TRẬN MẬU THÂN 1968 TẠI TỈNH LỴ NHA TRANG CỦA TỈNH KHÁNH HÒA 

- Dù khu vực quân sự có nhà của trung tá Lê Khánh, tỉnh trưởng Khánh Hòa, bị địch chiếm, nhưng do họ ko biết nhà của ông ở đâu nên ông và gia đình đã thoát chết. Sau đó, khi khu vực này bị quân chánh phủ tấn công để tái chiếm, ông đã trốn thoát và chỉ huy cuộc cuộc phản công để vãn hồi tình hình. 

Sau đây là phần chuyển ngữ từ trang 282 - 287 của sách Staying the Course của Erik Villard.

. . .

"Mục tiêu chánh yếu của tướng CS Chu Huy Mân tại tỉnh Khánh Hòa là Nha Trang. Thành phố này nằm ở đầu phía bắc của một hòn đảo dài 6 km và rộng 3 km, mặt đông tiếp giáp với biển Đông, phía bắc và phía nam là hai cửa sông, phía tây là một con sông. QL-1 đi vào tp từ phía tây, đi qua một hành lang gồm những cánh đồng bị kẹp giữa (sandwich) những đồi núi ven biển ở phía bắc và nam của Nha Trang, xem bản đồ. Hầu như mọi đất đai có thể xử dụng của khu vực đô thị (metropolitan) này đều được dùng làm doanh trại Mỹ, đặc biệt sân bay C-130 và Trại McDermott, nơi đồn trú của BCH của Liên đoàn 5 LLĐB Mỹ và BCH của LLĐB VNCH. 

Các lực lượng Việt Mỹ ở Nha Trang, cũng như phần lớn các thành phố Nam VN, đã có một kế hoạch phòng thủ chung ghi rõ những trách nhiệm về an ninh, những sắp xếp về chỉ huy và kiểm soát, và những thủ tục về chia sẻ tình báo. Ngoài chức vụ huy trưởng của LLĐB Nam VN, chuẩn tướng Đoàn văn Quảng, còn giữ chức quân trấn trưởng Nha Trang và tư lịnh biệt khu Nha Trang. Chỉ huy trưởng của Liên đoàn 5 LLĐB Mỹ, đại tá Jonathan Ladd, chỉ huy việc phòng thủ các các căn cứ Mỹ. Tỉnh trưởng tỉnh Khánh Hòa, trung tá Lê Khánh, chỉ huy các đơn vị diện địa trong các quận kế cận. Ông đã phối hợp các hoạt động của họ với sđ 9 của quân đội Đại Hàn, hay sđ "Bạch Mã", mà BTL đặt tại quận lỵ Ninh Hòa 20 km phía bắc của Nha Trang. 

Liên quân Việt Mỹ đã tổng dượt (rehearse) kế hoạch phòng chủ chung vào ngày 26/1, nhưng ko hệ thống nào là toàn hảo. Vào ngày 28 hay 29 tháng 1, cảnh sát Nam VN bắt được một cán bộ VC và tên này khai báo rằng địch đã có ý định tấn công tp này vào một lúc nào trong tương lai gần. Cảnh sát liền nhanh chóng thảo một báo cáo và gửi đến cố vấn Mỹ của họ. Viên chức này liền báo lên cấp trên, nhưng ai đó trong các cấp trên của y đã ko hiểu ý nghĩa của báo cáo này, nên đã để yên trên bàn, và chỉ gửi cho BCH của đại tá Ladd sau khi trận chiến kết thúc. Do sự sơ suất (oversight) này, các doanh trại của Mỹ tại Nha Trang chỉ báo động bình thường khi hưu chiến nhân dịp Tết bắt đầu giữa đêm, 29-30 tháng 1.

Bốn mươi phút sau đó, sáu đạn cối 82-ly đã nổ ở phía tây của sân bay. Đại tá Ladd ra lịnh báo động vàng, xem bản đồ.                   

Máy bay vận tải bay lên trời để phóng hỏa châu hầu tìm vị trí súng cối, nhưng ko thấy gì hết. Sau 30 phút ko có động tỉnh (uneventful) gì, Ladd hủy bỏ (rescind) báo động vàng.

Nhưng các doanh trại của Nam VN ở phía tây tp đang bị tấn công. Sau khi âm thầm chiếm Thích Ca Phật Đài, một ngọn đồi nổi tiếng vì có tượng Phật lớn màu trắng trên đỉnh, đại đội 1 của TĐ 7 trung đoàn 18 csbv, và đại đội 88 đặc công đã tấn công đài phát thanh Nha Trang. 21 người lính ĐPQ bên trong doanh trại có tường rào này đã ko thể gọi cầu cứu vì địch quân đã cắt đường dây điện thoại. Một trận đánh thứ hai đã nổ ra cách đó vài trăm mét về phía nam khi đại đội T89 đặc công cố gắng tấn công đài truyền tin của Nam VN và trại giam của tp. 

Một giờ đã trôi qua trước khi BCH của Ladd biết rằng tp bị tấn công. Lúc 01:40 sáng, một số xe taxi và xe đò nhỏ đã ngừng trước BCH tiểu khu Khánh Hòa, mà bên kia đường là Toán Cố Vấn 35 của MACV, xem hình, và cách đó một khu phố về phía bắc là tòa hành chánh. 

Khoảng 60 VC thuộc các đại đội K90, K91, và K92 phóng ra khỏi (pile out) các xe này và tấn công tòa hành chánh và BCH tiểu khu. Toán 35 Cố Vấn MACV gửi một báo động tới Trại Dermott. Tướng Quảng ngay lập tức đã ra lịnh cho lực lượng ứng chiến của ông-một đại đội Mike Force dưới quyền của Toán A-503 của LLĐB Mỹ, rời khỏi doanh trại vài phút sau đó.

Vào lúc đó, trận chiến ở BCH tiểu khu và tòa hành chánh tỉnh đã kết thúc. Mười lăm lính Nam VN đã tử trận khi cố gắng bảo vệ hai doanh trại này; khoảng 30 người khác bị thương. Một số người đã bị đặc công bắt làm tù binh trong đó có ba cố vấn Mỹ làm việc tại tiểu khu. Trung tá Lê Khánh và gia đình may mắn thoát nạn chỉ vì quân tấn công đã ko lục soát nhà của ông vì nghĩ rằng nhà này quá nhỏ để một nhân vật quan trọng ở. 

Mười lăm phút sau đó, đại tá Ladd đã nhận một cảnh báo khác, lần này từ BTL của Lực lượng I Dã chiến. Một số địch quân đã được phát hiện gần Trại Roberts, một doanh trại của sĩ quan Mỹ và Đại Hàn, xem hình.      

Lực lượng địch này, khoảng 50 lính CSBV thuộc đại đội 1 TĐ 7 trung đoàn 18B, trong khi đi tới tòa hành chánh, do ko biết đã đi ngang Trại Roberts này. Lính gác người Mỹ và Đại Hàn tại đây đã nhanh chóng tấn công địch quân. Vì bị chận đánh, quân csbv đã trốn trong một tòa nhà-mà vô tình lại nằm kế nhà riêng của tham mưu trưởng quân Đại Hàn tại VN. Quân đồng minh đã bao vây tòa nhà này và trận đánh bắt đầu. Nói thêm: Vì quân của Đại Hàn hoạt động trong các tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên và Bình Định nên tham mưu trưởng của quân đội Đại Hàn sống tại tỉnh Khánh Hòa -- Người dịch.

Tin tức đã tới Trại Dermott rằng Ninh Hòa, 20 km ở phía bắc, cũng bị tấn công, nhưng quận trưởng có vẻ làm chủ tình hình. Lực lượng tấn công, sau này mới biết là đại đội 11 của trung đoàn 18B của csbv và đại đội H71 quân địa phương, đã rút lui khỏi Ninh Hòa sau đó vào buổi sáng khi trực thăng đã đổ xuống vài đại đội của trung đoàn 29 bộ binh của Đại Hàn, trên đường trở về căn cứ của họ tại Nha Trang.

Trở lại với đại đội Mike Force của tướng Quảng, thuộc Toán 503 LLĐB Mỹ, đã tới doanh trại của BCH tiểu khu vào khoảng 02:30 sáng. Sau khi cứu ba quân nhân thuộc toán cố vấn, mà doanh trại của họ gần đó ko bị tấn công, lính Mike Force và các cố vấn Mỹ đã tái chiếm BCH tiểu khu sau một trận trận đánh ác liệt. Các đặc công còn lại rút về một tòa nhà ở cách đó một khu phố về phía bắc. Vị trí này khó nuốt đối với lính Mike Force. Không để bọn đặc công trốn thoát, tướng Quảng, đã giao nhiệm vụ này cho hai đại đội của TĐ 91 Biệt Cách Dù (91st Ranger Battalion) của Nam VN, một đv đang dưỡng quân và bổ sung quân số ở doanh trại của họ. Nói thêm: Theo hồi ký của cựu thiếu tá Trương văn Út hay Út Bạch Lan, đầu năm Mậu Thân 1968, khi chỉ là một thiếu úy mới ra trường, ông đã cùng đồng đội thuộc đv này, đánh nhau với các đv CS tại Nha Trang -- người dịch.

Để đối phó với VC ở phía tây Nha Trang, tướng Quảng đã gọi hai đại đội trang bị nhẹ của người Thượng đang hành quân ở vùng quê ở tây bắc tp. Khi gần tới ngoại ô của Nha Trang, họ đã đụng độ với lực lượng án ngữ của TĐ 8 trung đoàn 18B. Một vài phi xuất yểm trợ và sự gan dạ của họ đã khiến địch rút khỏi vị trí này. Thay về rút vào tp để hợp lực cùng với các đồng chí (comrade) của họ, những lính csbv này đã bảo toàn lực lượng bằng cách rút về các đồi núi ở phía tây. 

Hai đại đội trang bị nhẹ này đã vào tp khi mặt trời bắt đầu mọc. Sau khi bắt tay với một đại đội Mike Force, chỉ huy bởi Toán A-502 LLĐB Mỹ, vừa được trực thăng vận từ Động Ba Thìn, 20 km nam của Nha Trang, đoàn quân này đã bao vây khu vực lân cận của đồi Thích Ca Phật Đài và bắt đầu săn lùng hơn 200 địch quân đang lẩn trốn (on the loose) ở đây.

Trong khi cuộc chiến vẫn tiếp tục ở rìa phía tây của tp, quân đồng minh đã dọn dẹp (mop up) tàn quân địch ở nội ô của Nha Trang. Liên quân Đại Hàn và Mỹ đã lục soát (clear) tòa nhà mà trước đây địch chiếm giữ ở kế Trại Roberts, và gần như quét sạch đại đội 1 của tđ 7 trung đoàn 18. Tám khu phố về phía bắc của tòa hành chánh tỉnh, TĐ 91 biệt cách dù đã tiếp cận tàn quân của hai đại đội đặc công K90 và K91. Khoảng 9 g sáng, trung tá Lê Khánh, lợi dụng chu vi phòng thủ của địch co cụm, đã trốn khỏi nhà của ông, và kế đó chỉ huy một thiết vận xa-- mà chủ yếu là ông có thể dùng khẩu đại liên 50 hay 12.7 ly của xe này-- và từ đây đã điều khiển trận đánh này tới khi người lính đặc công cuối cùng bị bắn gục khoảng 12g trưa. Đối với người lính TĐ 91 biệt cách, chiến thắng này đã ko hề rẻ khi 18 người đã hy sinh, bao gồm tiểu đoàn trưởng, và một đại đội trưởng. Nói thêm: Trong hồi ký của thiếu tá Trương văn Út có nhắc tên 2 vị này, đó là thiếu tá Lê như Tú và đại úy Nguyễn văn Tùng, chỉ huy đại đội 4 -- người dịch.

Sau khi nghỉ ngơi một thời gian ngắn để tái tổ chức, hai đại đội biệt cách này đã tham chiến ở Thích Ca Phật Đài. Địch quân đã rút khỏi đồi này sau đó vào buổi tối, nhưng trở lại vào đêm sau, nhưng đã bị truy kích (chase off) bởi bộ binh Nam VN và trực thăng võ trang Mỹ vào sáng 1/2. Sau đó trung tá Khánh đã ra lịnh cho các đơn vị lính Thượng và một đại đội bộ binh Đại Hàn lục soát cẩn thận khắp Nha Trang. Kết quả chỉ bắt được vài tàn quân VC. Ngày 4/2, tỉnh trưởng Khánh Hòa tuyên bố tp an toàn.

Trận chiến tại Nha Trang đã khiến 74 quân đồng minh hy sinh, phần lớn là Nam VN. Đối phương có 247 chết và 76 tù binh. TĐ 7 trung đoàn 18 đã bị cạn kiệt (gutted); các đại đội K90 và K91 đặc công ko còn tồn tại. Xử dụng tin mật báo (tip) từ dân thường và lời khai từ tù binh, các giới chức của chính quyền đã nhận dạng và bắt gần như mọi thành viên trong đảng ủy của thành phố Nha Trang./.

. . . 

San Jose ngày 2 tháng 6 2023.

Tài Trần

 Đọc thêm: 

Lính của sđ 1 không kỵ ráp trực thăng khổng lồ CH-54 tại Nha Trang.

 GIẨM ĐẠP KINH HOÀNG XẢY RA TẠI BẾN TÀU Ở NHA TRANG, CAM RANH TRONG NHỮNG NGÀY ĐẦU THÁNG TƯ 1975. 

Tạm dịch vài trích đoạn từ trang 351-356 của sách Black April.

. . . 

"Dù những ý định tốt của Phú, sự hỗn loạn (bedlam) ở Đà Nẳng đã tái hiện tại Nha Trang. TP này đang tan rả từng mảnh (come apart at the seams). Khoảng 9 giờ sáng NGÀY MỘT THÁNG TƯ, gần 1.100 quân phạm đang bị giam giữ ở quân lao vì những tội khác nhau đã trấn áp các lính canh và tràn vào tp. Họ đã xông vào nhà cửa và ngôi chợ dọc theo đường chánh (đường Độc Lập) của Nha Trang. Chẳng bao lâu chợ bị bốc cháy. Những tên hôi của đã lấy xe hơi và xe gắn máy, và nhiều kẻ đã cướp bất cứ thường dân nào mà chúng gặp. Dân Nha Trang đã rời bỏ tp để trốn tránh những kẻ tội phạm hung hăn (rampage) này. Một sĩ quan VNCH sau này đã viết, "Quang cảnh hỗn loạn đã hình như liên tục diển ra trước mắt vì. . . hàng ngàn người đổ ra QL-1. . . Cứ đi khoảng 10 mét là dòng người và xe phải ngừng lại. TP Nha Trang, từng được ví như cô gái ở tuổi 16 xuân thì, nay đã mang một dáng vẻ ảm đạm (dismal). Phần lớn các cửa hàng... tan hoang. Một vài tiệm vẫn còn cháy: một số tiệm thì tường đổ xuống, và cửa tiệm đã tan nát hay bị bắn bể do súng đạn. . . đường xá bao phủ bởi rác và cây cối ngả đổ."

Nhiều người đã chạy ra bến tàu của TP, còn gọi là Bến Đá (Stone Pier), để tới tàu của hải quân (HQ) Việt Nam Cộng Hòa. Sau 75, một phụ nữ tên Trần Thị Minh cảnh, từng sống ở Nha Trang, đã viết về những ngày này. Bà đã kể lại về nỗi sợ CS đã khiến họ phải bỏ chạy: "Tối nay chúng tôi đang chạy trong một cơn kinh hoàng tột độ lấn át mọi nhu cầu, mọi cân nhắc khác. Những người khác cũng chạy kế chúng tôi nhưng chúng tôi hầu như ko để ý đến họ trong lúc chúng tôi chạy như điên ra biển. Bạn biến thành thù; láng giềng cũng trở thành kẻ thù vì chúng tôi đổ xô để tìm lối thoát. Biển là nguồn hy vọng duy nhứt của chúng tôi. . . Chúng tôi đã bỏ lại mọi thứ trừ vài túi đựng quần áo và những nữ trang mà chúng tôi có thể dấu trên người để đổi lấy thức ăn hay chỗ ở, hay mạng sống của chúng tôi." Nói thêm: Bà này khi sang Mỹ đã tự xuất bản một quyển sách có tựa "The Book of Canh: Memoirs of a Vietnamese Woman, Physician, CIA Informant, People's Salvation army Commander-in-Chief, and Prisoner of War" (Sách của Cảnh: Hồi ký của một Phụ nữ Việt Nam, Bác sĩ, Người Cung cấp Tin cho CIA, Tổng Tư lịnh Đạo quân Cứu rỗi Nhân dân, và Tù binh Chiến tranh). In tại Milford Connecticut, 1996. 

Đối với những người dân chạy loạn này, cơn ác mộng của Huế, Đà Nẳng, và Chu Lai đã tái hiện tại Nha Trang. Tàu LSM Hàn Giang (HQ-401), đậu ở bến này, đã nhanh chóng bị tràn ngập bởi hàng trăm, hàng ngàn dân thường dành nhau lên tàu. Bà Cảnh viết, "Từ nơi nào đó trong nơi sâu kín của ký ức, bản năng thú vật đã lấn át lương tâm con người, và luật của sống còn đã thúc đẩy đám đông này. Kẻ yếu hơn đã ngả xuống và bị đá (kick) qua một bên bởi kẻ mạnh hơn; kẻ chậm hơn đã trở thành con mồi của kẻ nhanh hơn. Tiếng la thét và kêu khóc đã trộn lẫn thành một điệp khúc đơn điệu của nỗi tuyệt vọng của con người. . . (Ở trên tàu), đám đông kinh hãi này đã chuyển động như một khối lượng khổng lồ. . . Hành lý và túi xách đã bị ném qua một bên trong cơn đổ xô điên cuồng để tìm chỗ an toàn. . . Những kẻ yếu sức đã ngả xuống và. . . bị giẫm đạp (stample) tới chết bởi đám đông đang chen lấn. Người ta đã leo lên tàu như kiến bu lên kẹo. Trẻ em bị tuột khỏi tay cha mẹ, và rồi bị đè bẹp hay đẩy rớt xuống biển. Lên được tàu cũng ko khá hơn. Người ta tràn lên càng lúc càng nhiều. Những xác chết bị đá qua một bên như búp-bê hư sau khi đã bị giẫm chết. Không có sự thương xót (mercy); ko ai để ý đến ai hết."

Tàu đầy người nhanh chóng đến nỗi bắt đầu nghiêng (list), buộc thuyền trưởng tách bến. Thấy đám đông thường dân hoảng loạn (clamor), và đầy ắp ký ức về thảm kịch khủng khiếp ở Đà Nẳng, tư lịnh HQ tại địa phương ko cho thêm tàu cặp bến vào Nha Trang. Chẳng bao lâu họ nhổ neo và chạy về Cam Ranh. 

. . .

Tàu Pionner Commander từ Đà Nẳng đã tới Cam Ranh NGÀY MỘT THÁNG TƯ. Cam Ranh đã được xem như một nơi rất an toàn cho quân và dân miền Nam đã được chuyên chỡ từ QK-1 bởi BTL Hải Vận Quân sự Mỹ (American Military Sealift Command hay MSC). Dù viên thuyền trưởng con tàu kể trên đã liên tục báo cáo với BCH của MSC về một toán cướp bóc đang khủng bố dân chúng trên tàu, nhưng ko ai ở SG báo động cho Cam Ranh biết. Khi tàu này cặp bến, những tên cướp này đã xuống tàu và làm loạn (rampage). Chúng đã dễ dàng khống chế lính canh của BCH 5 Tiếp Vận, cướp một số xe, và bắn và làm bị thương nặng chỉ huy trưởng của trung tâm tiếp vận này, khi ông này đã cố gắng ko cho chúng cướp các xe của ông. Những tên hôi của này đã lập thành một đội quân và hướng về nam tới Phan Rang. 

Chỉ có vài người Mỹ vẫn còn làm việc ở cảng Cam Ranh--có thời rất tấp nập này. Họ được lịnh của MSC để trợ giúp di tản người tị nạn. Vì biết cướp bóc đang hoành hành trên các tàu Pionner Commander và Pionner Contender, MSC ra lịnh cho hai tàu này đổ người từ Đà nẳng xuống Cam Ranh và tiếp tục xuôi nam. Một chiếc tàu khác của MSC, chiếc Sgt. Andrew Miller, sẽ tiếp nhận những người tị nạn này. Tàu đến vào sáng HAI THÁNG TƯ và bắt đầu nhận người. Không có hoảng loạn, và những người tị nạn mệt mỏi ủ rũ (glumly) lên tàu. Sau đó vào buổi chiều, tàu đã tách bến và ra biển. Tuy nhiên, dòng người tị nạn đang chờ đợi, đã tiếp tục dài thêm. 

Chẳng bao lâu một chiếc khác của MSC, chiếc Greenville Victory, đã vào cảng, nhưng đã đậu xa bến tàu. Theo lịnh của MSC, họ đã dùng một xà lan, cột vào tàu kéo (tugboat) có tên Chitose Maru để đưa dân tị nạn ra tàu theo nhiều đợt. Tuy nhiên, vì bến tàu cao hơn xà lan 3 mét và vì tàu Greenville Victory  đèn rất sáng này đậu xa bờ, khiến dân tị nạn đã bắt đầu hoảng loạn. Trong khi xà lan tiến gần bến, những người tị nạn đã xô đẩy (jostle) làm những người đứng đầu hàng rơi xuống nước, và xà lan cán lên họ. Khi xà lan đã cặp bến, hàng lớp lớp người--người già, người trẻ, phụ nữ và trẻ con--bị xô đẩy từ bến tàu, rơi xuống xà lan ở khoảng cách 3 mét. Tiếng kêu la từ người bị thương và sợ hãi đã nhấn chìm (drown out) tiếng nói của thủy thủ đoàn kêu gọi mọi người giữ trật tự. 

Những gì đã xảy ra ở Nha Trang nay xảy ra ở Cam Ranh. Hàng trăm người đã nhảy xuống xà lan. Nhiều người đã bị đè nhẹp bởi sức nặng của quá nhiều người nhảy lên họ. Khi xà lan này đầy người, tàu kéo đưa nó ra chiếc Greenville Victory. Tới đây lại có một nguy hiểm mới. Những thuyền nhỏ của dân tị nạn cố gắng tới sát tàu Greenville Victory đã khiến tàu kéo ko thể tới gần tàu này. Trong khi tàu kéo cố gắng đưa xà lan sát tàu lớn, cơn sóng do nó tạo ra đã lật nhào một số thuyền nhỏ. Tắt máy, tàu kéo từ từ đẩy xà lan sát tàu lớn. Dùng lưới (để bốc dỡ hàng) thả bên hông tàu, người từ xà lan đã bắt đầu leo dây. Người từ những chiếc ghe nhỏ cũng cố gắng lên tàu. Nhiều người tuột tay và rớt xuống biển. Trẻ em và trẻ sơ sinh (infant) được đổ từ lưới xuống tàu Greenville Victory, nhưng nếu ko ai trên tàu chụp được chúng, chúng rơi xuống nước. Nhiều trẻ em và người lớn đã bị nghiền nát giữa hai thân tàu. 

Cảnh này đã lập lại suốt đêm. Một người Mỹ có mặt sau này đã viết: "Khi người tị nạn cuối cùng rời xà lan (trong chuyến đầu tiên), chỉ có những mảnh vụng rải rác trên boong của xà lan là bằng chứng của thảm kịch của con người mà cuộc di tản tạo ra. Chúng tôi đã rất đau khổ (agonize) về đau thương và mất mát này của quá nhiều người, và chúng tôi đã dằn vặt rằng chúng tôi đã ko thể kiểm soát được nỗi sợ hãi khủng khiếp đã khống chế người tị nạn. . . Đưa tàu trở lại bến tàu, chúng tôi chỉ có thể thấy lần nữa, hàng đợt người tị nạn, do hoảng loạn, đã rơi, đã chen lấn, đã xô đẩy, và đánh nhau để tìm đường xuống xà lan. Âm thanh hổn độn của động cơ và còi hú của tàu kéo, tiếng người kêu la... đã tràn ngập tai tôi. Cảnh tượng kinh hãi này đã là ác mộng và chỉ chấm dứt khi xà làn đầy người lần nữa." Nói thêm: xà lan đã ra vô nhiều lần để bốc người ở bến tàu. Vào giữa tối, tàu Greenville Victory đã đầy với 9.000 người, và tàu ra khơi. Một tàu khác tiến vào, chiếc American Challenger. Nó tiếp tục nhận người tới lúc bình minh, khi nó được thay thế bởi một tàu khác.

Vào sáng NGÀY BA THÁNG TƯ, thành phần đi đầu của sđ 10 CSBV từ QL-1 tiến vào Cam Ranh. Dù hải quân VNCH đã rút đi, một số lính VNCH còn chống trả. Quân sử của sđ 10 đã viết, "Máy bay địch đã ném bom dữ dội xuống lực lượng chúng ta trong một cố gắng để làm chậm bước tiến. Những túi chống cự dọc theo QL-1 đã tiếp tục nổ súng vào những đv tiền phương." Điều đó đã trở thành vô nghĩa vì 2 g trưa NGÀY BA THÁNG TƯ, quân cảng khổng lồ Cam Ranh đã mất vào tay Bắc quân. Chỉ có những toán nhỏ quân VNCH ở giữa sđ 10 csbv và TP Phan Rang kế đó. Nhưng thay vì ra lịnh cho sđ 10 tấn công TP này, Giáp đã ra lịnh ngừng. Điều này đã chứng tỏ một sai lầm đắc giá.

Đà Nẳng , 1/4/1975- (AP)-Một xà lan đầy ng tị nạn được kéo đến chiếc Pionner Contender vào ngày Chủ nhựt để được di tản khỏi Đà Nẳng sau khi hải cảng này lọt vào tay CS. Nguồn: AP RADIOPHOTO.