NƯỚC MỸ CHỈ LÀ THIÊN ĐƯỜNG CHO KẺ MAY MẮN.

Rất nhiều người ở Mỹ đã sống trong đau khổ TRIỀN MIÊN, nước mắt nhiều hơn nụ cười, có người nói với tôi, hôn nhân của họ là ĐỊA NGỤC, v.v... Với những người như vậy, cuộc đời rất buồn chán (boring), không còn sinh khí (lifeless).

Trong hơn 25 năm ở Mỹ, qua việc giúp đỡ (cho nhiều thanh niên thất nghiệp, sa cơ thất thế)... dạy Toán và Anh văn cho trẻ em mới sang Mỹ... giúp đỡ bạn bè hay láng giềng làm đơn từ, dịch thuật Anh-Việt, điện thoại thông minh, v.v... tôi nhận thấy rất nhiều người Việt kém may mắn hay không thích ứng với cuộc sống tại Mỹ vì: 1/ Qua Mỹ khi đã lớn tuổi trong khi tiếng Anh rất kém, ko tìm được nghề hợp với năng khiếu hay kiến thức của mình, v.v... 2/ Có người dù đến Mỹ dưới 10 tuổi nhưng chỉ học hết trung học rồi nghỉ nên họ phải làm các nghề tay chân, tương lai mờ mịt, thường xuyên thất nghiệp. 3/ Có người, do NGHIỆP QUẢ (karma) xấu nên hôn nhân của họ là địa ngục. 4/ Những đau khổ sau khi miền Nam sụp đổ (như sĩ quan và công chức VNCH đi tù, đổi đời, đổi tiền, cải tạo tư sản, v.v... các thảm cảnh của vượt biên như cướp biển, gia đình ly tán, v.v... những hậu quả của hố sâu về thế hệ * (generation gap). 

SJ ngày 23.9.2020. Cập nhựt ngày 23.9.2006.

 Số 10, 13 và 23 và nước Mỹ

- Có lần tôi nói đùa với bạn bè: Nếu nước Mỹ sẽ chìm như tàu Titanic, tôi sẽ là người cuối cùng rời tàu.

1/ Như đã viết nhiều lần, số 13* đã xuất hiện rất nhiều trong lịch sử Mỹ với 13 bang tiên khởi, 13 mủi tên trong chân của chim ưng và 13 lá nguyệt quế trên đồng đô la, v.v... Theo LTS, các quốc phụ của Mỹ cũng là các chiêm tinh gia nên họ áp dụng thuật phong thủy tại thủ đô, xem hình.
Trong ảnh: National Mall là hồ chứa nước hình chữ nhựt, với Đài Kỷ Niệm Lincoln ở đáy của chữ nhựt, ở giữa là Tượng Đài Washington có hình kim tự tháp* (theo các nhà phong thủy, tượng đài này dùng để trấn yểm), và cuối là Điện Capitol - nơi họp của QH Mỹ.
2/ Tôi dùng LTS để phân tách:
UNITED = 6 5 1 4 5 4 = 25 = 7
STATES = 3 4 1 4 5 3 = 20 = 2
OF = 7 8 = 15 = 6
AMERICA = 1 4 5 2 1 3 1 = 17 = 8
Cộng lại: 7 2 6 8 = 23 = CỰC KỲ MAY MẮN
Sau đây là ý nghĩa của số này
Số 23 – Ngôi Sao Của Sư Tử Vua (The Royal Star of the Lion)
Đây là số may mắn do hưởng phước đã tạo từ kiếp trước (karmic reward number) (1). Số 23 ban cho (bestow), không những chỉ là một hứa hẹn sẽ thành công trong những nỗ lực (endeavor) thuộc về cá nhân và nghề nghiệp, mà còn bảo đảm có sự giúp đỡ từ thượng cấp (help from superiors) và sự che chở/bảo vệ từ những người có địa vị cao (protection from those in high places). Đây là một số rất may mắn, và số này ban phát (bless) dồi dào hồng ân (abundant grace) cho người hoặc thực thể (entity) tượng trưng bởi số này. Số này, cũng nên được xem xét với những số khác (như ngày sanh hay tên) để có một sự phân tách toàn diện dựa theo lý thuyết số (full numerological analysis), điều này có thể đưa đến một kết quả không hoàn toàn may mắn. Nhưng trong những giai đoạn khó khăn, những số khác không có nhiều cơ hội tạo ra (bring about) sự rắc rối nghiêm trọng (serious trouble) khi có sự hiện diện của Ngôi Sao Huy Hoàng này của Sư Tử. Không số nào có thể thách thức với sức mạnh (strength) của Sư Tử và thắng được nó./.
(Dịch từ trang 259 của quyển Linda Goodman’s Star Signs).
Chú thích: (1) Từ Karmic xuất phát từ danh từ Karma, tiếng Sanskrit có nghĩa là hành động /số mệnh/nghiệp. Ấn độ giáo và Phật giáo tin rằng nghiệp là những hành động/việc làm của con người trong những kiếp trước, và (nghiệp này) sẽ quyết định số mạng của con người đó trong những kiếp sống sau này.
* Theo LTS, số 13 tượng trưng cho TRẢ NỢ DỒN. Rất may cho tôi, ngày sanh và tên ko dính gì đến trả nợ dồn.
3/ Nhưng tên tôi lại bằng 10 (bánh xe định mạng, hạnh phúc và đau khổ thường đi kế nhau). Tên USA = 6 + 3 + 1 = 10, cũng có ý nghĩa tương tự. Do vậy tôi RẤT HỢP VỚI NƯỚC MỸ: cũng đúng thôi, có ai cở tuổi 15-16 ăn cắp tiền cha mẹ để mua một bộ nguyệt san Mỹ gồm mấy trăm quyển kèm bản đồ. Kiến thúc của tôi đã phát triển nhờ bộ sách này.

Đăng ngày 10/5/2020, cập nhật ngày 20/9/26.

 

VỤ KIỆN CÀ PHÊ MCDONALD GÂY PHỎNG CHO KHÁCH HÀNG

Ngày 27/2/1992, bà Stella Liebeck, 79 tuổi, đã mua 1 ly cà phê nóng giá 49 cent từ quày drive-through, xem hình, của 1 nhà hàng McDonald’s, tại Albuquerque bang New Mexico.

Bà Liebeck ngồi ghế hành khách của một xe Ford Probe đời 1989, loại ko có thiết bị giữ ly nước. Đứa cháu nội đậu xe để bà bỏ thêm kem và đường vào cà phê. Bà đặt ly cà phê giữa đầu gối và mở nắp ly cà phê, và đã làm đổ hết ly cà phê lên đùi. Do bà mặt quần dài (sweatpant) bằng cô-tông loại tập thể dục, xem hình, nên cà phê thấm vào da, gây phỏng đùi, mông, và vùng xương chậu (groin hay pelvic region).

Bà được đưa vào bv cấp cứu. Bà bị phỏng cấp độ 3 trên 6/100 của cơ thể và phỏng cấp độ thấp hơn ở 16/100 cơ thể. Bà phải ở bv 8 ngày để ghép da. Trong thời gian này bà sụt 9.1 kí, chỉ còn nặng 38 kí. Sau khi xuất viện bà được con gái chăm sóc 3 tuần. Bà đã bị biến dạng vĩnh viễn và phần nào tàn phế trong 2 năm.

CÁC LẦN THƯA KIỆN

Lúc đầu bà chỉ yêu cầu McDonald’s chi trả 20 ngàn đô về chi phí hiện tại hay sắp tới (anticipated). Gồm có chi phí trị phỏng là 10,500; chi phí sắp tới khoảng 2.500; con gái mất thu nhập vì chăm sóc bà khoảng 5.000; tổng cộng khoảng 18.000 đô. McDonald’s chỉ chịu trả 800 đô.

Khi McDonald’s từ chối tăng tiền bồi thường, bà Liebeck nhờ luật sư Reed Morgan, thuộc Tòa Quận hạt New Mexico. Ông này buộc tội McDonald’s đã TẮC TRÁCH NGHIÊM TRỌNG do bán cà phê đã “nguy hiểm một cách vô lý” (unreasonably dangerous) và “chế biến đầy khiếm khuyết” (defectively manufactured). Morgan đề nghị bồi thường 300 ngàn đô, và 1 nhà hòa giải đề nghị 225 ngàn, nhưng McDonald’s đã từ chối.

PHIÊN TÒA

Phiên tòa diển ra từ 8-17/8/1994, tại Tòa án Quận hạt New Mexico.  Các LS của bà Liebeck đã khám phá rằng McDonald’s yêu cầu các đại lý phải giữ cà phê từ 82-88 độ C. Các LS nói rằng cà phê ko nên nóng quá 60 độ C, một số đại lý đã cung cấp cho khách cà phê thấp hơn nhiệt độ do McDonald yêu cầu. Các LS trưng bằng chứng cà phê khắp thành phố được phục vụ cho khách ở nhiệt độ 11 độ C thấp hơn so với cà phê của McDonald.

Họ còn trưng cho bồi thẩm đoàn ý kiến của 1 chuyên gia. Ông này nói rằng cà phê nóng 88 độ C có thể gây phỏng cấp 3 (cần phải ghép da) trong khoảng 3 giây và nếu nóng 82 độ sẽ có thể gây phỏng trong khoảng 12 tới 15 giây. Nếu giảm nhiệt độ xuống còn 71 độ C, thời gian gây phỏng sẽ là 20 giây. Giúp cho nạn nhân có thể có đủ thời gian lau sạch cà phê nóng, tránh gây bỏng thêm.

McDonald’s đã lập luận rằng hãng cung cấp cà phê nóng như vậy cho khách hàng drive-thru vì nghĩ rằng họ sẽ mang cà phê một đoạn xa mới uống; khi đó nhiệt độ sẽ thấp hơn lúc mới mua. Tuy nhiên, người ta tìm tìm thấy một khảo sách của hãng này cho thấy khách uống liền khi lái xe. Hãng này cũng nhận khuyến cáo từ các chuyên gia rằng nhiệt độ cao giúp cà phê toát hết hương vị.

Một số văn bản khác cho thấy, từ 1982 đến 1992, hãng này đã nhận hơn 700 báo cáo về phỏng bởi cà phê, và đã bồi thường hơn nửa triệu đô. Quản lý về kiểm tra chất lượng của hãng, ông Christopher Appleton cho rằng con số trên ko đủ để khiến hãng đánh giá việc pha cà phê. Ông nhấn mạnh mọi thực phẩm nóng hơn 54 độ C đều có nguy cơ gây bỏng và các nhà hàng đều ý thức điều đó.

Các nguyên đơn nói rằng Appleton đã thừa nhận cà phê McDonald’s có thể gây phỏng miệng và uống họng nếu khách hàng uống liền khi nhân viên bưng ra bàn.

PHÁN QUYẾT CỦA TÒA

Bồi thẩm đoàn 12-người đã đi đến phán quyết (reach a verdict) vào ngày 18/8/94. Dựa trên các nguyên tắc “hai bên ít nhiều đều có lỗi” (comparative negligences), bồi thẩm đoàn thấy rằng McDonald’s trách nhiệm 80/100 cho tai nạn này và bà Liebeck chịu 20/100. Dù rằng có cảnh báo trên ly cà phê, họ nghĩ điều đó ko đầy đủ. Họ đề nghị bà Liebeck được 200.000 đô bồi thường thiệt hại, nhưng được giảm 20/100 còn 160.000 đô. Bà còn được 2.7 triệu đô do McDonald bị phạt vạ. Bồi thẩm đoàn đã đưa con số này vì LS Morgan đề nghị phải phạt 2 ngày lợi tức của hãng, khoảng 1.3 triệu mỗi ngày.

Nhưng chánh án đề nghị chỉ phạt McDonald’s 480.000 đô, và bồi thường 160.000 đô cho bà Liebeck, tổng cộng là 640 ngàn đô. Quyết định này đã bị hai bên chống án vào tháng 12/1994, nhưng hai bên đã đồng ý giải quyết ngoài tòa án với số tiền ko được tiết lộ.

Dịch xong buổi sáng ngày 20.9.26 từ bài Liebeck v. McDonald's Restaurants trên Wikipedia.

 Chiến tranh giữa liên quân Mỹ-Israel chống lại Iran qua lăng kính của Numerology (trường phái của bà Linda Goodman).

Thưa các bạn:

Mỹ và Israel đã phát động chiến tranh chống Iran vào ngày 28/2/2026. Sau đây là ý nghĩa của số 28 theo sách Linda Goodman’s Star Signs. Nội dung của bài viết dưới đây không phản ảnh quan điểm của tôi – người dịch.

Vì tôi chụp lại màn hình nên bài viết này chia thành 2 phần.

 6 ĐIỀU GIẢI THÍCH VÌ SAO NƯỚC MỸ LÀ QUỐC GIA ĐÁNG SỐNG NHẤT THẾ GIỚI.

Thẩm Quần, tác giả cuốn “Nước Mỹ cũng hoang đường” có nói mấy câu thế này: “Trong xã hội này, bất kể có xảy ra chuyện gì, bạn cũng rất khó cảm nhận được hoàn cảnh bế tắc không lối thoát. Bạn không bị buộc phải đi kiện cáo khiếu nại khắp nơi, (người Mỹ không hiểu “khiếu nại” là gì), không bị buộc phải phạm tội, mà luôn luôn có con đường đang chờ đợi bạn”. Chẳng phải đó chính là mẫu hình của một xã hội lý tưởng sao? Khi người dân quả thực không còn mối lo sợ sinh tồn nữa thì họ mới có khả năng truy cầu hạnh phúc chân chính.

Tại sao nước Mỹ có thể xây dựng được một xã hội kiểu như thế này? Người Mỹ thực sự không có áp lực sinh tồn, không có mối lo đằng sau sao? Họ có thể thực sự truy cầu hạnh phúc chân chính sao? Hãy cùng xem qua những điểm dưới đây:

1. Tiêu dùng

Nếu mua 1 đôi giày, đi được 2 tuần và cảm thấy không hợp với chân, bạn có thể đến của hàng trả lại. Nhân viên bán hàng sẽ đưa ra cho bạn 3 sự lựa chọn: Một là đổi đôi mới, hai là dùng số tiền đó mua một sản phẩm khác, ba là trả hàng, nhận lại tiền. Cơ chế này rõ ràng phải được xây dựng trên một nền tảng văn minh nhất định.

Khi trình độ ứng xử văn minh và ý thức của người ta không đạt tới được một mức độ nhất định thì không xứng đáng được hưởng cơ chế đó. Để duy trì bất kỳ chế độ xã hội tốt đẹp nào thì điều cốt yếu chính là dựa vào tự giác chứ không phải pháp luật.

2. Quyền lực và trách nhiệm

Nếu bị đánh ở nơi công cộng, hung thủ lại trốn thoát biệt tăm, bạn có thể yêu cầu chính phủ bồi thường. Sao có thể xảy ra chuyện đó? Rõ ràng chuyện xảy ra chẳng liên quan gì đến chính phủ cả. Nhưng các luật sư Mỹ sẽ giải thích cho chúng ta rằng: “Chính phủ phải chịu trách nhiệm bởi vì có tội phạm làm hại bạn. Bạn bị thương phải đi khám bệnh, bị tổn thất về tinh thần và thể chất không đi làm được. Tất cả những điều này chính phủ phải chịu trách nhiệm”.

Nhiều người nước ngoài có thể thấy rằng đó là một suy nghĩ ngược đời. Lỗi chẳng phải ở chính phủ. Chẳng phải chính phủ vẫn luôn trấn áp, bài trừ tội phạm đó sao? Như vậy chẳng phải đã là quá đủ hay sao? Nhưng người Mỹ nghĩ khác. Họ truy cứu trách nhiệm của chính phủ ở một tầng sâu hơn. Công dân không được bảo vệ tốt, kẻ phạm tội lại trốn thoát, đó là lỗi ở chính phủ.

Có một nhà văn Trung Quốc ở Mỹ vì xích mích mà ra tay đánh người ta, tự cho là mình có lý. Anh ta sẵn sàng chấp nhận chịu phạt để đánh người nhưng không thể ngờ rằng một cú đấm của mình lại nghiêm trọng đến vậy. Anh phải mất một số tiền rất lớn thuê luật sư mới có thể đạt được thỏa thuận bồi thường với người bị hại, còn bị phạt tù 1 ngày, 100 giờ lao động công ích tại địa phương và 2000 đô la.

Anh ta bao biện rằng: “Việc đánh người tôi thừa nhận nhưng tôi muốn xác nhận là tôi đánh người ta là việc quang minh chính đại, là có lý, nói cách khác là người ta đáng bị đánh”.

Luật sư cho anh biết: “Anh hoàn toàn không hiểu pháp luật Mỹ. Người ta có đáng bị đánh hay không thì lại là chuyện khác, không liên quan đến vụ án này. Quan tòa vụ kiện này chỉ muốn biết anh có đánh người hay không thôi. Nếu người ta nợ tiền anh hoặc lừa đảo anh, làm cho anh bị tổn thương về thân thể, tinh thần, thì anh có thể khởi kiện người ta. Đó lại là vụ một kiện khác”.

3. Quyền lợi của trẻ em và người già

Một bà mẹ bận rộn việc nhà, nhất thời sơ suất chẳng may làm con ngã xuống bể bơi và đứa bé qua đời. Đúng lúc đang đau đớn khôn nguôi thì bà mẹ nọ nhận được trát từ toà án vì tội “lơ là chức trách”, không làm hết trách nhiệm của người giám hộ. Bà sẽ phải đối mặt với một bản án hình sự.

Nhiều người có thể cho rằng việc này rõ ràng là không thấu tình đạt lý. Vừa mới chịu nỗi đau mất con, bà mẹ lại còn vì thế mà phải ngồi tù. Trên đời làm gì có chuyện hoang đường như vậy?

Lý do của quan tòa rất đơn giản. Bà mẹ không làm hết chức trách nên một sinh mạng bị mất đi ngoài ý muốn. Đây là điều pháp luật không cho phép. Một khi bà mẹ này bị xử tù, tác dụng răn đe của pháp luật sẽ khiến hàng ngàn hàng vạn bà mẹ khác phải tận tâm làm hết trách nhiệm trong việc bảo vệ con cái.

Người Mỹ quan niệm, “Khi bạn sinh ra một đứa con, trước tiên, đứa bé đó thuộc về chính nó. Nó có vô số quyền lợi ngay từ khi sinh ra, sống trong xã hội này. Bất kể nó có ý thức hay không, bất kể có lớn lên thành người hay không, thì xã hội này vẫn có tầng tầng lớp lớp luật pháp để bảo vệ nó”.

Bảo vệ quyền lợi trẻ em, đảm bảo sức khỏe người già, quyền lợi của người yếu thế thực sự là công việc chủ yếu, là nhiệm vụ quan trọng của chính phủ Mỹ. Cha mẹ một người bạn của tôi sau khi làm thủ tục định cư vĩnh viễn ở Mỹ giờ đây được nhà nước thanh toán toàn bộ chi phí khám chữa bệnh, ngay cả thuốc men cũng được gửi tận nhà. Thậm chí lắp cặp kính lão, máy trợ thính cũng được chính phủ bỏ tiền ra mua cho họ. Hơn nữa họ còn có thể đến các trung tâm hoạt động người cao tuổi, được hưởng chế độ đãi ngộ và bảo vệ đặc biệt dành cho người già.

Một hôm, sau khi kiểm tra chỗ ở của ông bà, người phụ trách trung tâm người cao tuổi đã yêu cầu bạn tôi cần phải cải tiến 3 chỗ. Bên giường các cụ phải lắp điện thoại có thể với tay đến được. Phòng ngủ phải có đèn ngủ thấp và bên bồn tắm phải có tay vịn an toàn bằng kim loại.

Khi bạn tôi trả lời đã biết rồi, người phụ trách trung tâm nói: “Chỉ biết thôi không được, anh phải nói cho chúng tôi biết khi nào anh sửa lỗi xong. Tôi phải đến kiểm tra lại”. Có người cho đây là việc nhỏ nhưng trên đời thực không có việc nào lớn hơn so với việc nhỏ này. Đó chính là “coi công việc thực sự là công việc, coi con người thực sự là con người”.

4. Phục vụ nhân dân

Nhà báo là vua không ngôi. Ý nói nếu không có bài báo của các hãng truyền thông vạch trần cái xấu thì chính quyền lợi dụng chức quyền làm điều ám muội sẽ chuyên chế, tham nhũng. Nhưng nhiều chính quyền thường lấy việc chống tội phạm để yêu cầu bảo mật nên tha hồ lợi dụng chức quyền làm điều ám muội.

Ở Mỹ, chỉ cần bỏ ra 10 đô la mua bộ thu radio vô tuyến, bạn có thể nhận được tất cả thông tin của cảnh sát.

“Hả? Vậy thì cảnh sát chẳng còn bí mật gì nữa à?”, một người bạn mới đến Mỹ không tài nào hiểu được.

“Họ cần bí mật gì cơ chứ? Họ phục vụ chúng ta”, có người trả lời.

“Thế thì chẳng phải loạn sao?”.

“Có gì mà loạn? Nếu công việc của cảnh sát chỉ riêng cảnh sát biết, người cũng đã bắt rồi, việc cũng đã xử lý xong rồi, lúc đó mới thông báo cho các nhà báo chúng ta thì thế mới là loạn. Lúc đó, ai biết việc đó là thật hay giả?”.

Chỉ một câu đơn giản rõ ràng: “Họ phục vụ chúng ta” đã đánh tan tất cả những cái cớ lợi dụng chức quyền làm điều mờ ám của những người thực thi quyền lực. Trấn áp tội phạm, bảo vệ xã hội là trách nhiệm của chính quyền. Làm thế nào bắt tội phạm trước con mắt theo dõi của mọi người, làm thế nào ngăn chặn mở rộng quyền lực, phòng chống lợi dụng chức quyền làm điều ám muội là vấn đề kỹ thuật mà các cơ quan quyền lực chính phủ phải tự giải quyết. Chính phủ phục vụ nhân dân là vấn đề nguyên tắc.

5. Sự quyết định của các tầng lớp dưới

Nước Mỹ là xã hội được xây dựng theo hướng từ trên xuống. “Có sự ủng hộ của nhân dân thành thị, anh có thể làm lãnh đạo thành phố. Có sự ủng hộ của cử tri bang, anh mới được làm thống đốc bang hoặc nghị sỹ. Có sự ủng hộ của cử tri toàn quốc, anh mới có thể làm Tổng thống”. Đây là khác biệt lớn nhất giữa xã hội Mỹ và xã hội Trung Quốc. Cơ chế này của Mỹ làm cho người dân sống thẳng thắn mạnh mẽ. Thái độ của quan chức vì dân phục vụ cũng không cần phải học tập, giáo dục, bởi vì bản thân cử tri đã là sợi dây sinh mạng của quan chức.

Điều đó có lúc làm người ta không thể tưởng tượng nổi. Thành phố Hillsborough, San Francisco không làm đèn đường, không mở cửa hàng, cửa hiệu. Việc này ngay cả thống đốc và Tổng thống cũng không thể can thiệp gì được. Cư dân ở thành phố này căn cứ vào đặc điểm địa lý đặc thù, nhu cầu cuộc sống của mình mà đã tự thông qua những điều ấy.

Năm 2006, Schwarzenegger, thống đốc bang California không đồng ý đặc xá miễn tội tử hình cho người da đen Williams bất chấp sự thỉnh nguyện của các đoàn thể quần chúng, thậm chí là can thiệp của Tổng thống. Cuối cùng bản án vẫn được thực thi. Do đó, ở Mỹ, các cấp chính quyền chỉ chịu trách nhiệm với cử tri theo khung của hiến pháp. Thống đốc không có quyền miễn nhiệm thị trưởng. Ngay cả Tổng thống cũng không có quyền miễn nhiệm thống đốc.

6. Tam quyền phân lập

Mỹ là quốc gia có ba cấp lập pháp: quốc gia, bang, thành phố (địa hạt), mỗi cấp ban hành luật pháp, quyền và trách nhiệm riêng của mình. Pháp luật quốc gia lấy nhân quyền làm nguyên tắc, quản lý các phương châm đối nội đối ngoại, các chính sách lớn. Luật pháp bang lấy nhân tính làm cơ sở, xử lý các tranh chấp dân sự, hình sự. Luật pháp thành phố (địa hạt) tôn trọng tình hình thực tế dân tình, giữ gìn bản sắc truyền thống.

Ba cấp lập pháp không phải quan hệ trên dưới trực thuộc, mà mỗi cấp phụ trách chức trách riêng của mình, cũng như cá dưới nước phân tầng rõ ràng, tầng trên, giữa, dưới, cũng có ba loại thức ăn khác nhau, không can thiệp lẫn nhau. Nếu bất chợt có tranh chấp xung đột, thì trái lại pháp luật cấp thấp hơn sẽ có tác dụng quyết định.

Đạo lý này cũng không khó giải thích, càng là luật pháp thấp hơn một cấp thì càng gần với người dân, hợp với tình người. Mà pháp luật cấp cao do tính trừu tượng của nó đã mất đi tính khả thi. Theo chiều dọc thì ba cấp lập pháp, mỗi cấp nắm giữ chức phận của mình. Theo chiều ngang thì pháp luật bang, pháp luật thành phố (địa hạt) cũng có khác nhau.

Đó là nguyên nhân vì sao nước Mỹ không có bộ giáo dục. Các luật hôn nhân, giao thông, thuế, dân sự, hình sự của các bang ít nhiều đều có sự khác nhau.

Hệ thống ấy nếu vận hành ở một quốc gia khác có lẽ sẽ gây loạn không chừng. Nhưng người Mỹ ở tầm lớn thì khẳng định nhân quyền, ở tầm trung thì thừa nhận nhân tính, ở tầm thấp hơn thì tôn trọng nguyên tắc địa phương, đã đáp ứng được mối quan hệ trên mọi lĩnh vực, đã vận hành chế độ ba cấp lập pháp thành thục điêu luyện.

Một nhà văn Trung Quốc sau khi đến Mỹ đã cảm khái nói: “Suốt 20 năm nay, càng đi sâu vào xã hội Mỹ, tôi không ngừng phát hiện thấy một sự thực rằng: thiết kế chế độ xã hội ở đây hoàn toàn là để giải quyết các loại vấn đề có thể xảy ra của nhân dân. Cũng có thể nói rằng, trong xã hội này, bất kể anh có xảy ra chuyện gì, rất khó mà cảm thấy mình lâm vào bước đường cùng, luôn luôn có con đường đang chờ đợi bạn”.

Có lẽ điều đó chính là lý do giải thích vì sao bất kể là nhân tài hay kẻ bất tài, người khôn hay kẻ dại cũng đều muốn di cư sang Mỹ. Đây chính là quốc gia mà bạn không bao giờ bị cảm thấy rơi vào bước đường cùng.

Hải Sơn biên dịch / ĐKN

 Làm thế nào sự tử tế của một kẻ xa lạ trong đệ nhị Thế Chiến (TC) đã giúp chúng ta có lý thuyết Big Bang.

Lời nói đầu: Trong thời đại mà rất nhiều người ÍCH KỶ và VÔ CẢM trước nỗi đau hay khó khăn của kẻ khác thì có câu chuyện rất cảm động, đầy ấp tình người của một chủ tiệm sơn ở Mỹ đã bảo lãnh một gia đình mà y ko quen biết -- đang bị đàn áp bởi Đức Quốc Xã dưới thời Hitler. Sau đây là câu chuyện.

====

"Nhà vật lý gốc Đức Arno Penzias đã thoát khỏi Holocaust với sự giúp đỡ của một ân nhân mà ông chưa bao giờ gặp. Sự giúp đỡ bí mật này đã làm thay đổi đời ông--và hiểu biết của chúng ta về vũ trụ này.

Tạm dịch từ bài viết của Katie Sanders, đăng ngày 8/6/2022 trên National Geographic.

Vào một ngày trước đệ nhị TC, chủ một tiệm bán sơn ở Belleville, bang New Jersey nghe tiếng gõ cửa dồn dập (frantic). Đó là một di dân Đức 28 tuổi có tên Leo Gelbart, y đang đến từng nhà, khẩn cầu các thành viên của cộng đồng Do Thái (Jewish) trong TP. "Gia đình này cần ra khỏi Đức, và tôi ko đủ tiền để giúp. Ông có thể giúp ko?" Gelbart đã hỏi. Y đưa cho chủ tiệm một tấm ảnh trắng đen của bạn y tại Munich, Đức: một cặp đẹp đôi có tên Karl và Justine Penzias, với hai con trai Arno và Guenther, 6 và 4 tuổi. Với việc ngày càng gia tăng bức hại và bỏ tù người Do Thái của chế độ Đức Quốc Xã của Hitler, gia đình Penzias phải bỏ xứ (flee) hay đến trại tập trung. Nhưng để di cư đến Mỹ, họ cần vài tờ cam kết (affidavit) bảo trợ --đây là những giấy xác nhận (vouch) rằng họ có một thân nhân và một căn bản về tài chánh tại Mỹ. Gelbart sẽ khai gian (falsely state) rằng bạn y Karl Penzias là em họ (cousin). Nhưng là một kẻ hầu bàn, y ko đủ tiền để đủ điều kiện làm người bảo trợ (sponsor) cho gia đình bạn y. Do vậy y đang cố gắng tìm ai đó ký tờ cam kết thứ hai để nhận bảo trợ gia đình Penzias về tài chánh.

Người chủ tiệm sơn 52 tuổi này nói sẽ giúp. "Tôi vui lòng bảo trợ họ cho tới khi họ tự chủ về tài chánh," ông viết trên tờ cam kết. Từ Đức, Karl Penzias cực kỳ biết ơn, nhờ Gelbart chuyển lời tới ông chủ tiệm sơn, rằng gia đình họ chỉ cần bảo trợ trên giấy tờ và sẽ bày tỏ sự biết ơn bằng cách ko bao giờ tiếp xúc với ông.

Người anh của hai đứa nhỏ trong hình là Arno Penzias, nay đã 89 tuổi. Là một nhà thiên văn, từng được giải Nobel, nay đã nghỉ hưu và sống tại bắc Cali. Ông ra đời tại Đức năm 1933, khi Hitler nắm chính quyền. Năm 1938 gia đình ông và những người Do Thái khác, mang hộ chiếu (passport) Ba-Lan, buộc phải lên tàu để trục xuất tới Ba Lan. Những xe lửa đã hoãn lại, và Ba Lan đã vô hiệu hóa (invalidate) những hộ chiếu này trước khi xe lửa tới biên giới.

Năm 1939, họ đã vội vả sắp xếp mọi thứ để rời Đức tới Mỹ. Karl Penzias gửi hai con nhỏ tới Anh theo chương trình Kindertpassport -- một cố gắng của Anh nhằm chuyên chỡ 10.000 trẻ em, phần lớn là Do Thái, ra khỏi Đức.

Hai đứa trẻ sau đó đã được gửi từ một viện mồ côi toàn con gái ở London tới hai gia đình nhận con nuôi (foster family) khác nhau. Trong khi Đức Quốc Xã, còn gọi là Nazi, gia tốc chiến dịch diệt chủng, vợ chồng Karl và Justine Penzias, cuối cùng đã đến Anh để đoàn tụ với con và sau đó đến Mỹ bằng tàu. Gia đình họ đã gặp giông bão và tàu ngầm Đức khi vượt Đại Tây Dương. Ngày 3/1/1940, họ đã tới TP New York.

Gia đình Penzias đã định cư tại Bronx, nơi hai đứa nhỏ bắt đầu đi học. Arno tốt nghiệp trường trung học Brooklyn Technical và City College. Y phục vụ trong ngành truyền tin của Lục quân Mỹ, sau đó có bằng tiến sĩ về vật lý tại ĐH Columbia. Ông làm việc cho Bell Laboratories và, trong TN 1960, đã cùng đồng nghiệp Robert Wilson đồng khám phá bức xạ nền vi sóng vũ trụ (cosmic microwave background radiation), điều này đã xác nhận lý thuyết về vũ trụ học Big Bang (Big Bang theory of cosmology). Họ đã chia xẻ giải Nobel về vật lý năm 1978 về khám phá này.

. . .

Nhưng việc cảm ơn người mà chữ ký của y đã giúp gia đình này tới Mỹ ko dễ thực hiện (feasible). Cha của nhà bác học Arno Penzias đã hứa ko bao giờ tiếp xúc với người ký tờ cam kết, và ông giữ lời. Những chi tiết về người giúp ông vẫn là một bí mật.

Và năm 2012, David Penzias, con trai của nhà bác học đã tìm thấy một phong bì trong một số giấy tờ của gia đình. Bên trong là một bản sao của tờ cam kết ký bởi một người tên Barnet Yudin. David đã sốc khi đọc thông tin sau: Barnet có lợi tức 125 đô mỗi tuần và sống ở tầng trên của tiệm sơn và y có 2.000 đô trong tài khoản ngân hàng.

Con người này ko chỉ bảo lãnh cho một gia đình mà y ko quen biết, y còn cố gắng hết sức để làm điều đó. Vậy ông ta là ai?

Sau khi tìm kiếm trên mạng, David Penzias đã gọi một số phone có tên Robert Yudin tại New Yersey, mà y chắc chắn là cháu nội của Barnet Yudin. Qua tiếp xúc này, y biết Barnet đã chết vì ung thư năm 1950. Vợ ông, con trai và con gái cũng đã chết, và người cháu nội này ko có bất cứ giấy tờ gì của ông nội nói về việc đã giúp đỡ một gia đình Đức. Nhưng nhờ con trai nhà bác học tìm thấy phong bì mọi việc đã đưa ra ánh sáng.

Sở dĩ ông chủ tiệm sơn Barnet Yudin đã hết lòng giúp đỡ gia đình của nhà bác học Arno Penzias vì ông đã từng là di dân rời Nga vì là gốc Do Thái. Sanh năm 1886 tại Nga, ông đã hy vọng thành bác sĩ. Ông đã thi đậu vào trường y nhưng bị từ chối, vì gốc Do Thái. Ông rời Nga đi Mỹ bằng con đường Bắc Âu năm 1906. Sau khi định cư tại New Yersey, ông đã bán sơn bằng một xe đẩy (pushcart), và cuối cùng với vợ làm chủ một tiệm sơn phát đạt.

Cháu nội gái của Barnet là Sydney Neuwirth, một nghệ sĩ hồi hưu ở Princeton New Yersey, đã lớn lên trong một căn phòng của nhà ông nội, nằm ngay trên tiệm sơn. Trong khi lật xem những hình ảnh, thư từ, và những bài cắt từ báo (newspaper clipping) kể về cuộc đời của ông bà, cô càng hiểu rõ hơn về ông nội và gia đình mà ông đã giúp. "Ông đã biết rằng nếu ông ko giúp họ, sẽ giống như việc thấy kẻ sắp chết đuối mà ngó lơ," cô nói. "Đây là cách mà ông giúp. Ông đã luôn luôn muốn giúp đỡ kẻ khác." Trong khi cô đọc về cuộc chiến đang diển ra tại Ukraine -- và hậu quả là khủng hoảng về người tị nạn, lớn nhứt Âu Châu kể từ đệ nhị Thế Chiến -- cô càng thấy có nhiều triển vọng hơn.

Gần tám thập niên sau khi Barnet ký tờ cam kết, gia đình của ông nhận lời của David Penzias để họp mặt với nhau. Trừ nhà bác học ko có mặt vì lý do sức khỏe, người em trai và cháu của ông đã bay tới New Yersey để họp mặt tại nhà của cháu nội của Barnet. Trong buổi tiệc, cháu nội của nhà bác học Arno Penzias đã nói: "Cả gia đình chúng tôi đã ko có mặt tại Mỹ nếu ko có Barnet Yudin."

 Ý nghĩa của số 10: Bánh Xe Định Mạng (The Wheel of Fortune)

"Số 10 được tượng trưng bởi Isis và Osiris. Số của thăng trầm, tùy theo ước muốn cá nhân. Sự việc có thể tốt hay xấu, tùy theo hành động đã chọn.  Số 10 có thể kích thích (arousing) những đáp ứng (responses) quá mức trong tình yêu hoặc thù hận – kính trọng hay sợ hãi. Không có biên giới rõ rệt giữa danh dự và tủi nhục. 10 là tượng trưng của Tình yêu và Ánh sáng, có thể tạo ra tất cả những gì bạn có thể tưởng tượng hoặc hình dung (imagined).  Hãy tưởng tượng  (image) một điều gì đó và ra lịnh/quyết định (ordain), nó sẽ thành hiện thực (materialize). Quyền lực để bày tỏ những quan niệm có tính sáng tạo (creative concepts) trở thành  thực tế là cố hữu (inherent), nhưng quyền lực này phải được dùng với sự khôn ngoan, bởi vì quyền lực của sự sáng tạo tuyệt đối này cũng chứa đựng quyền lực đối nghịch (polarity power) của sự hủy diệt tuyệt đối. Tự làm chủ mình (self-discipline) và lòng thương người vô hạn (infinite compassion) phải đi kèm quyền lực thứ nhứt để tránh thảm kịch của quyền lực thứ hai. Kỷ luật (Discipline) phải đi trước Thực thi quyền hành (Dominion). Bất hạnh thay, một số người thuộc nhóm 10 đã không thực hiện được quyền lực đầy tiềm năng này, và kết quả là đã ấp ủ (harbor) những cảm xúc thất vọng khó lay chuyển (deep-seated), đã làm cho họ cảm thấy không thỏa mản (unfulfilled), và thỉnh thoảng đã bày tỏa  sự hơi hãnh diện và kiêu căng để che dấu những cảm giác tự ty không cần thiết"./.

 

Cha mẹ Mỹ dạy trẻ đầu tư cổ phiếu

Có lần, bạn hỏi Emmanuel Rodriguez tại sao chưa có máy chơi game Nintendo. Cậu bé 7 tuổi nói mình sở hữu một thứ tốt hơn: Cổ phiếu của Nintendo.

Người bạn nhìn chằm chằm với vẻ hoài nghi, nhưng đó là sự thật. Cậu bé nắm giữ số cổ phiếu Nintendo trị giá khoảng 178 USD. Cha của Emmanuel, Sebastian Rodriguez cho biết: "Đây là một phần kế hoạch dạy con cách kiếm tiền thông minh để tiêu vặt của vợ chồng tôi" .

Gia đình anh Sebastian không đơn độc. Nhiều cha mẹ Mỹ đang sử dụng các nền tảng giao dịch để giới thiệu con về thị trường. Một số người lớn cho biết từng chán nản với chủ đề này khi còn nhỏ và khi phải đưa ra các quyết định tài chính khiến bản thân hối hận. Vì vậy, họ muốn giúp con cái tránh được sai lầm tương tự bằng cách dạy con đầu tư, mỗi lần ít nhất 5 USD, thậm chí khuyến khích trẻ đầu tư vào những thời điểm khó khăn.

Những gia đình này cũng góp phần đẩy lùi sự bất bình đẳng ở nhiều quốc gia giàu nhất thế giới, nơi 1% các hộ gia đình trong nhóm giàu có kiểm soát hơn một phần ba tài sản.

Đầu tư là chìa khóa để tăng tài sản. Tuy nhiên, chỉ 56% người trưởng thành ở Mỹ sở hữu cổ phiếu. Trong số các gia đình kiếm được dưới 40.000 USD một năm, tỷ lệ này là 24%.

Loaded: 28.01%

"Tôi không biết gì về đầu tư cho đến khi 20 tuổi. Tôi luôn nghĩ đó là thứ dành cho giới thượng lưu", Janice Laset-Parkerson, một bà mẹ sống ở ngoại ô Portland, Oregon cho biết. Khi có con, cô ấy muốn dạy chúng "đầu tư không đáng sợ".

Có các kiến thức về kinh tế, đầu tư, trẻ sẽ có kĩ năng quản lí tài chính tốt và thêm cơ hội thành công trong tương lai. Ảnh minh họaToday.com

Có một số bằng chứng cho thấy nhiều gia đình đã ý thức được tầm quan trọng của giáo dục đầu tư tài chính sớm. Trên Public.com, một nền tảng đầu tư cho phép người dùng mua cổ phiếu nhỏ lẻ, các bài đăng về chủ đề gia đình - bao gồm cách dạy trẻ em về cổ phiếu - tăng gần gấp đôi trong tháng qua.

Đơn vị này cho biết số lượng người đăng ký trên Learn & Earn, một ứng dụng thưởng cho sinh viên hoàn thành khóa học bằng tiền mặt được đầu tư vào thị trường, tăng 176% kể từ tháng 5. Và nhiều cha mẹ đang thảo luận trên Reddit cách giải thích các khái niệm liên quan đến cổ tức để trẻ thích thú.

Đối với Chris Kloch, sống gần Buffalo, New York, đó là cách giúp con có những khởi đầu thuận lợi mà mình không có. Mỗi chủ nhật, anh ngồi cùng hai con út Alexander và Juliette, thảo luận về việc mua 5 USD cổ phần của công ty mà họ biết.

Lựa chọn của bọn trẻ là một công ty bán lẻ thức ăn cho vật nuôi và công ty đồ chơi khổng lồ Mattel Inc. Từ năm lên 6 tuổi, Juliette đã muốn trở thành bác sĩ thú y.

"Ngay sau khi chúng tôi tiến hành, con trai tôi nói 'họ sẽ gửi cho bọn con những chiếc xe đồ chơi vì sở hữu một phần của công ty? Tôi đáp 'Không, không phải như vậy'", ông bố nói.

Klochs cũng sở hữu cổ phiếu của Super League Gaming. Khi cổ phiếu giảm mạnh vào đầu năm nay, ông bố có cơ hội thảo luận với con về sự thay đổi của thị trường và khái niệm "bắt đáy" (mua vào cổ phiếu sau khi thị trường hoặc cổ phiếu có một nhịp giảm giá mạnh với nhận định nó sẽ tăng giá trở lại và có chiết khấu cao)

"Người ta bán nó vì họ không có mục tiêu dài hạn. Nhưng chúng ta muốn giữ cổ phiếu đó trong 10 năm" Kloch giải thích với các con của mình. Điều đáng mừng là cổ phiếu của họ đã tăng hơn 37% kể từ đầu năm.

Cha mẹ của Emmanuel đang muốn dạy con không chỉ biết tiêu tiền. Gần đây, cậu bé đã chia 5 USD để mua một chiếc bánh kem của Starbucks và đầu tư một chút vào cổ phiếu của công ty này. "Tất nhiên, khoản đầu tư nhỏ này không thể khiến thằng bé giàu có. Mục đích của tôi là muốn giúp con thấy sự kiên nhẫn có thể được đến đáp và tiền có thể tăng lên", cha cậu bé nói.

Nhưng Laset-Parkerson, người mẹ ở Oregon cho rằng, việc dạy bọn trẻ kiên nhẫn ngồi yên sẽ có được phần thưởng xứng đáng là một nhiệm vụ không hề đơn giản.

Một ngày nọ, khi đang ngồi trên xe, con gái cô Fiona đã tranh luận với mẹ bằng những quan sát sâu sắc của mình. "Mẹ ơi, mẹ nói đầu tư không phải làm gì cả. Mẹ nói nó rất dễ. Nhưng mà mẹ phải chờ đợi và điều đó thật khó", cô bé nói.

Mac Gardner, một nhà lập kế hoạch tài chính và là tác giả của cuốn sách dành cho trẻ em "The Four Money Bears", cho rằng trẻ có được nhận định khôn ngoan như vậy chứng tỏ chúng có thể tiếp thu những bài học và thói quen tài chính sớm. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc sớm giáo dục con về tài chính.

Trong cuốn sách "The Four Money Bears", ông giới thiệu bốn chức năng của tiền thông qua các nhân vật chính: Spender Bear (Chi tiêu), Saver Bear (Tiết kiệm), Investor Bear (Đầu tư) và Giver Bear (Từ thiện). "Có một cậu bé nói muốn có một chiếc Maserati khi lớn lên, điều đó có nghĩa cậu phải là một chú gấu đầu tư - 'Investor Bear'. Chứng tỏ trẻ hiểu", ông nói.

Cha mẹ của Emmanuel đã rõ điều đó. Con trai họ có thể khiến người lớn phải ghen tị khi vững vàng đối diện với những sóng gió tài chính.

Khi mẹ cậu, Jenny Rodriguez, nói rằng một trong những cổ phiếu của chị đã mất giá, cậu bé đã khuyên mẹ không nên nghĩ nhiều. "Mẹ ơi, mẹ không cần phải buồn. Đó mới gọi là thị trường" cậu bé 7 tuổi nói, hệt như lời cha dạy.

Nhật Minh (Theo Bloomberg

NƯỚC MỸ QUA CÁI NHÌN CỦA TƯỚNG LƯU Á CHÂU

* Chủ nhiệm chính trị lực lượng Không quân của QK Bắc Kinh.

====

Hai nước Trung Hoa – Mỹ không có xung đột vi` lợi ích căn bản. Ngày nay, do lợi ích của Mỹ rải khắp toàn cầu nên 2 nước có xung đột. Nhưng chúng ta vẫn phải dùng tấm lòng đạo đức để bình xét sự vật chứ không thể kích động.

Đâu là chỗ thực sự đáng sợ của nước Mỹ?

Tuy rằng Mỹ có quân đội mạnh nhất thế giới, khoa học kỹ thuật tiến bộ nhất thế giới, nhưng tôi cho rằng những cái đó không đáng sợ.

Nghe nói máy bay tàng hình của Mỹ thường xuyên ra vào bầu trời Trung Quốc rất thoải mái, nhưng điều ấy chẳng có gì đáng sợ cả. Cái đáng sợ của họ không phải là những thứ ấy.

Năm 1972, tôi học ở Đại học Vũ Hán, lên lớp giờ chính trị. Một thầy giáo khoa chính trị nói: “Nước Mỹ là đại diện của các nước tư bản mục nát, suy tàn, đã sắp xuống mồ, hết hơi rồi.”

Tôi, một sinh viên công nông binh mặc bộ quân phục, đứng ngay lên phản bác: “Thưa thầy, em cảm thấy thầy nói không đúng ạ. Tuy rằng nước Mỹ không giống Trung Quốc là mặt trời nhô lên lúc 8- 9 giờ sáng, nhưng Mỹ cũng chẳng phải là mặt trời đang lặn gì gì đó, mà là mặt trời lúc giữa trưa ạ.”

Thầy giáo bực mình, tái mét mặt ấp úng nói: “Cái cậu học sinh này, sao dám nói thế hả!” Ông ấy không hỏi tôi tại sao lại nói thế, mà dùng một chữ “dám”. Lúc đó tôi thấy hết tâm trạng của ông.

Chính là cái nước tư bản mục ruỗng suy tàn ấy vào thập niên 90 thế kỷ trước đã lãnh đạo cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật mới nhất trên thế giới. Tôi tốt nghiệp đại học đúng vào lúc bắt đầu cải cách mở cửa. Tôi lại có một quan điểm: Nước Mỹ là quốc gia do hàng chục triệu con người đều rất yêu nước Mỹ. Hồi ấy rất nhiều người lãnh đạo TQ vừa chửi Mỹ vừa gửi con cái mình sang Mỹ. Một sự tương phản lớn!

Vậy thì cái đáng sợ của Mỹ là ở đâu? Tôi cảm thấy có ba điểm.

- Điểm thứ nhất, không thể coi thường cơ chế tinh anh của Mỹ. Chế độ cán bộ, chế độ tranh cử của Mỹ.

Bi kịch của Trung Quốc chúng ta: phần lớn tình hình là người có tư tưởng thì không quyết sách, người quyết sách thì không có tư tưởng. Có đầu óc thì không có chức vụ, có chức vụ thì không có đầu óc. Nước Mỹ ngược hẳn lại, cơ chế hình tháp của họ đưa được những người tinh anh lên. Nhờ thế:

1 – Là họ không mắc sai lầm;

2 – Là họ ít mắc sai lầm;

3 – Là mắc sai lầm thì có thể nhanh chóng sửa sai.

Chúng ta thì mắc sai lầm, thường xuyên mắc sai lầm, mắc sai lầm rồi thì rất khó sửa sai.

Mỹ dùng một hòn đảo Đài Loan nhỏ xíu để kiềm chế Trung Quốc chẵn nửa thế kỷ. Nước cờ này họ đi thật linh hoạt, thật thần kỳ. Một Đài Loan làm thay đổi hẳn sinh thái chính trị quốc tế.

Điều tôi lo ngại nhất là bộ khung chiến lược phát triển Trung Quốc trong thế kỷ mới sẽ vì vấn đề Đài Loan mà biến dạng. Ngày nay, đối với các dân tộc có thế mạnh thì tính quan trọng của lãnh thổ đã giảm nhiều, đã chuyển từ tìm kiếm lãnh thổ sang tìm kiếm thế mạnh của quốc gia.

Người Mỹ không có yêu cầu lãnh thổ đối với bất cứ quốc gia nào. Nước Mỹ không quan tâm lãnh thổ, toàn bộ những gì họ làm trong thế kỷ XX đều là để tạo thế. Tạo thế là gì? Ngoài sự lớn mạnh về kinh tế thì là lòng dân chứ còn gì nữa! Có lòng dân thì quốc gia có lực ngưng tụ, lãnh thổ mất rồi sẽ có thể lấy lại. Không có lòng dân thì khẳng định đất đai sở hữu sẽ bị mất.

Có nhà lãnh đạo quốc gia chỉ nhìn một bước. Nước Mỹ hành sự thường nhìn 10 bước. Vì thế cho nên mỗi sự kiện lớn toàn cầu xảy ra sau ngày Thế chiến II chấm dứt đều góp phần làm tăng cường địa vị nước Mỹ. Nếu chúng ta bị họ dắt mũi thì có thể sẽ mất hết mọi con bài chiến lược.

Tôi nhiều lần nói là trung tâm chiến lược của Mỹ sẽ không chuyển sang châu Á đâu, song điều đó không có nghĩa là Mỹ không bao vây Trung Quốc.

Rất nhiều bạn chỉ thấy Mỹ bao vây Trung Quốc về quân sự, cũng như rất nhiều người chỉ thấy khoảng cách chênh lệch về KHKT và trang bị vũ khí giữa 2 nước mà chưa nhìn thấy sự mất cân đối nghiêm trọng hơn sự lạc hậu về trang bị trên mặt chiến lược lớn, nhất là trên tầng nấc ngoại giao.

Sau vụ 11/9, Mỹ nhanh chóng chiếm Afghanistan trong vòng 2 tháng, từ phía Tây bao vây Trung Quốc. Sức ép quân sự của Nhật, Đài Loan, Ấn Độ cũng chẳng bớt đi. Xem ra chúng ta giành được từ vụ 11/9 một số lợi ích trước mắt, song các lợi ích đó không quá 1- 2 năm có thể biến mất. Tôi cho rằng bao vây chiến lược đối với Trung Quốc là một kiểu khác, không phải là quân sự mà là siêu việt quân sự. Bạn xem đấy, mấy năm gần đây các nước xung quanh Trung Quốc tới tấp thay đổi chế độ xã hội, biến thành cái gọi là quốc gia “dân chủ”. Nga, Mông Cổ thay đổi rồi, Kazakhstan thay đổi rồi.

Cộng thêm các nước trước đây như Hàn Quốc, Phillippines, Indonesia, lại cộng thêm vùng Đài Loan. Đối với Trung Quốc, sự đe doạ này còn ghê gớm hơn đe doạ quân sự. Đe doạ quân sự có thể là hiệu ứng ngắn hạn, còn việc bị cái gọi là các quốc gia “dân chủ” bao vây là hiệu ứng dài hạn.

Điểm thứ hai, sự độ lượng và khoan dung của nước Mỹ. Bạn nên sang châu Âu, sau đó sang Mỹ, bạn sẽ thấy một sự khác biệt lớn: Sáng sớm, các đường phố lớn ở châu Âu chẳng có người nào cả, còn tại Mỹ sáng sớm các phố lớn ngõ nhỏ đều có rất nhiều người tập thể dục, thậm chí cả ngày như thế. Tôi có một câu nói: Tập thể dục là một phẩm chất, tập thể dục đại diện cho một kiểu văn hoá khí thế hừng hực đi lên. Một quốc gia có sức sống hay không, chỉ cần xem có bao nhiêu người tập thể dục là biết. Người Mỹ có thể lấy quốc kỳ làm quần lót để mặc. Hồi ở Mỹ tôi có mua một chiếc quần cộc cờ sao vạch. Tôi thường xuyên mặc chiếc quần ấy. Tôi mặc nó là để khinh miệt nó, là để trút giận, là một dạng trút sự bực bội và thoả mãn về tâm lý. Người Mỹ mặc nó là sự trêu chọc bỡn cợt, bản chất khác. Người Mỹ có thể đốt quốc kỳ nước mình ngoài phố. Đới Húc nói: Nếu một quốc gia có thể đốt cả quốc kỳ của mình thì anh còn có lý do nào đi đốt quốc gia ấy nữa?

Điểm thứ ba, sức mạnh vĩ đại về tinh thần và đạo đức. Đây là điều đáng sợ nhất. Vụ 11/9 là một tai nạn. Khi tai hoạ ập đến, thể xác ngã xuống trước tiên, nhưng linh hồn vẫn đứng. Có dân tộc khi gặp tai nạn thể xác chưa ngã mà linh hồn đã đầu hàng.

Trong vụ 11/9 có xảy ra 3 sự việc đều có thể để chúng ta qua đó nhìn thấy sức mạnh của người Mỹ. Việc thứ nhất, sau khi phần trên toà nhà Thương mại thế giới bị máy bay đâm vào, lửa cháy đùng đùng, tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Khi mọi người ở tầng trên qua cửa thoát hiểm chạy xuống phía dưới, tình hình không rối loạn lắm.

Người ta đi xuống, lính cứu hoả xông lên trên. Họ nhường lối đi cho nhau mà không đâm vào nhau. Khi thấy có đàn bà, trẻ con hoặc người mù tới, mọi người tự động nhường lối đi để họ đi trước. Thậm chí còn nhường đường cho cả một chú chó cảnh. Một dân tộc tinh thần không cứng cáp tới mức nhất định thì dứt khoát không thể có hành vi như vậy. Đứng trước cái chết vẫn bình tĩnh như không, e rằng không phải là thánh nhân thì cũng gần với thánh nhân.

Việc thứ hai, hôm sau ngày 11/9, cả thế giới biết vụ này do bọn khủng bố người A Rập gây ra. Rất nhiều cửa hàng, tiệm ăn của người A Rập bị những người Mỹ tức giận đập phá. Một số thương nhân người A Rập cũng bị tấn công. Vào lúc đó có khá nhiều người Mỹ tự phát tổ chức đến đứng gác trước các cửa hiệu, tiệm ăn của người A Rập hoặc đến các khu người A Rập ở để tuần tra nhằm ngăn chặn xảy ra bi kịch tiếp theo.

Đó là một tinh thần thế nào nhỉ. Chúng ta thì từ xưa đã có truyền thống trả thù. Thành Đô nơi tôi ở, ngày xưa Đặng Ngải sau khi chiếm được Thành Đô, con trai của Bàng Đức giết sạch giá trẻ gái trai gia đình Quan Vũ. Trả thù đẫm máu, lịch sử loang lổ vết máu không bao giờ hết.

Việc thứ ba, chiếc máy bay Boeing 767 bị rơi ở Pennsylvania vốn dĩ bị không tặc dùng để đâm vào Nhà Trắng. Sau đấy hành khách trên máy bay vật lộn với bọn khủng bố nên mới làm máy bay rơi. Vì lúc ấy họ đã biết tin toà nhà Thương mại thế giới và Lầu Năm Góc bị máy bay đâm vào nên họ quyết định không thể không hành động, phải đấu tranh sống chết với bọn khủng bố. Cho dù trong tình hình ấy họ còn làm một chuyện thế này: Quyết định biểu quyết thông qua có nên chiến đấu với bọn khủng bố hay không. Trong giờ phút quan hệ tới sự sống chết ấy, họ cũng không cưỡng chế ý chí của mình lên người khác. Sau khi toàn thể mọi người đồng ý, họ mới đánh bọn không tặc.

Dân chủ là gì; Đây tức là dân chủ. Ý tưởng dân chủ đã thấm vào sinh mạng của họ, vào trong máu, trong xương cốt. Một dân tộc như thế mà không hưng thịnh thì ai hưng thịnh. Một dân tộc như thế không thống trị thế giới thì ai có thể thống trị thế giới.