Đây mới đúng là thoái hóa (retrograde) ! 
1/ Thông thường , những gì ra sau phải tiến bộ hay hoàn thiện hơn những gì có trước đó : thế nhưng các bản Hiến Pháp của nước VNDCCH và CHXHCNVN (thành lập năm 1976) đều không dân chủ và tiến bộ bằng HP 1946 !!! . 
Trong khi HP Mỹ , ra đời vào năm 1789 , đã hoàn thiện và tu chỉnh qua 26 tu chính án (amendment) . Nghĩ cũng lạ , một nước có nền KHKT gần như hàng đầu thế giới , sao lại cứ bám vào 1 bản HP có từ 228 năm ! 
Trong khi đó HP 1946 , ra đời cách đây 68 năm , vẫn là một thứ gì xa lạ , không thể áp dụng . . . gần như hộp Pandora đối với người CS .
Dân miền Nam , không tính thời thuộc địa Pháp , đã sống dưới Nhà nước Pháp quyền hay Tam quyền Phân lập được 21 năm (1954-75) , dù ko hưởng trọn vẹn mọi cái hay của nó, do có chiến tranh "giải phóng miền Nam" do miền Bắc phát động . Trong khi đó , dân miền Bắc , từ đúng 63 NĂM NAY , không biết TQPL là gì !
2/ Không phải tôi binh chế độ thực dân Pháp , chứ trước 1954 , dân 2 miền đã hưởng 1 nền GD tốt hơn hiện nay (cái này ko còn bàn cải) , Tư Pháp khá độc lập (vụ án Đồng Nọc Nạn là 1 VD) , hệ thống chăm sóc y tế khá tốt (ko có 2-3 ng nằm 1 giường) , điều kiện lao động của công nhân hơn bây giờ (được đình công , phúc lợi cho ng LĐ như nhà trẻ , nhà bảo sanh . . . ) (1) , có báo chí tư nhân (kể cả báo tuyên truyền cho CS) . . . ko thấy vụ CS đánh ng chết tại đồn vì lý do như trộm vặt . . . thời gian đó , nếu có bị tra tấn thì đó là người - mà Pháp nghi là CS . . . nhưng ko đánh chết . Nếu đánh chết thì các ông P.V.Đồng , Tôn đ. Thắng , và nhiều lãnh tụ CS ko còn sống tới năm 1954 . . .
(1) Tôi biết rành vì ba tôi , ông ngoại , cậu dì đều làm việc (thư ký coi kho , nữ hộ sinh , v.v...) của 1 đồn điền cao su của Pháp ở miền Đông vào thập niên 1940-50 . Và tôi cũng lớn lên từ đây và trở lại nhiều lần . Người CS đã tuyên truyền , nói " cây CS nào cũng có xương máu của CN" (ý nói CN lao động đến chết gục khi trồng CS) . Nếu lao động khắc khổ thì những công nhân này , sau khi nghỉ việc , đã ko lập hội Ái Hữu Cựu Nhân viên Đồn điền Cao su Đất Đỏ tại Sài gòn và gặp mặt hàng năm . Thông thường ng ta chỉ ghi nhớ những kỷ niệm đẹp . (còn tiếp) .