Liên Đòan 4 Biệt Động Quân Trận Đánh Lớn ở Đèo Bình Đê

* Liên đoàn 4 Biệt động quân: Từ miền Tây đến Phú Yên-Bình Định:

Như đã trình bày, từ năm 1967, bộ Tổng tham mưu Quân lực VNCH đã ban hành văn thư phát triển lực lượng Mũ Nâu. Theo đó, tại mỗi Vùng chiến thuật, thành lập một liên đoàn Biệt động quân đặt thuộc quyền điều động của bộ Tư lệnh Quân đoàn/Vùng chiến thuật. Tại Miền Tây Nam phần, liên đoàn 4 Biệt động quân được thành lập với sự tập hợp 5 tiểu đoàn Biệt động quân đang yểm trợ cho 3 Sư đoàn Bộ binh:

- Tiểu đoàn 32 Biệt động quân, hậu cứ tại Mỹ Tho và tiểu đoàn 41 Biệt động quân ở Kiến Hòa: yểm trợ cho Sư đoàn 7 Bộ binh. (Đến năm 1972, tiểu đoàn 32 Biệt động quân tách khỏi liên đoàn 4 BĐQ và bổ sung cho liên đoàn 7 Biệt động quân vừa được thành lập).

- Tiểu đoàn 43 Biệt động quân ở Sa Đéc yểm trợ cho Sư đoàn 9 Bộ binh.

- Tiểu đoàn 42 Biệt động quân ở Bạc Liêu và tiểu đoàn 44 Biệt động quân ở Sóc Trăng yểm trợ cho Sư đoàn 21 Bộ binh.

Trong hai năm 1970 và 1971, liên đoàn 4 Biệt động quân là một trong những nỗ lực chính của Quân đoàn 4 trong các cuộc hành quân ở Cam Bốt và dọc theo biên giới ở Miền Tây. Tháng 4/1972, liên đoàn được bộ Tổng tham mưu QL/VNCH điều động tăng viện cho chiến trường Quảng Trị. Tháng 5/1972, liên đoàn trở lại Miền Tây để cùng với các lực lượng Bộ binh của Quân đoàn 4 tham gia nhiều cuộc hành quân giải tỏa áp lực của Cộng quân tại Định Tường và các tỉnh biên giới.

Gần cuối năm 1973, sau chiến thắng tại Núi Dài ở Miền Tây, liên đoàn 4 Biệt động quân được điều động tăng viện cho Quân đoàn 2, hành quân tảo thanh Cộng quân tại Phú Yên. Đến dầu năm 1974, do tình hình Bắc Bình Định sôi động, liên đoàn 4 được bộ Tư lệnh Quân đoàn 2 giao trách nhiệm giải tỏa áp lực Cộng quân tại khu vực Tam Quan, Bồng Sơn. Tại chiến trường này, sư đoàn 3 Sao Vàng CSBV đã điều động 1 trung đoàn đánh chiếm và tổ chức chốt chận dọc theo dãy núi phía Bắc Bình Định, bắn phá các xe cộ lưu thông trên Quốc lộ 1. Trong giai đoạn đầu, nhiệm vụ nhổ chốt được giao cho hai tiểu đoàn 42 và 44 Biệt động quân. Hai tiểu đoàn này mất gần một tháng, tung các đại đội ra "nhổ" từng chốt của Cộng quân. Nhưng do đối phương tận dụng địa thế đồi núi của đèo Bình Khê-một rặng thuộc dãy núi Trường Sơn đâm ra biển, đoạn đường đi ngang qua đèo quanh co khúc khuỷu-để tổ chức cụm chốt ngay trên đỉnh đèo cắt đứt Quốc lộ 1. Đèo Bình Đê gần địa giới hai tỉnh Quảng Ngãi-Bình Định là một trong những đèo chiến lược trên Quốc lộ 1.

* Tiểu đoàn 43 Biệt động quân và trận đánh trên đỉnh đèo Bình Đê:

Dể tái lập giao thông trên đoạn đường từ Tam Quan đến Sa Huỳnh, bộ chỉ huy liên đoàn 4 Biệt động quân giao nhiệm vụ "nhổ" chốt hiểm hóc này cho tiểu đoàn 43 Biệt động quân. Sau khi nghiên cứu địa thế, tiểu đoàn đã di chuyển ban chỉ huy lên sát mục tiêu, chỉ cách đỉnh đèo khoảng 300 mét để điều động các đại đội khởi động cuộc tấn công. Biết được nỗ lực của Biệt động quân là giải tỏa đèo, Cộng quân đã sử dụng Pháo binh từ hướng An Lão pháo kích vào bộ chỉ huy Tiểu đoàn 43 BĐQ. Cùng lúc đó, ở đỉnh đèo, từ các vị trí trú ẩn sau hốc đá, Cộng quân đã dùng AK, B 40 bắn xuống các trung đội Biệt động quân đang tìm cách vượt qua cánh đồng lầy dưới chân núi. Trong ba ngày liên tiếp, bộ chỉ huy tiểu đoàn bị pháo kích liên tục, các cánh quân bị dặc công CQ bò đến gần quấy rối, số thương vong của tiểu đoàn đã lên tới 20 người.

Qua đến ngày thứ 4, đại tá Vũ Phi Hùng, liên đoàn trưởng liên đoàn 4 Biệt động quân, đã liên lạc với chi khu Đức Phổ (tỉnh Quảng Ngãi, nằm ở phía Bắc đèo Bình Đê) mượn đường cho đại đội Trinh sát của liên đoàn đổ quân xuống đỉnh một ngọn núi trong quận này cách cụm chốt của Cộng quân khoảng 2 km rồi từ đây âm thầm di chuyển về hướng mục tiêu. Trong khi đó, tiểu đoàn 43 Biệt động quân được lệnh gia tăng cường độ tấn công từ phía Nam lên để đánh lạc hướng địch. Nửa đêm ngày thứ 4, đại đội Trinh sát báo cáo cho đại tá Hùng là cánh quân đã đến vị trí ấn định. Vị liên đoàn trưởng liên đoàn 4 BĐQ ra lệnh cho pháo đội Pháo binh kéo các khẩu pháo 105 ly đến chân một hẻm núi chuẩn bị tác chiến khi có lệnh khai hỏa.

Kế hoạch sắp xếp xong thì trời vừa rạng sáng, liên đoàn trưởng liên đoàn 4 BĐQ đã có mặt dưới chân đèo và ra lệnh cho Pháo binh khai hỏa. Hàng trăm trái đạn 105 ly bắn trực xạ lên đỉnh đèo, khói bụi mịt mù, đá núi văng xuống chân đèo. Pháo binh kết thúc giai đoạn hỏa tập với quả đạn khói trắng tín hiệu để cho đại đội Trinh sát-đã bố trí sẵn từ khuya, nhào lên nhanh chóng thanh toán mục tiêu. Cùng với cuộc tấn công của Trinh sát, tiểu đoàn trưởng 43 Biệt động quân cho lệnh 2 đại đội tiến nhanh qua cánh đồng lầy, để tấn công lên đèo. Khoảng nửa giờ sau, đại đội Trinh sát đã làm chủ trận địa, báo cáo về bộ chỉ huy liên đoàn là đã hạ sát 32 Cộng quân tại chỗ. Hai đại đội của tiểu đoàn 43 Biệt động quân được lệnh tiếp tục truy kích đánh tràn xuống phía bên kia chân núi. Cánh quân này đã khám phá một vị trí đóng quân và kho quân lương của địch quân được ước định là cấp tiểu đoàn.

* Trinh sát Biệt động quân nhảy vào mật khu An Lão:

Sau khi bị đánh bật ra khỏi đèo Bình Khê, vào một đêm tháng Hai/1974, Cộng quân đã điều động 1 đơn vị khác thuộc sư đoàn 3 Sao Vàng tấn công chiếm lại đỉnh đèo chiến lược này. Quân trú phòng đã đẩy lùi đối phương, hạ sát hơn 30 Cộng quân và bắt tại trận 2 tù binh. Để thăm dò các hoạt động của địch quân trong thung lũng An Lão, trung úy Huỳnh Văn Thơm, đại đội trưởng Đại đội Trinh sát liên đoàn 4 BĐQ đã đích thân dẫn hai binh sĩ và 1 sĩ quan CQ hồi chánh vào tận mật khu của đối phương. Toán BĐQ và hồi chánh viên mặc quân phục CSBV. Sau ba ngày thám sát, trung úy Thơm đem về một xấp ảnh chụp lính CSBV, xe Molotova tiếp tế của CQ di chuyển ngang qua cầu bắc qua suối và ba tù binh CQ mới từ Bắc vào. Cũng cần ghi ràng mật khu An Lão là căn cứ địa của sư đoàn 3 Sao Vàng CSBV và cũng là khu trung chuyển của các đơn vị chủ lực CSBV trên đường xâm nhập vào chiến trường Quân khu 2.

* Trận tấn công từ bờ biển khu vực Bồng Sơn:

Khai thác lời khai của tù binh, liên đoàn 4 Biệt động quân mở cuộc hành quân tảo thanh một số làng đánh cá dọc theo ven biển trong địa hạt Bồng Sơn. Theo tin tức của ban Hai chi khu, khu vực mà liên đoàn 4 Biệt động quân sắp hành quân là khu bất khả xâm phạm của du kích CQ ở Bình Định. Lực lượng Địa phương quân Bồng Sơn đã tổ chức vài cuộc hành quân tảo thanh nhưng đều bị tổn thất do mìn bẫy của địch quân cài dày dặc từ Quốc lộ 1 ra đến ven biển. Để có đủ yếu tố khởi động cuộc hành quân, liên đoàn trưởng liên đoàn 4 Biệt động quân ra lệnh cho tiểu đoàn 44 BĐQ điều động các toán nhỏ đi thám sát địa thế. Các toán này báo cáo là không thể tổ chức tấn công từ Quốc lộ 1 vào được. Trong buổi họp hành quân, thiếu tá Nguyễn Văn Tước, tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 43 Biệt động quân đề nghị liên đoàn ủy nhiệm cho tiểu đoàn của ông khởi động cuộc tấn công từ biển lên theo chiến thuật của Thủy quân Lục chiến.

Đêm hôm đó, đợi cho nước thủy triều rút xuống, tiểu đoàn 43 Biệt động quân rời tuyến xuất phát từ một bãi biển trong quận Tam Quan ở phía Bắc. Các đại đội của tiểu đoàn lợi dụng tiếng sóng biển vỗ vào bờ, âm thầm di chuyển dọc theo bờ biển về hướng Nam (Bồng Sơn). Khi mặt trời ló dạng, đại tá Hùng cùng ban tham mưu bay chỉ huy trên 1 trực thăng đã hướng dẫn hai trực thăng võ trang yểm trợ cho ba đại đội của tiểu đoàn 43 Biệt động quân dàn hàng ngang vượt qua sóng biển tiến vào khu làng đánh cá. Bị tấn công bất ngờ, Cộng quân kháng cự yếu ớt rồi tháo chạy. Tiểu đoàn 43 Biệt động quân tung quân lục soát khu vực, tịch thu được hơn 1000 bao gạo Trung Cộng hàn kín trong các bao nylon để trên các ghe chài lớn. Những bao gạo này được thả từ ngoài khơi, do sóng biển đưa vào, du kích Bình Định thu hồi rồi đợi đêm xuống tải vào thung lũng An Lão. Từ đó, bộ phận hậu cần của sư đoàn 3 Sao Vàng dùng Molotova chở lên Cao nguyên phân phối cho các đơn vị chính quy CSBV.

* Trung úy Huỳnh Văn Thơm, đại đội trưởng Trinh sát, tự sát ngay tại trận địa:

Tháng 4/1974, liên đoàn 4 Biệt động quân bàn giao khu trách nhiệm ở Bắc Bình Định cho liên đoàn 6 Biệt động quân, di chuyển xuống phía Nam giải tỏa phi trường Phù Cát. Sau một tuần giao tranh, liên đoàn 4 Biệt động quân đã loại ngoài vòng chiến hơn 200 Cộng quân rồi lập tuyến án ngữ ở phía Bắc quận Bình Định. Giữa năm 1974, sư đoàn 3 Sao Vàng CSBV tiếp tục áp lực các quận phía Bắc Bình Định, liên đoàn 4 Biệt động quân lại được lệnh tăng phái cho Sư đoàn 22 Bộ binh. Trong một trận giao tranh kéo dài 5 ngày, các chiến sĩ liên đoàn 4 Biệt động quân loại khỏi trận địa hơn 1 tiểu đoàn CQ, buộc đối phương phải rút về An Lão. Trong trận đánh này, phía Biệt động quân có 37 quân nhân tử trận, 50 bị thương, trong đó có trung úy Huỳnh Văn Thơm, đại đội trưởng Trinh Sát, sau khi biết mình sẽ phải cưa chân, đã dùng súng K 59 (tịch thu của CQ) bắn vào đầu tự sát. Trung úy Thơm đã vĩnh viễn ở lại với chiến trường Bình Định như một hiệp sĩ trong các phim truyện chiến tranh! (Viết theo tài liệu của cựu đại tá Vũ Phi Hùng, nguyên liên đoàn trưởng liên đoàn 4 BĐQ).

Liên đoàn 4 biệt động quân 

Kính tặng MN Hồ Viềt Lượng - Bạch Hổ Trần Văn Thanh - MN Hồ Công Bình - MN Phan Thái Bình

Nguyễn Phương Hùng SSMĐ/TĐ52/LĐ3/BĐQ/QLVNCH

Liên đoàn 4 là một đơn vị thiện chiến nhất của binh chủng BĐQ, với 3 tiểu đoàn nổi tiếng 42, 43 và 44. Riêng Tiểu đoàn 42 "Cọp Ba Đầu Rằn" được ân thưởng huy chương danh dự của Tổng Thống Hoa Kỳ 2 lần, đã làm rạng danh cho binh chủng, Tiểu đoàn 44 được 1 lần, cả 3 Tiểu đoàn đều lấy được nhiều chiến công với đủ loại huy chương của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa va Quân Lực Đồng Minh.

Năm 1973, Liên đoàn 4 BĐQ sau chiến thắng Núi Dài dưới vùng IV chiến thuật, được điều động lên tham chiến trên Quân đoàn II tại mặt trận Bắc Bình Định. Vùng này là giang sơn của địch quân với những địa danh quen thuộc nổi tiếng Tam Quan, Bồng Sơn. Ngoài ra sư đoàn 3 "Sao vàng" chính quy CSBV hoạt động rất mạnh trong thung lũng An Lão. Phía bắc tỉnh Bình Định, bên kia đèo Bình Đê là Sa Huỳnh thuộc tỉnh Quảng Ngãi. Sư đoàn 2 và 3 CSBV sau khi bị Liên đoàn 1 BĐQ "dũa" cho một trận tơi bời hoa lá trong trận Sa Huỳnh đã kéo về lại thung lũng An Lão để săn sóc vết thương (rửa mày rửa mặt) cho nhau... chờ đợi thời cơ (chờ nước đục thả câu). Sư đoàn 3 Sao Vàng đưa Trung đoàn 12 ra đóng chốt dọc theo dẫy núi phía bắc tỉnh Bình Định, bắn phá xe cộ lưu thông trên quốc lộ 1. Hai tiểu đoàn 42 và 44 mất gần 1 tháng tung các đại đội ra nhỗ từng "chốt" của địch. Tuy nhiên, quân cộng sản lợi dụng địa thế đồi núi nơi đèo Bình Đê, một rặng thuộc dẫy Trường Sơn đâm ra biển làm cho đường xá quanh co khúc khuỷu. Chúng đặt 1 "chốt" ngay trên đỉnh đèo cắt đứt quốc lộ 1.

Nhiệm vụ nhổ cái chốt hiểm hóc này được giao cho tiểu đoàn 43, tiểu đoàn "út" của liên đoàn 4 BĐQ. BCH liên đoàn 43 di chuyển lên sát tiền tuyến, còn cách khoảng chừng 300m để điều đọng các đại đội tấn công. Biết quân Biệt Động làm thiệt, CSBV dùng pháo binh trong thung lũng An Lão bắn ra trúng BCH tiểu đoàn 43. Trên đỉnh đèo, quân Bắc việt trú ẩn sau hốc đá, trong các công sự phòng thủ vững chắc, dùng AK, B40 bắn xuống các trung đội BĐQ đang tìm cách vượt qua cánh đồng lầy dưới chân núi. Trong ba ngày trời, số thương vong của BĐQ đã lên tới 20 người mà vẫn chưa giết được 1 tên giặc cộng. Ngoài ra BCH tiểu đoàn bị pháo kích, đặc công quấy rối hằng đêm.

Sang ngày thứ tư, Đại tá Vũ Phi Hùng, LĐT/LĐ4/BĐQ liên lạc với quận Đức Phổ, Quảng Ngãi, mượn đường cho đại đội Trinh sát đổ quân xuống đỉnh 1 ngọn núi trong quận Đức Phổ cách chốt của địch chừng 2 cây số rồi âm thầm di chuyển về hướng mục tiêu. Trong khi đó tiểu đoàn 43 được lệnh gia tăng cường độ tấn công từ phía nam lên để đánh lạc hướng của địch. Nửa khuya đêm đó, đại đội Trinh sát gởi báo cáo về là đã đến vị trí ấn định, đại tá Hùng ra lệnh cho Pháo binh bí mật kéo mấy khẩu 105 ly đến chân một hẻm núi chuẩn bị tác xạ khi có lệnh.

Mọi việc xếp đặt xong thì trời vừa rạng sáng. Mặt trời như một khối lửa khổng lồ nhô lên từ biển, đại tá Vũ Phi Hùng đã có mặt dưới chân đèo ra lệnh tấn công. Hàng trăm trái đạn 105 ly bắn trực xạ lên đỉnh đèo, khói bụi mịt mù, đá núi văng xuống đuôi chân đèo. Pháo binh chấm dứt nhiệm vụ với trái đạn khói trắng, ra dấu hiệu cho đại đội Trinh sát, đã bố trí sẵn từ khuya đêm qua nhào vô thanh toán mục tiêu. Cùng lúc tiểu đoàn 43 BĐQ ra lệnh cho hai đại đội tiến nhanh qua cánh đồng lầy, tấn công lên đèo. Chừng nửa giờ sau, đại đội trinh sát làm chủ tình hình trên đỉnh đèo, báo cáo giết 32 tên tại chỗ. Hai đại đội của tiểu đoàn 43 được lệnh truy kích đánh tràn xuống phía bên kia chân núi. Quân ta báo cáo khám phá nơi đóng quân, kho lương thực cho một đơn vị của địch cấp tiểu đoàn. Điều này chứng tỏ chốt được yểm trợ rất kỹ, chúng lúc nào cũng có quân và lương thực để tiếp tế cho những tên đóng chốt trên đỉnh đèo.

Vào một đêm cuối tháng hai, một đơn vị chính quy khác thuộc sư đoàn 3 Sao vàng tấn công mong chiếm lại ngọn đồi chiến lược. Kết quả để lại trên trận địa hơn 30 xác và 2 bị bắt làm tù binh. Để thăm dò các hoạt động của địch trong thung lũng An Lão, trung úy Huỳnh Văn Thơm, đại đội trưởng ĐĐ/TS/LĐ4/BĐQ đích thân dẫn 2 binh sĩ, một sĩ quân cộng sản hồi chánh mò vào tận sào huyệt của địch. Ba BĐQ và một hồi chánh viên mặc quân phục CSBV, võ trang AK47 đi nghênh ngang trong lòng địch. Sau 3 ngày công tác, trung úy Thơm đem về một xấp ảnh chụp lính CSBV, xe Molotova tiếp tế của địch di chuyển ngang qua cầu đặt ngầm dưới suối (không ảnh không thấy được) và ba anh "vi xi" mới từ Bắc vào.

Dựa vào lời khai của tù binh, liên đoàn 4 BĐQ mở cuộc hành quân tảo thanh mấy làng đánh cá dọc theo ven biển trong quân Bồng Sơn. Ban 2 (tình báo) chi khu cho biết khu vực sắp hành quân là sào huyệt gần như bất khả xâm phạm của du kích quân Bình Định. Địa Phương quân của ta đã thử vài lần nhưng đều bị thiệt hại do mìn bẫy của địch gài dầy đặc từ quốc lộ 1 ra tới ven biển. Đại tá Vũ Phi Hùng ra lệnh cho tiểu đoàn 44 gửi những toán nhỏ đi dò thám và được báo cáo là không thể đánh từ quốc lộ 1 vào. Trong buổi họp hành quân, thiếu tá Nhữ Văn Tước TĐT/TĐ43/BĐQ đề nghị và tình nguyện đem tiểu đoàn đánh từ biển lên theo chiến thuật của TQLC.


Đêm hôm đó, đợi cho nước thủy triều rút, tiểu đoàn 43 BĐQ rời tuyến xuất phát từ một bãi biển trong quân Tam Quan nơi phía Bắc. Tiểu đoàn này lợi dụng tiếng sóng biển vỗ vào bờ, âm thầm di chuyển dọc theo bờ biển về hướng nam (quận Bồng Sơn). Khi mặt trời vừa ló dạng, đại tá Liên đoàn trưởng cùng Bộ Tham mưu trên chiếc trực thăng chỉ huy thêm hai trực thăng võ trang bay hướng dẫn và yểm trợ cho ba đại đội BĐQ đang dàn hàng ngang cưỡi sống biển tiến vào mấy làng đánh cá của địch. Bị tấn công bất ngờ, địch quân kháng cự yếu ớt rồi bỏ chạy lấy thân. BĐQ lục soát trong làng, trên những ghe chài lớn lấy được 1000 bao gạo Trung cộng, hàn kín trong bao nylon. Những bao này được thả từ ngoài khơi, do sóng biển đưa vào, du kích Bình Định thâu hồi rồi đợi đêm xuống tãi vô thung lũng An Lão. Từ đó được hậu cần sư đoàn 3 Sao vàng dùng xe Molotova chở lên vùng cao nguyên nuôi các sư đoàn khác của CSBV.

Trong tháng 4 năm 1974, sư đoàn 3 Sao vàng phối hợp với lực lượng địa phương của chúng đồng loạt mở các cuộc tấn công vào nhiều nơi trong tỉnh Bình Định. Quân cộng sản bao vây, tấn công căn cứ Không quân Phù Cát và tạo áp lực trực tiếp lên thành phố Qui Nhơn. Liên đoàn 4 được lệnh bàn giao khu vực trách nhiệm Phan khu Bắc Bình Định cho Liên đoàn 6 BĐQ rồi di chuyển xuống phía nam đánh giải tỏa phi trường Phù Cát, giải vây cho thành phố Qui Nhơn. Sau một tuần lễ giao tranh, LĐ4/BĐQ loại khỏi vòng chiến hơn 200 địch quân rồi lập tuyến án ngữ nơi phía bắc quận Phù Mỹ, chận mũi tấn công của địch về Qui Nhơn.

Sư đoàn 3 Sao vàng tiếp tục tạo áp lực trong mấy quân nơi phía bắc tỉnh Bình Định. Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II phải đưa sư đoàn 22 BB lúc đó đang hành quân trên vùng cao nguyên về giữ tỉnh Bình Định. Trong xếp đặt phối trí hành quân mới, liên đoàn 4 tăng phái cho sư đoàn 22 BB, trở nên một trong hai nỗ lực chính đánh lên mặt bắc. Trong một trận giao tranh kéo dài năm ngày, các chiến sĩ Mũ Nâu tiêu diệt hơn một tiểu đoàn chính quy CSBV, buộc chúng phải lui về thung lũng An Lão, dọn đường cho các đơn vị Bộ binh, Địa Phương quân tiến lên giải vây cho các quân ở phía bắc tỉnh Bình Định. Trong trận phản công này về phía BĐQ có 37 quân nhân tử trận, 50 người bị thương. Trong số BĐQ bị thương nặng có trung úy Huỳnh Văn Thơm, ĐĐT/ĐĐ Trinh Sát, sau khi biết sẽ phải cưa chân, trung úy Thơm dùng súng K59 (tịch thu của địch) bắn vào đầu tự sát, kết thúc một thiên anh hùng ca, dọc ngang ngang dọc.

Theo sách "Cuốn Theo Cơn Lốc" của cựu đại tá Vũ Phi Hùng, LĐT/LĐ4/BĐQ.


Tuyên dương Công Trạng trước QLVNCH.

Bạch Hỗ (Ben Het) - Cho ngày Quân Lực 1998