15° 43' N  -  108° 05'E   Camp
Mankra	Mangia
Vikli	Vicli
Viklun	Vic Klum
Tama	Tamao
Vi-Pe	Vipee
Kon Plong	Kon Plong
Mang Buk	Mang Buk
Ba To	Ba To
Vi Muk	?
Gilang
Vidzen
Dak Ninh
ViHolac
Kola
Vibliang
Mang Mou
Mang Rha
Regarding names and places, specially early during the war, they were very few maps and some of the names recorded may just had been written the phonetic way they were understood by the French. In the 60 's on US maps, the same village may have been written differently make it difficult to trace them.

 

CUỘC ĐỜI ÔNG NGUYỄN LONG HỒ QUA LĂNG KÍNH CỦA LTS.

NGUYỄN = 7

VĨNH = 6155 = 17 = 8

LONG = 3753 = 18 = 9

Cộng lại: 7 + 8 + 9 = 24, rất may mắn. 

Sau đây là ý nghĩa của số này. 

TÌNH YÊU - TIỀN - SỰ SÁNG TẠO

1/ Người hoặc thực thể này là những người hưởng phúc đức, mà họ đã tạo ra từ nhiều kiếp trước. Họ được sự giúp đỡ cũng như có bạn bè giữ QUYỀN CAO, CHỨC TRỌNG. Họ đạt THÀNH CÔNG LỚN về tài chánh, và có được hạnh phúc trong tình yêu. Họ thành đạt trong các ngành văn chương, luật pháp, nghệ thuật, và có sự hấp dẫn mãnh liệt đối với người khác phái.

2/ a. Họ không nên BUÔNG THẢ, ĐAM MÊ trong các thú vui trần thế và có một sự KIÊU CĂNG nào đó trong tình yêu, trong những vấn đề tài chánh, nghề nghiệp; bởi vì mọi thứ đều đến với họ DỄ DÀNG NHƯ TRỞ BÀN TAY.

b. Nên khôn ngoan nhớ rằng nếu thực thể hay cá nhân này quá BUÔNG THẢ trong kiếp này, họ sẽ mang số 18 hay một ngày sinh xấu trong kiếp sau.

c. Người hay thực thể này không nên làm hỏng những ích lợi của số 23 hoặc 24, và cũng không nên để sự may mắn này dẫn đến sự ÍCH KỶ hoặc một thái độ COI THƯỜNG những giá trị tâm linh.

d. Phải nên tránh sự CÁM DỖ của đắm say trong nhục dục lệch lạc; cũng như khuynh hướng SA ĐỌA DƯỚI MỌI HÌNH THỨC (the temptation to indulge in promiscuity must be avoided; likewise a tendency to overindulgence of all kinds).

(Dịch từ trang 202 của sách Linda Goodman's Star signs).

NÓI THÊM: Ông này là bạn của nhà văn Phạm Tín An Ninh. Là một sĩ quan ở Trung tâm Huấn luyện Dục Mỹ, sau khi mất Nha Trang cuối tháng 3/75, ông đã mua tàu chạy ra hạm đội Mỹ. Qua Mỹ, ông phất lên, mở nhà hàng, lập siêu thị, nhà cửa khắp nơi, con cái đều thành đạt. 

Ông kể lại, gia đình bên vợ là 1 thầu khoán giàu có ở Nha Trang. Trong lễ hỏi, bà già vợ nói 1 câu: "Lương anh có đủ tiền mua son phấn cho con gái tôi mà hỏi cưới?". Bên đàn trai buồn quá rút lui. Tuy nhiên sau này anh cũng cưới cô này. 

Qua Mỹ anh đã giúp đỡ ông bà già vợ và các em vợ. Và hết lòng giúp đỡ những người tị nạn mới qua Mỹ gốc lính. 

 

Những vì sao của một thời tuổi thơ – Phạm Tín An Ninh

Posted on January 16, 2025 by dongsongcu

Phạm Tín An Ninh

(SVSQ Phan Ái Minh)

Thời học trung học,tôi có người bạn thân, không những tướng tá mà cả cái tên cũng đẹp: Phan Ái Minh. 2 đứa học chung trường. Minh học Ban B và trước tôi 1 lớp, còn tôi dốt toán nên học Ban C. Vì vậy mà bạn còn là “ông thầy” kèm toán cho tôi. Nhà Minh ở trên Thành (Diên Khánh), cách thành phố Nha Trang, nơi có ngôi trường Võ Tánh của bọn tôi hơn 10 cây số. Minh cùng người anh (Phan Thanh Vân) và người em họ (Đỗ Bê)[*] thuê căn nhà nhỏ trong một con hẻm ở gần đình Phương Sài để trọ học. Mỗi chiều thứ Sáu, sau khi tan trường, 3 anh em đạp xe về thăm nhà đến chiều Chủ Nhật lại ca bài đường trường xa trở lại Nha Trang, mang theo thức ăn cho 1 tuần sau đó. 

Advertisement

Tôi cũng từ một vùng quê khác vào Nha Trang học, ở nhà ông chú, một tiệm buôn giữa trung tâm thành phố. Để tránh ồn ào và khỏi bị sai vặt, tôi thường đạp xe lên nhà Minh vừa chơi vừa học. Có khi tôi ngủ lại hoặc cuối tuần theo anh em Minh về thăm quê bên kia Cổ Thành Diên Khánh.

Minh luôn hãnh diện khoe với bọn tôi về quê hương “Cổ Thành”. Anh thường gọi đó là “la Citadelle” và gần như thuộc lòng sử tích: “được Nguyễn Phúc Ánh xây từ thế kỷ 17 và lần lượt do các ông Nguyễn Văn Thành và Võ Tánh trấn thủ. Võ Tánh là 1 dũng tướng bất khuất, sau này đã tự thiêu tuẫn tiết trước khi thành Bình Định lọt vào tay tướng Trần Quang Diệu của Tây Sơn. Có lẽ vì vậy mà ngôi trường trung học lớn nhất miền duyên hải của chúng ta mang tên Võ Tánh, để nêu gương sĩ khí cho đám học trò.” Minh còn đọc đi đọc lại bài thơ của công chúa Ngọc Du khóc phu quân tướng công Võ Tánh, làm bọn tôi thuộc nằm lòng cho đến mãi bây giờ:

“Những tưởng ra tay giúp nước nhà

Ai dè binh địa nổi phong ba.

Xót người vị quốc liều thân ngọc,

Khiến thiếp cô phòng ủ mặt hoa.

Gối mộng mơ màng duyên nợ cũ,

Đài mây xiêu lạc phách hồn xa.

Lửa trung đốt đỏ gương hào kiệt,

Nóng ruột thuyền quyên giọt lệ sa!”

Có lẽ chính quê hương Cổ Thành và hình ảnh dũng tướng Võ Tánh in rất đậm trong trí óc và tâm hồn Minh từ thuở ấu thơ, đã hun đúc trong Minh một mẫu người lý tưởng sau này.

Advertisement

Vào những mùa thi, căn nhà trọ khá oi bức và đèn điện không đủ sáng, bọn tôi thường rủ nhau đạp xe xuống bờ biển, nơi có các trụ đèn tỏa sáng, vừa học bài vừa nhìn biển trời mênh mông mà xây mộng tương lai. Có lần Minh bảo:

– Sau này nhất định tao sẽ chọn binh nghiệp để đọ sức cùng nắng mưa và tha hồ xông pha trận mạc.

Tôi cười đùa:

– Mày nói hay như đang hát tuồng Thuyền Ra Cửa Biển!” (lúc ấy gánh hát Thanh Minh Thanh Nga đang diễn vở tuồng này tại rạp Minh Châu – Nha Trang).

Là bạn, nhưng dường như tất cả mọi thứ trên đời ông trời đã dành cho Minh nhiều hơn tôi: đẹp trai hơn, to con hơn, võ nghệ, đàn hát và nhất là học hành cũng giỏi hơn. Chơi đàn và đọc sách là hai món tiêu khiển của Minh. Anh đọc rất nhiều sách, từ truyện Tam Quốc Chí đến Đệ Nhi Thế Chiến, từ các sách nghiên cứu Khoa Học đến Thiên Văn Học. Trí nhớ của Minh rất tốt, anh nhớ từng chi tiết và làm bọn tôi mê mẩn mỗi lần ngồi nghe anh kể lại. Ngoài ra Minh rất tư cách, tính tình bộc trực, thẳng thắn. Một lần có tay “anh chị” ở đầu hẻm hiểu lầm, tưởng tôi làm ngã cái xe gắn máy của y, lớn tiêng ăn hiếp, Minh bênh vực tôi, ôn tồn nói điều phải trái, nhưng gã kia hung hăng ra tay trước, Minh không đánh lại, chỉ đỡ vài đòn mà hắn đã té nhào không đứng lên được. Minh đưa tay kéo hắn lên và phủi bụi đất bám trên mặt hắn. Thấy Minh võ nghệ cao cường, có khí phách và lòng hào hiệp, hắn ta phục, bắt tay xin làm bạn, đãi bọn tôi một chầu phở Hợp Lợi. Sau lần ấy, tôi mới biết bạn tôi “văn võ song toàn”.

Advertisement

Cứ đến mùa Hè, tôi đạp xe lên quê Minh ở chơi một vài tuần. Nhà Minh ở gần con sông Cái, chảy lượn lờ uốn khúc qua một vài khu xóm làng và ruộng đồng tĩnh mịch. Ban đêm, tôi theo Minh và đám bạn bè, ra cắm lều, đàn hát, câu cá và ngủ lại bên bờ sông. Khung cảnh êm đềm thơ mộng. Đêm mùa Hè, trời trong vắt, bọn tôi thường đua nhau đếm thử có bao nhiêu vì sao, tìm trong các dải ngân hà, xem nơi nào có cái cầu Ô Thước của Ngưu Lang Chức Nữ. Minh biết tên khá nhiều các ngôi sao, và lúc ấy Minh đã dạy bọn tôi biết cách nhìn sao trời để định hướng và dự đoán cả thời tiết nữa. Minh còn giải thích về các thiên hà, tinh tú trong vũ trụ mênh mông, có những vì sao mang cái tên kèm theo 1 huyền thoại, rồi kể cho bọn tôi nghe truyện Les Étoiles của nhà văn Alphonse Daudet mà thầyCung Giũ Nguyên có nói qua trong giờ Văn Học Sử Pháp. Có những vì sao sáng lấp lánh, bọn tôi đua nhau giành lấy. Ai “xí” được ngôi sao nào lóe lên trước nhất sẽ được đặt tên mình và tên một cô bạn học trò đã từng khuấy động trái tim. Trong bọn, Minh là người tìm được cho mình nhiều ngôi sao nhất. Nhưng có 1 điều lạ, là ngôi sao nào anh giành được và đặt tên mình, đều lóe sáng lên, nhấp nháy vài lần rồi bỗng dưng vụt tắt, biến mất trên bầu trời, giữa hằng hà tinh tú khác. Nằm chờ mãi không thấy hiện lên, Minh bèn phân thích hiện tượng này, nhưng rồi cả anh và bọn tôi đều xuýt xoa nuối tiếc.

Ngày ấy, chúng tôi đều con nhà nghèo lo đi học, chưa có người yêu và cũng không dám mơ tưởng tới chuyện yêu đương, nhưng dường như trong trái tim khờ khạo của đứa nào cũng phảng phất bóng hình một cô bạn học trò cùng lớp hoặc chung trường. Trong những lần tâm tình, hay lúc đặt tên cho những vì sao, Minh cũng thường nhắc tên một cô học trò cùng quê, học sau Minh hai lớp. Cô bé có làn da trắng, đôi môi mọng đỏ, hiền hậu dễ thương, mà bọn tôi đã gặp một đôi lần.

Advertisement

Xong tú tài, đang học ở Đại Học Khoa Học Sài Gòn thì Minh tình nguyện vào Khóa 20 Võ Bị. Con đường võ nghiệp mà Minh đã từng nhiều lần tâm tình với đám bạn bè là anh sẽ chọn, mặc dù với khả năng, anh còn có thể tiến xa trên đường học vấn. Bạn bè có người khuyên Minh vào Trường Hải Quân ở ngay Nha Trang để được gần nhà và sau này trong các chuyến hải hành tha hồ ngắm sao trời mà đặt tên cho người tình trong mộng. Nhưng Minh nhất quyết chọn Trường Võ Bị. Lúc ấy tôi thầm nghĩ, một người có khả năng, phong độ và tư cách như Minh, lại được đào tạo bởi 1 quân trường danh tiếng, chắc chắn sẽ trở thành một sĩ quan, một cấp chỉ huy đảm lược và mẫu mực sau này.

Đúng vào một ngày Giáng Sinh, đám bạn bè chúng tôi tiễn Minh lên Đà Lạt. Cùng nhập học Khóa 20VB với Minh còn có một số các anh cựu học sinh xuất sắc khác của trường Võ Tánh: Phạm Cang, Hoàng Văn An, Hồ Đắc Tùng, Cao Đình Phú, Quách Giám, Võ Anh Tuấn, Nguyễn Công Lắm v…v…. Chia tay Minh, bọn tôi cũng mỗi thằng mỗi ngã. Sau đó hơn 8 tháng, tôi và hai thằng bạn khác vào quân trường Thủ Đức.

Một ngày cuối năm, khi chúng tôi đang tham dự cuộc hành quân thực tập cuối khóa bên bờ sông Đồng Nai thì nghe các sĩ quan cán bộ và anh em SVSQ bàn tán về trận chiến Bình Giã rất khốc liệt. Tiểu Đoàn 30, 33 BĐQ và nhất là Tiểu Đoàn 4 TQLC bị tổn thất rất nặng nề. Cả tiểu đoàn trưởng, tiểu đoàn phó, y sĩ trưởng và gần 20 sĩ quan khác đã hy sinh. Chúng tôi bàng hoàng khi biết được trong số các sĩ quan tử trận có 3 thiếu úy tân khoa vừa mới tốt nhiệp Khóa 19VB Đà Lạt, 1 BĐQ (Nguyễn Thái Quan) và 2 TQLC (Võ Thành Kháng, Nguyễn Văn Hùng). Họ đã hy sinh ngay trong trận đánh đầu đời, chỉ sau hơn 2 tuần trình diện đơn vị. Đặc biệt trong số này có vị thủ khoa Võ Thành Kháng. Người sĩ quan tân khoa ưu tú đã bắn 4 mũi tên đi bốn phương trời trong ngày lễ ra trường, và mang theo rất nhiều hào quang cho con đường binh nghiệp. Bọn tôi không ai quen biết anh Võ Thành Kháng cũng như các anh cùng khóa 19 VB vừa tử trận, nhưng tất cả đều ngậm ngùi tiếc thương những sĩ quan rất trẻ, chọn binh nghiệp bảo vệ giang sơn, nhưng vừa được đào tạo văn võ song toàn mà đã hy sinh khi chưa kịp thi thố tài năng, chưa có cơ hội để “đem hết sở tồn làm sở dụng”, mà nếu còn sống chắc chắn sẽ trở thành những cấp chỉ huy tài giỏi sau này. Khi ấy, bỗng dưng tôi nhớ tới Phan Ái Minh, người bạn thân tài hoa của tôi đang theo học Khóa 20 Đà Lạt, và tất nhiên cũng thoáng một chút âu lo cho số phận của chính mình. Cuộc chiến đang có dấu hiệu bắt đầu khốc liệt.

Advertisement

Một sự kiện trùng hợp đặc biệt khác làm tôi không thể nào quên. Người kể cho chúng tôi nghe chi tiết trận Bình Giã và danh tánh các sĩ quan hy sinh trong trận chiến khốc liệt này là anh Dương Văn Chánh, người bạn cùng trung đội SVSQ Thủ Đức với tôi. Nhờ có người thân quen ở TQLC nên anh biết rõ từng chi tiết một. Chánh đang học ở đại học luật khoa thì nhận lệnh động viên. Tướng tá phong trần, nước da sạm đen, giọng nói khàn khàn, đôi mắt sáng, tính tình hiền lành và trầm ngâm, ít nói. Ra trường, anh là một trong số rất ít (hình như chỉ có 4 người) được chọn về binh chủng Nhảy Dù. Sau ngày mãn khóa, khi chúng tôi đã ra đơn vị và tham dự nhiều cuộc hành quân, thì Dương Văn Chánh vẫn còn đang học nhảy dù. Vậy mà đến giữa tháng 6/65, tôi bất ngờ được tin Chánh vừa hy sinh trong trận Đồng Xoài. Có lẽ đó cũng là trận đánh đầu đời của Chánh. Và cũng khi ấy, chúng tôi mới biết Chánh được bổ sung về Tiểu Đoàn 7 thuộc Chiến Đoàn 2 ND mà vị Chiến Đoàn Trưởng, Trung Tá Trương Quang Ân, là anh rể của Chánh. (3 năm sau ông là Chuẩn Tướng Tư Lệnh Sư Đoàn của tôi).

Là một sĩ quan trừ bị, khi bước chân vào quân trường, Chánh không phải là người chọn binh nghiệp, nhưng với một người có nhiều khả năng và cá tính như Chánh, nhất định phải là một người lính can trường, được hầu hết bạn bè cùng khóa kỳ vọng trở thành một cấp chỉ huy tài giỏi sau này, nhưng anh đã hy sinh quá sớm. Cái chết của Chánh làm tôi lại nhớ đến bầu trời tuổi thơ ngày xưa của bọn tôi ở quê Minh, bên kia Cổ Thành Diên Khánh và mơ hồ như nhìn thấy một vì sao nữa vừa mới lóe lên rồi vụt tắt!

Khi đang hành quân ở Phú Yên, tôi nhận được thư Minh báo tin anh chuẩn bị làm lễ ra trường. Minh bảo sẽ cố gắng để được đi Nhày Dù hay TQLC, còn nếu ra Bộ Binh thì sẽ chọn về Sư Đoàn 23 để được gần tôi cùng một số bạn bè khác cho vui.

Advertisement

Tôi vào quân trường Thủ Đức sau hơn nửa năm nhưng lại ra đơn vị trước Minh. Vì thời gian học ở Võ Bị lúc ấy gấp ba lần ở Thủ Đức. Hơn nữa, đặc biệt so với các khóa trước, Khóa 20 VB, sau khi tốt nghiệp còn phải theo học khóa Rừng Núi Sình Lầy tại TTHL/ BĐQ Dục Mỹ thêm 42 ngày.

Khoảng đầu tháng 2 năm 1966, hình như ngay sau Tết nguyên đán, tôi rất vui mừng được tin Minh bổ sung về cùng Trung Đoàn với tôi. Minh về Tiểu Đoàn 4, còn tôi đang ở Tiểu Đoàn 3. Lúc ấy, đơn vị tôi đang hành quân ở Di Linh (Lâm Đồng) còn tiểu đoàn của Minh thì hành quân ở Lạc An (Khánh Hòa). 2 đứa hẹn gặp nhau sau cuộc hành quân, uống một chầu mừng cho cuộc trùng phùng. Nhưng rồi cuộc hẹn đã không thành và tôi cũng không bao giờ có cơ hội để được gặp lại Minh, người bạn đa tài mà tôi hằng mến mộ cả một thời đi học.

Cuộc hành quân dài hạn ở Di Linh vừa kết thúc, tiểu đoàn tôi không trở lại Nha Trang như dự trù mà lại nhận lệnh di chuyển đến Phan Thiết, tăng phái cho TK Bình Thuận, phối họp với một đơn vị Thiết Kỵ của Hoa Kỳ, hành quân giải tỏa mật khu Lê Hồng Phong. Một mật khu rộng lớn và địa thế hiểm trở bị Cộng quân chiếm cứ khá lâu. Tại tuyến xuất phát, tôi được anh sĩ quan truyền tin Tiểu Đoàn, cùng quê với Minh, cho biết Phan Ái Minh đã hy sinh tại Lạc An trước đó 2 ngày, khi đang điều động trung đội tiến chiếm mục tiêu. Tôi bàng hoàng, xót xa khi vừa mất một người bạn mà mình hằng mến phục, quân đội cũng vừa mất đi một sĩ quan ưu tú, mà nếu còn sống chắc chắn sẽ trở thành một cấp chỉ huy tài giỏi. Tôi mang hình ảnh của Minh theo suốt cuộc hành quân cam go hôm ấy. Cuộc hành quân kết thúc toàn thắng. Tôi nghĩ, có thể hình ảnh của Minh đã tạo thêm sức mạnh cho tôi để đơn vị tôi có được chiến thắng vẻ vang này.

Advertisement

Mấy đêm liền sau đó, tôi nằm trằn trọc nghĩ tới Minh, nhớ lại bao nhiêu kỷ niệm vui buồn. Nhớ những đêm cùng Minh và đám bạn bè nằm bên bờ con sông quê dưới bầu trời lung linh những vì sao, mầu nhiệm. Bỗng tôi giật mình khi nghĩ tới một điều kỳ lạ: các vì sao mà Minh đã chọn để đặt tên mình, tất cả chỉ vừa lóe sáng lên rồi vụt tắt. Và nhớ tới người con gái nào đó, được Minh trầm trồ tha thiết đặt tên, không biết nếu nghe được câu chuyện thơ mộng này lòng cô có nhiều xúc động? Tôi (và chắc có cả Minh nữa) thầm cầu mong cho cô được tròn hạnh phúc sau này.

Khóa 20VB được bổ sung về đơn vị tôi còn có các anh Vũ Phúc Sinh, Hoàng Văn An, Cao Đình Phú, Bùi Hữu Kiệt, Dương Đình Chính, Hồ Đắc Tùng, sau này đều là những cấp chỉ huy giỏi. Anh Vũ Phúc Sinh, người cùng về TĐ4 với Minh, đã được đặc cách lên trung úy chỉ 9 tháng sau ngày ra đơn vị, Anh Hoàng Văn An là sĩ quan đẹp trai nhất Trung Đoàn, tính tình vui vẻ, cương trực, được mọi người từ quan tới lính yêu thương. Rất tiếc là các anh đã thuyên chuyển rời khỏi đơn vị khá sớm, sau khi nắm đại đội và đánh thắng vài trận, để lại bao luyến thương và tiếc nuối cho tất cả mọi người. Dương Đình Chính đã tử trận (mất tích) tại chiến trường Kontum mùa Hè năm 1974, khi vừa lên nắm Tiểu Đoàn 1. Bùi Hữu Kiệt thuyên chuyển về TK Ninh Thuận, nắm 1 tiểu đoàn ĐPQ và hy sinh tại Bình Định cuối năm 1973 khi dắt tiểu đoàn tăng cường cho mặt trận này. Người cuối cùng còn ở lại đơn vị là anh Hồ Đắc Tùng, sau này là một tiểu đoàn trưởng đã đóng góp nhiều chiến công trong chiến thắng Kontum mùa Hè 1972.

Khóa 20 VB đã có rất nhiều cấp chỉ huy lỗi lạc ở các quân, binh chủng, làm rạng danh quân lực. Một số đã thăng tiến rất nhanh,giữ các chức vụ trung đoàn trưởng BB, liên đoàn phó BĐQ. Sau này khi biết được một số trong những tên tuổi của Khóa 20VB từng nổi danh trên các chiến trường: các anh Hoàng Mão, Lại Thế Thiết, Huỳnh Bá An, Vương Mộng Long, Phạm Cang, Quách Vĩnh Trường, Nguyễn Thái Bửu, Trương Phúc, Đoàn Minh Phương, Trương Dưỡng, Nguyễn Văn Măng, Phạm Văn Tiền… tôi luôn nghĩ đến Phan Ái Minh, người bạn đa tài của tôi, và nhớ tới những vì sao sớm vụt tắt trên bầu trời tuổi thơ của chúng tôi thuở trước.

Advertisement

Phạm Tín An Ninh

(nhân ngày giỗ thứ 40 của Phan Ái Minh)

Ghi chú:

[*] Đỗ Bê là bạn học cùng lớp (đệ Ngũ và đệ Tứ) với tôi khi chúng tôi còn học ở trường Trung học Văn Hóa (Nha Trang). Bê vào Khóa 19 Thủ Đức, được phục vụ ở TTHL Lam Sơn (Dục Mỹ), nhưng đến giữa năm 1973, theo lệnh Bộ TTM, phải hoán chuyển ra đơn vị tác chiến, Đỗ Bê về đơn vị tôi (Trung Đoàn 44BB) giữ chức vụ Tiểu Đoàn Phó TĐ1/44. Tháng 8/1974, Đỗ Bê được lên giữ chức vụ Tiểu Đoàn Trưởng, thay cho Cố Th.Tá Dương Đình Chính (cùng Khóa 20 VB với Phan Ái Minh) tử trận tại Tiền Đồn 5 Kontum. Nhưng chỉ sau 3 tháng (11/1974) Đỗ Bê cũng đã hy sinh bên ngoài căn cứ 801 Pleiku (cách Hàm Rồng khoảng 15 cây số).

Nguồn: https://nhinrabonphuong.blogspot.com/2025/01/nhung-vi-sao-cua-mot-thoi-tuoi-tho-pham.html

 PHẠM = 8514 = 18 = 9 

TÍN = 415 = 10 = 1

AN = 15 = 6

NINH = 5155 = 16 = 7

Cộng lại: 9 1 6 7 = 23 = cực kỳ may mắn.

Vợ là Trương Thu Thức

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=4013422492004880&set=pcb.4011754322171697&type=3&av=100000115071295&eav=AfYNBK7gQMo3VF779T6ldv9M5LoHIi1UOquESNVQzbbTxQ7G8IuTp-zWKk1-0Bu5GlI&__tn__=HH-R-R-R-R-R-R&eid=ARAzJiugqCJu4oURuHuT8GxsZmo0FSmR-Tt-wxZTx3qh4aDNDJ4Xor9iuPLTF5OElSN0posEiV6d_nZg

TRƯỚC 54, QUÂN ĐỘI PHÁP CÓ LẼ ĐÃ TRÚ ĐÓNG Ở  TIỀN ĐỒN 3, 4, VÀ 5 -- TRÊN TỈNH LỘ TỪ KONTUM ĐI QUẢNG NGẢI.

Bản đồ sau đây về vùng đông bắc của tỉnh lỵ Kontum, có làng Kon-Sơm-Luh, nơi xảy ra trận đánh lớn, sau HĐ Paris 1973, được nhắc đến trong các bài viết của Vương Mộng Long, Vũ đình Hiếu, Phạm Tín An Ninh, v.v...

ND495MAP.gif (2815×2054)

Một bản đồ cũng về vùng đông bắc Kontum: ND495MAP2insert.gif (1493×1106) 

Một bản đồ vẽ từ thời Pháp: New Page 1

Lời nói đầu: Trong thời gian qua, chúng ta đã nghe các bài về Tiền đồn 4 và 5 của Phạm Tín Anh Ninh hay 13 người cuối cùng trở về từ tiền đồn 3 và 4 Kontum của Mai Bá Tòng. 

Nhờ có đam mê về khảo cổ, trong lúc lang thang trên mạng, tôi đã tìm thấy bài của một người Pháp kể lại về hai đợt phục vụ (gần 5 năm) của người chú của y tên Maurice Millour tại Đông Dương. Chú của tác giả cũng từng hành quân trong khu vực mà sau này các đơn vị của sđ 23 bộ binh VNCH đã hành quân trong giai đoạn từ 1973-75. Đọc để thấy dân Pháp có tinh thần HOÀI CỔ (nostalgie) vì dù cha chú họ đã chết trong chiến tranh Đông Dương lần thứ 1,1946-1954, nhưng con cháu vẫn ghi nhớ sự hy sinh của cha chú của họ.

===

HOẠT ĐỘNG CỦA TIỂU ĐOÀN 4 BMEO TẠI KHU VỰC GIA VỰC TỪ 1948-51

Các cuộc hành quân liên quan đến thung lũng Gia Vực do Tiểu Đoàn 4 Khinh Chiến Viễn Đông viết tắt là B.M.E.O (Batallion de March Extreme-Orient), thực hiện trong thời gian 1949-51.

" 1/ Trong kỳ phục vụ đầu (37 tháng, từ 1948-1951) tại Đông Dương, chú tôi đã ở đại đội 1 thuộc Tiểu Đoàn 3 Khinh chiến Viễn Đông hay Tiểu đoàn 3 B.M.E.O và kế đó là đại đội 16 của Tiểu Đoàn 4 BMEO tại tiền đồn Kon Plong ở cao nguyên trung phần; đồn này khoảng 100 km đông bắc của Kontum, nằm trên một vị trí cao gần con đường đất từ Kontum dẫn tới Gia Vực, quận Ba Tơ Quảng Ngải, và cuối cùng là bờ biển miền trung (sau 1954 con đường này gọi là Liên Tỉnh Lộ 58) - xem bản đồ 1-3. 

                                       

Bản đồ 1 (đã được phóng đại) và bản đồ 2 (dưới đây) về con đường từ Kon Tum đi Gia Vực, Ba Tơ và Quảng Ngải - của hội National Geographic mà tôi là hội viên. 

                                                             

Bản đồ 3, chi tiết hơn, do Rene Riesen vẽ. 

Đồn Kon Plong được bao quanh bởi nhiều núi rừng và được xây trên một đồi nhỏ trong một thung lũng lớn trong đó có một làng Thượng. Đồn làm hoàn toàn bằng những khúc gỗ (log), trừ 2 căn nhà gạch và vài căn lợp tôn. Nhà chánh dài 25 m, cao và rộng khoảng 5-6 mét với một đầu là bịnh xá và đầu kia là phòng truyền tin. Phần dễ bị tấn công nhứt là phần đối diện với đồng cỏ và bảo vệ bởi một bức tường làm bằng các khúc gỗ (log) xen kẻ với lổ châu mai (fire port). Hàng rào phòng thủ cũng bằng những khúc gỗ: đó là hai hàng cây gỗ song song cách nhau từ 6-7 tấc, giữa là đất và đá cuội (pebble), gia cố bởi tre chẻ (split bamboo set) cột các khúc gỗ với nhau để hạn chế soi mòn bởi mưa. Việc xây dựng này ko dùng tới một cây đinh và giữ vững nhờ mây bện (braided rattan). Trong mùa mưa, nước đã sói mòn hàng rào, tạo nên các lổ nên phải sửa liên tục".

                                          
2/ Tiểu Đoàn 4 BMEO gồm một đại đội chỉ huy và bốn đại đội chiến đấu (các đ.đ.13-16) tổng cộng khoảng 1.000 người cộng thêm một đ.đ. huấn luyện, đó là đ.đ. 17.
Mỗi đ.đ. chiến đấu có khoảng 173 người chia thành bốn trung đội (platoon) với ba tiểu đội (squad) cho mỗi trung đội. Mỗi đ.đ. có hai sĩ quan (sq) Pháp, khoảng 15 hạ sq Pháp hay dân bản xứ và mười hạ sĩ (corporal) hay binh nhứt (private first class/PFC) hay binh nhì (private) Pháp. Lính Thượng có mặt trong cả 5 đ.đ: đ.đ.14 và 16 có dân Sê-đăng, đ.đ. 15 có dân Gia-rai và đ.đ. chỉ huy và 13 có cả hai sắc dân này.
Đ.đ.16 trang bị một đại liên FM 1924.29, xem hình, một cối 120 ly tại đồn Kon Plong, một cối 50 ly khi hành quân bên ngoài, và vài phóng lựu. Hạ sq trang bị tiểu liên MAS 38 hay Sten và phần lớn binh sĩ trang bị súng cũ của Canada thời đệ 2 thế chiến.

Lính Dù thuộc TĐ 1 Dù Lê-dương của Pháp bắn súng FM 24/29 trong 1 trận phục kích của VM năm 1952.

3/ NĂM 1949.
Đầu năm 1949, thiếu úy Jacques Pierre tới khu chiến thuật Ban Mê Thuột và tháng 2 chỉ huy đồn Kon Plong với quân số ko đầy đủ.
Ngày 25/5, thiếu uý rời đồn với một trung đội cộng (còn gọi là trung đội tăng cường, với quân số hơn một trung đội) khoảng 50 người, trong đó có 7 người Âu. Trong hai ngày, toán quân nhỏ này đã tới thung lũng sông Re, đi qua đồn Viklum và Violac, sau đó đi theo bờ phải của sông Re tới Gia Vực. Thiếu úy thấy ấp Gia Vực là căn cứ của một trung tâm tiếp tế lương thực của VM, mà lính VM khoảng 1 trung đội đã bỏ chạy khi đơn vị của ông tới. Sau khi đốt cháy kho lương này, đơn vị của thiếu úy trở về đồn Kon Plong qua những đoạn đôi khi rất dốc (via sometimes very steep paths): một đoạn chưa tới 10 km phải đi hơn 8 giờ. Cuộc hành quân này là một trong những lần thám sát đầu tiên của QĐ Pháp tại thung lũng sông Rê - lúc đó còn do VM kiểm soát.
Ngày 14/10, một đv thám sát gửi tới thung lũng này 3 ngày trước đó đã trở về đồn Kon Plong. Họ bị phục kích hai lần, phía bắc Gia Vực và đông của Kon Plong, với 1 chết và 2 bị thương. Trong hai lần phục kích này, binh nhứt Bellei, một y tá của đồn, vài lần đã xông vào lửa đạn địch để cứu kẻ bị thương. Cho hành động quả cảm này, y được 3 giấy khen cấp trung đoàn và một Croix de Guerre, xem hình, với sao đồng. Hai kẻ bị thương đưa về bv Pleiku hôm sau.

Croix de Guerre cho chiến công trên lãnh thổ Pháp
                                       

Croix de Guerre cho chiến công trên lãnh thổ hải ngoại thuộc Pháp (territoires outre-mère/TOM). 

4/ NĂM 1950
Tháng 2/1950, dân Thượng gốc Hre từng bị cưỡng bách tham gia Quân đội nhân dân của VM đã nổi dậy. Sau khi giết các cán bộ và chính ủy (cadre and commissar) của VM, họ kéo tới các đồn Pháp để xin bảo vệ. Thiếu úy Pierre nhanh chóng chụp cơ hội bằng vàng này (realize the potential of that situation) đã hỗ trợ cuộc nổi dậy. Ông cũng tổ chức đưa những ai tình nguyện vào một đơn vị bán quân sự toàn dân Hre dưới tên "Hre Hành Động" (Action Hre).
Ngày 7/4, cuộc Hành Quân "Adrien" được tung ra để hỗ trợ cuộc nổi dậy này và đẩy lui quân VM từ thung lũng sông Re tới bình nguyên ven biển của tỉnh Quảng Ngải. Một "Chiến Đoàn" (groupe mobile) tân lập khoảng 600 người với những thành phần của Tiểu Đoàn 2 Dù của lực lượng Viễn Chinh Pháp (2e BEP), Tiểu Đoàn 1 Dù thuộc địa* (1e BPC) và trung đoàn 2 bộ binh Viễn Chinh Pháp (2 ème REI) cộng với một đơn vị gồm 150 dân binh Hre tân lập và huấn luyện chưa đầy đủ.
Từ 7-13 tháng 4, chiến đoàn chuyển từ Kon Plong tới làng Gilang, đi ngang qua các đồn Vitiong, Viklum, Vipée, Dak Xérong, Monit, rồi vào thung lũng sông Re tới Ta-ma, và cuối cùng là Gilang. Trong giai đoạn này, chỉ có các thành phần tiền phương chạm súng lẻ tẻ với VM.
Từ ngày 14/4, một bãi đáp cho máy bay, các bãi thả dù và một trạm xá dã chiến (a landing zone, drop zones and a field first aid post) được lập ở Gilang. Các hành quân thám sát tại khu vực này gây tổn thất cho Tiểu Đoàn 2 Dù Viễn Chinh và trung đoàn 2 bộ binh Viễn Chinh. Tính tới 22/4, đã phát hiện 5 TĐ Việt minh (4.000 người) trong khu vực và tiến gần Gilang, dẫn tới quyết định bỏ thung lũng sông Re và rút về Kon Plong.
* Sau này có lẽ trở thành TĐ 1 Dù VNCH -- người dịch.

Hình 1: Đường dẫn lên đồn ViMuk, bạn có thể thấy hàng rào hay hào bằng gỗ và đất bảo vệ đồn này.

Hình 2 (của một phụ nữ Pháp có cha phục vụ tại Đông Dương cùng thời điểm): "Cờ của Việt Minh tặng bởi bạn của cha tôi. Cờ này bị tịch thu bởi em của bạn ba tôi khi ông ta chiến đấu tại Đông Dương, nhưng ko may mắn cả hai đã chết và ko có thêm thông tin. Trên cờ có hai dao găm và phù hiệu của lực lượng Dù và GCMA của Quân Đội Pháp".

Dịch từ : http://www.gia-vuc.com/VM%20giavuc.htm…

Một phụ nữ Pháp, con gái của người bên phải trong ảnh trên đây, đã cung cấp ảnh.

                                         

Ba hình dưới chụp tại đồn Kon Plong. Hàng rào hay nhà cửa đều làm bằng những khúc gỗ, cột với nhau bằng mây (braided rattan) hay tre chẻ (split bamboo set), ko dùng đinh; nhưng dễ bị sói mòn bởi mưa.

Các cô gái Hre 

========================================================================= 

Các cuộc HQ liên quan đến thung lũng Gia Vực (tỉnh Quảng Ngải) do Tiểu đoàn 4 Khinh Chiến Viễn Đông (4e BMEO) của Pháp thực hiện, phần 2.

Người dịch: Khoảng thập niên 1960, khi quân Mỹ và VNCH lập trại LLĐB tại thung lung Gia Vực, họ cho biết gần đó có một trại lính hoang phế của VNCH, từng bị VC tấn công vào thời TT Diệm, gần như mọi quân nhân sống sót đều bị giết chết, phụ nữ và trẻ con bị đưa đi vào Trường Sơn.--Theo hồi ký Bên Đồi Trinh Nữ của Thảo Nguyên -- một sĩ quan BĐQ ở trại này. Gần trại LLĐB này có cột chỉ đường ghi "Kontum 25 km", chứng tỏ trước đây có đường lộ từ Gia Vực đi Kontum. 

5/ Cuộc hành quân kế tiếp có tên "Gien" diển ra từ 8-12 tháng 5 cùng năm. Thành phần tham dự là một Chiến Đoàn khác gồm đại đội 15 và 16 của Tiểu Đoàn 4 BMEO, đại đội khinh chiến (Compagnie de Marche) của TĐ 1 Dù Thuộc Địa (BPC) và một toán (section) của trung đội Trường sĩ quan (Officers School). Nhiệm vụ là đẩy lui VM ra khỏi ấp Gia Vực để lập một tiền đồn gần đó và tuyển mộ lính địa phương.
Cuộc hành quân không thành công nhiều vì vùng này ko có bất cứ quân số địch đáng kể (was empty of any significant number of enemies). Cũng ko có đường lộ/đường mòn (road or trail) khiến việc lập một tiền đồn không khả thi (viable) vì quá đơn độc (không có một đồn nào gần đó) và lại không có cơ hội cứu viện kịp thời (rescue in time) bằng đường lộ hay đường mòn.
Tiếp theo cuộc Hành Quân "Adrien", Pháp đã quyết định đưa dân Hre vào một đơn vị quân sự có tổ chức (structured). Dẫn tới việc thành lập vào giữa tháng 6 tại Kon Plong một đơn vị phụ lục quân số 26 (Unité Supplétive Militaire, viết tắt là USM 26) với quân số của một đại đội. Trang bị đầu tiên là hai khẩu FM Bren và một trăm súng trường.
Vào giữa tháng 7/1950, cấu trúc của đại đội này chỉ có 3 Hạ Sĩ Quan Âu châu. Đại đội này sau đó được tăng cường với vũ khí tự động và đổi thành đại đội biệt kích phụ lục quân số 26 (CCS/compagnie de commandos supplétives) - giống như dân sự chiến đấu hay CIDG sau này -- người dịch.
Hạ sĩ Rene Riesen của TĐ 4 BMEO và tác giả của sách "Mission spéciale en forêt Moi" (Nhiệm vụ đặc biệt trong rừng Mọi). Đây là sách DUY NHỨT nói về sự can dự của Pháp với dân thượng Hre, đã dịch sang Anh ngữ (với tựa "Jungle Mission" vào 1957).
R. Riesen nhận trách nhiệm giám sát các người tình nguyện Hre, dạy họ chiến tranh du kích và lập các nhóm tự vệ làng (village self-defence group), còn gọi là militia hay goum. R. Riesen đã sống vài năm với dân Hre, trở thành lãnh chúa (war chief) của họ dưới tên "Ba Tamoi" (ba của Mọi), hay "Ba tchiac gaho tabouac" (ba tóc bạc). Một trong những nhiệm vụ đầu tiên của Riesen là lập một đơn vị dân binh (partisan) tại làng Kon Pong, khoảng 20 km nam Kon Plong, với mục đích dựng một tiền đồn và lập một lực lượng dân vệ (militia). Việc kiểm soát làng này quả nhiên (indeed) rất quan trọng với đại đội 16 của Tiểu Đoàn 4 BMEO vì đại đội này bảo vệ, về phía bắc, đồn Kon Plong và, về phía tây, đồn nhỏ (redoubt) Kon Braith trên con lộ nối Kontum và Kon Plong.
Vào tháng 6, nhiều công tác sửa đường đã tiến hành ở tiểu khu (sub sector) Kon Plong, hoặc đi về nam tới đồn Kon Braith hay về bắc tới đồn Kon Kléang hay Gia Vực.
Ảnh 1: đồn Kon Plong, ảnh 2: khu vực Kon Plong và lân cận.

                                                

                                           

Ngày 31/12, lực lượng tự vệ "Thanh Niên Hre" tại khu vực Mang Mou/Mang Rha (thung lũng sông Re), võ trang với một FM, ba MG và 150 súng trường, chạy theo VM theo sau sự phản bội của phần lớn lực lượng này.

Đầu tháng Giêng, thông tin xác nhận bởi các toán tuần tiểu cho thấy sự có mặt của 400 Việt Minh chung quang Mang Mou và Mang Rha, và 1.200 người tại thung lũng Gia Vực.

Gaston Mille, chỉ huy của Tiểu Đoàn 4 Sơn Cước (TĐ 4 BMEO) đã quyết định tổ chức Hành Quân "Omer" dưới hình thức một đột kích vào khu vực kể trên của VM nhằm lấy lại tất cả hay một phần số vũ khí đã mất cũng như thu lượm tin tức nhằm có thể tái chiếm làng Mang Mou và Mang Rha. Sau năm ngày hành quân vào thung lũng sông Re, không có chạm súng với địch - đã biến mất và dân địa phương có vẻ không hợp tác và dưới sự kiểm soát của VM.

Lực lượng GCMA hành quân tại Gia Vực, 1951-52.

Vào 1951, Quân Viễn Chinh Pháp tại Viễn Đông (Corps Expéditionaire Francaise en Extrême-Orient hay CEFEO) đã có những đơn vị chống du kích trong tay nhờ vị tân tổng TL, tướng de Lattre de Tassigny. Những đv chống du kích tân lập này là "Đoàn Biệt Kích Hổn Hợp Không vận" (Groupement de Commandos Mixtes Aéroportés hay GCMA) và những Biệt Kích của Miền bắc (Commandos Nord Vietnam) cả hai dùng những lượng bán quân sự người bản xứ được huấn luyện tại địa phương (using paramilitary locally raised indigenous forces) và thường hoạt động sau lưng VM.
"Hre Hành Động" được thành lập năm trước bởi thiếu úy Pierre từ đồn Kon Plong được GCMA chuyển qua đại úy Hentic sau khi được giao nhiệm vụ tái tổ chức thành đơn vị quân sự chiến đấu cho GCMA.
Vào mùa thu 1951, đại úy Hentic với 2 hay 3 cán bộ Pháp và một lực lượng Hre 150-200 người, đã tiến hành nhiều đột kích sâu vào lãnh thổ kiểm soát bởi VM. Những đột kích kéo dài từ ba tuần tới sáu tuần đã tới những nơi như Vidzen, Vibliang, và Gilang và tập họp/qui tụ nhiều lính và dân suốt phần dưới của thung lũng sông Re.

Năm 1952

Ngày 26/4/1952, đại úy Hentic với chưa tới ba trăm lính Hre đã rời Gia Vực và vượt sông Re vào ngày 27 và tấn công Ba Tơ vào buổi sáng của ngày 2/5. Họ đã phá hủy những doanh trại và kho đạn VM cũng như BCH của trung đoàn 108 VM.
Và họ đã biến mất trong rừng trước khi VM có thể phản ứng.
Vào mùa đông 1952 với một trung đội biệt kích VN và một trung đội Hre (tất cả khoảng 100 người), đại úy Hentic đã thực hiện một cuộc thám sát sâu trong hai tháng đi ngang Dakto vào đất Lào hướng tới Attopeu. Trên đường đi, họ đã phá hủy các căn cứ VM và đặt mìn trên những đường mòn của VM. Trong nhiệm vụ trinh sát này, họ ĐÃ KHÁM PHÁ một mạng lưới các đường mòn rộng lớn và ngụy trang rất kỹ gồm những khu vực tập hợp và nghỉ ngơi, kho lương thực của VM. Đây là lần đầu tiên người ta thấy đường mòn HCM nổi tiếng! (This was the first sighting of the famous Ho Chi Minh trail!) 
Cuối năm 1952, những đường mòn dẫn tới thung lũng sông Re và Gia Vực được cải thiện để chuẩn bị cho việc có thể thành lập một đồn trong tương lai cho quân Pháp để kiểm soát khu vực này.
Vào tháng 12/1952, Gia Vực vẫn dưới kiểm soát của VM mà ko có dấu hiệu của một tiền đồn Pháp nhưng chiến tranh vẫn tiếp diển thêm hai năm!
Thông tin được tôi dịch từ website của Philippe Milour: http://philippe.millour.free.fr/index.html
cũng như từ con gái của đ.u. Hentic (Anne Alexandre): http://www.mahohentic.com
và các sách của R. Riesen như: Jungle Mission, Le Silence du Ciel và của Erwan Bergo như Les Heros Oublies.
Đây là phần hấp dẫn của lịch sử Gia Vực và nếu bạn muốn khám phá hơn về LL đặc biệt Pháp và TĐ 4 BMEO, hai đv đã chiến đấu trong rừng núi ở Cao Nguyên, hãy thăm phần về chiến tranh Đông Dương lần 1 (1945-54) ở: http://www.gia-vuc.com/frenchindochina.htm?LMCL=bzPD_W
Có một lần, trong khi trở về từ một lần tuần tiểu tại địa phương (hè 1967) bằng đường núi nằm kế phía đông bắc của Gia Vực I đã nhân thấy một khẩu tiểu liên MAT-49 rỉ sét. Nó nằm sâu 0.9-1.2 m ở bờ một rảnh nước sâu 1.5-1.8 m (it was located about 3-4 foot down on the side of a 5-6 foot gully). Tôi luôn thắc mắc làm thế nào mà nó lại ở đấy và lịch sử của nó. Tôi đã biết Gia Vực từng là một đồn Pháp, nhưng tôi đã ko ý thức rõ ràng mức độ hoạt động của VM tại khu này. Cảm ơn trung sĩ nhất Ron Knight.

Tên của các địa điểm. 

Liên quan đến tên và địa điểm (name and place), đặc biệt trong giai đoạn đầu của chiến tranh, rất ít bản đồ và vài tên được ghi chép theo phiên âm đễ hiểu bởi người Pháp. Trên bản đồ Mỹ của thập niên 1960, cũng làng đó nhưng được viết khác đi khiến khó mà tìm dấu vết chúng.

====

THÔNG TIN THÊM VỀ SÁCH JUNGLE MISSION R. RIESEN.

TIỀN ĐỒN KON- PLONG: khoảng 60 dặm đông bắc của Kontum và tính tới 1946 là tiền đồn xa nhứt của Pháp ở cao nguyên Kontum. Nó được xây ở giao điểm của các thung lũng của Kontum và núi dẫn tới Sơn Hà và Ba Tơ, xa lộ tới Lào, Cambodia, Bắc VN và những khu ven biển.

Năm 1946, đồn được giữ bởi một đ.đ. lính Thượng, từ 1946-48, đồn này gặp khó khăn khi Việt Minh cố gắng chiếm đồn, vì nó là trở ngại cho các hoạt động quân sự và chính trị của họ.

Năm 1948, quân Pháp đã chuyển từ chiến thuật phòng ngự sang tấn công, với những đột kích vào sâu trong các khu vực do VM kiểm soát. Đồn này năm 1948 có ba SQ, 15 HSQ người Âu châu, 150 biệt kích người bản xứ (indigenuous partisan commando) và 120 lính chính qui người bản xứ (regular native). Liên lạc với Kontum mỗi tháng một lần bằng công-voa. Đ.u. Pierre, đồn trưởng, tiến hành công tác dân sự vụ và lập một chợ để trao đổi hàng hóa -- nơi mà các bộ lạc xa xôi ở phía đông và tây của đồn gặp nhau để trao đổi hàng hóa và lương thực.

Từ bản đồ của ông, bạn có thể thấy R. Riesen đã đi tới Makra (Mangia), khoảng vài dặm nam của Gia Vực, và đi về phía bắc theo thung lũng Sông Re, do đó ông phải đi qua Gia Vực. Nên chú ý là một ít tên trên bản đồ của ông đã viết khác với tên dùng trên bản đồ 1960 của Mỹ.Tôi nghĩ lý do duy nhứt, như trong sách ông đã viết: ko có bản đồ cho khu vực này, ông đã ghi nhận và vẽ lại những địa điểm đã đi qua. Ông đã viết tên những địa điểm này dựa trên một ngôn ngữ khác với ngôn ngữ của ông. Tôi đã có được một bản đồ Đông Dương bằng lụa, mà tên một số làng đã viết khác với bản đồ 1960 của Mỹ!

Nguồn: J-L Delauve (Gia Vuc webmaster) hay Gia Vưc Tribute website (www. gia-vuc.com). 

Cập nhật: Với đam mê về khảo cổ, tôi đã viết bài này đã lâu, nhưng nay cập nhật sau khi đọc bài về trại Gia Vực của anh Trần Lý. Bài của tôi nói chi tiết về trại Gia Vực trong giai đoạn trước 1954. 

SJ ngày 31/8/2024.

Tài Trần