TRẬN PLEI ME
1965: LÍNH MỸ NGẠC NHIÊN TRƯỚC SỰ KIÊN CƯỜNG CỦA KẺ THÙ
Chuyển ngữ từ bài The Siege at Pleime: Americans Marvel at Toughness of Foe trên báo New York Times ngày 28/10/1965.
- Lời nói đầu: Nhật báo New York Times là một trong những tờ báo hàng đầu của Mỹ. Tôi đã cố gắng bám sát nội dung dưới đây của bài viết vì biết rằng nội dung này có thể gây tranh cãi nơi người đọc. Nhưng cũng nhờ đó, chúng ta cũng biết QUAN ĐIỂM CỦA BÁO CHÍ MỸ VÀO NĂM 1965, mà tờ báo này là một ví dụ điển hình. Năm 1965 là năm mà người Mỹ đã bắt đầu đổ quân ồ ạt vào VNCH với đầu tiên là TQLC Mỹ đổ bộ vào Đà Nẳng, sau đó là lữ đoàn 173 Dù, và kế đó là sđ 1 Không kỵ, v.v... vì trước đó chỉ có CỐ VẤN MỸ đi theo các đơn vị VCNH. Theo tổ chức của QĐ Mỹ, TQLC, Nhảy Dù, và LLĐB là thiện chiến nhứt vì toàn dân tình nguyện; trong khi đó, các đơn vị khác gồm lính quân dịch và tình nguyện.
--- Thiếu
tá Beckwith, người thành lập Project Delta vào năm 1964 tại Nha Trang, (với các toán viễn toán (recondo team), viết tắt là RT, chỉ có sáu người -- ND), đã gọi quân tấn công là “những người lính giỏi nhứt mà tôi thấy
trên thế giới, ngoài lính Mỹ. Tôi mong ước, tôi có thể tuyển mộ họ. Tôi mong ước, tôi biết họ đã uống thuốc gì đã khiến họ chiến đấu như vậy. Họ có động lực
rất cao và chiến đấu hết mình." (Thiếu tá Beckwith và thiếu tá Phạm
duy Tất đã chỉ huy khoảng hai đại đội Biệt Cách Dù (BCD) thuộc Project
Delta đến tiếp cứu trại Plei Me. Do cấp bậc lớn hơn trưởng trại nên Beckwith đã nắm
quyền chỉ huy trại.—ND).
-
Trại Plei Me có hình tam giác đều.
Trại gia
binh ở bên ngoài trại, nhưng khi chiến sự bùng nổ, gia đình binh sĩ đã chạy vào
trại để trú ẩn.
-
" Plei Me, Nam VN, ngày 27/10/1965 – Hôm nay một Tiểu đoàn (TĐ) thuộc sư đoàn 1 Không kỵ Mỹ đã nhảy từ trực thăng xuống một sườn núi bị đốt cháy và đầy hố do bom đạn gây ra, nằm bên ngoài hàng rào của trại LLĐB Plei Me, đã bị tấn công 8 ngày. Lính của sư đoàn 1 Không kỵ, đã tiến quân qua hố bom và các hố chiến đấu cá nhân chứa những xác cháy đen của quân du kích và lục soát chung quanh mặt tây của trại. Nhưng họ đã ít chạm súng với kẻ thù. Nhưng dường như trận Plei me đã kết thúc vào buổi trưa hôm qua khi 17 lính LLĐB Mỹ, râu mọc xồm xàm, phủ đầy bụi đất, ngồi nghỉ chung quanh ngôi nhà của toán. Nhưng súng đã đột ngột nổ vang, và những lính Mỹ này, từng huấn luyện về chiến tranh chống du kích, nay trải qua 1 giờ dưới hầm hố khi khoảng 2.000 đạn súng trường và liên thanh bắn phá doanh trại của họ. Sau đó họ đã chứng kiến lính Không Kỵ đổ quân và đưa xác lính Nam VN lên trực thăng.
Khi một
phóng viên đến trại ngày thứ Hai, y hỏi một trung sĩ LLĐB rằng thiếu tá Charles
Beckwith ở đâu. “Khi bạn thấy một người to lớn đang la hét ‘tiếp tục tiến lên’,
đó là ổng,” trung sĩ nói. Cảm giác đầu
tiên và nổi bật nhất ở Plei Me là mức độ sâu sắc của sự tôn trọng mà người Mỹ
dành cho kẻ thù của họ, trong số đó có hàng trăm bộ đội chánh quy bắc VN.
Thiếu tá Beckwith đã gọi quân tấn công là “những người lính giỏi nhứt mà
tôi thấy trên thế giới, ngoài lính Mỹ. Tôi mong ước, tôi có thể tuyển mộ
họ. Tôi mong ước, tôi biết họ đã uống thuốc gì đã khiến họ chiến đấu như vậy. Họ
có động lực rất cao và chiến đấu hết mình." Trận Plei Me đã bắt đầu
vào tối ngày thứ ba 19/10 khi tấn công xảy ra vào căn cứ hình tam giác này, khoảng
350 km, đông bắc của Sài Gòn, được bảo vệ bởi 350 lính Thượng với 9 cố vấn LLĐB
Mỹ. Trại đã cầm cự và ngày thứ Sáu đã được tăng cường bởi 14 lính LLĐB Mỹ và
khoảng 250 lính biệt kích nam VN. (Trong trận này, trại được tăng cường bởi khoảng
2 đại đội biệt cách dù VNCH thuộc Project Delta, dưới quyền chỉ huy của thiếu
tá Beckwith và thiếu tá Phạm duy Tất – ND).
Trong 4 ngày
kế, quân chánh quy CSBV và quân trú phòng đã đụng độ sát bên ngoài hàng rào kẽm
gai. Suốt ngày thứ Bảy những đơn vị của quân csbv đã phục kích và phần nào tràn
ngập một đơn vị (đv) lớn quân tiếp viện gồm thiết giáp và bộ binh ở cách
trại Plei Me gần 9 km. Hai hàng rào phòng thủ và mặt đất của Plei me đã loang lổ
những hố bom và hố đại bác, phủ đầy đất đỏ, và lớp bụi đỏ này đã khiến lớp da đầy
mồ hôi của quân trú phòng có màu đồng đỏ. Sự bẩn thỉu của căn cứ bị bao vây
này đang gây kinh hoàng (appal). Mỗi tối, cả trăm con chuột quấy rối (scuttle)
giấc ngủ của quân trú phòng, và chấy rận chui vào đồng phục chưa giặt sạch của
họ.
Những thùng
đạn rỗng và những cánh dù màu sắc sáng chói nằm rải rác khắp trại.
QUÁ ÍT NƯỚC
ĐỂ TẮM GIẶT
Nước được thả
dù bằng máy bay, quá hiếm hoi để cho quân trú phòng tắm rửa và cạo râu. Một buổi
tối, hai người lính vừa làm một ấm cà-phê lớn thì địch tấn công khiến họ chạy
nhanh đến hầm trú ẩn để lấy võ khí. Khi họ trở lại thì ấm cà-phê đã nguội lạnh.
Họ dùng nước cà phê này để rửa chân.
Ban ngày,
lính Mỹ rời trại để tấn công các vị trí súng máy và hầm trú ẩn của địch,
xem ảnh minh họa.
Lính Mỹ thuộc
lữ đoàn 173 Dù núp trong
1 bunker của
quân csbv tại Dakto,
ngày
22/11/1967. Các bunker này có nắp
ngang mặt
đất, trên phủ lá
cây còn tươi nên đã bị bỏ sót trong lúc lục soát, do đó dễ bị đánh bọc
hậu. Theo BĐQ Vương Mộng Long, các TĐ BĐQ đã bị thiệt hại khi bỏ sót các hầm trú
ẩn loại này khi hành quân ở tây nam của Dakto cùng năm.
Hai lính
Mỹ lục soát một bunker tại gần Qui Nhơn năm 1967.
Nhưng vào
ban đêm, họ ngồi dựa vào những bao cát và nói chuyện vãn (chat). Một
trung sĩ gầy ốm nói: “Tôi sẽ ko làm công việc này nữa. Tôi sắp trở thành một
thư ký đánh máy nhanh nhất thế giới.” Khi một quân nhân nghiêm chỉnh nói về những
gánh nặng không bình đẳng của một quốc gia thời chiến, thiếu tá Beckwith đã lập
tức gầm lên (growl): “Câm miệng. Đây là thứ mà chúng ta được trả lương để làm.”
“Vâng”, ai đó cười trong bóng tối, “những ai ko thích món ăn này có thể ra
khỏi cổng.”
NÓI VỚI ÔNG
TA RẰNG CHÚNG TA ĐANG BỊ SA LẦY.
Vào tối thứ
Hai, đài phát thanh nói rằng Tổng thống Johnson đã “bày tỏ quan tâm” về Pleime và
rằng các tướng Mỹ ở SG đã muốn 1 báo cáo mới về tình hình để trình lên Johnson.
Một số người đã cười rộ. “Hãy nói với ổng rằng chúng ta đang sa lầy,” một người
lính nói. Nhưng cũng đêm thứ Hai này, cường độ tấn công của địch sút giảm nhiều,
và ko người lính LLĐB Mỹ nào để ý đến 5 phát đạn ko giựt và 8 đạn cối rơi vào
trại. Ngoài những nguy hiểm này từ địch, có những nguy hiểm từ các đơn vị bạn.
Chẳng hạn, hai người đã chết vì thùng tiếp tế do máy bay thả dù rơi trúng, và mái
nhà của phòng ăn bị thủng một lổ do nguyên nhân như trên.
Suốt thời
gian trại bị bao vây, máy bay của Không quân, Hải quân và TQLC Mỹ đã thả hàng
trăm tấn bom rất gần trại, đến nổi miểng rơi khắp trại. Hai lính phòng thủ bị
thương vì bom. Nhưng vị trưởng trại, thiếu tá Charles Thompson đã nói trong lúc
không kích: “Tôi thích lắm, tôi thích lắm, không quân đã cứu chúng ta.” Nhưng
không quân cũng có giới hạn. Lính phòng thủ đã nói rằng oanh kích không làm câm
họng súng liên thanh của địch.
“VC đã đứng
trong hố của chúng và tiếp tục bắn vào Không quân,” một người nói. Hai trực
thăng bị phòng không bắn rơi và 8 người chết. Hai máy bay A-1E Skyraider và một
máy bay không ảnh RB-66 bị rơi. Trong những ngày đầu, trung sĩ nhứt Joseph
Bailey, mượn 1 lá cờ Mỹ nhỏ có rìa (fring) vàng của binh nhứt Eugene Tafoya và
treo nó bên dưới là cờ vàng 3 sọc đỏ của nam VN. “Nếu chúng ta sắp chết, chúng
ta sẽ chết dưới lá cờ của chúng ta,” trung sĩ Bailey nói. Một giờ sau đó, y đã
chết.
Lúc 5:40 chiều
thứ hai, đoàn xe thiết giáp cứu viện đã xuất hiện ở chỏm núi (crest) của đồi bắc
và ồ ạt tiến về trại. Lính Thượng và biệt cách Dù Nam VN (đã đến trại vào ngày
thứ Sáu) đã chào mừng họ và vẩy khăn cổ màu vàng. Trẻ con của lính Thượng đang
chơi trong giao thông hào hay bám vào váy của mẹ chúng. Hơn 100 vợ lính Thượng
và một số ko thể xác định con em lính Thượng đang sống trong giao thông hào hay
hầm trú ẩn với chồng và cha họ. Nhiều đứa trẻ còn mang cả súng. Nổi tiếng nhứt
là 1 đứa bé mới 12 tuổi tên John, đội nón sắt, mặc quân phục và trang bị lựu đạn
và súng cạc-bin. Sáng thứ Hai, một trẻ em Thượng đã chết trong 1 hố súng cối.
Và khi đoàn thiết giáp tiếp viện tới trại, chiến tranh có vẻ chấm dứt ở Pleime.
Sáng ngày hôm qua, LLĐB và hai đại đội biệt cách dù Nam VN đã tiến về sườn phía
bắc, nơi từng có 6 vị trí đại liên của địch. Trong 4 lần xuất kích trước đây, lính
Mỹ đã chết khi chiếm 3 khẩu 12.7 ly, và những kẻ sống sót phải rút về trại. Họ
ko thể quên trận đánh vào ngày thứ Bảy khi một tên lính VC đơn độc đã nhô lên từ
hố cá nhân, tấn công hai tiểu đội lính Thượng chỉ với 1 quả lựu đạn, khiến họ
rút lui.
Thiếu tá
Beckwith đã bắn 7 phát đạn vào lưng tên địch này, nhưng ông đã nói, “Đó là một
chiến sĩ thực sự.”
Trong lục
soát hôm qua, xác của khoảng 40 VC được tìm thấy. Một số tên núp trong những hầm
hàm ếch (L-shaped hole) được đào trong lớp hàng rào kẻm gai dài gần 60 mét
của trại, và ko ai có thể giải thích làm thế chúng có thể đào những hố như vậy
mà ko bị phát hiện.
Trong rừng,
quân phòng thủ trại đã bắt 1 tiểu đội trưởng (thuộc 1 trung đoàn csbv) đã bị bỏ
lại vì bịnh. Y rung rẩy nhưng đã được đối xử tử tế và cho thuốc lá.
Một người Mỹ
nói: “Chúng ta nên đặt gã này ở hàng rào phía bắc của trại và đuổi những binh
lính Chính phủ này đi. Có lẽ một mình hắn cũng có thể giữ được nó. Nếu chúng ta
có thể kiếm thêm hai người nữa, tất cả các hàng rào sẽ được bảo vệ." (Trại
Pleime hình tam giác – ND).
Cuộc hành
quân này đã chấm dứt đột ngột khi 1 tên bắn sẻ bắn trúng 1 lính nam VN. Trong
khi đó, đoàn xe thiết giáp tiếp viện và bộ binh cũng đã tự tin tiến ra lục soát
phía nam của trại. Nhưng một toán du kích đã bắt đầu bắn vào trại, và đoàn xe
thiết giáp tiếp viện, gồm 16 tăng, nhiều thiết vận xa M-113 và khoảng 800 lính
bộ binh VNCH, buộc phải rút về Pleime trước một quân số ít ỏi nhưng có hầm hố vững
chắc của VC. Năm cố vấn bị thương, được khiêng vào trại, 1 người sắp chết. Xác
19 lính VNCH và nhiều kẻ bị thương được mang vào trại. Cuộc bao vây Pleime chưa
thực sự chấm dứt. Trong buổi chiều, lính bắn sẽ VC đã tiếp tục bắn gục (pick
off) một lính VNCH. Trực thăng cứu thương bắt đầu kéo đến, nữ đại úy quân y Lanny
Hunter của LLĐB Mỹ phải cố gắng xua đuổi nhiều lính nam VN, (có lẽ là lính Thượng,
vì lính BCD rất có kỷ luật – ND), dù ko bị thương hay bị thương rất nhẹ, đã
dành lên trực thăng với kẻ bị thương nặng. Buổi tối đã trở lại yên tỉnh khi chỉ
có 5 đạn cối bắn vào trại. Hôm nay chuyên viên bậc 7 Leo Drake, cũng là y tá của
trại nói đã tìm thấy 240 xác VC. Phe VNCH nói có thêm 124 VC bị giết sau khi họ
phục kích đoàn xe thiết giáp VNCH vào ngày thứ Bảy, và phía Mỹ lại nói ko thể
kiểm chứng con số này. Lính phòng thủ đã cười và nói rằng tin của VNCH về xác VC
“treo trên hàng rào kẻm gai” tại Pleime là tin giả. Tổn thất của quân chánh phủ
khá cao, nhưng thấp hơn con số do VC đưa ra".
San Jose
ngày 8 July 2026. Cập nhựt ngày 18 July 2026.
Tài Trần
