Xuất sắc ko bao giờ là một ngẫu nhiên. Nó luôn

luôn là kết quả của ý định cao, cố gắng chân thật,

và thực hiện thông minh; nó là kết quả của lựa

chọn khôn ngoan của nhiều khả năng - lựa chọn,

chứ ko phải là may rủi, quyết định vận mạng của

bạn." - Aristotle, một triết gia và tự học thời Cổ

Hy Lạp; 384-322 trước Công Nguyên.

Nhà Nước Pháp Quyền thời cổ Hy Lạp 

(Đọc để thấy cách đây trên 2.500 năm, nhà nước pháp quyền đã được áp dụng tại vùng đất nay là Hy Lạp; có những điều mà VN ngày nay chưa thể áp dụng vì sợ mất đặc quyền đặc lợi của giai cấp cầm quyền.-- Người dịch (ND).

Tạm dịch từ trang 5-7 của:

http://worldjusticeproject.org/…/history_and_importance_of_…

. . . 

Bằng chứng đầu tiên về một xã hội Âu Châu cai trị bởi luật - nghĩa là một xã hội trong đó luật lệ dưới dạng (ascribe) văn bản lâu bền/vĩnh cữu và công khai - đã có từ thời cổ Hy Lạp ở cuối TK thứ bảy và đầu TK thứ sáu trước công nguyên (cách đây khoảng 2022 + 600 = 2.622 năm -- ND). Một khi được viết ra giấy và mọi người dễ dàng truy cập (publicicly accessible), luật lệ của Hy Lạp không còn là đối tượng của diễn dịch tùy tiện (arbitrary) bởi một giai cấp có đặc quyền (giống như ĐCSVN -- ND). Một khi luật đã được viết xuống, người Hy Lạp đặt ra những trở ngại đáng kể cho những ai muốn thay đổi luật, và các tòa án Hy Lạp bị buộc phải áp dụng các văn bản về luật ngay cả đứng trước sự đối kháng/xung đột của những cân nhắc có vẻ hợp lý, ngang ngửa (even in the face of countervailing equitable considerations). 

Ít nhứt về lý thuyết, người Hy Lạp đã tin rằng luật pháp nên phổ thông và tổng quát (universal and general). Solon được nói đã lập một nhà nước tại Athens cung cấp "bình đẳng về luật pháp cho mọi hạng người," và nhà nước này được quản lý/cai trị bằng cách áp dụng những luật quen thuộc.

Mô tả một nhà nước Athens (thủ đô của Hy Lạp - ND) sau đó, Pericles nói rằng, "về mặt luật pháp, mọi người đều có địa vị như nhau đối với những tranh cải (dispute) riêng tư/cá nhân." Cuối cùng, người Hy Lạp ít nhứt đã công khai cấm đoán việc ban bố những luật lệ nhắm vào những cá nhân đặc trưng (specific individual) (giống như điều 88 của luật hình sự đối với các nhà hoạt động dân chủ tại VN -- ND).

Vừa hãnh diện và tuân thủ những luật lệ của họ, Herodotus đã khẳng định, "mặc dù tự do, người Hy Lạp đã ko tự do trong mọi thứ: họ có một ông chủ, đó là luật pháp," khiến họ sợ luật pháp hơn dân Ba-Tư sợ vị vua độc tài Xerxes của họ. "Sự tuân thủ/tôn trọng này đã bắt nguồn từ tư duy thực tế của người Hy Lạp rằng pháp quyền là cần thiết để thiết lập một xã hội thịnh vượng và công bằng. Plato đã mô tả một xã hội trong đó luật lệ trở nên bất lực khi đối diện sự suy đồi/thoái hóa (đang xảy ra tại VN ngày nay -- ND), tương phản với những điều tốt đẹp dành cho những xã hội trong đó "các quan tòa là đầy tớ của luật pháp" (chỉ xảy ra ở những nhà nước pháp quyền.-- ND). Demosthenes, nhấn mạnh sự nối kết giữa an ninh cá nhân của quan tòa, và thiện ý của họ nhằm duy trì luật lệ nhân danh kẻ khác. 

Aristotle còn nhấn mạnh rằng trong khi một thế giới hoàn hảo ko cần luật pháp, trong một thế giới ko hoàn hảo, công lý "chỉ có thể tồn tại giữa những con người mà quan hệ qua lại của họ điều tiết bởi luật pháp." Người Hy Lạp đã tin rằng mục đích chính của luật pháp nhằm thăng tiến điều tốt phổ quát (common good) (áp dụng cho mọi người-- ND), mặc dù họ đã công nhận rằng luật lệ, khi thực hành/áp dụng, thay vào đó, cũng thường được viết để đem lợi ích (advantage) cho những giai cấp có đặc quyền của xã hội. 

Các định chế chính trị của Hy Lạp đã giúp hỗ trợ pháp quyền. Ít nhứt, trong các đô thị dân chủ (democratic city), luật pháp đã xuất phát từ sự đồng thuận của người dân (popular consent). Dựa vào luật thành văn đã được ban bố rộng rãi trong dân, người Hy Lạp đã áp dụng để điều hành nhà nước. Hơn nữa, họ còn dựa vào một chính phủ liên hiệp (mixed) -- trong đó quyền lực phân chia giữa những nhóm đại diện cho những giai cấp khác nhau của quần chúng -- để tránh sự tập trung tất cả quyền lực vào một thực thể (một đảng hay một nhóm hay một phe phái .-- ND) và chận trước sự chuyên chế (absolutism). Nếu điều đó ko đạt được, người Hy Lạp công nhận tính chính đáng (legitimate) của việc chống đối sự chuyên chế (tyranny). (Nghĩa là dân có thể nổi dậy chống lại chính quyền .-- ND) 

. . . 

Aristotle nhấn mạnh rằng, vì những sai lầm ko thể tránh khỏi (inevitable infirmity) của người cầm quyền; luật pháp là tối hậu/tối cao: "Chúng ta ko cho phép một người nào đó cai trị dân ngoài luật pháp."

Lý thuyết của Aristotle về luật pháp rằng "luật pháp, chứ ko phải là người," đã đòi hỏi các quan tòa phải có một cá tính như sau - tính tình kiên định để hành động công bằng và theo đúng luật pháp . (Điều này khó áp dụng cho quan tòa dưới chế độ CS-- ND).

 Còn tiếp 

. . . 

Ngày 29/12/2016.

Ảnh 1: Đế quốc La Mã thừa kế những gì người Hy Lạp để lại. 

Hình 2-3: mô hình của thành phố La Mã thời đế quốc La Mã.

Hình 4: chú thích về các đền đài và lăng tẩm thời đó.

Hình 5: sân vận động Colosseum, xây vào thời hoàng đế Vespasian 72 sau công nguyên và hoàn thành năm 80 sau CN dưới thời Titus. Sức chứa từ 50 tới 80.000 khán giả, dùng làm nơi thi giác đấu (gladitorial test), tái phục các trận thủy chiến, trình diễn các vở kịch thần thoại cổ điển, v.v... Dù bị hư hại nhiều do động đất hay kẻ trộm tháo gỡ gạch đá, Colosseum vẫn là biểu tượng của La Mã thời Đế Quốc.

                                 

Dec 30 2016.

Hiệu đính ngày 30/12/2022. 

 Túi khôn của người xưa : Thucydides 

- Những tác phẩm kinh điển của ông hiện vẫn được giảng dạy tại các trường đại học và trường quân sự trên toàn thế giới, riêng phần Đối thoại Melos trong Lịch sử chiến tranh Peloponnesse được coi là giáo trình vỡ lòng của bộ môn lý luận quan hệ quốc tế.

===

Thucydides : (460 trước công nguyên - 395 trước công nguyên) (tiếng Hy Lạp Θουκυδίδης, Thoukydídēs) là sử gia Hy Lạp và tác giả quyển Lịch sử chiến tranh Peloponnesus kể lại cuộc chiến ở thế kỷ 5 trước công nguyên giữa Sparta và Athens cho tới năm 411 trước công nguyên. Thucydides được coi là cha đẻ của khoa học lịch sử do những tiêu chuẩn khắt khe mà ông đưa ra đối với việc thu thập cứ liệu và phân tích lịch sử trên cơ sở quan hệ nhân quả không có sự can thiệp của các vị thần, hay các yếu tố tâm linh, như ông đã viết trong lời giới thiệu tác phẩm của mình.[1]

Ông cũng là cha đẻ của trường phái chính trị thực dụng coi quan hệ giữa các quốc gia chỉ dựa trên sức mạnh chứ không phải công lý.[2] 

Tổng quát hơn, Thucydides thể hiện sự quan tâm tới việc tìm hiểu bản chất con người bằng cách giải thích các hành vi trong khủng hoảng như bệnh dịch, diệt chủng (đã được sử dụng với những người Melos) và nội chiến.

Hình : Tượng bán thân Thucydides đặt tại bảo tàng Royal Ontario, Toronto

Nguồn : wikipedia .

Một trong những hình phạt khi bạn từ chối tham gia chính trị là cuối cùng bạn sẽ bị cai trị bởi kẻ yếu kém hơn mình . (One of the penalties for refusing to participate in politics is that you end up being governed by your inferiors) .-- Platon , triết gia cổ Hy Lạp 428-348 trước CN .

Lời dạy của nhà thơ La-Mã Horace 
(65 trước CN - 8 trước CN)  gửi tới 

chúng ta.
- Hãy nhớ  rằng ngày nào cũng đều 

có thể là ngày cuối  cùng  của  bạn.

- Đi  sau  tội  ác  là  sự  trừng  phạt.
- Hãy chừng  mực  trong  mọi   thứ.
- Không ai bằng lòng với đời mình,
 ai   cũng   ganh   tỵ  với  phần  của 

người khác. 
Đây cũng là bài học cho mọi người.

Plato: Ngụ ngôn về cái hang

Posted by admin on June 1, 2016

TwitterFacebookGoogle+

Print PDF

Nguồn : http://sieusangtao.net/2016/06/01/plato-ngu-ngon-ve-cai-hang/

“Điều gì đã hoàn thành rồi sẽ bắt đầu lần nữa, điều gì đã được làm xong rồi sẽ được làm xong lần nữa; dưới ánh mặt trời, không có thứ gì hoàn toàn mới.”-- Vua Solomon 

Plato (Athen- Hi Lạp 427 TCN – 347 TCN) được xem là triết gia có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến nền văn minh phương Tây. Ông là học trò của Socrates, và nhờ ông chúng ta có những thông tin quan trọng về Socrates. Ông đã thành lập trường đại học đầu tiên – Academy. Aristotle cũng là một học sinh của học viện này. Công trình nổi tiếng nhất của Plato là cuốn “Cộng Hòa”, trong đó ông viết về mô hình của một xã hội lý tưởng được điều hành bởi những nhà triết học. Plato đã để lại dấu ấn sâu sắc lên sự phát triển của rất nhiều tư tưởng sau ông. Và điều đó còn kéo dài đến tận ngày nay ở xã hội phương Tây hiện đại.

Ngụ ngôn về cái hang

Plato đã giải thích tri thức của mình bằng câu chuyện ngụ ngôn về một cái hang. Chuyện ngụ ngôn này được tìm thấy trong cuốn thứ bảy của tác phẩm “Cộng Hòa”. Nó rất sống động và thường được trích dẫn như một ví dụ quan trọng.

Plato bảo chúng ta hãy tưởng tượng ra một cái hang. Bên trong, có nhiều người đang bị xiền xích, bọn họ chỉ nhìn vào vách đá trước mặt và không thể xoay người để nhìn qua hướng khác. Bởi vì những sợi xích, họ không thể nhìn thấy bất kỳ ai ở bên cạnh cũng như lối ra của cái hang ở ngay sau lưng mình. Nguồn sáng duy nhất bên trong hang là một đám lửa trại. Ở giữa mọi người và đám lửa có một màn che, phía sau màn che, những người khác đang qua lại như thể làm việc gì đó. Những người này mang theo nhiều bức tượng như tượng đàn ông, đàn bà và các loại thú vật được tạo ra từ đá và gỗ. Một số trong bọn họ cũng nói chuyện với nhau trong khi bước đi. Những người đang bị xích nhìn thấy bóng của chính họ và những gì đang diễn ra sau lưng mình trên vách đá trước mặt. Và vì âm thanh giọng nói vang dội bên trong hang động, họ nghĩ rằng những cái bóng là thực thể và chúng còn đang nói chuyện với nhau. Vì không có gì làm ngoại trừ việc nói về những cái bóng, những người đang bị xích tìm cách đoán xem hình ảnh nào sẽ diễn ra tiếp theo, và chúng diễn ra theo thứ tự nào. Những ai dự đoán chính xác hơn đều nhận được sự ngưỡng mộ, tôn trọng và tiếng hoan hô từ những người khác.

Nguồn : Bài Allegory of the Cave of Plato trên wiki 

Trong ẩn dụ của mình, Plato so sánh con người chúng ta với những kẻ bị xích trong cái hang này. Ông chỉ ra rằng chúng ta tin tưởng mình thấy được thực tại bằng cách nhìn vào những cái bóng trên vách đá. Ông nhấn mạnh, chúng ta nên xem xét khả năng có một người có thể thoát khỏi xiền xích để đứng lên và nhìn thấy ánh sáng nơi cửa hang. Ánh sáng mặt trời đó có thể gây tổn hại đến anh ta vì anh đã quá quen với bóng tối. Vì vậy, anh ta không thể có cái nhìn rõ ràng. Tuy nhiên, nếu anh ta trở nên quen với ánh sáng đó và nhìn thấy những gì thật sự diễn ra đằng sau màn che, một sự thấu suốt về những ảo tưởng sẽ đến- Một ánh sáng rực rỡ của sự hiểu biết.

Ngụ ngôn về cái hang của Plato được dùng để diễn tả cuộc đời của mỗi cá nhân. Chúng ta dành cả đời để học tập và hiểu biết bằng cách sử dụng những giác quan nhưng cuối cùng lại bị chính các giác quan này giới hạn và không thể nhìn thấy thực tại như nó vốn là. Thoát khỏi cái hang có nghĩa là sự vươn lên của tư tưởng để thoát khỏi thế giới giáo điều và để tiếp xúc với những nguồn ý tưởng độc đáo và hoàn toàn mới lạ. Điều này có thể đạt được bằng quá trình học tập có chính kiến và một tư tưởng nhận thức rõ ràng về các ảo tưởng.

Plato kết thúc câu chuyện ngụ ngôn bằng các câu hỏi: Liệu điều gì sẽ xảy ra cho anh chàng đã thoát khỏi xiền xích, ra ngoài hang và nhìn thấy mặt trời? Điều gì xảy ra tiếp theo khi anh ta cố gắng giải thích cho những người đang bị xích điều thực sự đang diễn ra – hình dáng thật sực của thực tại. Có vẻ như những người bị xích sẽ không thể hiểu nổi sự thấu suốt đó – họ sẽ xem anh ta là một kẻ điên. Và có thể một nổ lực nhằm mang những người này ra khỏi hang sẽ dẫn đến cái chết cho anh chàng hiểu biết đó. Plato sử dụng câu chuyện ngụ ngôn này nhằm đề cập đến số phận của người thầy –Socrates – người đã bị thành Athen hành quyết bằng một chén thuốc độc.

Cái hang ở thế kỷ 21

Bây giờ, chúng ta hãy tiếp cận chủ đề này từ một góc nhìn khác – một góc nhìn của thế kỷ 21. Liệu câu chuyện ngụ ngôn về cái hang có còn phù hợp trong thời đại của chúng ta?

Câu trả lời là chắc chắn nó còn phù hợp. Vua Solomon từng nói “Điều gì đã hoàn thành rồi sẽ bắt đầu lần nữa, điều gì đã được làm xong rồi sẽ được làm xong lần nữa; dưới ánh mặt trời, không có thứ gì hoàn toàn mới.”

Câu hỏi bạn cần đặt ra là liệu bạn là kẻ bị xiền xích hay là người “thấy” những thứ đang trói buộc mình? Cho dù bạn “thấy” những xiền xích, nếu  trên vách hiện ra những hình ảnh vô cùng rực rỡ của một cuộc đời hoàn hảo, liệu bạn có muốn tin đó chỉ là ảo ảnh? Và đây là câu hỏi khác – bạn có muốn thay đổi? Bạn có đủ can đảm để bước một bước táo bạo ra khỏi vùng thỏa mái của bản thân?

Luôn luôn có một lối ra khỏi hang dành cho những người dũng cảm và táo bạo. Tuy nhiên, thật không may, điều này không đơn giản như cách nhân vật Neo trong bộ phim Ma Trận uống viên thuốc màu đỏ. Nó là một quá trình tự thử thách, tự hoàn thiện của mỗi cá nhân. Nhờ hàng  giờ tìm kiếm, học tập, kiểm chứng và mang kiến thức mới tìm được áp dụng vào thực tế. Mọi kiến thức đều vô dụng nếu nó không được dùng bền bỉ và có mục đích.

Bước đầu tiên là tự đánh giá. Nhìn thấy và chấp nhận tất cả những khiếm khuyết và vấn đề trong tính cách. Tiếp theo, loại bỏ và kiên trì tiết chế các ham muốn vật chất. Bước thứ ba là dành cái nhìn khiếm tốn và nhẹ nhàng cho tất cả các tạo vật và biến cố trong cuộc đời. Tính cao thượng sẽ theo đó mà nảy sinh. Bước thứ tư là hãy yêu quý từng khoảnh khắc được tồn tại và làm cho từng khoảng khắc đó trở nên độc nhất. Bước thứ năm – Tôi sẽ dành để bạn tự khám phá …

Hãy bước ra khỏi chiếc hang để đắm mình trong ánh sáng và đừng bao giờ ngừng kể cho người khác những điều bạn trãi nghiệm ở bên ngoài. Thay đổi bản thân và rồi bạn sẽ thay đổi thế giới.

(learning-mind.com – Dịch: Viết Nguyên- Ảnh nguồn Internet)

Mời bạn share bài viết

TwitterFacebookGoogle+

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2237649749582172&set=pcb.2237653192915161&type=3

Châm ngôn của các triết gia thời cổ Hy Lạp, cách đây trên 2.000 năm. Phần giải thích là của tôi.

1/ Con người lo âu ko bởi những nguy cơ hay nguy hiểm, nhưng bởi THÁI ĐỘ hay SUY NGHĨ của chúng ta đối với các nguy cơ này. Ví dụ: Khi chúng ta gặp khó khăn, trở nên lo âu hay rối loạn, chúng ta ko nên đổ thừa cho kẻ khác, nhưng nên tự trách mình (nghĩa là) trách thái độ của chúng ta đối với những thứ trên.-- Epictetus. 

2/ Hãy nhìn thẳng vào cái chết (look death in the face) với hy vọng và vui vẻ, và hãy xem xét một SỰ THẬT vĩnh cửu: người ngay thẳng (righteous) sẽ ko có gì phải sợ trong cuộc sống hay cái chết, và thượng đế sẽ ko bỏ rơi (forsake) y.-- Socrates. 

3/ Chúng ta ko nên cột thuyền vào một cái neo (anchor) duy nhứt, ko nên sống dựa vào một hy vọng duy nhứt.-- Epictetus, triết gia cổ Hy Lạp. Giải thích: Nếu chúng ta trông cậy quá lớn vào một điều/cái gì, nếu ko có hay ko đạt được chúng ta sẽ đau khổ. Nhiều người là nạn nhân của suy nghĩ này. 

4/ Đâu đâu mọi người đều đổ thừa cho tạo hóa (nature) và số mạng, nhưng họ phải biết rằng phần lớn số mạng của họ là hậu quả (echo) của tánh tình (character), của những đam mê, lỗi lầm và yếu đuối của họ.-- Democritus, triết gia cổ Hy Lạp (460 - 370 trước công nguyên, thọ 90 t). Giải thích: echo có nghĩa là tiếng vang/tiếng dội nhưng tôi dịch thoát là 'hậu quả'. 

5/ Không phải là tốt nếu mọi ước mơ của bạn trở nên hiện thực: nhờ bịnh tật, bạn hiểu được/nhận ra (recognize) giá trị của sức khỏe; nhờ điều xấu, bạn hiểu được giá trị của điều tốt; nhờ đói bạn hiểu giá trị của no bụng; nhờ ráng sức hết mức (exertion), bạn hiểu được giá trị của nghỉ ngơi.-- Heraclitus. 

6/ Không nguy hiểm nào, bạn có thể vượt qua mà ko có nó.-- Minh triết Hy Lạp. 

7/ Nên nhớ rằng, cuộc đời chúng ta liên tục thay đổi. Do đó chúng ta ko nên quá vui (overjoy) khi gặp may mắn, ko nên quá đau khổ (sorrowful) khi gặp bất hạnh.-- Socrates. 

8/ Hạnh phúc ko nằm (reside) trong của cải và cũng ko nằm trong vàng: hạnh phúc nằm trong tâm hồn.-- Democritus. 

9/ Nếu bạn sống điều độ (moderate) và bằng lòng với số mạng (contented) thì ngay cả tuổi già cũng ko là GÁNH NẶNG; nếu bạn ko có hai điều trên thì dù tuổi trẻ bạn cũng đầy LO ÂU/BUỒN PHIỀN (cares) -- Plato. 

10/ Nếu bạn có phẩm giá (dignity), thì dù ko có của cải, bạn vẫn là người giàu có. -- Epicurus. 

11/ Hãy sống cho hôm nay, hãy quên những buồn phiền (cares) của quá khứ.-- Epicurus.

Dịch từ : Spring of Greek Wisdom.

=== = = =

12/ Nếu bạn có con tim bị tổn thương (wounded heart), hãy đụng đến nó càng ít càng tốt (giống như lúc bạn bị đau mắt). Chỉ có hai bài thuốc cho tổn thương này: hy vọng và kiên nhẩn.-- Pythagoras. 

13/ Tôi sẽ giới thiệu cho bạn một bài thuốc (lotion) tình yêu: ko cần thuốc hay dược thảo hay bùa phép; nếu bạn muốn được yêu, hãy YÊU. -- Hecaton of Rhodes.

14/ Ai chấp nhận số mạng mà ko than phiền (complaint) là người khôn.-- Euripides.

Pháp Quyền thời Cổ Hy Lạp
(Đọc để thấy cách đây trên 2.500 năm , nhà nước pháp quyền đã được áp dụng tại vùng đất nay là Hy Lạp ; có những điều mà VN ngày nay chưa thể áp dụng vì sợ mất đặc quyền đặc lợi của giai cấp cầm quyền .-- Tài) .
Tạm dịch từ trang 5-7 của
http://worldjusticeproject.org/…/history_and_importance_of_…
. . . 
Bằng chứng đầu tiên về 1 xã hội Âu Châu cai trị bởi luật - nghĩa là một xã hội trong đó luật lệ dưới dạng (ascribe) văn bản lâu bền/vĩnh cữu và công khai - đã có từ thời cổ Hy Lạp (HL) ở cuối TK thứ bảy và đầu TK thứ sáu trước công nguyên (cách đây khoảng 2016 + 600 = 2.616 năm . -- Tài) . Một khi được viết ra giấy và mọi người dễ dàng truy cập (publicicly accessible) , luật lệ của HL không còn là đối tượng của diển dịch tùy tiện (arbitrary) bởi một giai cấp có đặc quyền (giống như ĐCSVN .-- Tài) . Một khi luật đã được viết xuống , người HL đặt ra những trở ngại đáng kể cho những ai muốn thay đổi luật , và các tòa án HL bị buộc phải áp dụng các văn bản về luật ngay cả đứng trước sự đối kháng/xung đột của những cân nhắc có vẻ hợp tình , hợp lý , ngang ngữa (even in the face of countervailing equitable considerations) . 
Ít nhứt về lý thuyết , người HL đã tin rằng luật pháp nên phổ thông và tổng quát (universal and general) . Solon được nói đã lập 1 nhà nước tại Athens cung cấp " bình đẳng về luật pháp cho mọi hạng người," và nhà nước này được quản lý/cai trị bằng cách áp dụng những luật quen thuộc .
Mô tả một nhà nước Athens sau đó , Pericles nói rằng, "về mặt luật pháp , mọi người đều có địa vị như nhau đối với những tranh cải (dispute) riêng tư/cá nhân ." Cuối cùng , người HL ít nhứt đã công khai cấm đoán việc ban bố những luật lệ nhắm vào những cá nhân đặc trưng (specific individual) (giống như điều 88 của luật hình sự đối với các nhà hoạt động dân chủ tại VN .-- Tài) .
Vừa hảnh diện và tuân thủ những luật lệ của họ , Herodotus đã khẳng định , "mặc dù tự do , người HL đã ko tự do trong mọi thứ : họ có một ông chủ , đó là luật pháp ," khiến họ sợ luật pháp hơn dân Ba-Tư sợ vị vua độc tài Xerxes của họ." Sự tuân thủ/tôn trọng này đã bắt nguồn từ tư duy thực tế của người HL rằng pháp quyền là cần thiết để thiết lập một xã hội thịnh vượng và công bằng . Plato đã mô tả một xã hội trong đó luật lệ trở nên bất lực khi đối diện sự suy đồi/thoái hóa (đang xảy ra tại VN ngày nay .-- Tài) , tương phản với những điều tốt đẹp dành cho những xã hội trong đó "các quan tòa là đầy tớ của luật pháp" (chỉ có ở những nhà nước pháp quyền.-- Tài) . Demosthenes , nhấn mạnh sự nối kết giửa an ninh cá nhân của quan tòa , và thiện ý của họ nhằm duy trì luật lệ nhân danh kẻ khác . 
Aristotle còn nhấn mạnh rằng trong khi một thế giới hoàn hảo ko cần luật pháp , trong 1 thế giới ko hoàn hảo , công lý "chỉ có thể tồn tại giửa những con người mà quan hệ qua lại của họ điều tiết bởi luật pháp." Người HL đã tin rằng mục đích chính của luật pháp nhằm thăng tiến điều tốt phổ quát (common good) (áp dụng cho mọi người-- Tài) , mặc dù họ đã công nhận rằng luật lệ , khi thực hành/áp dụng , thay vào đó , cũng thường được viết để đem lợi ích (advantage) cho những giai cấp có đặc quyền của xã hội . 
Các định chế chính trị của HL đã giúp hổ trợ pháp quyền . Ít nhứt , trong các đô thị dân chủ (democratic city) , luật pháp đã xuất phát từ sự đồng thuận của người dân (popular consent) . Dựa vào luật thành văn đã được ban bố rộng rãi trong dân , người HL đã áp dụng để điều hành nhà nước. Hơn nữa , họ còn dựa vào một chính phủ liên hiệp (mixed) (trong đó quyền lực phân chia giửa những nhóm đại diện cho những giai cấp khác nhau của quần chúng) để tránh sự tập trung tất cả quyền lực vào một thực thể , (một đảng hay một nhóm hay một phe phái .-- Tài) và chận trước sự chuyên chế (absolutism) . Nếu điều đó ko đạt được , người HL công nhận tính CHÍNH ĐÁNG (legitimate) của việc chống đối sự chuyên chế (tyranny) . (Nghĩa là dân có thể nỗi dậy chống lại chính quyền .-- Tài) 
. . . 
Aristotle nhấn mạnh rằng , vì những sai lầm ko thể tránh khỏi (inevitable infirmity) của người cầm quyền; luật pháp là tối hậu/tối cao : "Chúng ta ko cho phép một người nào đó cai trị dân ngoài luật pháp."
Lý thuyết của Aristotle về luật pháp rằng "luật pháp , chứ ko phải là người," đã đòi hỏi các quan tòa phải có một cá tính như sau - tính tình kiên định để hành động công bằng và theo đúng luật pháp . (Điều này khó áp dụng cho quan tòa dưới chế độ CS-- Tài) ; còn tiếp 
. . . 
Ngày 29/12/16 .
Hình 1-2 : mô hình của thành phố La Mã thời đế quốc La Mã .
Hình 3 : chú thích về các đền đài và lăng tẫm thời đó .
Hình 4 : sân vận động Colosseum , xây vào thời vua Vespasian 72 sau công nguyên và hoàn thành năm 80 sau CN dưới thời Titus . Sức chứa từ 50 tới 80.000 khán giả , dùng làm nơi thi giác đấu (gladitorial test) , tái phục các trận thủy chiến , trình diễn các vở kịch thần thoại cổ điển , v.v... Dù bị hư hại nhiều do động đất hay kẻ trộm tháo gở gạch đá , Colosseum vẫn là biểu tượng của La Mã thời Đế Quốc .

Dù Plato * đã sống cách đây trên 2.000 năm nhưng những lời của ông vẫn còn giá trị thời sự ' - đáng cho ta suy ngẫm . Tôi có thể nói , rất nhiều người dân và quan chức VN không biết Plato là ai , chứ đừng nói tới việc họ áp dụng tư tưởng của ông này .

* Hay Platon (theo tiếng Pháp) : triết gia Hy Lạp 428 - 348 trước công nguyên , một trong ba cột trụ của văn minh Tây phương với Socrates và Aristotle (học trò của ông) .

1/ Một trong những hình phạt khi bạn từ chối tham gia chính trị là cuối cùng bạn sẽ bị cai trị bởi kẻ yếu kém hơn mình . (One of the penalties for refusing to participate in politics is that you end up being governed by your inferiors) .

2/ Thước đo của 1 người là họ làm gì khi có QUYỀN LỰC . (The measure of a man is what he does with power) .

3/ Mục tiêu của chúng ta khi lập nhà nước là phúc lợi lớn nhứt cho tất cả , chứ không phải là phúc lợi lớn nhứt cho 1 GIAI CẤP nào . (Our object in the construction of the state is the greatest happiness of the whole, and not that of any one class) .

4/ Công lý trong đời sống và cách hành xử của Nhà Nước chỉ có được khi TRƯỚC ĐÓ đã nằm ở trong con tim và tâm hồn của các công dân . (Justice in the life and conduct of the State is possible only as first it resides in the hearts and souls of the citizens) .

5/ Kiến thức không công lý phải được gọi là xảo nguyệt hơn là khôn ngoan . ( Knowledge without justice ought to be called cunning rather than wisdom) .

6/ Cộng đồng nào mà KHÔNG có người giàu lẫn kẻ nghèo sẽ luôn luôn có những nguyên tắc cao quý. (The community which has neither poverty nor riches will always have the noblest principles) .

7/ Ng tốt không cần luật để chỉ bảo họ hành động có trách nhiệm , trong khi ng xấu sẽ tìm 1 con đường đi quanh luật . (Good people do not need laws to tell them to act responsibly, while bad people will find a way around the laws) .

8/ Cha mẹ ko nên truyền lại cho con sự giàu có , mà tinh thần của kính trọng . (Let parents bequeath to their children not riches, but the spirit of reverence) .

9/ Người khôn nói vì họ có điều gì để nói ; người ngu nói vì họ phải nói điều gì . (Wise men speak because they have something to say; Fools because they have to say something) .

10/ Hảy tự áp dụng bây giờ và cho kiếp sau . Không có cố gắng , bạn ko thể thành công . Dù cho đất tốt , bạn ko thể có vụ mùa tốt nếu không có sự trau dồi/cày cấy . (Apply yourself both now and in the next life. Without effort, you cannot be prosperous. Though the land be good, You cannot have an abundant crop without cultivation) .

11/ Chúng ta ko học , và cái mà ta gọi là học vấn chỉ là quá trình nhớ lại . ( We do not learn; and what we call learning is only a process of recollection) .

12/ Chỉ có những ng cầm quyền của đất nước là người được quyền nói dối , ở trong và ngoài nước ; (nhưng) họ chỉ được phép nói dối vì lợi ích của đất nước . (The rulers of the state are the only persons who ought to have the privilege of lying, either at home or abroad; they may be allowed to lie for the good of the state).

Tạm dịch từ nguồn :

Read more at http://www.brainyquote.com/quotes/authors/p/plato_4.html…