ĐỒN YÊN CƯ HẠ: TRONG MỘT ĐÊM ĐÃ ĐỔI CHỦ BỐN LẦN
Đức giám muc Lê hữu Từ và HCM duyệt hàng quân tại Hà Đông tháng 2 1951.
Lời nói đầu: Chỉ trong 1 đêm, một tiền đồn gồm một đại đội thân binh hay pạc-ti-dăng người Việt Nam (phần lớn là giáo dân) của tỉnh Hưng Yên, ở miền bắc, được tăng viện từ ngày 30 tháng 5 năm 1951 bởi 120 người thuộc đơn vị thám kích Romary, đã chiến đấu ác liệt chống lại một trung đoàn VM, như tựa của bài viết. (Lính pạc-ti-dăn giống như dân vệ hay ĐPQ ở miền nam trước 1975 -- ND)
Ảnh trên và dưới: Bản đồ về Trận Sông Đáy.
Bản đồ về mặt trận Ninh Bình.I/ TRẬN SÔNG ĐÁY 30/5/1951 – 8/6/1951
TĐ 7 Dù Thuộc
địa (7th BPC) đã về Hà Nội đêm 29 rạng 30/5/1951. Hôm sau TĐ được thả
dù xuống Dang Dông, gần Ninh Bình ngày 30/5/1951 và tham dự hành quân với Chiến
đoàn 1 tới ngày 8/6/51.
Trong trận
chiến Sông Đáy, tiền đồn Yên Cư Hạ, một cứ điểm quan trọng trong tuyến phòng thủ
của khu vực, đã bị tấn công bởi Trung đoàn 88 của Việt Minh (VM), có biệt danh
là "Trung đoàn Sông Đáy". Vào đêm 4-5 tháng 6, quân đồn trú (gồm một
đại đội thân binh hay pạc-ti-dăng người Việt Nam của tỉnh Hưng Yên, được tăng viện từ ngày 30
tháng 5 với 120 người thuộc đơn vị thám kích Romary) đã bị pháo kích dữ dội
trong hai giờ bằng súng không giật (SKZ) và súng cối. (Đây là lần đầu tiên, Việt
Minh (VM) sử dụng đạn cối chứa phốt-pho trắng. Thời đó, các đại đội commando
hay thám kích đều lấy tên của người chỉ huy, trong trường hợp này là ông Romary
– ND). Các "quyết tử quân" VM đã phá hoại các bức tường bằng thuốc nổ
lỏm, và cuộc tổng tấn công đã tràn ngập vị trí; tiền đồn này đổi chủ bốn lần,
và một số lô cốt đổi chủ sáu lần. Những người lính đồn trú sống sót đã chiến đấu
tuyệt vọng bằng cận chiến với lưỡi lê ngay trong tiền đồn. Trong khi nhóm nhỏ
chiến binh do Trung úy Romary chỉ huy (bị thương bởi hai viên đạn và nhiều mảnh
đạn) tưởng chừng như sắp bị tiêu diệt, chiếc LSSL (tàu đổ bộ cỡ lớn) số
6 thuộc hải đoàn (Dinassaut) tấn công số 3 xuất hiện trên sông Đáy, và khai hỏa
các khẩu súng máy của mình, đánh vào phía sau quân địch và cắt đứt đường rút
lui của chúng bằng đại bác.
Ảnh: Các máy bay Bearcat đã ném bom và bắn
phá chung quanh núi Ninh Bình, do VM chiếm giữ, với trợ lực của chiến xa.
II/
TỔNG KẾT:
TĐ 7 Dù Thuộc
địa (7th BPC) có 15 chết, trong đó có trung úy Laperrousaz, trung sĩ
nhứt Froely và 60 bị thương, xem ảnh.
Tịch thu của
VM: 1 đại bác 57 SKZ, 5 trung liên, 18 tiểu liên, 19 súng trường và một số lượng
lớn thuốc nổ.
Số lính VM
chết: 149 xác đếm được tại hàng rào, 300 xác trên đường rút quân (của trung
đoàn 36 thuộc sư 308 và hai TĐ của một trung đoàn khác).
Ảnh: TĐ 7 Dù
Thuộc địa rời đồn Yên Cư Hạ và lên tàu LCM.
III/ Cuộc tấn công thất bại vào tiền đồn Yên Cư Hạ đã khiến Sư đoàn 308, một đơn vị tinh nhuệ của Việt
Minh (nổi tiếng với biệt danh "Sư đoàn Thép"), thiệt hại khoảng một
nghìn người. Các tù binh VM được tập trung và chuyên chở bởi các tàu bọc thép chở
quân (LCM) của hải đoàn Dinassaut số 3 và tù binh được giao cho Tiểu đoàn 4/7 Khinh
chiến của trung đoàn bộ binh người An-giê-ri (IVe BM/7 RTA) chăm sóc. Sau đó, TĐ
khinh chiến này đã giúp VM khiêng những người bị thương của họ trong khi đổ bộ
lên bờ phải sông Đáy.
Trong khi
đó, một số đợt tăng viện được tổ chức để củng cố tiền đồn vừa được tái chiếm.
Tàu đổ bộ LSSL số 6, từng đã bị trúng hai phát đạn SKZ trong khi chạy ngược dòng vào
ban đêm để nhanh chóng đến Yên Cư Hạ, hiện đang neo đậu không xa tiền đồn. Lính
của Tiểu đoàn 7 Dù Thuộc địa (7th BPC) tiến dọc theo đê chắn sóng sau
khi đổ bộ và tiến vào tiền đồn, xem ảnh.
Một lính Dù phụ
trách máy truyền tin SCR 694, đang lắp đặt thiết bị giữa đống đổ nát, được các thân
binh hay dân quân hỗ trợ, trong khi đồng đội của anh ta kiểm tra một khẩu pháo
155mm ngắn nòng nằm giữa đống đổ nát. Các binh sĩ An-giê-ri hoàn tất việc di
chuyển những bộ đội bị thương bằng cáng tự chế hoặc, nếu không có, thì khiêng họ
bằng tay.
Đại đội
13 (của Đại úy Sausse) thuộc Tiểu đoàn Dù Thuộc địa số 7 (7th BPC) được đổ bộ bằng tàu đổ bộ LCM
và nhanh chóng yểm trợ quân trú phòng. Họ phải dùng thuốc nổ để phá hủy tháp
canh nhìn xuống vị trí phòng thủ của cứ điểm, nơi một đại đội VM đang ẩn náu,
bị mắc kẹt, nhất quyết không chịu đầu hàng và cuối cùng 55 bộ đội đã đầu hàng.
Đóng quân trong đống đổ nát ngổn ngang xác chết tại đồn Yên Cư Hạ, lính Dù Thuộc
địa chuẩn bị đẩy lùi một cuộc tấn công khác (dù họ đã đẩy lùi bốn cuộc tấn công
trong đêm ngày 5-6 tháng 6 năm 1951).
Sau 1 đêm
chiến đấu kể cả cận chiến (bằng lưởi lê, dao, cuốc xẻng, v.v…), cha tôi, người
bên phải, ngồi kế bên một xác VM, xem ảnh.
Sau những đợt
tấn công dữ dội suốt đêm tại đồn Yên Cư Hạ, người ta tìm
thấy nhiều xác VM trên hàng rào phòng thủ.
Chuyển ngữ từ
tiếng Pháp ở bài sau đây: Le
7ème BPC à La bataille du Day (30 mai/8 juin 1951).
San
Jose ngày 7 August 2026, cập nhật ngày 20 August 2026.
Tài
Trần
TB. Ảnh này chụp tại nhà ở SG vào đầu thập niên 1990 với cô giáo từng dạy Pháp văn ở đảo Galang (Indonesia). Do em tôi từng ở Galang đã giới thiệu cô này với tôi.
Hai tủ sách này có trước 1975. Trước 75, khi bạn nói đề tài nào về KHKT, chính trị hay quân sự, tôi có thể lấy một tạp chí hay sách có một bài viết nói về đề tài ấy. Ngoài một sưu tập các nguyệt san National Geographic có từ cuối thập niên 1940 đến số mới nhứt, tôi còn có nhiều tạp chí Science et Vie, Popular Mechanics, Popular Science, Life, Newsweek, Time, Paris-Match, v.v... Historia, v.v...
Trong ảnh này, các tạp chí đã bán gần hết vì lúc đó tôi ko còn tinh thần để đọc. Đặc biệt, sau ngày 30.4.75, các tạp chí về chiến tranh VN đã được ba tôi đốt hay cân ký.
