Showing posts with label TÂY NINH. Show all posts
Showing posts with label TÂY NINH. Show all posts

Thursday, August 28, 2025

 Who Were the Tay Ninh PRU?

Bài của: Colonel Andrew R. Finlayson, USMC (Ret.


On my second day, in a rela tively informal gathering, I would meet many of the mem bers of the 92-man Tay Ninh PRU that I would command and advise. I would find them to be brave and experienced troops. Some had military experience with the Cao Dai Army (a local militia that fought the Viet Minh), the South Vietnamese Airborne Division, or the Civil ian Irregular Defense Group (CIDG), which had been com manded by US Special Forces. Most of the PRU’s troops were members of the Cao Dai religion, but a few were Roman Catholic, and even two or three ethnic Cambodians were assigned. All of them had a deep hatred for the Viet Cong, primarily because of atrocities committed against them and their families. Religion and family played large parts in their lives. The Tay Ninh PRU was divided into five 18-man teams (each team was broken further into three squads), one for each of the four districts in Tay Ninh Province and one for Tay Ninh City. The headquarters of the Tay Ninh PRU, which was collocated with the Tay Ninh City team, consisted of just two individuals, the commander and his opera tions officer. The commander of the city team also served as the Tay Ninh PRU’s deputy com mander. The PRU was armed with M16 rifles, M60 machine guns, 45-cal iber automatic pistols, and M79 grenade launchers; however, individuals also had a variety of other weapons they had acquired from disparate sources. The units also possessed PRC-25 radios, 7 by-50 binoculars, medical kits, 4 by-4 Toyota ¾-ton trucks, and Honda motorcycles. In garrison at their district headquarters, the men wore civilian clothes; in the field they wore tiger-stripe camouflage uniforms or black pajamas. The units’ US advisers were similarly outfitted and armed. In my first assessment of the Tay Ninh PRU’s operational capabili ties, I found that the teams func tioned well in most situations, but they lacked fire discipline. That is, the teams did not maneuver well under fire, and they were not proficient in calling for and adjusting supporting arms, generally artillery fire. Thus, the units did not perform well when they and the enemy met by chance or when the enemy was prepared for them. In part, this was a product of their training, which was unsystematic and erratic. Most PRU members were highly experienced combat veterans, who had survived many years in elite combat units before coming to the PRU, but a few had received only rudimentary field training or had served in noncombat units. At the national level, training took place from time to time at a camp near Vung Tau on the shore of the South China Sea; but at the local level, US commanders and advisers led training when operational lulls permitted. As a result, training was uneven and so was performance. The PRU’s strong suits lay in its intimate and complete knowl edge of the people and terrain of Tay Ninh Province. This knowl edge was central to their success in mounting operations against local VCI cadre and in compen sating for training shortcomings. This knowledge of the province led to a great ability to develop accurate intelligence on the VCI and to plan methodically. The members of the PRU also were masters in camouflage, conceal ment, and night movement. As a result they tended to rely heavily on surprise and ambush to achieve decisive results.

Sources of Intelligence

Thanks to the introduction of systems associated with CORDS, the Tay Ninh PRU in theory had a wide array of intelligence sources available to it. Every thing from local agent reports to national-level intelligence could in theory be funneled to them via the system of District Intelli gence and Operations Coordina tion Centers (DIOCCs). US military district advisers could channel operational leads to dis trict PRU units for exploitation. At the provincial level, the same organizational structure existed for coordination; however, at that level, the US PRU adviser filled the role US military advisers played at the district level. In practice, however, few opera tional leads were shared with the PRU for a host of reasons. Petty jealousies between the Vietnam ese National Police, the Vietnam ese Special Branch Police, and district chiefs often prevented the transmission of good operational leads to the PRU. This same problem existed on the American side, where US mili tary commanders and civilian advisers were reluctant to share intelligence with the Vietnamese for fear of compromise. Sadly, US civilian advisers were reluctant to share intelligence with the PRU even when they were specif ically directed to do so by the US Embassy in Saigon—and many of them even refused to share their intelligence with other US agen cies for fear of others getting a share of the credit. In theory, the DIOCC system should have worked well in developing operational leads, and on occasion it did. By and large, however, it did not function prop erly in Tay Ninh Province because of personal intransi gence and bureaucratic in-fight ing. The sources that were uniformly inaccurate were the agent reports developed by US military intelligence units. During the 10 months that I served as the PRU adviser, not a single agent report received by the PRU from the US military proved to be of value. Most agents were paid for their information in a piecework fash ion, and this led to the manufac ture of a large volume of worthless reports. Vietnamese National Police agent reports were equally worthless to the Tay Ninh PRU, and in some cases, dangerously inaccurate. National-level intelli gence sources were accurate but often did not pertain to VCI activities, so they were of little value to the PRU in rooting out the VCI in the province. Of moderate importance and value to the PRU were reports from the interrogation of prison ers by the Vietnamese Police Special Branch at the Provincial Interrogation Center (PIC). Many of the prisoners held at the PIC provided accurate and timely information on VCI personalities and activities. When this infor mation was shared with the PRU, which was rare, the results were usually highly successful. Of particular value were the many VC who rallied to the South Vietnamese government as part of the Chieu Hoi (“Open Arms”) Program. These Hoi Chanhs (returnees) were screened after they surrendered to the South Vietnamese govern ment and then interrogated at the PIC, where they often volun teered to guide PRU teams into highly contested areas to cap ture VCI. Hoi Chanhs were usu ally far more reliable than other prisoners, although many VC guerrillas and North Vietnam Army (NVA) soldiers also pro vided useful information on VCI targets. Another source of intelligence that was often productive, but time consuming to exploit and difficult to process, was the vast store of data collected by Census Grievance teams during 1963–64. These teams conducted inter views in conjunction with a national census at that time. Their interviews led to the devel opment of maps of the province’s districts and villages that were color-coded to illustrate degrees of loyalty to the South Vietnam ese government. Green-colored houses were deemed loyal; yel low meant neutral; and red indi cated VC sympathy. In addition, these maps would often contain the names of fam ily members who were VCI mem bers or sympathetic to the communists. This storehouse of data was kept at the CIA villa in Tay Ninh City and reviewed peri odically by the US adviser for operational leads. In most cases, the information was dated or dif ficult to exploit because of the inaccessibility or the death or capture of the communist sympa thizer, but in some notable cases important mid-level VCI cadre were arrested or killed as a result of information on the Cen sus Grievance maps. Had these maps been digitized and the information contained in a readily accessible database, the time taken to absorb their infor mation probably would have been greatly reduced and many more operational leads developed. By far, the most prolific source of intelligence for the PRU was the PRU’s own intelligence system. The Tay Ninh PRU was forced to develop its own source of opera tional leads because of the afore mentioned reluctance of other agencies to share information on VCI targets. As natives of Tay Ninh Province the PRU mem bers had lived and worked in the province for most, if not all, of their lives. They were part of the fabric of the provincial society, and their families engaged in all kinds of commerce throughout the province. Through family contacts, PRU members developed an extensive intelligence system that success fully gathered accurate informa tion on the VCI at the hamlet and village level to map VCI activities. In many cases, the PRU members knew personally the VCI cadre they were hunt ing; indeed, many had known them since childhood. They knew the families of the VCI and the details of their personal lives. In some cases, the Tay Ninh PRU was actually successful in infil trating the VCI. This intimate knowledge of the VCI led to many highly accurate operational leads and the elimi nation of several important VCI cadres during my tour there. While I was the US adviser to the Tay Ninh PRU, approximately two-thirds of the VCI the PRU captured or killed were uncov ered by the intelligence devel oped by the PRU’s organic system. Operational Relationships While the PRU program was a national organization under CORDS on the American side and the Ministry of Interior on the Vietnamese side, it was much more a provincial “action arm.” By that I mean the operational direction and authority for any PRU came from the Vietnamese province chief, who was the only official who could sign an arrest order or operational order for the PRU. Thus, as the US PRU adviser in Tay Ninh, I could coordinate with Vietnamese and American mili tary units and plan operations, but I could not authorize them. To conduct any operation by the Tay Ninh PRU against a VCI tar get, I had to submit a written request for a signed authoriza tion from the province chief. Since the province chief and his key subordinates and US advis ers met almost daily, this requirement never really was an impediment to successful use of the PRU. Down the line, at the district level, Vietnamese dis trict chiefs could not use the PRU teams located there on missions without the approval of both the US PRU adviser and the prov ince chief. Even so, because the district coordination centers, the DIOCCs, were set up to rapidly process such operational requests, I saw no meaningful delays in approving PRU opera

==

tions at the district level while I was there.

The Impact of the Changing Role of American Participation

I arrived at a time of shifting arrangements. Installed as a “commander” of the PRU in Sep tember, I became an “advisor after November 1969. Until then, “command” rested with the US military officers and senior noncommissioned officers assigned to the PRUs. This arrangement changed after November because General Creighton Abrams, the MACV commander, had become con cerned about perceived abuses in the Phoenix program and the effect allegations of abuse were having on support of the war in the United States. That month, he issued an order that changed the status of US military men assigned to the PRU from “commander” to “adviser.” He also stipulated that no American was to accompany PRU teams on operations in the field. This he did to avoid the possibility that US personnel might involve themselves in actions that could be construed as violations of the Uniform Code of Military Justice. I was not privy to the rationale of Abrams or his staff in formu lating these restrictions, but I can say that during my assign ment in Tay Ninh, I never wit nessed and never even heard of a single operational act by either an American or a Vietnamese MACV’s policy [of keeping US commanders out of the field] devastated the PRU’s morale and effectiveness. PRU member that violated the code. The new policy devastated the morale and effectiveness of the men in Tay Ninh. The PRU relied heavily on the Americans who accompanied them on dan gerous missions to provide radio contact with US supporting units, especially medevac heli copters and artillery units. Without the prospect of Ameri cans by them, PRU members became reluctant to carry out missions into contested areas north and west of Tay Ninh City, such as War Zone C and the An Thanh-Cay Me border area with Cambodia. They knew if they got into difficulty, without Ameri cans they would be unable to receive prompt medical evacuation, supporting arms fire, or emergency extraction by US helicop ters. This was no small mat ter for the Tay Ninh PRU. Its teams operated in areas in which the North Vietnamese Army’s 5th, 7th, and 9th Divi sions operated. And, as lightly armed units, the PRU teams needed rapid US fire support if they engaged with NVA or VC main force units. ing to venture into contested areas. I admit that in some cases, my loyalty to the PRU and my understanding of leadership caused me to question MACV’s restrictions. I formally requested reconsideration of the policy but the request was denied. Why Were PRU Teams Successful in Destroying the VCI? While my experience in Tay Ninh does not necessarily represent the experience of other PRU advisers and their units, I can say confidently that the Tay Ninh PRU was successful during my tour. From September 1969 to June 1970, the Tay Ninh PRU After November 1969, it took several months and many hours of training before the Tay Ninh PRU members were again willing to venture into contested areas. I admit that some cases, my loyalty to the PRU and my understanding of leadership caused me to question MSCV's restrictions. I formally requested reconsideration of the policy but the request was denied.

Why were PRU Teams Successful in Destroying the VCI?

While my experience in Tay Ninh does not necessary represent the experience of other PRU advisers and the units, I say confidently that the Tay Ninh PRU was successful during my tour. From Sep 1969 to Jun 1970, the Tay Ninh PRU killed 31 VCI and captured 64— at a cost of only two PRU mem bers killed and two wounded. As early as December 1968, it was apparent to the Tay Ninh PRU that most of the senior VCI cadre had been either killed or captured in the months after Tet or had been driven into neighbor ing Cambodia. As a credible political threat, the VC had ceased to function in any meaningful way by the time I left Viet nam in June 1970.4 Further proof of the PRU’s effec tiveness came in 1975, when the communists finally defeated the South Vietnamese. The NVA commander occupying Tay Ninh Province would put in a hurried request to North Vietnam for 200 civilian political cadre. He reported that there were only six local VC cadre left in the prov ince to manage the province’s affairs. The Tay Ninh PRU was successful primarily because it was a locally recruited outfit whose members had an intimate knowledge of their province, its people, and the enemy. They also had discipline, strong leadership, and an intense personal motivation to defeat the VC. They had an accu rate and highly effective intelli gence system that was difficult for the enemy to infiltrate or

// (4) I obtained the information about the sta tus of the VCI in Tay Ninh Province after I left Vietnam from an interview with two former Tay Ninh PRU members who resettled in the United States in 1985//

defeat because it was based on strong family loyalties and reli gious and civic affiliations. The American commanders and advisers came and went and played important roles. But few served more than a year in any province. And as much as I (or I think any of my fellow PRU advisers) would like to find ways to take credit for the success of the PRU, I (and we) cannot. Long after the Americans left South Vietnam, the Tay Ninh PRU con tinued to root out the VCI. The concept may have been an Ameri can one, but the execution and adaptation were entirely Viet namese. After the fall of Saigon in April 1975, the lives of Tay Ninh PRU members changed dramatically for the worse. They were hunted down and arrested or killed. Many served long terms in reedu cation camps, where they were tortured and made to work under inhumane conditions. Some escaped the camps and made their way to the United States, where they were settled by the US government and given jobs. Most, however, were executed or died in squalid camps. A few never surrendered and contin ued to fight the Vietnamese com munists and their southern allies. They organized a “stay behind” unit in Tay Ninh called the “Yellow Dragons,” and their activities were still reported on by the communist authorities in the province well into the 1990s.

Lessons learned

With the Tay Ninh experience behind me, I have often pon dered if units similarly orga nized, equipped, and trained could duplicate the PRU’s suc cess in other places and times. Could special police units drawn from local communities to iden tify and apprehend insurgents be successful and be so in keeping with the fundamental demo cratic principles we espouse? I believe they can if the following conditions are met: •The units are imbued with both a professional and civic ethical standards that make them accountable to the people for their actions, not only to spe cific government officials or political leaders. •They are equipped and trained to a high level of professional ism. •They are paid well (and regu larly) and rewarded for tangi ble results—a crucial element in preventing corruption and enemy infiltration. •They are organized into small, tightly knit teams whose ranks are filled by members of the communities they serve. (Out of a population of over 17 million, there were never more than 4,500 PRU members in all of South Vietnam during the Viet nam War. Most of these PRU members were natives of the provinces in which they served.) •They are subject to effective judicial and political oversight

==

and not free to conduct unau thorized missions, without orders from a competent legal authority. •The units are not responsible for interrogating or incarcerat ing captives beyond seeking identifying information and holding them until transfer elsewhere. •A clear separation is made between PRU-type units and other police units, especially those involved in criminal investigations and arrests. •The units’ members and their families are protected by the state from retribution and given assurances that their names will not be revealed to the press or any other unautho rized source. •They are provided with the highest level of professional and ethical leadership •They receive full access to per tinent targeting intelligence through some form of inter agency coordinating group, like the South Vietnamese DIOCCs. •If US advisors are assigned to such a unit, they should receive pre-assignment training con centrating on language profi ciency, cultural sensitivity, intelligence management, small unit tactics, and staff planning./.

==

Studies_v51no2_2007.book


Monday, September 4, 2023

 

Mặt trận Miền Đông vẫn yên tĩnh

LTS: Được sự khuyến khích của bằng hữu, chúng tôi xin phép mạo muội ghi lại đôi dòng chiến sự, mà người viết hân hạnh được tham dự trong những ngày cuối tàn cuộc chiến. Người viết, không có tham vọng gì cả, ngoài mục đích muốn vinh danh lực lượng Đia Phương Quân & Nghĩa quân tiểu khu Tây Ninh nói riêng và chiến sĩ QLVNCH nói chung. Vẫn kính mong quí đọc giả xem đây là một nén hương muộn màng, đốt lên tưởng niệm các anh linh đã vị quốc vong thân vì Tổ quốc VNCH thân yêu.

Vào đầu năm 1975, tỉnh lỵ Phước Long, một lần nữa, lại thất thủ về tay Cộng quân. Sau đó, các mặt trận Miền Đông rất yên tĩnh. Yên tĩnh một cách lạ thường tựa hồ như ‘ Mặt trận miền Tây vẫn yên tĩnh’ trong Đệ nhị Thế chiến . Đặc biệt vùng Ngũ long ( Tây Ninh) tiếp giáp biên giới Campuchia về hướng Tây Nam, lại càng yên tĩnh hơn bao giờ hết. Kinh nghiệm chiến trường đã dạy cho chúng ta biết rằng một khi tình hình êm dịu, lắng đọng thì chắc chắn sẽ có một cuộc Tổng công kích lớn diễn ra.

Sơ lược tình hình quân bạn trú phòng. Từ Gò Dầu Hạ ( Quận Hiếu Thiện cũ), đi trên Quốc lộ 1 về hướng Nam Vang 9 cây số, gặp ĐĐ 2/339/ Đ P( tiểu khu Tây Ninh ) đồn trú cách về biên giới Việt- Miên khoảng 1 cây số. Do Tr/uy V.V.L làm Đ.Đ.T. bên kia biên giới Miên -Việt , cũng cách về biên giới độ 1 Km, có một ĐĐ lính Miên ( Cộng Hòa Lolnol ). Chạy dọc sâu vào trong 3 Km có ĐĐ 4/339/ Đ.P đồn trú tại Rừng Dầu ( Tiên Thuận) , do Th/uy N.G.K làm Đ.Đ.T và chúng tôi XHH- Đ.Đ.P. Phía giữa là Long Phi có Đ.Đ 1/339/ Đ.P đồn trú , Tr/uy- N.V.Q làm Đ.Đ.T. Kế bên là B.C.H Tiểu đoàn đồn trú , do Th/ t - N.M.M làm T.Đ.T( K- 23/ SQTBTĐ- đã hy sinh trong trại cải tạo Bắc Việt). Trú đóng trong cùng Long Giang là Đ.Đ 3/339/ Đ.P, do Tr/uy - L.N. H làm Đ.Đ.T( K- 25/ SQTBTĐ - đã tuẫn tiết ngày 14 tháng 3 năm 1975). Tất cả các Delta lớn nầy, đóng cách về biêngiới Việt- Miên trên- dưới 1 Km, làm thành một hành lang an ninh bảo vệ sông Vàm cỏ Đông. Có lần tên Văn tiến Dũng gọi nơi đây là hành lang máu. Ngoài ra, còn có một số Đống Đa nhỏ cấp trung đội không đáng kể.

Đầu tháng 3 năm 1975, chúng tôi và Tr/uy - V.V.L- Đ.Đ.T/ Đ.Đ2/ Đ.P có gặp một vị Th/t ( Phòng 7/ T.T.M) tại đồn Chợ Trời. Ông ta cho biết vào giờ G..........,ngày N........, Cộng quân sẽ tấn công Tiểu đoàn 339/ Đ.P cấp Trung đoàn bộ binh, đồng thời có thêm một Tiểu đoàn Pháo đủ loại, Tiểu đoàn Phòng không và vài chục chiếc tăng hỗ trợ. Ông ta từ Saì Gòn lên đây, quan sát địa hình thực tế và xem lại tình hình quân bạn trú phòng để thẩm định lại lần cuối, liệu rằng vùng Bến Cầu nầy có chịu đựng nổi cuộc tấn công vũ bão của Cộng quân sắp thực hiện hay không? Hầu mau chóng tìm biện pháp tiếp ứng. Vì chúng ta biết rõ ràng, nếu Bến Cầu mất, thì dọc theo hành lang nầy có Đức Hoà- Đức Huệ cũng phải mất luôn. Tạo áp lực nặng uy hiếp Sài Gòn và Quốc lộ 4. Nhìn nét mặt lo âu của vị Th/t ( P.7 T.T.M ) , làm cho chúng tôi nghĩ rằng, đây là nguồn tin tình báo có thể khả tin được. Vội vã trở về đơn vị để chỉnh đốn Đ.Đ và chờ đợi. Ông ta còn cho biết thêm, lực lượng địch quân tấn công lần nầy là một trong ba Công trường ( 5,7, và 9). Những Công trường ( Sư đoàn ) nầy là lực lượng chính qui Chủ lực Miền, thuộc Miền Đông Nam Bộ. Bọn chúng từng chuốc lấy thảm bại ê chề tại chiến trường ‘ An Lộc ’ năm xưa ( 1972). Chúng tôi đã đọ sức với bọn nầy vài lần, nhận xét, chúng chẳng có gì đáng ngại.

Ngày11 tháng 3 năm 1975, khoảng 8 giờ sáng, các toán tiền đồn báo cáo về Đ.Đ cho biết: Sinh hoạt trong Xã-Ấp hôm nay rất khác thường, chợ búa, trường học, chùa chiền và đồng án..........v.v đều ngưng hoạt động. Nhận thấy hiện tượng lạ, chúng tôi liền ban lệnh báo động đồng thời quan sát những điểm khả nghi xung quanh Delta. Quả thật, chúng tôi phát hiện địch quân mới vừa đào công sự chiến đấu ( chưa hoàn tất ), vội vã cắm lá ngụy trang lên trên, nằm trong rừng chồi thuộc hướng tây Nam của Delta và cách Delta khoảng 200 mét . Sau khi liên lạc, biết rõ không có đơn vị bạn hoạt động trong vùng trắch nhiệm mình. Chúng tôi liền ban lệnh hành quân. Th/uy N.G.K-Đ.Đ.T, là một Sĩ quan đặc biệt, lớn tuổi, gan dạ, già
giặn kinh nghiệm, dẫn một toán 10 binh sĩ cũng gan dạ không kém, ra ngoài cửa Delta nằm chờ đợi. Ông ta đã ra lệnh cho chúng tôi : ‘ Hãy bắn khoảng 100 quả đạn cối 60 ly kể cả 81 ly ( ngoài cấp số) vào vị trí tình nghi’. Sau khi thi hành đúng lệnh trên, Th/uy - K dẫn toán binh sĩ nhào lên xung phong đánh cận chiến bằng lựu đạn. Kết quả đạt được, địch bỏ xác tại trận 13 tên, một tên chạy thoát được. Phe ta vô sự. Tịch thu được một số vũ khí cá nhân và 2 khẩu Cộng đồng : một cối 82 ly ( bị hư hại bởi đạn pháo ta, không xài được ), một khẩu Phòng không 12 ly 7 và một máy vô tuyến P.R.C - 25, địch lấy của ta trước đây ( cả hai thứ nầy còn xài tốt ). Đơn vị đang tưng bừng náo nhiệt về chiến lợi phẩm vừa tịch thu được thì bỗng nhiên bên ngoài Delta pháo địch ầm ĩ rơi xuống, không nhiều lắm, chỉ vài chục quả đạn pháo đủ loại. Thật ra, bọn chúng đang điều chỉnh tác xạ Pháo binh. Liên lạc với các đơn vị bạn trong cùng T.Đ, các nơi ấy vẫn lắng dịu, chưa có chuyện gì xãy ra. Chúng tôi rất ngỡ ngàng lẫn lo ngại, không biết Cộng quân định đánh chiến thuật gì? Mà giờ nầy, có một toán Việt cộng nhỏ đã vào và bị đánh bại, chết sát bên Delta lớn.

Trung tuần tháng 3 năm 1975, C.S.B.V mở màn chiến dịch ‘Tây nguyên’ bằng cách đánh chiếm Thị xã Ban mê Thuột. Thì tại nơi đây, rạng sáng ngày 12 tháng 3 năm 1975, vùng Bến Cầu thuộc Tiểu khu Tây Ninh, Cộng quân ồ ạt tấn công Tiểu đoàn 339/ Đ.P chúng tôi với cấp độ Trung đoàn trở lên, có Pháo binh, Phòng không, và xe tăng yểm trợ.

Mở đầu cuộc chiến, Cộng quân xử dụng Sơn pháo 85 ly bắn trực xạ, hòng chụp tinh thần chiến đấu của ta. Thú thật, lần đầu tiên đụng phải thứ nầy, chúng tôi hơi bối rối, vì sức công phá mãnh liệt của nó. Nhưng sau đó lấy lại bình tĩnh,điều chỉnh Phở bắc dập tắt được nó. Tiếp theo đó, một đợt mưa pháo đủ loại trút xuống trong- ngoài Delta chúng tôi. Đồng loạt các đơn vị bạn cũng bị pháo tương tự như thế. Sau hơn 1 tiếng đồng hồ hứng chịu đủ loại đạn pháo địch gồm: Hỏa tiễn 122 ly, hỏa tiễn 107 ly, cối 81 ly & 82 ly, cối 61 ly & 60 ly, và B 40 & B 41. Địch quân bắt đầu xung phong biển người, nhưng mọi đợt xung phong của bọn chúng điều bị quân ta bẻ gãy, đập tan. Kết quả sơ khởi, địch bỏ xác bên ngoài chiến hào, đếm được hơn 30 tên, phe ta bị thương nhẹ vài người, còn tác chiến được. Giờ đây, biết được, Cộng quân đang dùng chiến thuật cổ điển ‘ Tiền pháo hậu xung’ ( C.S dùng biển người). Chúng tôi vô cùng e ngại. Bởi lẽ, chiến thuật ấy đã từng làm đảo lộn các chiến trường. Mà lịch sử cận đại đã chúng minh được điều đó. Cũng chính chiến thuật ‘ Tiền pháo hậu xung ‘ nầy, mà ngày hôm qua ( ngày 11 tháng 3 năm 1975 ), chúng tôi đã gặt hái được kết quả bất ngờ. Chiến thuật ấy, luôn luôn được đưa lên hàng đầu binh thư của Thế giới. Nhận rõ, tầm mức vô cùng lợi hại cuả chiến thuật đó. Th/uy - K- Đ.Đ.T và chúng tôi phân chia nhiệm vụ rõ ràng, hợp đồng tác chiến cho hữu hiệu hơn. Ông ta đảm trách tần số nội bộ và chỉ huy tổng quát bên trong. Còn chúng tôi trách nhiệm Không-Pháo yểm. Không để chậm trễ, liên lạc ngay với ‘ Trung tâm phối hợp hỏa lực’ đồng thời xin số nhà các tiệm Phở bắc trong vùng. Thông qua Đ/uy - T Sĩ quan Không yểm cho bộ binh đóng tại B.C.H.T.K.T.N. Chúng tôi có được tần số Không - Lục, liên lạc trực tiếp với Không quân bạn bay bao vùng. Mặt khác, lệnh cho khui hầm tiếp liệu dự phòng ra xài khi hữu sự gồm; lương khô, gạo sấy, thịt hộp, bao cát, đạn dược, lựu đạn...........v.v. Phân phát cho binh sĩ, đặc biệt mỗi người lính phải có 3 thùng lựu đạn kế bên hầm chiến đấu, và cũng không quên ra lệnh tất cả lựu đạn phải tháo bỏ chốt an toàn phụ, cùng nấp đậy cho từng quả. Các công tác đó đang thực hiện chưa xong thì khoảng 4 giờ 30 chiều cùng ngày, địch quân tiếp tục pháo kích đợt 2, địch pháo nhiều hơn và lâu hơn ban sáng, sau gần 2 giờ pháo đủ loại, địch ồ ạt xung phong biển người, nhưng đợt nầy, quân ta chận đứng dễ dàng bằng hỏa lực cơ hữu đã chuẩn bị sẳn, đồng thời chúng tôi liên lạc trực tiếp với pháo binh diện địa đóng tại Bến kéo ( Cẩm Giang ) bắn qua, gây cho chúng thiệt hại nặng nề về nhân mạng. Địch bỏ xác bên ngoài chiến hào khoảng 40 tên. Vào lúc nầy, các đơn vị bạn cũng bị áp lực tương tự, chúng tôi phân biệt rõ tiếng đạn nổ của ta lẫn của địch ầm ĩ vang vội cả bầu trời. Xuyên qua hệ thống máy vô tuyến, được biết, Đ.Đ 2/339/ Đ.P tại đồn ChợTrời bị áp lực địch rất là nặng, nhưng họ đã bắn cháy 2 chiếc xe tăng địch, nằm bất động sát bên ngoài Delta. Sau đó, họ còn phải dang tay ra đón nhận một số đơn vị bạn tá túc, đó là lính Cộng hòa Miên, đã bị tràn ngập tự bao giờ.

Ngày chiến đấu đầu tiên, được Phở bắc nấu đầy đủ, làm ấm lòng các chiến sĩ, quân ta vẫn ghìm tay súng chờ đợi. Một đêm yên tĩnh trôi qua, đoán biết đợt ba, địch quân sẽ tấn công vào lúc 6 hay 7 giờ sáng, nên 5 giờ sáng ngày 13 tháng 3 năm 1975 cho lệnh tu bổ lại bờ thành, cùng các chiến hào bị hư hại hôm qua bởi đạn Sơn pháo 85 ly của địch, đồng thời tái phối trí kế hoạch phòng thủ cho chặt chẽ hơn. Để tránh cho phòng tuyến không bị vỡ, chúng tôi cho xen kẽ lính B.C.H.Đ.Đ cùng với lính ở trung đội tác chiến. Vừa hoàn tất công việc đó, thì 6 giờ 30 sáng, một lần nữa, địch quân chào mừng quân ta cũng bằng Sơn pháo 85 ly bắn trực xạ hàng loạt. Từ xa vọng lại, nghe rõ tiếng nổ ì đùng ở các đơn vị bạn. Như vậy, rõ ràng, đó là hiệu lệnh tấn công của địch. Chúng tôi nhanh chóng phản pháo địch bằng súng cối cơ hữu và Đại liên 50 (ngoài cấp số) cùng 12 ly 7 lấy được của địch. Giống như hôm qua, địch quân bắt đầu pháo kích dữ dội vào Delta chúng tôi, và hôm nay, địch pháo tương đối chính xác hơn, có lẽ địch đã bố trí xong trận địa. Qua tần số nội bộ, nghe báo cáo, hiện tại Đ.Đ 1/ 339/ Đ.P ở Long Phi và B.C.H.T.Đ ở Long Khánh đang bị tấn công bằng chiến xa. Biết tình thế ngày càng căng thẳng, chúng tôi liền cầu cứu Pháo binh Sư đoàn 25 B.B đóng tại căn cứ Trà Vỏ bắn cản chiến xa địch, có một vài chiếc đang từ từ tiến về hướng Delta chúng tôi. Trong khi ấy, ngoài trời Chim Sắt ta cũng chuẩn bị tham chiến gồm: Oanh tạc cơ Phản lực A- 37, Trực thăng võ trang và L - 19 quan sát. Cộng quân đáp lễ bằng những tràng phòng không đủ loại, mà chúng bố trí vội vàng, ( có một số ít Phòng không địch di động ), để tạo thành một hàng rào lửa, ngăn chận phi cơ yểm trợ. Vào lúc nầy, Cộng quân tăng cường thêm pháo 105 ly, từ bên Miên bắn vào, cũng vào giờ nầy pháo ta, pháo địch hỗn độn, rất khó phân biệt, cường độ pháo, mỗi lúc càng ác liệt, và địch đã pháo không ngừng nghỉ suốt hơn 4 tiếng đồng hồ. Nhìn về hướng biên giới xa xăm, nghe văng vẳng tiếng Depart 105 ly của địch, nhưng vì trên đất bạn, pháo binh ta và phi cơ không thể phản pháo, bây giờ chuyện đó là chuyện nhỏ, chúng tôi cần nỗ lực nhiều hơn, ngoan cường hơn, để đối phó với những đợt xung phong biển người. Chợt nghe tiếng la xung phong inh ỏi bên ngoài Delta, đồng thời pháo địch dịu dần . Những con thiêu thân từ từ ập tới từng cơn, tựa như những con sóng vỗ. Không thể để cho địch tiến gần, hỏa lực cơ hữu chống trả mãnh liệt và Phở bắc 2 nơi nấu đầy đủ. Dĩ nhiên, địch thất bại não nề như hôm qua. Bây giờ, chúng tôi không còn thiết tha đếm xác địch, cảnh tượng thật ghê rợn, xác người tan nát văng tứ tung, chỉ ước lượng mức xung phong mà báo cáo tổn thất địch. Cả hai bên cùng mệt mỏi, nghỉ giải lao, nghỉ ngơi chưa được 3 tiếng, thì 4 giờ chiều cùng ngày, cộng quân tiếp tục pháo kích nữa.

Trong khi mặt trận Bến Cầu đến hồi gay cấn, thì bên kia sông Vàm cỏ Đông, quận lỵ Khiêm Hanh ( Tây Ninh ). Tiếp giáp Dầu Tiếng ( Bình Dương ), Cộng quân bất thần mở đợt tấn công qui mô vào 2 Tiểu đoàn bạn là T.Đ 312/ Đ.P và T.Đ313/ Đ.P, hiện đồn trú tại các trọng điểm : Bến Củi, Suối Ông Hùng, Bào Đồn, Truông Mít. Vì vậy, pháo binh ta bắt buộc phải quay súng sang hướng đó để yểm trợ cho đơn vị bạn. Thế là chiều nay không có ai‘ âu yếm’ chúng ta. Nhưng lạ thay! Áp lực địch giờ đây, dường như giảm nhẹ dần, có lẽ địch tiêu hao nhiều, chờ bổ sung, tiếp tế. Nửa khuya đêm 13 rạng 14, Th/uy K- Đ.Đ.T cho chúng tôi biết tin buồn. Đ.Đ 1/339/ Đ.P đóng ở Long Phi và Bộ chỉ huy Tiểu đoàn ở Long Khánh đã di tản chiến thuật, hơi thất vọng, như để xác minh lời anh ta vừa nói, chúng tôi liền gọi:
* Thanh Thế đây Nguyên Linh, Thanh Thế đây Nguyên Linh.
* Thủy Tinh đây Nguyên Linh, Thủy Tinh đây Nguyên Linh. Tất cả máy vô tuyến đều im lặng,( im lặng giống như sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975).

Sau khi hai đơn vị đó di tản, vô tình đã bỏ ngỏ trống trải cạnh sườn Tây Nam Delta của chúng tôi, qua quan sát thấy rõ, chiến xa địch gồm: Thiết vận xa M-113( địch lấy của ta từ trước), T- 54, P.T- 76, chia thành hai mũi tiến quân. Một, chúng hướng về Long Giang, nơi có Đ.Đ3/339/ Đ.P còn trấn thủ. Hai, chúng hướng về Delta quân ta. Chúng tôi liền gọi về ‘ Trung tâm phối hợp hỏa lực’ xin phi cơ lên vùng ngay.

Yêu cầu vừa xong, bỗng pháo địch từ xa nhiều hướng dội về. Đã quen rồi, chúng tôi không hề nao núng. Địch không áp dụng chiến thuật ‘ Nhị thức tùng Thiết’ ( Bộ binh - Thiết giáp), mà chỉ ở đằng xa khoảng 400 mét bắn đại bác 100 ly trực xạ vào Delta, với mụch đích làm cho bể bờ thành phòng thủ, hòng phá vỡ B.C.H.Đ.Đ. Nhưng hầm nầy rất kiên cố, sâu ở dưới đất 2 mét, và nổi lên trên mặt đất 2 mét rưỡi, phần trên nầy là vỉ sắt lẫn bao cát xen nhau, được xây dựng bởi Đ/uy - N năm 1972 ( ông đã hy sinh tại chiến trường Bào Đồn tháng 3/1975). Hiện giờ, trên bầu trời có 4 phi tuần A-37 lên vùng, bay gầm thét vang vội như trút cơn thịnh nộ xuống đoàn quân xâm lược. Dưới đất bên ngoài Delta, đủ các phương hướng, Phòng không địch bắt đầu gõ như Roulé trống, liên tục, đồng thời một hỏa lực pháo hùng hậu tiếp tục đổ xuống trong - ngoài Delta. Lúc nầy, súng cối cơ hữu bên trong hư hại cả, không xử dụng được khẩu nào. Nhưng bù lại, chúng tôi đã liên lạc được thêm một tiệm Phở bắc của Sư đoàn 25 B.B, đóng tại Suối Sâu - Suối Cục. Lát nữa đây, khi dứt pháo, bọn chúng xung phong biển người, thì phở bắc nhà ta sẽ luộc bọn chúng như luộc xương bò. Nghĩ như vậy, chúng tôi mở cờ trong bụng. Bỗng nhiên bên ngoài, nhìn lên bầu trời, chúng tôi thấy rõ1 chiếc L-19 quan sát bị bắn rơi lả tả, đang từ từ đáp xuống được, nhưng một vị SQ Pilot và một vị SQ cao cấp của ta bị bắt sống. Tiếp theo sau đó 20 phút, phe ta lại rớt thêm một chiếc trực thăng võ trang ( phi hành đoàn đoàn vô sự ). Như để trả mối hận đó, 4 chiếc A-37 gan lì, vượt vòng lửa đạn truy kích chiến xa và phòng không địch. Kết quả ghi nhận được, qua tần số Không- Lục, cua sắt bị rang muối 5 hay 6 chiếc, nằm lăn lóc cạnh bìa rừng. Chưa hả cơn giận dữ, A-37 tiếp tục lồng lộn trên bầu trời hung hiểm đó và bổ nhào xuống đánh tiếp Pass cuối cùng, trước khi vút lên cao, chúng tôi thấy rõ 3 ổ phòng không bị hất tung lên và tan xác. Tuy đang giao chiến, thỉnh thoảng chúng tôi qua tần số nội bộ để nghe ngóng tình hình bạn. Bây giờ, là 10 giờ 30 sáng ngày 14-3-1975, được biết Đ.Đ 3/ 339/ Đ.P của Tr/uy - H bị tràn ngập. Tràn ngập, một danh từ nghe‘ ướt át’, thế nhưng giới quân sự ít khi nào muốn nghe nhắc đến. Tr/uy- H rút ra ngoài Delta,, chúng tôi đã liên lạc được với ông ta. Chúng tôi có thỉnh cầu ông ta rằng ‘ Anh có thể rút về đây để phụ giúp chúng tôi’. Vì lẽ, chúng tôi sợ rằng với kiến thức quân sự hạn hẹp, không đủ khả năng điều động Không - Pháo yểm. Anh ta chỉ trả lời cho chúng tôi, chỉ vỏn vẹn có một câu: ‘ Tao đang bị bao vây, chắc không tới chổ mầy được’.( Tr/uy- H, Th/uy- K và chúng tôi rất thân thiết nhau, nên thường xưng hô với nhau bằng anh - em hơn là bằng cấp bực). Quay sang gọi Th/uy - T là Đ.Đ. P của Tr/uy - H, cũng không liên lạc được với T. Đột nhiên, nghe nhiều tiếng súng nhỏ vang lên trong máy truyền tin, và sau đó 2 tiếng nổ lớn ầm......ầm......tiếp theo. Sau nầy, được biết, đó là 2 quả lựu đạn do Tr/uy - H bung ra để tự sát cùng với Cộng quân. Thế là, coi như Đ.Đ3/ 339/ Đ.P tan hàng từ đó. ( Đ.Đ3 thiệt hại 70%). CQ và chúng tôi giao tranh suốt 7 tiếng đồng hồ, nhưng bọn chúng cứ tiếp tục xung phong như nhũng con thiêu thân. Có bằng chứng cho thấy CQ dùng thuốc kích thích như một loại trợ chiến để kích động lòng can đảm trong người. Khoảng 5 giờ chiều cùng ngày, cường độ giảm dần và tắt hẳn. Vào lúc ấy, chúng tôi nhận được một tin buồn nữa, đó là Đ.Đ 2/ 339/ Đ.P đóng tại Chợ Trời cũng đã di tản lúc 4 giờ chiều. Cả 2 bên đều mệt mỏi, cần nghỉ ngơi. Hiện tại, coi như chúng tôi đang chiến đấu đơn độc, biết vậy, chúng tôi cố gắng nghiên cứu ‘ Sơ đồ hỏa tập’ và bản đồ thêm. Tìm những tọa độ khả nghi mà trong‘ Ước hiệu địa hình’ có nhắc đến, ghi chép ra sẳn sàng, để khi phi cơ lên vùng. Âm thoại viên chúng tôi có thể hướng dẫn dể dàng. Đang làm công tác đó, thì chú lính truyền tin chúng tôi đến kế bên khẽ bảo: Th/uy , Vẹm, nó mò được ‘ Đường lên thiên thai’ và kêu gọi chúng ta ‘ đầu hàng.’ Chúng tôi quay sang đánh thức Th/uy - K, báo cho biết điều đó, anh ta bật dậy như cái lò so, chụp lấy Combiné, khẩu chiến với CQ khoảng nửa tiếng. Sau đó, liền ra lệnh truyền tin lấy bộ K.Đ.C còn lại ra xài. Còn chúng tôi‘ lân la’ các tiệm Phở bắc và T.T.P.H.H.L báo cho họ biết, chúng tôi đổi số nhà mới.

Vừa xong những việc đó, thì khoảng 8 giờ đêm ( 14-3-1975 ), âm thoại viên tên Q đến gần, bảo nhỏ lần nữa: ‘ Th/uy , mình đã sang số nhà mới rồi, thế mà, nãy giờ có ai đó xưng là 63, gọi hoài, chưa xác minh được là ai? Em không dám trả lời. Đoán biết được, là ai? Chụp ống liên hợp, chúng tôi trả lời ngay:

- Nguyên Linh đang nghe Mặt Trời 63.

Ông ta mừng rỡ, vội đáp trả:

- Cho Qua gặp thẩm quyền của thằng Nguyên Linh.

Không do dự, chúng tôi cũng đáp lại ngay:
( Lúc nầy, Th/uy- K bị cơn đau bao tử hành hạ, vì vậy, mọi vấn đề đều do chúng tôi giải quyết).

- Trình Mặt Trời 63, dạ thưa: tôi đây.

Vẫn còn nhớ rõ câu hỏi đầu tiên của ông ta ( T.K.T Tiểu khu T.N ):

- Cấp bậc của mấy em ở dưới là gì? ( Ông ta đang bay C&C )

- Dạ chúng tôi là một mùa xuân hồng hà.

Ông ta khen ngợi:

- Các em làm ăn khá lắm, bầy giờ Qua nói vắn tắt với các em thế nầy nhé: ‘ Các em có giữ nổi Đống đa cho tới sáng ngày 17-3-1975 không? Lúc ấy, sẽ có 2 thằng 2 râu-9 nút lên bắt tay với các em.’

Chúng tôi chần chờ, không hứa hẹn đều đó. Và đã trả lời:

- Trình Mặt trời 63, như Mặt trời đã thấy, áp lực địch rất là nặng, trong khi vùng Bến Cầu bây giờ chỉ còn lại một mình Đ.Đ của chúng tôi. Điều mà Mặt trời yêu cầu, chắc không thể thỏa mãn.

Ông ta lại khẩn thiết yêu cầu:

- Qua lập lại một lần nữa: ‘ Nếu mấy em giữ nổi Delta đến sáng ngày 17-3-1975, thì mọi người ở trong Delta của em, Qua cho lên một cấp.

Để cho xong chuyện, chúng tôi hứa liều với ông ta:

- Trình Mặt Trời 63, chúng tôi sẽ cố gắng thực hiện điều đó.

Sau đó ông ta bay đi khỏi, để lại bầu không khí cô đơn và lạnh lẽo.
Sáng ngày 15-3-1975, khoảng 7 giờ sáng, chưa thấy pháo địch rót vào, chúng tôi nhìn về hướng Đông , cách Delta gần 1 Km, thấy CQ đang xôn xao. Nhìn rõ hơn, được biết chúng đang bổ sung và bàn giao quân số. Như vậy, địch chuyển sang chiến thuật ‘Xa luân chiến’ , và cũng thấy quân xa địch, chạy từng đoàn đến để thay thế quân. Chúng tôi có gọi pháo binh bắn vào chổ đó, nhưng rất tiếc pháo binh trả lời rằng: ‘ Chúng ta không có đủ đạn để bắn như vậy, chỉ để dành khi các bạn bị tấn công’. Gọi Không quân, cũng trả lời giống như trên.

Trong 2 ngày 15 &16-3-1975, vì biết rõ quân ta tại vùng nầy đã di tản hết, nên CQ dồn tất cả hỏa lực hiện có của chúng, đánh một cú chót để tiêu diệt Delta. Chúng tôi đã chịu một cơn mưa pháo vô cùng kinh khiếp, kể cả Sơn pháo 85 ly bắn trực xạ,kèm thêm chiến xa địch, vừa bắn Đại bác 100 ly ,vừa tiến. Bụi mịt mù, khói lửa, thuốc súng dầy đặc, không thấy ánh sáng để xem bản đồ, thậm chí phải dùng quạt để thở, vì thiếu không khí, không đủ tay chân để là những động tác đó. Có những lúc tưởng chừng như sụp đổ toàn diện. Còn nhớ rõ, vào giữa trưa ngày 16-3-1975, CQ tấn công biển người vũ bão, có lúc Pháo binh ta bắn không kịp , bởi vì địch quân chi phối hỏa lực của ta bằng cách tiến đánh quận lỵ Khiêm Hanh ( Tây Ninh ). Cho nên pháo binh phải quay hướng súng liên tục, để âu yếm cho nhiều đơn vị bạn bị tấn công cùng một lúc, và có những lúc Pháo binh ta yểm trợ tối đa, thì chúng tôi có thời giờ diệt tăng địch, có một chiếc M-113 liều lĩnh len lỏi đến gần Delta độ 70 mét, bị chúng tôi bắn cháy. Và cũng có những tình huống bi đát, là đương âu yếm thân thiết, chợt Phở bắc báo tin:’ Chúng tôi đang bị mưa rơi và bị thiệt hại, các bạn tự lo liệu lấy’. Gặp tình trạng nầy, chúng tôi qua tần số Không - Lục, nhờ Không quân đánh bom gần Đống Đa để uy hiếp tinh thần địch quân. Có vài lần, chúng tôi sắp bị tràn ngập, mà bất hạnh thay! Các tiệm Phở bắc đều bị mưa rơi nhiều, nên không thể yểm trợ cho quân ta được. Nhưng vì có tiên liệu trước, chuẩn bi lựu đạn đầy đủ, chúng tôi lệnh cho đánh bằng lựu đạn tối đa, nếu cần cũng cho binh sĩ đánh ngược lựu đạn vào trong Delta, bởi vì hiện có một vài tên CQ đã vào được bên trong Delta. Cuối cùng, chúng tôi đã trấn áp được nhiều đợt xung phong biển người của địch. Tuy nhiên, trước khi rút lui hoặc bị lính ta bắn chết CQ đã bắn được vài quả B- 40, B- 41 vào cửa hầm B.C.H.Đ.Đ. Sức nóng 3.000 độ Fahrenheit luồng vào bên trong, làm hư mắt vài thương binh, đã được chúng tôi cho mang lên đây để dưỡng thương. Cũng may, hầm hình chữ CHI ( Zigzag ), nên mãnh đạn không văng vào được. Chiến đấu lẻ loi đến lúc nầy, thật tình, chúng tôi vô cùng mệt mỏi. Trong Delta có 3 cái giếng, tất cả đều bị hư thúi bởi xác CQ, đạn dược đã cạn kiệt, không còn bao nhiêu, trong khi đó hầm tiếp liệu bị sập một lần nữa, và bắt đầu phát hỏa nhỏ, Antenna 292 và 7 đoạn, đều hư hại cả, chỉ xài Anten lá lúa, thời tiết xấu, chỉ nghe được 2 trên 5, rất là trở ngại cho việc điều động không - Pháo yểm. Thay vào đó, chúng tôi có 2 máy PRC-25. Một ở tần số Không - Lục ( lấy của địch ngày đầu ) và một cái nữa ở tần số giải tỏa, nên việc điều động cũng được nhanh nhẹn. Mang danh nghĩa là một Đ.Đ, nhưng quân số trong Delta đang tác chiến, khoảng nửa Đ.Đ. Căn cứ trên‘ Khả năng tham chiến’ lúc ban đầu là 99 người. Nhưng có một toán thám báo và hai trung đội tác chiến hoạt động tiền đồn bên ngoài Delta,( khoảng 54 người). Trong Delta chỉ còn lại 45 người, sau vài ngày chiến đấu,chết và bị thương nặng - nhẹ 9 người. Con số khả dụng được bây giờ, là 36 người. Thế mà CQ vẫn chưa làm gì được chúng ta. Thiết tưởng, điều đó đủ nói lên tinh thần chiến đấu dũng cảm của các chiến sĩ Q.L.V.N.C.H. _

Vào lúc nầy, 6 giờ 45 chiều ngày 16-3-1975, tất cả các loại đạn của ta và địch thi nhau nổ vang rền cả một bầu trời Tây Nam. Cũng bầu trời đó, rực lửa quân thù, được bắn lên bởi những khẩu Phòng không đủ loại, tạo thành một màng lửa đỏ, quyện vào nhau tựa như một tấm lưới đỏ đang hình thành. Quả thật, trực thăng võ trang không thể vào không phận nầy được, mà chỉ ở đằng xa bắn Rocket để yểm trợ cho A-37 đánh bom. Bất chợt, chúng tôi thấy một chiếc A-37 bị hỏa tiễn tầm nhiệt cầm tay S.A-7 bắn rơi ( sau nầy được biết vị đại úy đó đã hy sinh). Lòng chúng tôi nghe đau xót lẫn cảm phục. Nhờ những vị Phi công gan lì, anh dũng nầy, mà chúng tôi không bị đè bẹp nhiều lần bởi chiến xa địch. Cũng như, nhờ vào sự yểm trợ tận tình, nhanh nhẹn, chính xác, và thần kỳ của pháo binh ta, mà chúng tôi không bị tràn ngập nhiều lần.

Nhìn tương quan lực lượng đôi bên. Dĩ nhiên, chúng tôi không tài nào giữ được Delta thêm nữa. Thấy tình thế ngày càng nguy ngập, đành phải chọn giải pháp lui binh. Trên phương diện Chiến thuật & Chiến lược, thì tấn công lúc nào cũng chiếm được thế thượng phong và dễ dàng hơn. Còn phòng ngự hay lui binh thì sẽ gặp vô vàn khó khăn. Chúng tôi đang ở trong tình huống tồi tệ nhất. Đó là chuẩn bị lui binh, nhưng lui bằng cách nào, đó cũng là một vấn đề nan giải. Dù thế nào đi nữa, bắt buộc cũng phải mở đường máu, bằng cách. Lợi dụng trong lúc còn đánh nhau, nhờ Phở bắc, bắn dọn dẹp sạch sẽ phía cuối cánh A, tiếp giáp cánh C của Delta. Và sau khi pháo binh ta dứt tác xạ, chúng tôi liền dẫn một binh sĩ và một âm thoại viên tên Q xông ra ngoài trước, vừa bò, vừa đánh cận chiến bằng lựu đạn. Cuối cùng, chúng tôi đã ra ngoài được an toàn, kiểm lại quân số, bây giờ chỉ còn lại 22 người. Mặc dù đã di tản chiến thuật, nhưng T.Đ 339/ Đ.P ( T.K.T.N ) đã gây cho địch tổn thất nặng nề về nhân mạng. Theo sự phối kiểm của P-3 ( T.K.T.N ), lúc bay C&C chỉ huy và quan sát, chúng tôi ghi nhận được kết quả tổn thất địch như sau: 14 chiếc tăng đủ loại bị rang muối nằm ngổn ngang, hơn 20 ổ Phòng không lẫn Pháo binh địch bị tiêu diệt. Những thứ nầy, hầu hết do Không quân ta đánh và địch bỏlại tại chiến trường khoảng 450 tên. Đó là cái giá phải trả cho hành lang máu nầy. Về phía ta, Pháo binh thiệt hại không đáng kể. Không quân bị rơi 3 chiếc: 1-A-37, 1- L-19, và 1 trực thăng võ trang. Tiểu đoàn 339/ Đ.P thiệt hại 1 phần 3 quân số ( chết, bị thương nặng, bị bắt sống ).

Sau cùng, một lần nữa, thay mặt đơn vị cũ, chúng tôi trân trọng cám ơn các vị cựu SQ và binh sĩ Pháo binh Diện địa T.K.T.N, các vị cựu SQ và binh sĩ Tiểu đoàn 250 & 251 Pháo binh, thuộc Sư đoàn 25 B.B. Cùng toàn thể các vị cựu SQ Pilot anh hùng, thuộc Sư đoàn 3- K.Q ( Biên Hòa), Sư đoàn 5- K.Q ( Tân sơn nhứt ), đã yểm trợ cho chúng tôi tận tình trong những giờ phút ngút ngàn khói lửa.

HA HUU HOI @ ( C.S.V.S.Q/T.B/T.X – K.4/71 ) & H.O - 4 )


- Delta, Đống đa ( đồn bót )
- Số nhà ( Tần số liên lạc )
- Lân la ( Liên lạc )
- Phở bắc ( Pháo binh )
- Đường lên thiên thai ( Đặc lệnh truyền tin )
- Âu yếm thân thiết ( Yểm trợ tận tình )
- Mặt Trời 63 ( Danh hiệu truyền tin của Tiểu khu Trưởng T.K.T.N )
- Thủy tinh ( Danh hiệu truyền tin của B.C.H .T.Đ 339/ Đ.P )
- Thanh thế ( Danh hiệu truyền tin của Đ.Đ 1/ 339/ Đ. P )
- Nguyên linh ( Danh hiệu truyền tin của Đ.Đ 4/ 339/ Đ.P )
- Hai thằng 2 râu - 9 nút ( 2 Tiểu đoàn của Sư đoàn 18 B.B )
- Vẹm ( Việt cộng )
- Cua sắt ( Xe tăng )
- Chim sắt ( Phi cơ )
- T.T.P.H.H.L ( Trung tâm phối hợp hỏa lực )
- Mưa rơi ( Bị địch pháo)

( Vì lần đầu tiên, diễn tả cảm nghĩ của mình qua dạng hồi ký, chắc chắn, có nhiều thiếu sót đáng trách. Người viết, kính mong quí Huynh trưởng, quí Chiến hữu, và quí Độc giả niệm tình tha thứ, bỏ qua cho ).

Đa tạ

 

Saturday, November 21, 2020

 Nguyễn Vô Danh: Người Hạ Sĩ Nhứt

08/10/2019
- Ở thời đại vật đổi sao dời, nếu giữ đc thủy chung trước sau như một là một điều hiếm quý.
Tài Trần: câu chuyện về tình nghĩa của một HSQ đối với Thiếu úy Đức, một phó quận trưởng ở tỉnh Tây Ninh. Trong những ngày cuối tháng 4/75, anh đã dìu ông phó quận bị thương vào nhà một cô gái - mà trước đó anh nghĩ là có cảm tình với VC; ko ngờ cô gái cho mượn hai cái phao (ruột bánh xe hơi) và chỉ dẩn 2 người cứ thả trôi sông chừng 8 km sẽ gặp nhà thờ Suối Dây và sẽ được cứu giúp. Thật đúng như vậy, 2 ng đã đc linh mục nuôi dưỡng trong 3 tuần.

NHÀ THỜ SUỐI DÂY


THÁNH ĐƯỜNG HỒI GIÁO

Vì là HSQ nên anh chỉ học tập vài ngày và làm ruộng ở Ô Môn, Cần Thơ. Sau này anh dò la tìm kiếm và gặp đại úy cựu quận trưởng và nghe đồn thiếu úy Đức trốn trại và bị xử bắn?
Hai mươi năm sau 75, trong khi làm ruộng ngoài đồng, có người báo "có hai VK sang trọng đang ngồi nhà chờ anh". Anh về nhà thì gặp thiếu úy Đức và vợ ông là cô gái đã cứu ông thuở nào. Số là, sau khi ra tù và đi Mỹ, ông Đức đã gặp lại cô gái cứu mình và cả hai thành vợ chồng và sau đó đi dò hỏi người cấp dưới rất thủy chung của mình.
Mọi chuyện dường như là có sự sắp đặt. Trong cuộc đời tui, bao nhiêu lần vào sanh ra tử, cứ tưởng là sắp đi thăm ông bà ông vải, nhưng lại chưa. Bà xã, thỉnh thoảng vẫn chọc quê, “Nghèo mà ham; anh tưởng muốn đi là đi hả? Tui chưa cho anh đi thì hổng được đi đó. Nghe chưa?”. Chuyện tình duyên thì cũng rụp, rụp, rụp – ý tui muốn nói là xuông xẻ đó. Còn chuyện người anh kết nghĩa thì như trên trời rớt xuống. Đúng là người tính hổng bằng Trời tính mà. Tía hay nói như dzậy.
Nói xa nói gần hổng bằng nói thiệt tui là con một trong gia đình nông dân nghèo. Nghe Má kể lại thì lúc được 1 tuổi rưỡi, tui bị bịnh ban gì đó, mà hai thầy thuốc Nam trong miệt cồn Dừa (tỉnh Phong Dinh) này đều bó tay. Tía bằng lòng bán miếng ruộng duy nhất của gia đình để có tiền đưa tui lên Sài Gòn chữa bịnh, nhưng đường đi quá cực khổ, và có thể tui sẽ chết trên đường trước khi tới nhà thương, thành ra lại phải trở về khi đi chưa được một phần năm đường. Hổng lẽ ngồi khoanh tay nhìn con mình chết, Tía nghe người ta mách hái mấy lá gì đó trộn với xả nấu cho tôi uống. Uống xong, nghe Má kể lại, tôi giựt giựt mấy cái rồi nằm xụi lơ, rồi ngủ luôn 2 ngày. Khi tui thức dậy, Má khóc quá trời vì quá mừng. Qua được cơn bịnh này thì tui hơi chậm lớn và cũng hơi chậm nói – nghe Má nói như dậy. Giờ ngồi nghĩ lại thấy thương ổng bả quá trời.
Khi được 5 hay 6 tuổi tui hay theo Tía ra đồng coi dùm Tía mấy cái cần câu trong lúc ổng làm ruộng. Ngồi hổng có gì làm, tui thường lượm gạch hay sỏi để chọi chim, rắn hay chuột đồng. Nhiều hôm tui chọi trúng được vài con chuột hay chim đem về cho Má nướng. Còn cá trê Tía câu Má kho tiêu ngon lắm. Thỉnh thoảng Tía uống rượu đế với mồi cá kho tiêu, và khi uống rượu Tía nói nhiều hơn mọi ngày. Phải nói là cuộc sống khá êm đềm.
Tới 8 tuổi tui mới đi học, nhưng tui học dở lắm, chắc là tại quá ham chơi. Khi rảnh tui làm ná bắn chim (thay vì chọi đá như hồi nhỏ). Tui cũng hay chơi bắn bi với tụi nhỏ hàng xóm. Phải nói là tui dùng ná rất giỏi vì ngày nào tui cũng đem chim, vịt trời hay chuột về cho Má làm đồ ăn. Khi bắn bi cũng vậy, tụi bạn thua tui dài dài, thành ra có tiền mua bánh tráng, xôi với cà lem ăn. Chỉ có học là tui dở thôi. Học đó rồi quên đó. Phải học lớp Năm đến 2 hay 3 lần mới được lên lớp Tư.
Có lần tan học, trên đường về, tui theo bạn bè vào vườn mía đỏ bỏ hoang (thân mía màu ưng đỏ hồng, mềm và ngọt khỏi chê luôn). Muốn được mía lớn tui phải đi tuốt vô trong sâu. Đang kéo chiến lợi phẩm ra, thì tui thấy đau điếng dưới chưn. Nhìn xuống thì trời ơi, một con trăn bự đang cắn chặt vô cái bắp chuối. Tui cố kéo chưn ra nhưng hổng xong vì con trăn mạnh quá. Thân nó trườn tới và quấn luôn chưn kia. Biết là hổng xong nếu tiếp tục cái đà này, tui la cầu cứu nhưng vì ở tuốt trong sâu, hổng ai nghe. Hai chưn bị trăn cột xiết rồi, tui ngã xóng xoài – chuyện đi thăm ông bà là cầm chắc trong tay. Hai chưn đã tê cứng. Chợt nghĩ tới Tía và Má, tui như bừng tỉnh và quơ đại cái cặp táp. Đang dùng cái cặp táp da đập vô đầu con trăn, cây viết văng ra. Tui dùng cây viết đâm túi bụi vào mắt con trăn. Đâm hết mắt này rồi đâm qua mắt kia. Chắc là bị tui đâm khá sâu vào mắt, con trăn tự nhiên nhả chưn ra, lăn lộn, hổng xiết nữa, và bò đi nơi khác. Hôm đó Má khóc nhiều lắm. Má cứ lẩm bẩm cám ơn ông bà che chở. Má nói là cái số tui chưa rụng. Tía tới vườn mía hoang và bắt được con trăn mù cổ bà chảng. Đem ra chợ bán thịt được gần hai chục đồng. Lúc đó 1 lượng vàng chỉ có 65 đồng. Tía nói sẽ dùng tiền này cho tui khi đi học xa, hay lúc cưới vợ. Tía cấm hổng được đi vô rừng mía đó nữa. Nói cho cùng, sau cái vụ trăn quấn thì có cho tiền tui cũng hổng dám vô.
Tui học ạch đụi tới năm 15 tuổi mới học xong lớp Nhứt. Thấy tôi học chậm, Tía cho tui ở nhà phụ làm rẫy. Mùa hè năm sau nhóm trẻ tụi tui đá banh thắng nhóm bên cồn Cát 3-2. Tui đá vô gôn luôn 2 trái trong vài phút chót vì tui chạy lẹ lắm. Được 80 đồng phần thưởng, tui dẫn “đội banh nhà” ra chợ ăn gỏi đu đủ và uống nước mía. Thắm, cô bán nước mía, nhận ra tui, nhưng tui hổng nhận ra cổ. Hỏi ra mới hay là tui học cùng lớp với Thắm 6 năm trước. Cổ khác hẳn con nhỏ ốm nhom, đen thui hồi đó. Thắm giờ có da có thịt, da bánh mật, nói chuyện có duyên, và biết buôn bán. Sau lần đó, tụi tui kết nhau. Đưa Thắm về nhà, Tía và Má mừng lắm. Má nói là Má luôn muốn tui có người anh để giúp đở bảo bọc vì tui chậm chạp và thật thà. Nay có người bạn đời giỏi như Thắm đến với tui, Má vui lắm. Tám tháng sau, tụi tui lập gia đình. Khoảng 1 năm sau khi cưới vợ thì tui phải nhập ngũ.
Chỉ sau vài tháng trong Quân Trường Quang Trung, vì được nhiều sự chú ý của các huấn luyện viên cao cấp bởi tui chạy đua rất mau (chắc vì muốn thắng đá banh để có tiền mua nước mía), và tui bắn súng hết xẩy (hay là vì chọi đá bắt chuột, dùng ná bắn chim, bắn bi kiếm tiền mua đồ ăn … hồi nhỏ), tui được huấn luyện đặc biêt để trở thành xạ thủ. Khi mãn khóa ở Quang Trung, tui được chuyển đi Kontum với cấp bực binh nhì trong đội Biệt Kích. Nhiệm vụ của tui là trốn trên những đồi cao có nhiều cây, quan sát, truyền tin và bắn tẻ khi được lịnh. Có khi tui đi chung nhóm 3 hay 5 người, và có khi chỉ có mình ên. Thường được thả trên rặng Trường Sơn vào những đêm sương mù dầy đặc. Những lúc đi xa, tui nhớ Thắm, nhớ Má và Tía lắm. Cái sướng của công việc này là tui dùng sở trường của mình (chạy mau và bắn giỏi) để phục vụ đất nước. Tui cũng khoái vụ trốn trên núi cao vì hồi nhỏ thích chơi Năm Mười. Xếp tui dặn là bất cứ ai hỏi thì tui phải nói tui là lính kiểng gác kho gạo trên Đà Lạt. Mà cũng hay, vì sau khi núp trên núi vài tháng nên da trắng và tóc dài, tui dòm cũng giống lính kiểng lắm chớ bộ. Sau mỗi lần đi công tác vài tháng tui được nghỉ phép cả tháng với rất nhiều tiền (hình như là tiền tử) khi về thăm gia đình. Tiền bạc dồi dào, tui mua đồ cho mọi người mút chỉ. Vì vậy bạn bè, hàng xóm thương, che chở và giúp đỡ tui.
Lần đó sau khi về thăm nhà chưa được 2 tuần lễ, tui bị gọi về gấp vì có chuyện lớn. Đi lẹ ra Ô Môn, vô sân bay Trà Nóc, bay thẳng về KonTum để nhận lịnh. Trước khi được điều động lên một địa điểm bí mật trên rặng Trường Sơn để thăm dò như các lần trước, tui được dặn là phải cố gắng nhiều vì 2 đồng nghiệp Biệt Kích (BK) đã mất tích trong vùng đó. Điều may mắn lần này là tui tìm được 2 người BK kia không xa nơi đáp xuống. Một người đang bị bịnh. Máy truyền tin bị hư, và đạn dược thiếu thốn tại một số lớn quân nhu bị rớt mất khi thả dù. Tụi tui núp trong 1 hang núi có nhiều cây rậm rạp. Điều không may mắn lần này là tụi Việt Cộng biết được sự có mặt của nhóm BK vì họ tìm ra số quân nhu và dụng cụ bị rớt. Họ lùng kiếm ráo riết. Để được an toàn, tụi tui im hơi lặng tiếng và chỉ bắn khi thiệt cần. Sau cùng cũng phải bắn trả vì tụi nó tới quá gần, nhưng tụi tui bắn thật ít vì thiếu thốn đạn dược. Tụi Việt Cộng dù đông hơn, nhiều đạn hơn, nhưng hổng dám mạnh dạn tiến lên vì họ ở vị trí dưới thấp, trong khi nhóm tụi tui phía trên cao bắn xuống phát nào trúng phát nấy. Cầm cự được hơn 6 tiếng đồng hồ, thì nhóm tui gần như hết đạn. Chỉ còn vài trái lựu đạn để tử thủ. Tui không nghĩ là mình qua được con trăng này. Nghĩ tới Thắm, Tía và Má, tui chạnh lòng. Trong cơn nguy hiểm như chỉ mành treo chuông, bỗng nhiên máy bay trực thăng tiếp cứu tới. Máy bay phải đánh đông phạt tây (điệu hổ ly sơn) và dùng hỏa mù để cứu nhóm tui. Trong phi vụ này, tui bị thương vì té gẫy tay và được đưa về Chẩn Y Viện Cộng Hòa điều trị. Sau thời gian dưỡng thương, tại tay hổng còn khỏe và chính xác như ngày trước, tui được chuyển về 1 quận lỵ nhỏ gần Suối Dây, tỉnh Tây Ninh với cấp bực Hạ Sĩ Nhứt và giã từ cuộc sống BK Đặc Biệt từ đó.
Khoảng 4 tháng sau thì Thiếu Úy Đức (TUĐ) người Bắc tới làm Phó quận trưởng. Tui được lựa làm gạc đờ co (bảo vệ) cho ông Phó. Vài lần đang lái xe jeep chở ông Phó đi quan sát ngoài biên giới quận thì tụi Việt Cộng bên kia rừng Tràm bắn lén. Vừa nghe tiếng nổ là tui phản xạ đẩy TUĐ nằm xuống, che cho ông, và cùng lúc tui nhả hàng loạt đạn về phía tiếng nổ. Sau vài lần như vậy, tui được tin cẩn hơn và trở thành cánh tay trái của ổng. Tui luôn khuyên ổng phải cẩn thận, vì đây là vùng xôi đậu không biết ai là địch, ai là thù. TUĐ là thượng cấp, nhưng ổng cũng xem tui như người nhà. Một lần đưa ổng đi xem nhà cửa của dân làng do nhóm lính sửa chữa, TUĐ gặp cô Hân (con gái bà chủ căn nhà ở cuối quận, kế bên con sông nhỏ ngăn cách khu rừng Tràm âm u bên kia). Theo như tui thấy thì hình như lúc gặp cô Hân, TUĐ bị tiếng sét ái tình hay sao đó vì ổng đứng như trời trồng và nói năng lắp bắp. Thấy kỳ quá, thêm nữa khu này nguy hiểm khi trời sâm sẩm tối, tui nói thay cho ổng:
– Trễ rồi, Thiếu Úy. Mình phải đi dzề. Chào cô.
Cô Hân đẹp, ăn nói khéo léo, … chắc là người bên kia, gài lại đây. Tía của cô vắng mặt. Hay là ông ta đã tập kết ra Bắc? Thêm nữa, tên Ba Thọt (ở đối diện nhà cô) – một người có tiểu sử và hành động rất khả nghi – thường qua lại nhà cô thăm viếng.
Mỗi sáng khi cô Hân đi làm ngang văn phòng quận, tui thấy cô cố tình đi chậm lại. Hay là cô đang nghe ngóng tin tức? hay là xem cá có cắn câu chưa? hay là đang dò xét tình hình trong văn phòng quận để tường trình cho phe bên kia?… Hàng trăm câu hỏi, nhưng hổng có câu trả lời. Thôi, tốt nhứt là đề phòng thì vẫn hơn.
Vài tháng sau, Kontum, Ban Mê Thuột và nhiều vùng cao nguyên thất thủ. Rồi Bảo Lộc-Madagui vào tay bọn qủy đỏ, … Một buổi chiều tháng tư, tụi Việt Cộng đem xe tăng, súng lớn tới tấn công quận. Đại Úy Long quận trưởng mất tích. TUĐ và các anh em quân đội tụi tui liều chết bắn chặn quân địch. Trước hỏa lực quá mạnh của địch, lực lượng tiểu đoàn phòng thủ quận tan rã. Kẻ chết, người bị thương, người chạy trốn. Tui và TUĐ đều bị thương nhẹ. Cùng đường, hai thầy trò chạy về phía cuối quận. Đinh ninh là Ba Thọt hay cô Hân sẽ chờ để bắt sống hay thanh toán tụi tui ở đó, tui cầm chắc khẩu tiểu liên sẳn sàng mạng đổi mạng. Khi chạy tới gần con sông cuối quận (gần nhà cô Hân), TUĐ ngã quỵ vì kiệt sức. Đang đỡ TUĐ lên, thì cô Hân chạy ra mở cửa rào ra dấu cho tụi tui vào nhà gấp. Khi vào trong, cô băng bó cánh tay của TUĐ. Cô đưa cho tụi tôi 2 nắm cơm và ít nước lạnh để ăn cầm hơi. Trong lúc tui và TUĐ ăn, cô lấy 2 ruột xe đạp, bơm lên, và đưa cho tụi tui. Cô ta chỉ tay vào con sông sau nhà:
– Hai anh thả nổi chừng 8 hay 9 cây số tới nhà thờ Suối Dây. Nhớ tìm người linh mục gốc Nam Định xin giúp đỡ. Chừng nào khỏe lại thì đi. Nếu tình hình lộn xộn quá, thì trốn qua Kampuchia. Hai anh đi cho lẹ trước khi họ tới đây.
Lúc đó tui mới biết là mình sai. Cô Hân là người ơn, chứ không phải là vẹm như tui nghĩ. Món nợ cứu mạng này lớn lắm.
Khi tụi tôi xuống sông thì trời đã tối. Nương theo dòng nước hai thầy trò tới nhà thờ Suối Dây khoảng 2 giờ sáng. Người Linh Mục dấu tụi tui ở đó gần 3 tuần lễ dưỡng thương. Khi gần như hồi phục hoàn toàn, TUĐ và tui chia tay. Hôm đó cả hai đều khóc. TUĐ nghẹn ngào:
– Hạ Sĩ Nhất Sơn. Tôi bao giờ cũng xem chú … như người nhà. Cám ơn chú … đã làm việc với tôi trong 2 năm qua, và … đã giúp đỡ tôi trong cơn hoạn nạn này. Nếu còn duyên thì anh em mình sẽ gặp lại.
Sau khi từ giã TUĐ và người Linh Mục, tui về Cần Thơ đoàn tụ với gia đình. Mất mấy ngày mới về tới Sài Gòn. Thành phố giờ có tên mới – cái tên của kẻ sát nhơn. Tui hổng quen dùng cái tên mới đó. Phải mất thêm cả tuần nữa mới quá giang về đến cồn Dừa vì xe cộ bị đình trệ sau ngày đổi đời – cái ngày mà hàng vạn người vui, nhưng hàng triệu người buồn. Khi bước vô nhà, Má bật khóc vì quá mừng. Thắm thấy tui tiều tụy quá cũng khóc. Tía thì nhờ người hàng xóm đi mua ít đồ ăn mừng ngày đoàn tụ.
Hai hôm sau, 3 người Công An tới nhà chỉa súng bắt tui đi lên xã. Xã trưởng là 1 tên Bắc Kỳ răng hô mã tấu với khuôn mặt khắc khổ nhăn nheo như cái mền rách. Hắn đập bàn đánh phủ đầu với giọng Bắc đặc sệt:
– Mày có biết tội phản động làm việc cho CIA cũa Mỹ Ngụy nặng như thế nào không? Tội ác của mày lớn lắm. Mày có nợ máu với nhân dân.
– Thưa đồng chí xã trưởng …
– Ai là đồng chí với bọn phản động như mày.
– Dạ thưa xã trưởng. Tui chỉ là lính kiểng gác kho ở Đà Lạt. Tui có bắn giết ai đâu?
– Tao có hồ sơ của mày. Đừng chối cãi nữa. Nhận tội đi. May ra được Đảng khoan hồng.
– Thưa Xã Trưởng, chắc là có người trùng tên, chứ tui đâu có làm gì như dậy.
– Giam thằng này lại. Đồ ngoan cố, mất dạy. Tuần tới đưa nó lên phòng Công An tỉnh để giải quyết.
Tui bị nhốt 8 ngày trước khi bị chuyển lên ty Công An tỉnh Cần Thơ. Khi vào gặp Trưởng phòng Công An, tui không dè đó là thằng Huân trong đội đá banh ngày nào. Nó ăn gỏi đu đủ bò khô và uống nước mía với tui sau các trận đá banh vài lần. Thêm nữa mỗi lần tui về thăm nhà, tui đều có mua đồ cho thằng Huân và cho dì Tám má nó. Tui cũng nói là làm lính kiểng trên Đà Lạt, khi nó hỏi.
Thằng Huân nhận ra tui ngay. Tui chỉ trả lời bằng những gì mà Xếp cũ của tui dặn nói. Tui đổ thừa là có người trùng tên. Nhờ thằng Huân dễ dãi, tui thoát nạn.
Tui đi cải tạo mấy ngày dành cho Hạ Sĩ Quan. Sau đó được “khoan hồng” về làm rẫy với gia đình ở cồn Dừa.
Xã hội dưới tay đảng CSVN xuống dốc như xe hổng thắng. Ai cũng nghèo, đói, và khổ cực. Gia đình tui làm rẫy, cũng bữa đói, bữa no, nhưng đỡ hơn nhiều người. Tui lại bắn chim sẻ, vịt trời như hồi nhỏ. Tiếp tục bắt chuột đồng, bắt cá lóc hay cá trê dưới ruộng làm khô lén để dành cho những ngày mưa gió. Hai năm sau Thắm cho gia đình tui 1 tin vui là thằng con trai đầu tiên. Rồi năm sau nữa thì thằng thứ hai. Khi miếng ruộng duy nhất của gia đình bị xung công, Tía rầu rĩ sanh bệnh và ra đi năm sau đó. Mất đất trồng trọt, gia đình dọn về Ô Môn năm 1979. Vợ chồng tui làm công làm mướn bất cứ thứ gì ở chợ Ô Môn để kiếm tiền.
Đã 8 năm từ ngày rời Suối Dây, tui hổng có tin tức gì về Thiếu Úy Đức (TUĐ). Tình cờ năm 1983 khi đi mua bán đồ ở chợ Cái Răng, tui gặp Đại Úy Long (ĐUL) Quận Trưởng năm nào. ĐUL mới được thả về từ trại cải tạo trước đó 6 tháng, và còn đang bị quản chế. Đi đâu cũng phải xin phép và trình diện mỗi tuần. Thấy tình trạng ĐUL thảm quá, tui cho ổng 1 con khô mực và nửa ký gạo dấu trong sách tay. ĐUL nói là có gặp TUĐ trong tại cải tạo mùa thu năm 1977. Khoảng 2 năm sau, nghe nói là TUĐ vượt ngục rồi bị bắn chết ở gần biên giới Lào làm gương cho kẻ khác. ĐUL cũng cho biết là khi được thả, trên đường về ổng nghỉ 1 đêm tại quận lỵ ngày xưa vì không còn xe về Sài Gòn. Quận tiêu điều lắm. Tui hỏi về mấy người ở cuối quận kế bên con sông nhỏ. ĐUL nói là 2 căn nhà đó đã bỏ hoang, xiêu vẹo, không người ở. Nghe làng xóm nói là bà già (má cô Hân) đã chết và chôn trong ngôi mộ nhỏ sau nhà. Đứa con gái (cô Hân) thì biệt tăm. Hình như đã chết trôi vì người ta tìm thấy dép của cổ và cục xà bông ở bờ sông sau nhà. Tui nghe xong cảm thấy choáng váng như bị trúng gió. Hôm đó tui về nhà khóc. Vợ tui hỏi. Tui kể lại sự tình. Tội nghiệp vợ tui. Thắm làm 1 bàn thờ cho TUĐ trên nóc tủ kế bên bàn thờ của Tía và Má, và tối đó cúng 1 chén cháo trắng.
Làm ăn ở chợ Ô Môn khó khăn, gia đình tui mướn 1 miếng đất cách Ô Môn 20 cây số để trồng khoai mì và khoai lang. Tui dậy 2 đứa nhỏ làm bẫy bắt chuột đồng, làm ná bắn chim, … Vợ chồng tui thì quen cảnh nghèo rồi. Chỉ tội 2 đứa nhỏ thiếu ăn và tương lai mù mịt. Nhiều đêm nóng nực hổng ngủ được, tui cứ nhớ lại những ngày tui ở Suối Dây. Nhớ TUĐ và nhớ cả người đã cứu hai thầy trò. Chỉ biết chắc lưỡi thở dài cho người vắn số.
Sau nhiều kế hoạch kinh tế đảng CS đưa ra đều thất bại, chính quyền thả lỏng và có ý muốn đi theo kinh tế thị trường tự do. Cuộc sống dân nghèo trở nên dễ thở hơn một chút. Gia đình tui bắt đầu nuôi heo để thanh toán số khoai lang ung thúi khi bán hổng hết.
Làm sao tui quên được buồi chiều hôm ấy. Đó là một buổi chiều đầu tháng Tư năm 1995, khi tui đang làm rẫy, ngăn nước không cho vào đất trồng trọt quá nhiều, thì Thắm ra rẫy gọi về nhà có khách. Khi về nhà thì thấy 2 người ăn mặc sang trọng có vẻ đàng hoàng. Tui không nhận ra người đàn bà, nhưng người đàn ông thì nhìn quen lắm. Sau vài giây ngỡ ngàng, người đàn ông nhìn tui và nói một cách ngậm ngùi trong nước mắt:
– Chú Sơn có nhận ra tôi không? … anh Đức đây?
– “Hả, … ôi trời, Thiếu Úy Đức, … ông Phó!…”; Tui trả lời khi nước mắt bắt đầu ứa ra vì quá mừng.
– Đừng gọi như vậy. Gọi là anh hay anh Đức vì chú là em của tôi mà.
– Dạ, dạ … ông Phó, à quên, … anh Đức. Tưởng là anh đã … Gia đình tui làm bàn thờ cho anh mười mấy năm nay.
– Thắm ơi, đây là anh Đức. Thằng Tân, thằng Hoàng, ra chào Bác Đức.
– Còn đây là bà xã của anh.
– “Dạ, chào chị. Dạ, chị tên gì?”; Tui hỏi.
– “Chú nhìn kỹ xem ai ? Cô Hân ở Suối Dây đó”; TUĐ trả lời.
Tui lặng cả người và đứng chết trân. Người ơn của tui bằng xương bằng thịt ngay trước mặt. Thời gian như dừng lại. Nước mắt bắt đầu chảy tràn trên mặt, và giọng nói lạc đi:
– Tui hổng có dè có ngày này… 20 năm rồi. Cám ơn anh chị … đã nhớ đến tui… Tui mừng quá. Sao … tới bây giờ anh chị mới tới ? Tui có nằm mơ hông?
TUĐ lau nước mắt, rồi chậm rãi nói:
– Chuyện dài lắm. Sẽ kể sau. Bây giờ anh chị mời cả nhà đi ăn mừng. Tốn cả tuần đi kiếm cô chú đó.
* * *
Nghe anh kể lại chuyện trốn khỏi trại tù năm 1979, và bao nhiêu lần vượt biên hụt, tui nể quá. Chuyện chị giả chết trôi để trốn khỏi Suối Dây và những lần vượt biên bị bắt thì cũng ly kỳ quá trời. Rồi đến khúc hai người gặp lại nhau bên Mỹ, tui mừng như là chuyện của mình. Tui hãnh diện có được ông anh và bà chị dâu giỏi như vậy.
Mấy bữa sau, vợ chồng anh mướn xe đưa gia đình tui đi thăm Suối Dây. Trên đường về, có ghé Vũng Tàu tắm biển. Thấy thương bà xã và 2 đứa con tui quá. Lần đầu tiên vợ con tui được đi xe hơi, được đi ra khỏi Cần Thơ, được lên Sài Gòn, được đi Suối Dây, được ra tắm biển Vũng Tàu, được đi ăn nhà hàng, được uống nước ngọt cô ca cô la, …
Trước khi về Mỹ, tui hổng dè vợ chồng anh lại giúp một số tiền lớn để mua một cửa hàng gần chợ Ô Môn buôn bán nông phẩm cho gia đình tui đỡ cực. Anh chị nói sẽ về thăm thường xuyên hơn.
Tối hôm đó tui thắp nhang cho Tía và Má. Tui thì thầm “Má ơi, Má luôn muốn là con có người anh để che chở cho con. Má ơi, điều Má muốn đã xẩy ra. Con cám ơn Tía và Má”
Như tui đã nói, cuôc đời tui như có sự an bài hay sắp xếp. Vào sanh ra tử bao lần, mà hổng sao. Duyên phận củng thẳng tắp. Khúc sau cuộc đời, cực thiệt, nhưng lại có thêm người anh nuôi và chị dâu hổ trợ. Bây giờ tui hổng có kỳ vọng nào hơn là sẽ có một ngày cái nhóm mắc dịch, khốn nạn, vô thần, vô đạo đức này tan rã cho tui nhờ và cho người dân bớt khổ.
Ngày đó chắc là phẻ re, há?
Nguyễn Vô Danh
Seattle, một ngày buồn cuối tháng 4, 2019.
====
ĐỌC THÊM:
Qua Suối Dây
Cập nhật ngày: 13/06/2018 - 07:18
BTN - Theo lối đường 785 từ TP. Tây Ninh đi lên, tới ngã tư Ðồng Pan thì rẽ trái, qua vài cây số hết thị trấn Tân Châu, sang bên kia cầu và đập Tha La là đã tới Suối Dây.
Qua Suối Dây
Ðã có 5-6 năm không trở lại nơi đây nhưng tôi vẫn nhớ con đường gập ghềnh đá sỏi và hầu như lúc nào cũng lầm bụi đất. Bạn đồng hành khi ấy thường an ủi nhau:- Xe chở mía, mì rầm rập thế kia thì đường nào chịu nổi. Ấy là con đường từ cầu Tha La qua Suối Dây đi tiếp tới Tân Thành, Suối Ngô một thuở chưa xa.
Hồi ấy, hoặc đi thăm bà con tộc Tà Mun ở Tân Thành mỗi kỳ lễ tết; có chuyến đi thăm Khu di tích Ðồng Rùm, cũng ở Tân Thành nhưng liền sát Suối Dây. Lần duy nhất đi xe máy là lên thăm rẫy cao su của một người bạn mới về hưu.
Ôi chà, nhớ đến tận giờ, bởi vào rẫy mùa mưa thì con đường này đã biến thành một tuyến bùn lầy không thể chạy xe, cũng không thể đẩy tới đẩy lui. Bùn và đất sét Suối Dây cứ bện bám chặt vào bánh xe như thể muốn giữ người ở lại.
Kỷ niệm ấy khiến lần này lên ấp 6 Suối Dây bằng con đường qua phà ngang Lòng hồ, bên này là ấp Tân Long, xã Tân Hưng ngay cạnh đường 785 đã lì láng mặt bê tông nhựa.
Bến phà bên này đã nhường chỗ cho công trường khai thác cát giữa lúc cát ầm ầm lên giá. Bên kia, sau gần một cây số lênh đênh trên mặt nước mất hơn 10 phút đồng hồ vẫn còn thấy một cái bến sông bình dị đợi chờ ta. Gọi bến, nhưng cũng chỉ là một triền bờ loang lổ xanh từng vệt cỏ.
Có lối mòn cho xe máy chạy lên và trên nữa là cả một ngôi nhà có gắn tấm biển sơn: Bến đò Cầu Sập. Hỏi với vào người đàn ông đang đưa võng, ông bảo: cũng còn tuỳ mực nước cao hay thấp.
Nhưng cứ như hôm nay thì mặt nước rộng chừng 800m. Và thế là ta đã ở trên ấp 6, xã Suối Dây của huyện Tân Châu, chỉ cách đường 785 khoảng 4 cây số đường bộ và 800m mặt hồ.
Từ bến lên tới đường xuyên ấp chẳng bao xa. Ðể bánh xe lại được lăn trên đường nhựa. Chẳng lẽ đây là con đường xưa, nơi những chiếc bánh xe này từng bị đất sét quyện chặt vào níu giữ.
Giờ đã là mặt đá nhựa rộng khoảng 6m trên nền sỏi đỏ. Chỉ một ấp 6 thôi mà xe chạy hoài không hết. Thế mới biết là đất Suối Dây thênh thang. Xem trên bản đồ hành chính tỉnh Tây Ninh, in năm 2001 có thông tin: diện tích đất: 11.087 ha.
Tính sơ, Suối Dây lớn gấp hơn 20 lần phường 3, một phường lớn trung bình của thành phố Tây Ninh. Suối Dây còn lớn hơn cả huyện Hoà Thành.
Lạ thay, suốt 6-7 cây số qua ấp 6 mà chẳng gặp nhà cửa ngoài vị trí đặt cổng chào của ấp văn hoá. Hai bên đường lúc là ruộng mía, lúc là vườn cao su tít tắp. Có nơi là một mảnh rẫy của ai đó vừa đốt, để lại màu đất đen thẫm đầy hứng khởi cho mùa sau. Lưới điện giăng dài dọc hai bên đường, dọc ngang trên rẫy ruộng.
Toàn cột điện bê tông tròn thẳng thớm. Ðó đây là những chiếc máy bơm nằm vắt vẻo trên bờ ruộng. Và có lẽ chỉ trừ vườn cao su, các rẫy ruộng còn lại được lắp đặt hệ thống tưới nước hiện đại, bằng dàn ống nhựa đứng gắn với vòi phun xoay tự động… Có phải đây là Suối Dây?
Vâng! Xem Ðịa chí Tây Ninh mới biết thêm rằng:- Suối Dây là xã sinh sau đẻ muộn. Mãi tới năm 1979 mới thành lập xã Suối Dây thuộc huyện Tân Biên.
Ðến năm 1982, Suối Dây được cắt về huyện Dương Minh Châu. Tới khi thành lập huyện Tân Châu năm 1989 thì Suối Dây lại thuộc về huyện mới Tân Châu. Vậy mà cái địa danh này đã có từ rất lâu đời, thậm chí được ghi vào sử sách.
Cuốn sử ấy là tác phẩm Chống xâm lăng của giáo sư Trần Văn Giàu (Nxb TP. Hồ Chí Minh, 2001). Trong chương Nam kỳ kháng Pháp, có phần mô tả cuộc chiến đấu của Liên quân Trương Quyền - Pô-kum-pô trên đất Tây Ninh vào những năm 1860.
Trang 184 có đoạn: “Quân khởi nghĩa phải rút về vùng Suối- Giây nghèo nàn, dân thưa, lúa ít ở phía bắc Tây Ninh, rồi rút về phía Stung-treng, Samboc gần biên giới Lào. Ngày 28.7.1867, căn cứ Suối- Giây bị địch phá… Nghĩa quân Việt Nam bắt buộc phải rút lui từng toán nhỏ xa dưới vùng Hậu Giang…”.
Còn nhà nghiên cứu Nguyễn Thành Long, trong bài “Trương Quyền người anh hùng đất Gò Công” (Tạp chí Xưa nay, số tháng 9.2001), lại kể thêm về cái chết bất khuất của Trương Quyền. Ông viết: “Ngày 28.7.1867, căn cứ Suối Giây thất thủ, liên quân phải rút về Stung-Treng, Sa-Bóc… Quân Pháp kêu gọi Trương Quyền đầu hàng, nhưng ông và các quân sĩ còn lại không chịu khuất phục, chạy vào rừng sâu tiếp tục cuộc kháng chiến, nhưng chẳng may ông bị bệnh sốt rét và chết, hưởng dương 22 tuổi…”.
Dù các tác giả trên viết là Suối Giây, nhưng rõ ràng đây là Suối Dây của hôm nay, vì không còn một địa danh nào khác tương tự.
Vậy là Suối Dây đã từng là căn cứ của nghĩa quân chống Pháp từ hơn 150 năm trước. Ðể đến thời cách mạng, kể từ năm 1951, nơi đây lại thuộc về căn cứ địa Dương Minh Châu lẫy lừng suốt hai thời kháng chiến.
Nếu đi thẳng con đường từ bến Cầu Sập ta sẽ đến được nơi gọi là Ðồng Rùm, nay thuộc về xã Tân Thành. Nơi đây hiện có di tích lịch sử Căn cứ Xứ uỷ Nam bộ (X40 Ðồng Rùm), tồn tại từ năm 1951 đến 1960- đã được công nhận là di tích cấp quốc gia.
Qua hết ấp 6 là đã tới ấp Chăm. Dường như có một không gian khác với những mái nhà sàn thấp thoáng giữa vườn cây. Dù vẫn là con đường đá nhựa chạy giữa màu xanh cây trái.
Băng băng trên đường là những cô gái Chăm chở nhau bằng xe máy từ rẫy ruộng về. Nét duyên không thể lẫn với chiếc khăn đặc trưng trùm kín đầu và mặt, chỉ lộ ra đôi mắt đen to đầy bí ẩn.
Chợt nhớ ấp Chăm này cũng chỉ mới có sau khi lập xã Suối Dây (1979). Nhiều người Chăm ở Suối Dây có gốc gác từ làng xưa Ðông Tác, nay là một khu phố thuộc về phường 1, TP. Tây Ninh. Theo chính sách kinh tế mới, người Chăm được cấp đất, ruộng đã về đây sinh sống, lập nên xóm ấp.
Trong khi ở phường 1, khu phố Chăm đã vắng hẳn bóng nhà sàn thì ấp Chăm Suối Dây vẫn còn cả chục ngôi. Nhà gỗ, mái ngói đậm nâu hơn cả màu của đất. Cây xoài nào cũng trĩu trái trước sân.
Lại cũng có những ngôi nhà sàn đã “lai” cho hợp với kinh tế thị trường. Bằng một gian xây gạch lợp tôn nhô ra lề đường phía trước làm nơi hành nghề dịch vụ hay buôn bán…
Nhưng! Ðiều khởi sắc nhất của ấp Chăm chính là ngôi thánh đường mới vừa được khánh thành đầu năm 2018. Ðấy là thánh đường Jamiul Nỉa mah, có biển số nhà là 140 ấp Chăm.
Vẫn trong khuôn viên rộng thênh thang của ngôi thánh đường cũ, nhưng ngôi mới đã nổi bật với ba màu: hồng, xanh cây và trắng. Diễm lệ vươn cao những tháp tròn đỉnh nhọn hoắt và những trụ có ngôi sao xanh trong một mảnh lưỡi liềm trăng.
Những hành lang, tiền sảnh rộng thênh thang được tạo tác từ những vòm cong đỉnh nhọn đặc trưng của kiến trúc Islam. Ðang là tháng chay Ramadal của người Hồi giáo, thánh đường nhộn nhịp người đến dự các nghi thức cầu nguyện. Ấp Chăm Suối Dây vẫn tràn đầy bản sắc riêng có của người Chăm. Mong sao bản sắc ấy không bị phai nhạt đi trong thời đô thị hoá.
Suối Dây đang tiến mạnh trên con đường phát triển kinh tế xã hội. Con đường xuyên qua trung tâm ấp phẳng băng mặt bê tông nhựa, hai làn xe chạy thênh thang.
Tiệm, quán, cửa nhà khang trang. Lưới điện dọc ngang như ở phố. Suối Dây nay đã có đủ các công trình tâm linh tín ngưỡng như nhà thờ xứ đạo Suối Dây, hay thánh thất Cao Ðài. Trường THCS xã trải dài bên mặt lộ với 3 tầng cao hiện đại vôi vàng, ngói đỏ.
Nhìn cột cây số, biết từ trung tâm xã ra đập Tha La còn hơn 6km nữa. Ðể rồi, ra tới đập sẽ thấy mênh mang một vùng hồ. Nhìn lên phía Bắc xã Suối Dây nơi tiếp giáp mặt nước, chỉ thấy một vùng trời nước bao la với một đường chân trời màu xanh lá.
TRẦN VŨ
Ảnh: Thánh đường Hồi giáo Suối Dây.