SÁNG MÙNG 2 TẾT NĂM MẬU THÂN, (30.1.1968) ĐỂ TIẾP VIỆN CƯ XÁ SĨ QUAN ĐỘC THÂN MỸ TRÊN ĐƯỜNG VÕ TÁNH, GẦN CỔNG SỐ 5 CỦA BỘ TTM VNCH, MỘT XE QUÂN CẢNH MỸ BỊ CHẬN ĐÁNH KHIẾN 16 CHẾT, 7 BỊ THƯƠNG.

- TĐ 6 BÌNH TÂN CỦA CS, SAU MỘT TUẦN THÂM NHẬP THỦ ĐÔ SÀI GÒN, CHỈ CÒN 1/10 QUÂN SỐ BAN ĐẦU VỀ ĐẾN CĂN CỨ Ở SÔNG VÀM CỎ ĐÔNG. 

Lời mở đầu:

- Nhất tướng công thành vạn cốt khô.

- Dù nước Mỹ đã bỏ rơi đồng minh là VNCH, nhưng người Việt hải ngoại ko thể nào quên sự hy sinh của 58.000 quân nhân Mỹ; ngoài ra còn có hàng trăm người mất tích hay MIA, bao gồm những người đã chết nhưng ko lấy được xác, mà có thể nhiều người trong chúng ta ko biết, điển hình như trung úy Orie Dubbeld và thượng sĩ James Edward Duncan, hai vị là cố vấn của TĐ 22 BĐQ VNCH vào năm 1971.  

         

Tách nước kỷ niệm 50 Năm Hội Ngộ của SVSQ Không quân Liên Khóa 64. Tặng bởi một anh gốc Không quân, vào năm 1968, mang cấp bậc trung úy làm việc ở sân bay TSN.

Trung úy Orie Dubbeld Jr. cố vấn của TĐ 22 BĐQ VNCH, trong quân phục BĐQ/VNCH. Tử trận ngày 3/3/1971 tại Kon Tum nhưng ko lấy được xác nên trường hợp của ông được xếp vào MIA.  

- Trong bài TĐ 23 BĐQ tại Ben Het của BĐQ Vũ đình Hiếu có nhắc tới hai cố vấn này. Trung úy Bubbeld mới ở VN chưa tới 30 ngày còn TS Duncan mới ở VN một tuần. Trên đường hành quân từ trại Polei Kleng về trại Ben Het, TĐ 22 BĐQ bị hai trung đoàn CSBV phục kích. Đêm ngày 3/3/1971, trong khi đóng quân trên 1 ngọn đồi phía nam trại Ben Het, TĐ bị pháo kích hàng trăm đạn cối làm chết hai cố vấn này. Tìm hiểu trên mạng, tôi biết hai vị đã CHẾT MẤT XÁC, nghĩa là được xếp vào MIA (mất tích khi chiến đấu).

Theo thông tin của Mỹ cập nhật vào năm 2020, TĐ 22 BĐQ có nhiệm vụ tăng viện trong tỉnh Kon Tum. Đv bị tấn công bằng cối và 1 quả đã rơi trúng hố chiến đấu của 2 người. Một sq quân y VNCH đã xác nhận Dubbeld chết lập tức, và Duncan chết sau đó vài phút. 

BĐQ cố gắng mang xác 2 người trên đường rút lui, nhưng trận chiến quá ác liệt đến nổi buộc lòng phải chôn họ tại chỗ. Cho đến giờ này, chưa thể lấy xác.

CP Mỹ tin rằng đối phương đã biết nơi an nghỉ cuối cùng của 2 vị, nhưng mọi tiếp cận tới vị trí này đều bị từ chối.

Phía VNCS cũng từ chối cung cấp thông tin về hàng trăm người Mỹ mà CP Mỹ tin rằng vẫn còn sống, và bị giam giữ ở Đông Nam Á. Dubbeld và Duncan đã hy sinh mạng sống trong lúc cố gắng giúp đỡ một đất nước đồng minh giữ gìn tự do của họ.               

====

Sau đây là phần chuyển ngữ từ trang 339 tới 346 của sách Staying the Course của Erik Villard.

1/ TRẬN ĐÁNH TẠI BỘ TỔNG THAM MƯU

"Doanh trại của Bộ Tổng Tham Mưu (BTTM) rộng khoảng 1 km vuông tọa lạc tại góc đông nam của Yếu Khu Tân Sơn Nhứt (TSN). Doanh trại này gồm BTL của Tướng Cao Văn Viên, nằm ở góc phía tây của doanh trại, kế cận nhiều tòa nhà gồm nơi làm việc và nơi ở của sĩ quan Nam VN, và một số cơ quan như Trường Sinh ngữ Quân đội, v.v... Có năm cổng ra vào được canh gác cẩn mật.       

Tòa nhà chánh của Bộ TTM QLVNCH, ảnh trên, và cổng chánh, ảnh dưới.

Trường Bộ binh Thủ Đức, chụp tháng 3.1969. 

Lúc 03:00 g sáng ngày 30.1.1968, hay mùng 2 Tết, một xe hơi của chính phủ chở một tướng lãnh Nam VN từ đường Võ Tánh, một đường lớn chạy ngang rìa phía tây của BTTM, quẹo vào cổng 5. Vào lúc đó, 22 quân cảm tử VC trang bị AK47 và ba súng B40 đã xuất hiện ở trong 1 con hẻm dẫn ra đường Võ Tánh, đối diện với cổng 5. Lính gác của Nam VN đã kịp thời đóng cổng số 5 trước khi đặc công VC chạy tới cuối hẻm; và nổ súng vào đặc công, giết vài tên và khiến những tên còn lại tìm chỗ ẩn núp trong những tòa nhà nằm xa hơn của con hẻm này. Đầu hẻm này, nằm trên đường Võ Tánh, đối diện với cổng số 5 BTTM là Cư xá Sĩ quan Độc thân số 3 của quân đội Mỹ, viết tắt là BOQ. Người lính Mỹ gác cổng đã vội vàng khóa cổng của tòa nhà, và báo động cho BCH của ĐT Rowe.                 

Lính Mỹ chiến đấu với lính bắn sẻ VC gần cư xá sĩ quan độc thân số 3

ĐT Rowe, chỉ huy TĐ 716 quân cảnh (QC) gọi cho 2 xe jeep đi tuần gần đó. Vài phút sau đó, những QC này được thông báo rằng hơn 10 tên đặc công trang bị đầy đủ đã núp trong vài tòa nhà nào đó dọc theo hẻm, dù ko biết các tên này ở nhà nào. Họ đã yêu cầu BCH TĐ gửi thêm quân, và tránh dùng hẻm để tiếp cận mục tiêu.               

QC Mỹ, rời BCH TĐ, nằm trên đường Trần Hưng Đạo, để đi tuần bằng xe jeep.

ĐT Rowe đã gửi 1 lực lượng phản ứng, gồm 26 người của đ.đ. C, với 3 người đi xe jeep và 23 người đi xe GMC. Có lẽ ko quen thuộc với khu vực này, cộng với bóng tối khiến khó đọc tên đường, lực lượng này đã rẽ vào đầu phía nam của con hẻm khi họ đến gần tòa nhà BOQ này với chiếc jeep đi đầu và GMC đi kế. Chiếc jeep vô sự nhưng chiếc GMC đã bị bắn B40 khiến đầu máy bị phá hủy và bánh trước xẹp lép. Trong khi các lính QC Mỹ choáng váng rời xe, họ bị tấn công bằng súng liên thanh khiến 16 người chết, 7 người còn lại bị thương. Hai người bị thương đã bò tới nơi an toàn, và QC Mỹ đã cứu được người thứ ba, tuy nhiên hỏa lực đối phương đã khiến quân tiếp viện ko thể đến được những người chết hay bị thương nằm xa hơn trong hẻm này (farther down the alley).                       

Một lực lượng phản ứng nhanh của đ.đ. C của TĐ 716 QC xuất quân trên xe GMC

Cuộc dằn co đã tiếp tục cho tới khi một xe thiết giáp V-100, loại chạy bánh hơi, được lái bởi QC Mỹ đi từ căn cứ Long Bình, tới lúc 13:00 g. 

Dựa vào xe V-100 bọc giáp, có trang bị 2 súng trung liên 30 hay 7.62 ly, QC Mỹ đã tiến nhanh vào hẻm và cứu 4 lính Mỹ bị thương nằm kế xe GMC và thu hồi phần lớn người chết. Cuối cùng các đặc công đã bị khống chế sáng ngày hôm sau khi các chiến sĩ Nam VN tấn công vị trí của họ. Mười đặc công đã chết và tên còn lại trở thành tù binh (POW). 

Trong khi trận đánh ở cư xá sĩ quan độc thân Mỹ diễn ra vào sáng 30/1, một trận đánh khác cũng đang bắt đầu ở cổng 2 ở cạnh phía đông của doanh trại BTTM. Lúc 07:00 g, gần 200 bộ đội của TĐ Gò Môn đã xuất hiện bên ngoài cổng số 2. Đám bộ đội CS này, đã xâm nhập vào Sài Gòn (SG) theo đường xe lửa, để tiếp cận BTTM, xem hình. VC đã phá hủy cổng 2 bằng B40, giết những lính canh ở đó, và tấn công vào góc đông nam của doanh trại này. Có lẽ do ko có ai chỉ đường, thay vì tiến sâu hơn thêm 500 mét để tấn công tòa nhà chánh của BTTM cách đó khoảng 500 mét về hướng tây bắc, chúng đã chiếm khoảng 6-7 tòa nhà trống, thiết lập công sự phòng thủ, để chờ đợi lực lượng phản công. Khi tướng Viên hay tin Cộng quân đã xâm nhập doanh trại của BTTM, ông ra lịnh cho TĐ 8 Dù, hiện đang giúp đỡ cho quân của ĐT Lưu Kim Cương ở bờ tây của sân bay TSN, để gửi hai đ.đ. đến BTTM bằng trực thăng càng nhanh càng tốt.              

MÀU ĐỎ LÀ ĐƯỜNG XE LỬA BỎ HOANG, MÀU CAM LÀ ĐƯỜNG XE LỬA CÒN DÙNG. VC ĐÃ DÙNG HAI ĐƯỜNG NÀY ĐỂ TẤN CÔNG BTTM. 

Lúc 09:00 g, một đoàn trực thăng đã đổ quân Dù xuống tòa nhà của BTTM. Ông ra lịnh cho hai đ.đ. này cầm chân TĐ VC tại chỗ trong khi chờ viện quân tới. Cuộc chạm súng kéo dài vài giờ, mà ko bên nào chiếm được 1 tấc đất của bên kia, cho tới khi thêm hai TĐ của tổng trừ bị VNCH tham chiến. Đó là TĐ 2 TQLC, vừa bốc từ châu thổ sông Cửu Long, và TĐ 6 Dù, bốc từ Dak To, Kontum. Cuộc phản công bắt đầu. Đối diện với lực lượng mặt đất vượt trội, có gunship bay trên đầu yểm trợ, VC đã rời bỏ trận địa và rút về phía bắc với TQLC Nam VN đuổi theo bén gót (hot on their heels). 

2/ TĐ 6 BÌNH-TÂN TẤN CÔNG QUÂN CẢNH MỸ TẠI NGÃ SÁU (KẾ CẬN TRƯỜNG ĐUA PHÚ THỌ). KHOẢNG 1 TUẦN SAU, TĐ NÀY CHỈ CÒN 1/10 QUÂN SỐ VỀ TỚI CĂN CỨ ĐỊA Ở SÔNG VÀM CỎ ĐÔNG.

Lúc 03:00 g ngày 30/1, hay mùng 2 Tết Mậu Thân, khoảng 200 bộ đội của TĐ 6 Bình Tân và 100 dân công khiêng đạn và tải thương, đã vào ngoại ô Phú Lâm ở rìa phía tây của thủ đô Sài Gòn (SG). Ở đây họ đã gặp vài cán binh VC hay giao liên hướng dẫn vào SG tới tận trường đua Phú Thọ, một miếng đất lớn có đường đua hình bầu dục và một khán đài bằng bê-tông cốt thép cao ba từng, ở ba km nam của sân bay TSN và hai km tây của trại Lê văn Duyệt nơi đặt BTL Biệt khu Thủ đô. Tới đây TĐ này dừng lại để chờ các giao liên khác dẫn họ tới Khám Chí Hòa, khoảng 1.500 m về phía đông bắc. Chờ hoài ko thấy giao liên, TĐ trưởng cho hai đ.đ. đi sâu vào TP, hy vọng rằng họ sẽ tìm được đường tới khám Chí Hòa, và giữ 2 đ.đ. kia ở trường đua. 

Lúc 04:45 g sáng, một jeep tuần tiểu của TĐ 716 QC Mỹ với 2 lính chạy nhanh qua ngã sáu nằm ở góc nam của trường đua nơi hai đ.đ. VC đang chờ giao liên. VC nổ súng lập tức, giết một QC Mỹ, người thứ hai kịp thời dùng máy truyền tin trên xe để gọi báo động, trước khi bị bắn gục. 

Lời báo động quá ngắn và ko đầy đủ nên ko có ai ở BCH của ĐT Rowe, TĐ trưởng biết được điều gì xảy ra. Do vậy TĐ 716 QC Mỹ đã ko gửi cảnh báo các xe tuần chạy tới ngã sáu này, ở góc nam của trường đua. Hậu quả, trong giờ kế, hai xe tuần tiểu đã chạy ngang ngã sáu, và lần lượt bị tấn công, gây nhiều thương vong. 

Sau khi mất liên lạc với các xe này, ĐT Rowe gửi một xe GMC với 13 lính đi tìm hiểu tình hình. Xuất phát lúc 06:00 g, toán phản ứng này đã thấy ba xe jeep bị hư hại, 4 xác lính Mỹ, và hai người bị thương nằm rải rác ở ngã sáu. Phóng nhanh dưới hỏa lực dữ dội của VC, tiểu đội này đã cứu 2 quân cảnh bị thương và rút về một tòa nhà gần đó ở phía đông nam của ngã sáu. ĐT Rowe đã gửi 1 toán thứ hai để tăng cường cho toán thứ nhứt và 1 xe để tải thương. Dù cố gắng hết sức (try as they might), họ vẫn ko thể thu hồi 4 xác QC Mỹ nằm tại ngã sáu, trước hỏa lực của VC. Đây một việc dành cho bộ binh. 

Được báo động về TĐ 6 Bình Tân, thiếu tướng Weyand, TL của lực lượng 2 dã chiến (II Field Force) gọi đv khả dụng gần nhứt, TĐ 3/7 của lữ đoàn 199 bộ binh, đang đóng trong tỉnh Gia Định cách đó khoảng 10 km về phía tây nam. Trung tá John Gibler, TĐ trưởng gửi đ.đ. A tới rìa phía nam của Chợ Lớn, nơi mà họ bắt tay với 8 xe M-113 của chi đoàn D của thiết đoàn 17 thiết kỵ, đang là đv thám sát của lữ đoàn 199. Nay lập thành lực lượng đặc nhiệm hay Task Force Gibler, họ kết hợp với 2 đ.đ. của TĐ 33 BĐQ. Tướng Cao văn Viên cũng ra lịnh cho TĐ 38 BĐQ, đang hành quân ở ngoại ô của Phú Lâm, tiến về trường đua từ hướng tây, tấn công 2 mặt vào đối phương. 

Task Force Gibler bắt đầu hướng về phía bắc vào khu vực Chợ Lớn, một nơi rất đông thợ thuyền sống trong những dãy phố lầu chạy dọc các đường phố (row house), xem hình. (Ở quận Nhì của SG trước 1975, có nhiều dãy phố lầu mặt tiền, thuộc sở hữu của công ty Hui Bon Hoa hay Chú Hỏa, ở từng dưới buôn bán, ở từng trên ở. Có một hành lang nằm phía sau các nhà ở từng trên -- ND).               

Task Force đã bắt đầu bị VC thuộc TĐ 6 Bình Tân bắn từ từng trên và mái của các phố lầu. Liên quân Việt-Mỹ tản ra dọc theo các con hẻm với hy vọng đánh vào sườn hông của đối phương, trong khi xe M-113 chạy giữa đường. Xử dụng hỏa lực của đại liên 12.7 ly từ M-113, đoàn xe tiếp tục tiến lên dù chiếc chỉ huy bị phá hủy bởi B40. Nhờ BĐQ đã diệt vài tổ súng cộng đồng, bao gồm 1 khẩu 12,8 ly mà VC đã kéo lên nóc của một tòa nhà 3 từng, bảy xe M-113 và bộ binh của đ.đ. A nhích từng tấc một tiến về trường đua, cách đó 6 dãy phố. 

Trong lúc đó, một trận đánh thứ hai đang diễn ra ở phía đông. Hai TĐ VC, là TĐ 508 và TĐ 5 Nhà Bè đã xâm nhập vào rìa phía nam của thủ đô SG với ý định tiến về BCH cảnh sát quốc gia của tướng Nguyễn ngọc Loan, ở đường Võ Tánh. Cảnh sát quận đã chận bước tiến của họ cho tới khi TĐ 30 BĐQ được triển khai. Cộng quân giờ đây có vẻ đã bị chận lại (contain) trong một khu vực có bán kính vài khu phố và cũng ko thể bắt tay với TĐ 6 Bình Tân đã kể ở trên.

Lúc 11:00 g khi lực lượng đặc nhiệm được đặt dưới quyền tướng Keith Ware (TLP của lực lượng 2 dã chiến, hoạt động trong quân khu 3 VNCH) và Task Force Hurricane Forward, liên quân Việt Mỹ đến từ phía nam và TĐ 38 BĐQ từ phía tây đã tới ngã sáu kế cận trường đua. Nơi đây họ bắt tay với trung đội của TĐ 716 QC Mỹ mà ĐT Rowe đã gửi trước đó vào buổi sáng. Xử dụng vài khẩu ko giật 106 ly, lính bộ binh và hai chiếc gunship đã làm nổ tung khán đài (pavilion) của 1 sân vận động (stadium)? (có lẽ của sân Vận động Cộng Hòa, cũng ở gần trường đua Phú Thọ -- ND) -- nơi mà TĐ 6 Bình Tân cố thủ. VC đã bỏ vị trí này vào sau xế chiều và rút lui từng toán 2 hay 3 người vào khu dân cư ở phía bắc. BĐQ Nam VN và QC Mỹ đuổi theo. Quân Mỹ đã lập một căn cứ hỏa lực (CCHL) tạm trên bãi cỏ của sân vận động (stadium). Ngay trước khi trời tối, trực thăng đã chở đến phần còn lại của TĐ 3/7 kèm theo một pháo đội. 

Vào sáng ngày 1/2, tướng Ware đã tăng cường Task Force Gibler với đ.đ. A và B của TĐ 5/60, một đv cơ giới của lữ đoàn 3 sđ 9 bộ binh, xuất phát từ Long An. Suốt ngày hôm đó, task force này đã lục soát khu vực quanh trường đua, lúc đó vẫn còn nhiều VC.  B-40 đã làm hư 2 xe M113, nhưng khi trời tối, Task Force Gibler có thể tuyên bố khu vực này an ninh. Các thành phần rời rạc của TĐ 6 Bình Tân vẫn còn ở khu ngoại ô phía bắc của SG thêm 1 tuần; cuối cùng, chỉ còn 30 bộ đội VC của quân số ban đầu (300 người) đã trở về căn cứ địa của họ ở sông Vàm Cỏ Đông. 

        

Phù hiệu của sđ 9 bộ binh Mỹ

Họ hành quân chủ yếu ở tỉnh Định Tường và Long An từ năm 1966-69.

Chuyển ngữ từ sách Staying the Course của Erik Villard.

San Jose ngày 20 tháng 2 năm 2025, cập nhật ngày 17.3.2025.

Tài Trần.

====

CẬP NHẬT: Nhân dịp sắp 50 ngày sụp đổ của VNCH, tôi đăng thông tin về thương vong của MTGPMN và CSBV trong cuộc chiến 21 năm, do chánh phủ CHXHCNVN phổ biến năm 1995.

CP Hà Nội ngày 4/4/1995 cho biết số thương vong thực sự của dân thường, gồm chết và bị thương, là 2 TRIỆU Ở MIỀN BẮC VÀ HAI TRIỆU Ở MIỀN NAM. SỐ THƯƠNG VONG CỦA BỘ ĐỘI ở cả hai miền GỒM 1.1 TRIỆU CHẾT VÀ 600 NGÀN BỊ THƯƠNG. 

Theo tài liệu của BQP Mỹ thì số thương vong của đồng minh từ lúc Mỹ gửi cố vấn năm 1961 cho tới năm 1975 gồm: 

- Mỹ: chết, 47.378 người; bị thương, 304.704 người; mất tích, 2.338 người; và bị bắt trong chiến đấu, 766 người. Chưa kể: a/ 10.824 chết do bịnh, do bị đồng đội cố ý bắn hay ném lựu đạn, do bị phe ta bắn lầm (friendly fire) v.v... khiến tổng cộng lính Mỹ chết là 58.202 người. b/ Số lính Mỹ mất tích giảm dần do số hài cốt được tìm thấy và nhận dạng. c/ Số lính Mỹ bị bắt trong chiến đấu: có 114 chết trong khi giam giữ bởi CS.

- VNCH: số chết 223.748 người; số bị thương, 1.169.763 người; số mất tích và bị bắt, ko có số liệu.

- Riêng bộ đội của MTGPMN và CSBV: số chết, 1.100.000; số bị thương, 600.000; số mất tích, ko có số liệu; và số bị bắt, 26.000. Chưa kể 101.511 hồi chánh. 

                           

Nguồn của thông tin trên: http://www.rjsmith.com/kia_tbl.html

                                                     

                                

            

TRẬN MẬU THÂN 1968 TẠI TỈNH LỴ NHA TRANG CỦA TỈNH KHÁNH HÒA 

- Dù khu vực quân sự có nhà của trung tá Lê Khánh, tỉnh trưởng Khánh Hòa, bị địch chiếm, nhưng do họ ko biết nhà của ông ở đâu nên ông và gia đình đã thoát chết. Sau đó, khi khu vực này bị quân chánh phủ tấn công để tái chiếm, ông đã trốn thoát và chỉ huy cuộc cuộc phản công để vãn hồi tình hình. 

Sau đây là phần chuyển ngữ từ trang 282 - 287 của sách Staying the Course của Erik Villard.

. . .

"Mục tiêu chánh yếu của tướng CS Chu Huy Mân tại tỉnh Khánh Hòa là Nha Trang. Thành phố này nằm ở đầu phía bắc của một hòn đảo dài 6 km và rộng 3 km, mặt đông tiếp giáp với biển Đông, phía bắc và phía nam là hai cửa sông, phía tây là một con sông. QL-1 đi vào tp từ phía tây, đi qua một hành lang gồm những cánh đồng bị kẹp giữa (sandwich) những đồi núi ven biển ở phía bắc và nam của Nha Trang, xem bản đồ. Hầu như mọi đất đai có thể xử dụng của khu vực đô thị (metropolitan) này đều được dùng làm doanh trại Mỹ, đặc biệt sân bay C-130 và Trại McDermott, nơi đồn trú của BCH của Liên đoàn 5 LLĐB Mỹ và BCH của LLĐB VNCH. 

Các lực lượng Việt Mỹ ở Nha Trang, cũng như phần lớn các thành phố Nam VN, đã có một kế hoạch phòng thủ chung ghi rõ những trách nhiệm về an ninh, những sắp xếp về chỉ huy và kiểm soát, và những thủ tục về chia sẻ tình báo. Ngoài chức vụ huy trưởng của LLĐB Nam VN, chuẩn tướng Đoàn văn Quảng, còn giữ chức quân trấn trưởng Nha Trang và tư lịnh biệt khu Nha Trang. Chỉ huy trưởng của Liên đoàn 5 LLĐB Mỹ, đại tá Jonathan Ladd, chỉ huy việc phòng thủ các các căn cứ Mỹ. Tỉnh trưởng tỉnh Khánh Hòa, trung tá Lê Khánh, chỉ huy các đơn vị diện địa trong các quận kế cận. Ông đã phối hợp các hoạt động của họ với sđ 9 của quân đội Đại Hàn, hay sđ "Bạch Mã", mà BTL đặt tại quận lỵ Ninh Hòa 20 km phía bắc của Nha Trang. 

Liên quân Việt Mỹ đã tổng dượt (rehearse) kế hoạch phòng chủ chung vào ngày 26/1, nhưng ko hệ thống nào là toàn hảo. Vào ngày 28 hay 29 tháng 1, cảnh sát Nam VN bắt được một cán bộ VC và tên này khai báo rằng địch đã có ý định tấn công tp này vào một lúc nào trong tương lai gần. Cảnh sát liền nhanh chóng thảo một báo cáo và gửi đến cố vấn Mỹ của họ. Viên chức này liền báo lên cấp trên, nhưng ai đó trong các cấp trên của y đã ko hiểu ý nghĩa của báo cáo này, nên đã để yên trên bàn, và chỉ gửi cho BCH của đại tá Ladd sau khi trận chiến kết thúc. Do sự sơ suất (oversight) này, các doanh trại của Mỹ tại Nha Trang chỉ báo động bình thường khi hưu chiến nhân dịp Tết bắt đầu giữa đêm, 29-30 tháng 1.

Bốn mươi phút sau đó, sáu đạn cối 82-ly đã nổ ở phía tây của sân bay. Đại tá Ladd ra lịnh báo động vàng, xem bản đồ.                   

Máy bay vận tải bay lên trời để phóng hỏa châu hầu tìm vị trí súng cối, nhưng ko thấy gì hết. Sau 30 phút ko có động tỉnh (uneventful) gì, Ladd hủy bỏ (rescind) báo động vàng.

Nhưng các doanh trại của Nam VN ở phía tây tp đang bị tấn công. Sau khi âm thầm chiếm Thích Ca Phật Đài, một ngọn đồi nổi tiếng vì có tượng Phật lớn màu trắng trên đỉnh, đại đội 1 của TĐ 7 trung đoàn 18 csbv, và đại đội 88 đặc công đã tấn công đài phát thanh Nha Trang. 21 người lính ĐPQ bên trong doanh trại có tường rào này đã ko thể gọi cầu cứu vì địch quân đã cắt đường dây điện thoại. Một trận đánh thứ hai đã nổ ra cách đó vài trăm mét về phía nam khi đại đội T89 đặc công cố gắng tấn công đài truyền tin của Nam VN và trại giam của tp. 

Một giờ đã trôi qua trước khi BCH của Ladd biết rằng tp bị tấn công. Lúc 01:40 sáng, một số xe taxi và xe đò nhỏ đã ngừng trước BCH tiểu khu Khánh Hòa, mà bên kia đường là Toán Cố Vấn 35 của MACV, xem hình, và cách đó một khu phố về phía bắc là tòa hành chánh. 

Khoảng 60 VC thuộc các đại đội K90, K91, và K92 phóng ra khỏi (pile out) các xe này và tấn công tòa hành chánh và BCH tiểu khu. Toán 35 Cố Vấn MACV gửi một báo động tới Trại Dermott. Tướng Quảng ngay lập tức đã ra lịnh cho lực lượng ứng chiến của ông-một đại đội Mike Force dưới quyền của Toán A-503 của LLĐB Mỹ, rời khỏi doanh trại vài phút sau đó.

Vào lúc đó, trận chiến ở BCH tiểu khu và tòa hành chánh tỉnh đã kết thúc. Mười lăm lính Nam VN đã tử trận khi cố gắng bảo vệ hai doanh trại này; khoảng 30 người khác bị thương. Một số người đã bị đặc công bắt làm tù binh trong đó có ba cố vấn Mỹ làm việc tại tiểu khu. Trung tá Lê Khánh và gia đình may mắn thoát nạn chỉ vì quân tấn công đã ko lục soát nhà của ông vì nghĩ rằng nhà này quá nhỏ để một nhân vật quan trọng ở. 

Mười lăm phút sau đó, đại tá Ladd đã nhận một cảnh báo khác, lần này từ BTL của Lực lượng I Dã chiến. Một số địch quân đã được phát hiện gần Trại Roberts, một doanh trại của sĩ quan Mỹ và Đại Hàn, xem hình.      

Lực lượng địch này, khoảng 50 lính CSBV thuộc đại đội 1 TĐ 7 trung đoàn 18B, trong khi đi tới tòa hành chánh, do ko biết đã đi ngang Trại Roberts này. Lính gác người Mỹ và Đại Hàn tại đây đã nhanh chóng tấn công địch quân. Vì bị chận đánh, quân csbv đã trốn trong một tòa nhà-mà vô tình lại nằm kế nhà riêng của tham mưu trưởng quân Đại Hàn tại VN. Quân đồng minh đã bao vây tòa nhà này và trận đánh bắt đầu. Nói thêm: Vì quân của Đại Hàn hoạt động trong các tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên và Bình Định nên tham mưu trưởng của quân đội Đại Hàn sống tại tỉnh Khánh Hòa -- Người dịch.

Tin tức đã tới Trại Dermott rằng Ninh Hòa, 20 km ở phía bắc, cũng bị tấn công, nhưng quận trưởng có vẻ làm chủ tình hình. Lực lượng tấn công, sau này mới biết là đại đội 11 của trung đoàn 18B của csbv và đại đội H71 quân địa phương, đã rút lui khỏi Ninh Hòa sau đó vào buổi sáng khi trực thăng đã đổ xuống vài đại đội của trung đoàn 29 bộ binh của Đại Hàn, trên đường trở về căn cứ của họ tại Nha Trang.

Trở lại với đại đội Mike Force của tướng Quảng, thuộc Toán 503 LLĐB Mỹ, đã tới doanh trại của BCH tiểu khu vào khoảng 02:30 sáng. Sau khi cứu ba quân nhân thuộc toán cố vấn, mà doanh trại của họ gần đó ko bị tấn công, lính Mike Force và các cố vấn Mỹ đã tái chiếm BCH tiểu khu sau một trận trận đánh ác liệt. Các đặc công còn lại rút về một tòa nhà ở cách đó một khu phố về phía bắc. Vị trí này khó nuốt đối với lính Mike Force. Không để bọn đặc công trốn thoát, tướng Quảng, đã giao nhiệm vụ này cho hai đại đội của TĐ 91 Biệt Cách Dù (91st Ranger Battalion) của Nam VN, một đv đang dưỡng quân và bổ sung quân số ở doanh trại của họ. Nói thêm: Theo hồi ký của cựu thiếu tá Trương văn Út hay Út Bạch Lan, đầu năm Mậu Thân 1968, khi chỉ là một thiếu úy mới ra trường, ông đã cùng đồng đội thuộc đv này, đánh nhau với các đv CS tại Nha Trang -- người dịch.

Để đối phó với VC ở phía tây Nha Trang, tướng Quảng đã gọi hai đại đội trang bị nhẹ của người Thượng đang hành quân ở vùng quê ở tây bắc tp. Khi gần tới ngoại ô của Nha Trang, họ đã đụng độ với lực lượng án ngữ của TĐ 8 trung đoàn 18B. Một vài phi xuất yểm trợ và sự gan dạ của họ đã khiến địch rút khỏi vị trí này. Thay về rút vào tp để hợp lực cùng với các đồng chí (comrade) của họ, những lính csbv này đã bảo toàn lực lượng bằng cách rút về các đồi núi ở phía tây. 

Hai đại đội trang bị nhẹ này đã vào tp khi mặt trời bắt đầu mọc. Sau khi bắt tay với một đại đội Mike Force, chỉ huy bởi Toán A-502 LLĐB Mỹ, vừa được trực thăng vận từ Động Ba Thìn, 20 km nam của Nha Trang, đoàn quân này đã bao vây khu vực lân cận của đồi Thích Ca Phật Đài và bắt đầu săn lùng hơn 200 địch quân đang lẩn trốn (on the loose) ở đây.

Trong khi cuộc chiến vẫn tiếp tục ở rìa phía tây của tp, quân đồng minh đã dọn dẹp (mop up) tàn quân địch ở nội ô của Nha Trang. Liên quân Đại Hàn và Mỹ đã lục soát (clear) tòa nhà mà trước đây địch chiếm giữ ở kế Trại Roberts, và gần như quét sạch đại đội 1 của tđ 7 trung đoàn 18. Tám khu phố về phía bắc của tòa hành chánh tỉnh, TĐ 91 biệt cách dù đã tiếp cận tàn quân của hai đại đội đặc công K90 và K91. Khoảng 9 g sáng, trung tá Lê Khánh, lợi dụng chu vi phòng thủ của địch co cụm, đã trốn khỏi nhà của ông, và kế đó chỉ huy một thiết vận xa-- mà chủ yếu là ông có thể dùng khẩu đại liên 50 hay 12.7 ly của xe này-- và từ đây đã điều khiển trận đánh này tới khi người lính đặc công cuối cùng bị bắn gục khoảng 12g trưa. Đối với người lính TĐ 91 biệt cách, chiến thắng này đã ko hề rẻ khi 18 người đã hy sinh, bao gồm tiểu đoàn trưởng, và một đại đội trưởng. Nói thêm: Trong hồi ký của thiếu tá Trương văn Út có nhắc tên 2 vị này, đó là thiếu tá Lê như Tú và đại úy Nguyễn văn Tùng, chỉ huy đại đội 4 -- người dịch.

Sau khi nghỉ ngơi một thời gian ngắn để tái tổ chức, hai đại đội biệt cách này đã tham chiến ở Thích Ca Phật Đài. Địch quân đã rút khỏi đồi này sau đó vào buổi tối, nhưng trở lại vào đêm sau, nhưng đã bị truy kích (chase off) bởi bộ binh Nam VN và trực thăng võ trang Mỹ vào sáng 1/2. Sau đó trung tá Khánh đã ra lịnh cho các đơn vị lính Thượng và một đại đội bộ binh Đại Hàn lục soát cẩn thận khắp Nha Trang. Kết quả chỉ bắt được vài tàn quân VC. Ngày 4/2, tỉnh trưởng Khánh Hòa tuyên bố tp an toàn.

Trận chiến tại Nha Trang đã khiến 74 quân đồng minh hy sinh, phần lớn là Nam VN. Đối phương có 247 chết và 76 tù binh. TĐ 7 trung đoàn 18 đã bị cạn kiệt (gutted); các đại đội K90 và K91 đặc công ko còn tồn tại. Xử dụng tin mật báo (tip) từ dân thường và lời khai từ tù binh, các giới chức của chính quyền đã nhận dạng và bắt gần như mọi thành viên trong đảng ủy của thành phố Nha Trang./.

. . . 

San Jose ngày 2 tháng 6 2023.

Tài Trần

 Đọc thêm: 

Lính của sđ 1 không kỵ ráp trực thăng khổng lồ CH-54 tại Nha Trang.