Showing posts with label tqlc. Show all posts
Showing posts with label tqlc. Show all posts

Friday, June 20, 2025

  The Binh Gia Campaign 

 Enemy preparations for the upcoming offensive were complex. First, guerrilla and political action would prepare the region for a more active campaign, but in a manner similar to that performed in other areas so as not to arouse suspicion. In this regard, the insurgents’ aggressive actions elsewhere in III Corps during the fall helped mask COSVN’s true intentions. Second, the enemy had to make logistical arrangements. In areas the Front controlled, it limited the population’s rice consumption to build up a reserve for the troops. In areas where the Front had influence but did not actually control, it extorted donations from peasants and plantation owners. National Liberation Front agents also purchased rice in Saigon and smuggled it out of the city in trucks. In this manner, the enemy assembled 500 tons of rice to support the offensive. Local purchases and imported supplies also allowed for the creation of a 300-bed hospital facility for the coming action. Finally, North Vietnam sent 500 tons of weaponry by sea to Kien Hoa’s Thanh Phu District. From there, the Front moved the equipment by sampan through the marshy Rung Sat Special Zone and up the Thi Vai River into the area of operations. Included in the haul were American rifles and light machine guns, twelve 70-mm. and 75-mm. pack howitzers, and some of the latest Communist Bloc weapons.1 Ultimately, the insurgents needed troops. Local resources could supply hamlet guerrillas, district platoons and companies, and three regional force battalions, but this was not enough. Consequently, the B–2 Front ordered east its 1st and 2d Regiments, also known in the Communists’ confusing lexicon as the 761st and 762d Regiments, and soon to be redesignated as the 271st and 272d Regiments. Accompanying them was the entire 80th Artillery Group, now four battalions strong and equipped with 81-mm. mortars, 75-mm. recoilless rifles, and heavy machine guns. Once the troops reached 1. Nguyen Viet Ta, et al., Mien Dong Nam Bo Khang Chien (1945–1975), Tap II [The Resistance War in Eastern Cochin China (1945–1975), Vol. II] (Hanoi: People’s Army Publishing House, 1993), 170–71; Su Doan 9 (Hanoi: People’s Army Publishing House, 1990), 28. Advice and Support: The Middle Years, January 1964-June 1965 the area of operations, they picked up the newly arrived equipment. Specialists trained the men in the use of any unfamiliar items. Altogether, the B–2 Front committed 10,000 troops for the campaign.2 T he area of operations contained 500 square kilometers. The primary target was Phuoc Tuy Province. Secondary targets were Bien Hoa, Long Khanh, and Binh Tuy Provinces. The B–2 Front’s scheme was to draw the South Vietnamese into a decisive engagement via the time-honored bait-and-ambush technique before fanning out to disrupt pacification throughout what Communist officials termed eastern Nam Bo, or eastern Cochinchina, an area that roughly coincided with the easternmost sections of Military Region 7, also known as Military Region 1. Initially, insurgent leaders had thought to make the headquarters of Phuoc Tuy’s Xuyen Moc District the focal point, but the post’s strong defenses changed their minds. Instead, they settled on Binh Gia, a 6,000-person community of Catholic refugees from North Vietnam located about 65 kilometers southeast of Saigon. COSVN declared the operation would be its “first relatively large mobile warfare campaign.”3 Preliminary maneuvers began in October, some of which the enemy intended as diversions. At Phuoc Thay village on Highway 15, an ambush destroyed a twelve vehicle convoy moving between Bien Hoa and Vung Tau, and on 1 December the enemy attacked Thien Giao District headquarters in Binh Thuan Province. Three days later, on the night of 4–5 December, a PLAF local force company attacked Binh Gia as elements of the 1st Regiment probed Duc Thanh District headquarters several kilometers away. By dawn on the fifth, the rebels had only been able to occupy part of Binh Gia because of stubborn resistance. The government then staged a relief effort. A ranger company marched unimpeded by road to the hamlet. Americans speculated that the enemy had decided not to ambush it in the hopes of snaring bigger prey to follow. Instead of sending more troops by road, however, U.S. Army helicopters delivered the rest of the 38th Ranger Battalion by air, avoiding the ambush the 2d Regiment set for it. After linking up with the first company, the South Vietnamese recaptured Binh Gia, losing seven dead, fourteen wounded, and five missing. The enemy left behind twenty-three bodies. On the night of 7–8 December, two enemy companies attacked Binh Gia again, while two battalions attacked Dat Do District headquarters and insurgent artillery bombarded Xuyen Moc and Duc Thanh District headquarters and the CIDG camp at Van Kiep. The bombardments proved inconsequential, and Binh Gia held. At Dat Do, f ifty-four territorial soldiers and an armored car repulsed four ground attacks with the help of fighter-bombers.4 2. Ta, et al., Mien Dong Nam Bo Khang Chien, vol. 2, 169, 174; Military History Institute of Vietnam, Victory in Vietnam: The Official History of the People’s Army of Vietnam, 1954–1975, trans. Merle L. Pribbenow (Lawrence: University Press of Kansas, 2002), 138–39; Chien Dich Tien Cong Binh Gia, Dong Xuan 1964–1965 [The Binh Gia Offensive Campaign, Winter-Spring 1964–1965], (Hanoi: Military History Institute of Vietnam, 1988), 11. 3. Cuoc Khang Chien Chong My Cuu Nuoc 1945–1975: Nhung Su Kien Quan Su [The Anti-U.S. Resistance War for National Salvation 1954–1975: Military Events] (Hanoi: People’s Army Publishing House, 1980), 65 (quote); Ban Chap Hanh Dang Bo Dang Cong San Viet Nam Tinh Dong Nai [Executive Committee of the Communist Party of Vietnam, Dong Nai Province] Dong Nai: 30 Nam Chien Tranh Giai Phong (1945–1975) [Dong Nai: 30 Years War of Liberation, 1945–1975] (Dong Nai, Vietnam: Nha Xuat Ban Dong Nai [Dong Nai Publishing House], 1986), chap. 5, 23; Ta et al., Mien Dong Nam Bo Khang Chien, vol. 2, 174. 4. Ta et al., Mien Dong Nam Bo Khang Chien, vol. 2, 173–76; Associated Press (AP), “115 Reds Slain, Viets Win Big Battle,” Pacific Stars & Stripes, 8 Dec 1964, 2; AP, “3 Advisers Killed, Battles Spread,” Pacific Stars & Stripes, 10 Dec 1964, 1, 24. 406 A Darkening Horizon III Corps responded to the expanding threat on the ninth by sending a troop of M113s to clear Highway 2 between Duc Thanh and Binh Gia. The 2d Regiment had been waiting for four days for such a move. It assaulted the convoy where the road passed through a rubber plantation, about 12 kilometers north of Phuoc Tuy’s capital of Baria. The engagement began when a mine exploded under the lead armored personnel carrier, knocking it out and killing the troop commander. The enemy then opened fire from one side of the road. The troop responded by turning off the road and moving in between rows of rubber trees toward the enemy. The tree rows permitted forward and backward movement but hindered any other kind of maneuver. As the carriers advanced, enemy recoilless rifles posted on the opposite side of the road fired into the carriers’ rear. Front soldiers then rushed forward to deploy demolition charges and to throw grenades into vehicle openings. The fighting was fierce. Nine U.S. Army gunships arrived within 15 minutes of the start of the ambush, firing in support and marking targets for fourteen fighter-bomber sorties. After about an hour, eight of the fourteen M113s succeeded in disengaging. At 2100, the surviving carriers linked up with a Ranger company delivered by U.S. Army helicopters and they advanced to recover the wounded, but the enemy blocked the attempt. Over the next two days, the South Vietnamese probed the ambush site and a nearby mangrove swamp where they thought the enemy might be hiding, with no results. The ambush destroyed six M113s, six 3.5-inch rocket launchers, one 81-mm. mortar, and one .50-caliber machine gun. The insurgents captured two .50-caliber machine guns, five .30-caliber machine guns, two Browning automatic rifles, and twenty-four small arms. The government also lost twelve dead, thirty-one wounded, and ten missing. The revolutionaries left behind one corpse and one weapon, with the allies estimating that they had evacuated another one hundred casualties. Americans believed the results would have been much worse for the government had it not been for the prompt response by allied aviation.5 Concerned by the situation, MACV recommended to the Joint General Staff on 11 December that it commit reinforcements from the General Reserve. Westmoreland then personally appealed to Khanh to take proactive measures. Khanh agreed, and on the sixteenth he ordered III Corps to locate and destroy the main force units operating in Phuoc Tuy. III Corps adviser Col. Jasper Wilson pressed his counterpart, Maj. Gen. Cao Van Vien, to do just that, but he declined to act. Why Vien demurred is uncertain, but just days later another coup rocked Saigon, with the military disbanding the civilian High National Council.6 After about a week of inactivity, the enemy resurfaced on 17 December. Front soldiers wearing South Vietnamese ranger uniforms and red berets ambushed a convoy near Long Hai, Phuoc Tuy, killing four, wounding three, and destroying an armored car and a truck. They damaged another armored car and truck and captured a machine gun and twenty-nine individual weapons. Twenty-one government troops went missing. Five days later, a North Vietnamese ship landed 44 tons of supplies on a newly built dock near Loc An, Phuoc Tuy Province. Meanwhile, guerrillas and 5. Ta et al., Mien Dong Nam Bo Khang Chien, vol. 2, 176–77; United Press International (UPI), “Viet Reds Smash Armored Column, in Phuoc Tuy,” Pacific Stars & Stripes, 13 Dec 1964, 6; History, 2d Air Div, Jul–Dec 1964, 2: 102–3; Rpt, Armor Organization for Counterinsurgency Operations in Vietnam, Joint Research and Test Activity (JRATA) Office of the Director, 9 Feb 1966, 30–31, Historians Files, U.S. Army Center of Military History (CMH), Washington, DC. 6. Msg, COMUSMACV (Cdr, U.S. Mil Assistance Cmd, Vietnam) MAC J–312 0686 to CINCPAC, 8 Jan 1965, sub: Analysis of Situation in Phuoc Tuy, RVN, Historians Files, CMH. 407 Advice and Support: The Middle Years, January 1964-June 1965 Chief of Staff of the Army Johnson (right) visits III Corps Tactical Zone Commander Maj. Gen. Cao Van Vien in December 1964. National Archives local forces assisted political cadre in weakening the government’s hold over hamlets throughout the area.7 On 28 December, as tensions between Khanh and Taylor nearly bubbled over, the National Liberation Front launched the next phase of its campaign. At 0445, the insurgents made their third attempt at Binh Gia. While mortars and recoilless rifles bombarded Duc Thanh post, a PLAF battalion easily captured the community from a Popular Forces platoon. Later that day, 124 U.S. Army helicopters delivered the 30th and 33d Ranger Battalions south and west of Binh Gia. Supported by thirty Skyraider sorties, the force battled its way toward town before withdrawing under heavy pressure to Duc Thanh.8 T he allies returned on the twenty-ninth. In the morning, a company of the 30th Rangers advanced from the west but was unable to break into Binh Gia. Then, at 1300, 25 U.S. Army helicopter transports and 24 gunships tried to land 2 U.S. advisers and 170 men of the 33d Ranger Battalion 100 meters north of Binh Gia. After heavy antiaircraft f ire drove off the helicopters, they landed their passengers at two locations southeast of the hamlet. The battalion’s senior adviser, Capt. James E. Behnke, accompanied one of the companies. As it advanced toward Binh Gia, insurgents dressed in ranger uniforms sprang an ambush and Behnke and three Vietnamese soldiers became separated from the rest of the unit. After radioing for helicopter evacuation, Behnke dropped a white smoke grenade to guide the helicopter to their location. The device malfunctioned, releasing only a small amount of smoke. He then told the pilot that he would drop a green smoke grenade, but as he did so, two other green smoke grenades detonated nearby. The enemy, it seemed, was monitoring the radio traffic, and set off 7. Rpt, Weekly Operations/Intelligence Highlights: Week Ending 19 Dec 1964, HMBF, Historian Background Files (HBF), MACJ03, RG 472, NACP; Military History Institute of Vietnam, Victory in Vietnam, 138–39; Ta et al., Mien Dong Nam Bo Khang Chien, vol. 2, 177–78. 8. Talking Paper, ODCSOPS (Ofc of the Dep Ch Staff for Ops), 11 Jan 1965, sub: Southeast Asia Briefing, Intel Collection Files, MHB (Mil History Br), MACJ03, RG 472, NACP; Col. Nguyen Tuan Doanh, “Maneuver Attack at Binh Gia-Xuan Son (Ba Ria Province) by 761st Infantry Regiment, Eastern Military Region, on 29 and 31 December 1964,” in Senior Col. Nguen Quang Dat and Senior Col. Tran Hanh, eds., Mot So Tran Danh Trong Khang Chien Chong Phap, Khang Chien Chong My, 1945–1975, Tap I [A Number of Battles During the Resistance Wars Against the French and the Americans, 1945–1975, Volume I] (Hanoi: Military History Institute of Vietnam, 1991), 212–13. 408 A Darkening Horizon smoke grenades of their own to confuse the pilot. Fortunately, the pilot chose to land at the marker closest to where he had seen the initial white smoke, rescuing Behnke and the wounded Vietnamese rangers. As they flew to safety, enemy fire downed one of the escorting gunships. The helicopter carrying Behnke immediately landed to rescue the downed crew, then headed to Vung Tau airfield to rearm.9 At Vung Tau, Behnke learned that the enemy had surrounded and annihilated the second ranger company that had landed outside of Binh Gia. S. Sgt. Harold G. Bennett and another American had twice refused extraction by U.S. helicopters, preferring to remain on the ground, rallying the survivors, and directing the gunships until the enemy captured them. At 1430, the rest of the 33d Rangers landed further to the west. With the help of U.S. Army helicopter gunships, they managed to fight their way to the center of town. The 30th Rangers joined in the attack, and that night, the enemy finally withdrew from the hamlet. The price, however, had been high, with about half of the 33d Rangers killed, wounded, or missing.10 On 30 December 1964, U.S. helicopters delivered the 4th Marine Battalion to Binh Gia. The move took several hours as MACV could muster only enough helicopters to lift one company at a time. Together with the rangers, the troops swept the town to ensure it was free of enemy soldiers. Colonel Wilson took the lead, brandishing a 9-mm. pistol as he walked ahead of the marines. In the evening, enemy gunners downed a U.S. Army helicopter gunship 2 kilometers southeast of town. The craft burned on impact, leading the Americans to believe, correctly, that no one survived the crash. That event became the catalyst for more tragedy the following day.11 At 0700 on 31 December, the commander of the 4th Marines, Maj. Nguyen Van Nho, sent a company to recover the remains of the downed American aviators. The battalion’s senior adviser, Marine Maj. Frank P. Eller, attended the company. After reaching the crash site in the Quang Giao rubber plantation, the company came under attack. The Marines put up, in the words of a Communist author, “ferocious resistance.” With the assistance of U.S. helicopter gunships, they repulsed multiple assaults, each heralded by blaring bugles. Eventually, however, the insurgents forced the marines to retreat. The company withdrew to Binh Gia where a wounded Major Eller reported on the situation to Major Nho before boarding a helicopter to Saigon where he underwent surgery for his wounds.12 Later in the day, Nho, an experienced and competent officer, led three of his four companies back into the rubber plantation. Four U.S. Skyraiders led the way, dropping napalm and bombs, before the battalion reached the crash site at 1515. Under increasing enemy pressure, the battalion formed two defensive perimeters, one at the crash site and a second at a nearby road junction. At 1630, the enemy attacked with three battalions supported by mortars and recoilless rifles. Dressed in full uniforms, helmets, and boots, the enemy pressed in hard. Once again, the marines fought feverishly against steep odds. Eventually, the insurgents overran the company at the crash site. Fire from U.S. Army Huey gunships seemed to have little impact on the foes, covered as they were by the thick 9. Ralph B. Young, Army Aviation in Vietnam,1963–1966: An Illustrated History of Unit Insignia Aircraft Camouflage & Markings (Ramsey, NJ: The Huey Co., 2000), 25; James E. Behnke, Dai-Uy (Bisbee, AZ: Behnke Books, 1992), 205–11. 10. Talking Papers, ODCSOPS, 4 and 11 Jan 1965, sub: Southeast Asia Briefing, Intel Collection f iles, MHB, MACJ03, RG 472, NACP; Doanh, “Maneuver Attack,” 215–16; Silver Star Award Citation, S. Sgt. Harold George Bennett, n.d.; Silver Star Award Citation, Sp4c. Charles Earle Crafts, n.d., Historians Files, CMH. 11. Behnke, Dai-Uy, 215–16. 12. Doanh, “Maneuver Attack,” 220 (quote), 221–22. 409 Advice and Support: The Middle Years, January 1964-June 1965 canopy of trees. Eight U.S. Air Force A–1Es arrived, but communication and procedural problems kept them from attacking. Meanwhile, the marines at the intersection fought bravely in hand-to-hand combat against great odds before implementing a fighting withdrawal back to Binh Gia. They left behind 122 dead, including Maj. Nho and 28 of his 34 officers. Another seventy-one marines suffered wounds, and several fell prisoner to the enemy. Among the prisoners was a wounded American marine posted to the battalion as an observer, Capt. Donald G. Cook.13 T he main battle was over, but reverberations continued for days. On 1 and 3 January 1965, the 2d Regiment smashed convoys of ten and sixteen vehicles respectively. In between those two actions, at dusk on 2 January, the regiment attacked an understrength Regional Forces battalion and a tank troop that guarded the road between Binh Gia and Baria. It used rocket-propelled grenades and recoilless rifles to hammer the M24 tanks. A second tank troop tried to assist, but two burning tanks blocked the road and rubber trees bordering the thoroughfare made it impossible to advance in the darkness. The battle raged through the night. Dawn revealed twenty South Vietnamese casualties and four tanks and an M113 damaged or destroyed. After these series of engagements, the B–2 Front recalled its two main force regiments. The South Vietnamese made a futile attempt to intercept them, uncovering in the process a large tunnel complex. Meanwhile, National Liberation Front guerrilla and political forces, assisted by detachments of PLAF regulars, continued to erode government control over the countryside in a myriad of small actions.14 T he Binh Gia campaign marked the highpoint of the initial stages of the Winter Spring Offensive. The Communists had shown that they could conduct successfully a large, multiregiment operation over an extended period. People’s Liberation Armed Forces commanders had deftly maneuvered their units to hit the South Vietnamese with advantage. In the words of one Communist history, Binh Gia represented “a great leap forward” in the implementation of the main force war. The Communists claimed that the operation had resulted in the destruction of two government battalions—the 33d Rangers and 4th Marines—along with an armored cavalry troop and several smaller elements. They also claimed they had killed 1,731 South Vietnamese and 52 Americans, and captured 297 South Vietnamese and 3 Americans. They reported allied materiel losses as 35 helicopters, 1 L19 aircraft, 2 Skyraiders, 22 M113 armored personnel carriers, 5 M24 tanks, 18 trucks, 2 jeeps, 611 weapons, and 50,000 rounds of ammunition. Finally, the Communists asserted that they had gained control of more than 20,000 people. Communist authors acknowledge that their own “casualties were high.”15 T he allies’ recounting of the carnage was far smaller, but bad enough. MACV reported that between 28 December and 6 January, the allies lost 201 killed, 192 wounded, and 68 missing. The American portion of these losses was five dead, eight wounded, and three missing or captured. Other losses included 2 M113s destroyed, 4 helicopters shot down, 4 M24 tanks damaged, and 9 crew and 231 individual weapons 13. H. D. Bradshaw, “United States Marine Corps Operations in the Republic of Vietnam, 1964,” Historical Br, G–3, HQ, USMC (United States Marine Corps), 1966, 43–44; Frank P. Eller, “Binh Gia: Before the March 1965 Landing,” n.d.; both in Historians Files, CMH. Talking Paper, ODCSOPS, 11 Jan 1965; Robert F. Futrell, The Advisory Years to 1965 (Washington, DC: Office of Air Force History, 1981), 261. 14. Military History Institute of Vietnam, Victory in Vietnam, 138–41; Hai Mai Viet, Steel and Blood: South Vietnamese Armor and the War for Southeast Asia (Annapolis, MD: Naval Institute Press, 2005), 20–21. 15. Cuoc Khang Chien Chong My Cuu Nuoc 1945–1975, 64–65, 66 (first quote); Doanh, “Maneuver Attack,” 223 (for a somewhat different Communist tally of allied losses), 224 (second quote); Dong Nai, chap. 5, 25. 410 A Darkening Horizon lost. Adding these numbers to the losses suffered before 28 December, including the defeat of an armored troop on the ninth and many small engagements between territorials and insurgents around hamlets, would raise the total, though it would still be much lower than the Communist accounting. That the government lost influence in the surrounding countryside was undeniable. Perhaps the only place where the government did not lose influence was Binh Gia itself. The strongly progovernment community emerged from its ordeal remarkably unscathed, with its morale high and its hatred for the National Liberation Front as strong as ever.16 Such could not be said for the morale of allied officials. According to General William DePuy, the debacle sent “shock waves through [the] GVN, MACV, and the U.S. government.” It seemed to herald, if the offensives earlier in the year had not, that the enemy truly had entered the final, quasi-conventional stage of revolutionary warfare. Le Duan captured the battle’s significance: “After the battle of Ap Bac the enemy knew it would be difficult to defeat us. After the Binh Gia campaign, the enemy realized that he was in the process of being defeated by us.”17 Several factors contributed to the outcome. Political turmoil in Saigon had diverted the attention of both Khanh and Vien. They had ignored MACV’s warnings about the unfolding offensive and had committed troops piecemeal into a maelstrom. The enemy’s careful selection of the battlefield worsened the predicament. The region had few roads, and those that existed were vulnerable to ambush as they passed through many wooded areas. The ambush threat had led the allies to deploy reinforcements largely by helicopter, but this too had its disadvantages. The extensive rubber plantations meant that there were relatively few landing sites available for helicopters. Those that were accessible, the insurgents had carefully prepared in advance. Moreover, helicopters were not always available to move entire units at once, leading to drawn out deployments that denied the allies the advantages of shock and surprise. Together, these factors exacerbated the government’s disjointed deployments to the enemy’s advantage. Binh Gia was also out of artillery range, and MACV criticized the South Vietnamese for not moving artillery into the area during the campaign. It also criticized them for not using enough airpower to bombard landing zones before airmobile assaults. Insufficient use of fighter-bombers during combat had also imperiled the ground troops, as dense foliage and well-prepared entrenchments had limited the effectiveness of the weapons carried by U.S. Army UH–1 gunships. The insurgents had further minimized their losses to air power by “clinging to the enemy’s belts.” The rangers and marines had fought bravely, but the high command had failed them.18 War by Numbers It was an old story and its ending seemed to be getting worse. Indeed, many statistics confirmed it. During 1964, the allies had killed fewer insurgents than they had the 16. Msg, COMUSMACV MAC J-312 0686 to CINCPAC (Cdr in Ch, Pacific), 8 Jan 1965, sub: Analysis of Situation in Phuoc Tuy, RVN; Memo, Walter A. Lundy for Melvin L. Manfull, 2–3, encl. to Msg, Saigon A–544 to State, 13 Jan 1965, sub: Provincial Reporting; both in Historians Files, CMH. 17. Henry G. Gole, General William E. DePuy: Preparing the Army for Modern War (Lexington: University Press of Kentucky, 2008), 159 (first quote); Lien-Hang T. Nguyen, Hanoi’s War: An International History of the War for Peace in Vietnam (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2012), 74 (second quote). 18. Talking Paper, ODCSOPS, 11 Jan 1965; Doanh, “Maneuver Attack,” 224, 226, 228 (quote); Interim Rpt, Project Checo, U. S. Air Force, The Battle of Binh Gia, #3, n.d., iii, 4–7, Historians Files, CMH; Msg, COMUSMACV MAC J-312 0686 to CINCPAC, 8 Jan 1965, sub: Analysis of Situation in Phuoc Tuy. 411 Advice and Support: The Middle Years, January 1964-June 1965 year before, with the number of enemy dead dropping from 20,575 in 1963 to 16,785 in 1964. The number of enemy soldiers taken prisoner had also declined slightly, to 4,157. Conversely, deaths in the South Vietnamese security forces had risen from 5,665 in 1963 to 7,457 in 1964. Another 16,700 soldiers suffered wounds and 5,000 became prisoners or went missing. The National Liberation Front had kidnapped or killed 2,490 officials and 9,782 civilians as part of its campaign to paralyze the government and to terrorize the population into submission. Losses of weapons also told an increasingly uneven tale, with the government giving up more than 14,000 weapons, up from 8,267 in 1963, while capturing 5,881 weapons, 400 more than it had acquired in 1963. Finally, 73,000 men had deserted, double the number of the previous year. In contrast, of enemy defections plummeted, from 11,428 in 1963 to 5,417 in 1964, a clear sign that indicated that the Communists’ star was rising.19 For the United States, the toll was increasing as well. The number of co

Wednesday, July 29, 2020

Ngục Tù Cộng Sản - Mũ Xanh Giang văn Nhân

Posted by   March 26, 2019  1580
Ngục Tù Cộng Sản - Mũ Xanh Giang văn Nhân
Ngục Tù Cộng Sản
Mũ Xanh Giang văn Nhân

Cổ nhân thường bảo:

Nhất nhật tại tù, 
Thiên thu tại ngoại
Quả thật vậy, và một điều bất hạnh nhất là ở trong ngục tù của Cộng Sản

"Tình hình trong này rất lộn xộn, Cam Ranh (xử lý thường vụ LÐT/LÐ147) cho con cái di chuyển càng về phía Nam càng tốt, hoặc dùng những sampans (ghe: tiếng Pháp) ra biển về Nam, Sư đoàn không thể làm gì được”. Lúc này tôi lặng người, thật sự chúng tôi đã bị bỏ rơi.

Chưa đúng hẳn 10 giờ các đơn vị đã lên đường, ào về phía Nam, gặp nút chặn của địch quân ta tác xạ tối đa và vượt nhanh về phía trước. Không còn đội hình gì nữa hàng ngang 10, 20 dựa theo địa thế có thể tránh được đạn từ cồn cát cao bắn xuống. 

Cam Ranh

Trong bóng đêm phủ kín đầm Thủy Tú, một chiếc ghe máy đang xuôi về hướng Ðông Nam. Văng vẳng tiếng súng nổ rải rác ở Thôn Kế Sung nơi phòng thủ tạm thời của Lữ Ðoàn 147 Thủy Quân Lục Chiến từ chiều ngày 24 tháng 3 năm 1975.

Khoảng cách hai bên bờ rộng trên một cây số nên Ðại úy Nguyên Thảo sĩ quan Hành quân Huấn luyện Tiểu đoàn 5 Thủy Quân Lục Chiến chăm chú lái ghe ở giửa dòng cho an toàn đồng thời quan sát lắng nghe động tỉnh. Những tiếng súng nổ làm tim Thảo như se thắt lại, một cảm giác đau đớn, tủi buồn cho thân phận một Lữ Ðoàn Thủy Quân Lục Chiến trên hai ngàn quân nhân, được lệnh lui về thôn Cư Laị, bốn ngày hết thực phẩm, đạn dược cạn dần, để rồi bị bỏ rơi trong chiếc rọ không lối thoát. Phải chăng tiếng nổ đó là những phát súng, hay quả lựu đạn cưa đôi sau cùng của anh em chọn con đường vinh quang nhất.

Trong khoang ghe mọi người đã ngủ vùi sau bao ngày thức trắng, Thiếu tá Phạm văn Tiền, Tiểu đoànTtrưởng Tiểu đoàn 5, Ðại úy Lê Tấn Ngọc sĩ quan An Ninh Tình Báo, Trung sĩ Ðức Hạ sĩ quan Tiếp liệu Hành quân, Hạ sĩ nhất Nguyễn văn Thi tự Thi Chín Ngón, Hạ sĩ A Ty và 2 quân nhân tiểu đoàn. Trong giờ phút này bổng dưng Thảo cảm thấy sự mệt mỏi như tan biến, hình ảnh những ngày giải toả áp lực địch tại Tây Ðô sau Tết Mậu Thân chợt bừng sống,

Binh nhất Phạm văn Bảnh, người Rạch Giá bơi xuồng cùng Thảo dọc theo sông Rạch Ngổng, từ Cầu Ðôi Mới, thị xã Cần Thơ trở về vị trí đóng quân tại vườn Thầy Cầu. Khi còn cách bờ 15 thước, Bảnh phóng người xuống sông lội vào. Thảo cố gắng cầm dầm bơi, cậu học trò ở thành phố Sàigòn lúc nhìn thì tưởng rất dễ mà sao cái ghe cứ xoay vòng vòng. Trên bờ tiếng cười của cô gái cùng binh nhất Bảnh

- Ðể tôi lội ra lật xuồng cho ổng uống nước chơi.
- Không được đâu cô Nhàn, ổng cự tôi chết.

Thế là Bảnh lội ra kéo xuồng vào bờ. Ðêm đó hai thầy trò tâm sự. Thảo đùa cùng Bảnh

- Cô Nhàn mà lật xuồng thì tôi sẽ ôm cứng cho cô ta uống nước luôn một thể.
- Thiếu úy, ngày mai em sẽ dạy ông cho cô Nhàn phải phục mới được

Trong hai ba ngày nghỉ quân, buổi sáng cô gái đi học trường trung học Bồ Ðề Cần Thơ, Bảnh bơi xuồng và dạy Thảo, quan trọng là bẻ cái dầm để lái chiếc xuồng đi thẳng. Sau cuộc hành quân ở Cầu kè Vĩnh Bình. Trung đội Thảo may mắn ở Vườn Thầy Cầu. Bảnh dạy Thảo chèo một mái dầm, rồi hai mái dầm. Buổi chiều trước ngày hành quân bình định vùng Rạch Ông Vựa, Miễu Ông ở Bình Thủy, Thảo chèo xuồng hai mái một mình trên sông, trong tầm mắt Thảo, Bảnh đang tươi cười hai tay linh hoạt có lẽ đang diển tả cùng cô gái về sự thành công của ông thầy mình. 

Thời gian sống ở trung đội, Bảnh còn dạy Thào nói tiếng Miên, kinh nghiệm sống của người nông dân thuần túy bổ túc cho bài học thoát hiểm mưu sinh mà Thảo đã học và thực tập ở Trung tâm Huấn luyện Biệt Ðộng Quân Dục Mỹ 

Cuối năm 1969, Thảo theo Ðại úy Dương văn Hưng thành lập đại đội 4, hạ sĩ Bảnh vẫn ở đại đội 1 và bị thương khi hành quân chiến thuật Diều Hâu tại vùng Kinh Sáu Sanh, Ðại đội 4 tiếp ứng tại sân bay quận Kiên Long U Minh Thượng. Bảnh ra hội đồng phân loại và thuyên chuyển về Trung tâm 4 quản trị Cần Thơ. 

Thảo giữ vững tay lái, mắt nhìn trên bản đồ liên hợp tới Ðà Nẳng. Thảo ước tính khoảng hai giờ nữa sẽ đến Ðầm Cầu Hai, nếu cập bờ bên trái để ra cửa Tư Hiền với đoạn đường ngắn nhất thì sẽ bị trở ngại vì cát, còn nếu cập bờ phải vào đầm Cầu Hai để tránh bị mắc cạn thì phải đi đoạn đường thật dài. Thảo chọn cách thứ nhì, nếu không ra được sẽ cập vào bờ và tùy cơ ứng biến tìm đường vô Ðà Nẳng

Gần tới Trung Phương,tiếng động cơ rộn rã, Thảo đánh thức mọi người để cùng quan sát và đối phó. Làn nước mặn tạo ra bởi số ghe di động phản chiếu ánh sáng các vì sao, bóng dáng lố nhố xuồng máy chở cán binh Cộng Sản sang phần quận Vĩnh Lộc để chận đoàn quân Thủy Quân Lục Chiến hiện rõ dần trước mắt Thảo. Mọi người nằm sát xuống sàn ghe, khẩu M.79 của Trung sĩ Ðức, 4 khẩu M.16 mở khoá an toàn. Ðại úy Ngọc kèm chặt chủ ghe tránh phản ứng bất lợi. Thảo tăng tốc độ, lái ghe vượt qua phía sau nên thoát được sự chú ý của địch quân.

Gió biển và những hạt nước mặn làm Thảo cảm thấy lạnh, Thảo biết rằng mình đã đi xa thôn Kế Sung, Thiếu tá Nguyễn trí Nam và Ðại úy Tô thanh Chiêu tiểu đoàn 4 cùng một số anh em Lữ Ðoàn đã hy sinh trong sự chiến đấu dũng cảm, số phận trên hai ngàn quân nhân giờ này ra sao? Chiếc ghe của Thảo đang trong vùng đất mà các anh Bộ Binh và Ðịa Phương Quân chạy về Cư Lại cho biết địch đã chiếm đóng.

Thảo không tin vào bói toán nhưng có sự trùng hợp chợt đến trong cuộc sống

Những ngày còn là khoá sinh trong quân trường, Thảo được người chị nuôi giới thiệu cho cô em gái ở Lái Thiêu. Sau mấy lần cánh thư qua lại, người em gái ngỏ ý xin hình. Hình gởi đi thì một hôm người chị nuôi nói nhỏ bên tai

- Nhan (tên cô em gái) biết bói toán, nhìn hình em nó nói yểu tướng, nó yếu đuối nên không kham nổi sự khổ đau.

Trước cuộc chiến phá hoại và nhuộm đỏ của chủ nghĩa vô thần, Thảo đã tình nguyện nhập ngũ để bảo vệ quê hương. Xông pha nơi trận mạc, đạn kẻ thù do cả khối Cộng đưa đến, nếu có phải da ngựa bọc thây ngoài chiến địa, cũng ngậm cười cùng tổ tiên đã trả xong nợ nước.

Thảo đầu quân về binh chủng Thủy Quân Lục Chiến, một đơn vị Tổng Trừ Bị hành quân để bảo vệ thôn xóm khắp 4 vùng chiến thuật thỏa chí tang bồng hồ thỉ của nam nhi.

Mùa Xuân năm 1970, đơn vị đang hoạt động ở Ðầm Dơi, Thảo gặp lại bạn cùng khoá Nguyễn văn Tưng trên tàu Hải Quân vừa cập bến. Lâu ngày gặp nhau, nhắc chuyện xưa ở quân trường, quên đi vùng đất muỗi mòng và đỉa lềnh như bánh canh của tỉnh Cà Mau. Trước giờ tạm biệt, Tưng cầm bàn tay Thảo làm một quẻ lốc cốc tử

- Chỉ tay cho thấy bạn vượt qua bao tai nạn là nhờ hồng phúc, tuy nhiên năm 30 tuổi bạn sẽ giả từ vũ khí, mình chỉ biết như vậy thôi. Bọn mình là lính hiện dịch, nên giả từ vũ khí có thể hiểu là hy sinh hay giải ngũ vì thương tích nặng. 

Trong thời gian theo học Bộ Binh Cao Cấp ở Trường Bộ Binh Long Thành năm 1974, Thảo thăm người bạn ở dốc Cầu Bông đối diện bên kia đường của trường Trung Học Lê Văn Duyệt và gần nơi ngâm gỗ súc của trại hòm Vạn Thọ. Mẹ của người bạn xem bài Tarot nổi tiếng ở khu vực này. Bà Sáu (chồng bà thứ sáu trong gia đình) đề nghị

- Cháu có muốn Bác xem cho một quẻ bài Tarot không?

Bói bài Tarot tương đối mới mẽ và tâm lý ai cũng muốn biết về tương lai

- Thưa Bác, cháu thích lắm, cháu thấy báo chí đề cập nhiều về bài Tarot.

Sau khi chia những lá bài với hình ảnh lạ kỳ, Bà Sáu trầm ngâm

- Theo quẻ bài này, cháu sẽ ở giữa bầy lang sói, vậy cháu nên cẩn thận..

Những buổi chiều rời trường Long Thành, chiếc xe đò thuê bao của khoá sinh thường ngang qua Nghĩa Trang Biên Hoà. Thảo hay đùa giởn

- Tôi đã có chổ trong đó rồi, đừng có ai giành với tôi

Lớp học không có sĩ quan đơn vị Nhảy Dù, Biệt Ðộng Quân nơi chiến trận, phần đông sĩ quan từ các phòng sở nhìn Thảo với ánh mắt khác lạ. Một vài sĩ quan từ đơn vị tác chiến, Ðại úy Nguyễn văn Bi Sư đoàn 1, Niên trưởng Quách tinh Cần thủ khoa khóa 20 Ðà Lạt mỉm cười như ngầm bảo

“Là người lính tác chiến, phải thừa nhận cái chết để tìm cái sống, nắm vững tư tưởng này sẽ cảm thấy bình thản mà đối phó mọi tình huống.”

Nhìn bản đồ Thảo đắn đo, bờ Nam của cửa biển là núi, chỉ có con đường này để tìm lẽ sống.

Theo dự tính Thảo biết gần tới đầm Cầu Hai, Thảo trình bày kế hoạch cùng Thiếu Tá Tiền Tiểu đoàn Trưởng.

- Sao anh không đi dọc theo bờ bên trái để ra biển cho nhanh
- Thiếu Tá đi đường này sẽ bị mắc cạn, tôi không thể làm như vậy được với 8 anh em trên ghe

Thiếu Tá Tiền bực tức

- ....Anh không lái được, giao ngay cho Đại úy Ngọc.

Thảo chui vào khoan với tâm trạng chán nản, cơn mệt mỏi kéo sụp bờ mắt.

Tiếng nổ làm Thảo tỉnh giấc, chiếc ghe nằm mắc cạn, một chiếc mang cờ mặt trận giải phóng cập vào bên hông. Cuộc đời tù Cộng sản của Thảo và các anh em Tiểu đoàn 5 TQLC bắt đầu tại vùng đất của quận Vĩnh Lộc tỉnh Thừa Thiên lúc Thảo vừa tròn 30 tuổi ta. 

Hai ngày sau Thảo và các quân nhân bị giải giao về căn cứ La Sơn của Sư Ðoàn 1 Bộ Binh. Thảo gặp lại anh em Lữ Ðoàn 147. Một số quân nhân đại đội 2 tiểu đoàn 3 tìm Thảo, Hạ sĩ Lê Hà xuất thân Cô nhi viện Gò Vấp trao cho Thảo miếng thịt ba rọi lớn hơn bàn tay

- Gặp lại ông thầy, em mừng lắm, gởi ông thầy, xin ông thầy giử gìn sức khoẻ.

Ngày nào cũng có ít nhất 2 hoặc 3 anh em qua đời vì bệnh không có thuốc lại đói và lạnh, những bạn đồng ngũ chôn cất người quá cố tử tế trong căn cứ. Tính trạng này sẽ không tránh khỏi bệnh dịch vì chuột rất nhiều mà anh em lại bắt chuột làm thực phẩm .

Tuần lễ sau tất cả tù binh chia làm đôi, sĩ quan từ cấp chuẩn úy đưa ra cây số 23, số còn lại bị dẫn theo đường núi vào Nam Ðông, Khe Tre, Khu trù Mật thời Tổng Thống Ngô đình Diệm. Đây là đoạn đường máu của người lính Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà. Cán binh Cộng Sản dã tâm bắn chết những anh em bệnh tật không theo kịp đoàn tù, những anh em bất khuất chống cự lại lệnh của chúng, có những anh em đang đi trong hàng bị bắn chết mà không biết lý do tại sao.

Trong xóm nhà ở cây số 23, cán binh Cộng Sản Bắc Việt đã đánh ngũ trụ (đánh bốn phía và đu trên xà ngang đạp xuống) đại úy Nguyễn trung Việt Thủy quân lục chiến và đại úy Trinh sư đoàn 1 Bộ Binh, Những ai bị kêu vào làm việc đều mang thương tích.

Ðoàn xe kéo hòa tiễn Sam của Liên Sô chạy ngày đêm trên quốc lộ 1 xuôi vô Nam. Những chiếc xe đò, xe Molotova, ngược ra Bắc chở đầy ấp những vật dụng mà người dân di tản bỏ lại. Chiến đấu cơ Mig và trực thăng Liên Sô xuất hiện trên bầu trời Huế. Thảo buồn cho thân phận miền Nam, quân đội không được trang bị hiện đại, thiếu đạn dược để chiến đấu với đối phương có cả khối Cộng Sản yểm trợ đầy đủ.

Về đêm trời trở lạnh, Thảo đưa tấm thân làm bạn cùng muỗi, ngủ không tròn giấc. Thảo lục lạo các căn nhà bỏ trống, tìm được tấm vải lều che ngoài mái hiên đã mục, Thảo dùng chỉ bố tạm khâu vá lại. Lần đầu trùm kín cả người, vải lều không thông hơi nên ngột ngạt và nóng, nhưng quá mệt mỏi và thiếp trong ác mộng.

Thảo không bao giờ quên hình ảnh của hai quân nhân tiểu đoàn 3, Hạ sĩ Ðặng thế Chớ bị đạn gãy chân ở đại đội 4, Thượng sĩ Nhất Nguyễn văn Máy bị đạn vào bụng ở đại đội chỉ huy đã từng sống với Thảo. Họ rất cần thuốc trụ sinh.. Thời gian đi học, Thảo lãnh trước 4 tháng lương để đóng tiền ăn trọn khóa. Ra đơn vị còn một ít thì đã đưa hết cho đại úy Ngô hữu Ðức đầu bếp ở La Sơn. Thảo buồn bả không làm sao giúp họ được với hai bàn tay trắng trong hoàn cảnh này.

Những sĩ quan từ cấp Trung úy trở xuống đã lên đường từ khuya bằng đôi chân trần băng đồi vuợt suối, theo Quốc lộ 9 đến Khe Sanh. Vài ngày sau, mấy chiếc molotova bít bùng đưa các sĩ quan từ cấp Ðại úy vào Trại 5 tù binh hơn ba giờ đường từ Tà Cơn phía Bắc quận Hương Hóa Khe Sanh. Thủ tục vào trại bị khám xét vật dụng và những gì có trên thân thể. Một anh bộ đội hét to giận dữ vào Ðại úy Trần văn Loan TÐ5 TQLC, 

- Hình này là thằng nào vậy. Nói khẩn trương (danh từ cộng sản có nghĩa là nhanh) lên.

Hắn thấy hình tài tử Lý tiểu Long trong bóp của anh Loan nên tưởng là nhân vật nào quan trọng như lảnh tụ mà chúng tôn thờ. Mọi người có được nụ cười và cố giử không phát ra tiếng.

Trong thời gian ở đây, anh Loan gạ mua gà luộc sẵn của các anh tù cũ để chia hương vị cuối cho các bạn đồng cảnh. Còn gì nữa đâu, ngày mai bên con đường mòn cạnh những mô đất thấp với tên viết vội lên miếng gỗ vụn, có tấm đã mục nát.

Bị bắt trên vùng Cao Nguyên sau hiệp định Ba Lê năm 1973, Cộng sản đã tạo anh quân nhân tên Nở trở thành người đồ tể trong trại 5 tù binh ở Tà Cơn Khe Sanh, hạch sách tù cũ, khủng bố tinh thần, nhục mạ, cắt đặt việc làm khó khăn cho tù binh bị bệnh cần thuốc và tịnh dưỡng. Nở là cựu Trung sĩ Y tá Biệt Ðộng Quân có biệt danh “Nở Lác” vì có lác từ cổ xuống lưng. được y sĩ việt cộng Trần hải Ðằng giao cho trông coi bộ phận thuốc Nam và chỉ huy luôn đám Bác Sĩ tù binh mới đến.. Nhìn cách chữa bệnh, Bác sĩ Trương ngọc Hiền Y sĩ trưởng Tiểu đoàn 5 TQLC đã trao đổi với Nở

- Người ta đang tiêu chảy mà anh không chịu cầm, lại còn cho uống nhiều nước, mà uống nhiều nước thì càng bị nữa

Nở trơ trẽn báo cáo lên trại và sau đó bác sĩ Hiền bị đẩy ra khỏi bộ phận y tế, đi lao động khổ sai. Nở và số anh em tù cũ được tha vào cuối tháng 5,

Ngày đánh vồng trồng khoai, gieo bắp, hoặc đi rừng lấy mây. Học kinh nghiệm của anh em binh sĩ nên Thảo tìm được những bụi mây Rắc, nhỏ hơn ngón tay út, chặt gốc rồi kéo mây. Ðúng là người xưa nói bứt mây thì động rừng. Ở gốc khi uốn cọng mây thì tự động lá khô rời ra, chỉ róc lá tươi gần tới ngọn, tuy vậy vẫn bị gai mây đâm dính đầy người. Người bạn cùng khoá chặt thân những cây cau rừng bằng ngón tay cái vì tưởng lầm là mây nước. 

Ðảng Cộng sản ăn mừng chiến thắng cưỡng chiếm là ngày tang tóc cho mấy chục triệu đồng bào miền Nam yêu tự do. Họ tự hào anh hùng nhưng thật sự là ma đầu chính trị đã bức tử miền Nam, thỏa hiệp bán đứng cho Nga Tàu, chua xót cho những nhà lãnh đạo Việt Nam Cộng Hoà đặt hết tin tưởng vào người bạn Ðồng Minh, lo tranh giành địa vị, thay vì dùng tài đức để an bang tế thế. Trại mổ lợn ăn mừng, người tù được bát cháo lỏng và một miếng mỡ bằng hai lóng tay nổi lềnh bềnh trên nước. Cả tháng trời thưởng thức gạo mục dự trữ trên đường Trường Sơn (lúc vo gạo, phân nửa hoà theo dòng nước) và canh rau tàu bay, có hôm được tí cá hố hộp quá hạn của Trung quốc. Ðêm đặt lưng trên sạp bằng những cây rui cong quẹo có nhiều mắt. Nhà lợp lá rừng (dùng chằm nón) khi mưa đến, người tù hứng được giọt lệ của trời cao như thương cảm cho thân phận người chiến sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Môt anh tắm dưới dòng suối vớt được vài miếng mở vụn bị biệt giam, cùm hai chân trên lưng chừng đồi, làm mồi nhử ông ba mươi (cọp rừng) và hiến máu nuôi muỗi.

Buổi chiều đoàn tù trở về trại trong chiếc áo lỗ chỗ những đốm trắng, đó là muối kết tinh từ mồ hôi và ánh nắng thiêu đốt, mệt mõi ngang qua hội trường trại. Những ánh mắt xa lạ của nhóm người mới đến đang bám chặc theo từng bước đi.

Bữa ăn một chén cơm từ gạo mục và nước muối được thanh toán nhanh, Thảo và các bạn lẻn vào hội trường 
- Chào Anh, anh mới ở đâu tới vậy
- Tôi ở Huế, còn các anh chỗ mô?

- Tụi này bị bắt ở Huế, biển Thuận An, cửa Tư Hiền...
- Vậy các anh là Tù Binh, chúng tôi là Tàn Binh.

Một số các Tàn Binh xa lánh chúng tôi, những người này học nằm lòng 12 điều của Chính quyền cộng sản. Họ dấu kỷ trong túi xách thỉnh thoảng lấy ra đọc nghiền ngẫm không cho bất kỳ ai nhìn.

Mấy ngày đầu họ được sinh hoạt ở hội trường và làm việc vụn vặt trong trại. Tuần lễ sau trại chia họ về lán (danh từ cộng sản) và phải đi làm việc khổ sai với nhóm Tù Binh. Các anh Tàn Binh khiếu nại với ban chỉ huy.

- Chúng tôi là Tàn Binh, tại sao trại cho chúng tôi ở chung và làm việc với nhóm Tù Binh? 

Tội nghiệp cho những người bạn cùng chiến đấu bên nhau ngày xưa. Trong sinh hoạt tối thứ Sáu, cán bộ chính trị viên đã làm các bạn Tàn Binh vỡ lẽ

Cộng sản tuyên truyền để chiêu dụ quân cán chính miền Nam ra trình diện, chánh sách khoan hồng nhân đạo gồm 12 điều cho các tàn binh Việt Nam Cộng Hoà mà chúng bôi nhọ là Ngụy, được người dân hưởng ứng. Chúng tạo ấn tượng là được đi học “Cải Tạo”, bới xách cơm gạo vài ngày. Có người lầm tưởng tàn binh khác tù binh, mong đi học trước để trở về nhà sớm, nhưng bước đi rồi chẳng còn Tù Binh hay Tàn Binh, mà là nhửng người tù cộng sản, đi học vài ngày trở thành khổ sai vài năm tới hai chục năm không bản án.

Thỉnh thoảng phải lên Ðoàn nhận thực phẩm cùng vật dụng cần thiết, chúng tôi vượt qua 3 con suối, xuyên qua một buôn Thượng và đi trên hệ thống đường mòn Hồ chí Minh. Ðoạn đường chết của những người con trai miền Bắc bị Nhà Nước và Ðảng Cộng sản lùa vào Nam. Phi cơ oanh kích trúng ngay vào molotova, xác xe bị ủi vất dọc theo hai bên rìa, bên trong lúp xúp những mô đất đầy cỏ dại, nơi an nghỉ của người Sinh Bắc Tử trên đất Lào. Tù bị bệnh nặng nằm võng do anh em gánh cũng phải hơn một khắc (hai tiếng đồng hồ) mới tới trạm xá. Chúng tôi gặp lại Ðại úy Lực Viễn Thám TQLC bị đạn vào phổi tại Cự Lại, nhờ anh em Viễn Thám gom góp tài sản đổi thuốc trụ sinh ở cây số 23, cứu anh khỏi tay thần chết.

Trong đêm sinh hoạt ở hội trường vào tháng 7, chánh trị viên tự hào về quân đội cộng sản

- Quân đội chúng tôi từ nhân dân mà ra, chúng tôi không phân biệt đơn vị, cấp bậc, mọi người thương nhau như anh em.... Với chính sách khoan hồng nhân đạo của Ðảng và Nhà nước, chúng tôi sẽ di chuyển các anh về đồng bằng, giúp cho việc học tập cải tạo dễ dàng hơn. Ngày mai sẽ không lao động, mọi người chuẩn bị ngày mốt lên đường.

Buổi sáng vai mang, tay xách, anh em tù rán nhét khoai lang cho đầy túi. Ði ba ngày, mỗi người nhận một lon gạo, hai bánh lương khô Trung quốc, người tù ai cũng suy tính, bao tử phải đầy mới vượt trọn đoạn đường non trăm cây số. Từ biên giới Lào, đoàn tù cặp theo phi trường Khe Sanh đổ dốc xuống Hương Hóa, dọc theo quốc lộ 9 về hướng Ðông. Không biết lý do gì người vệ binh áp giải tù cướp cò, súng nổ hướng lên trời đúng lúc một chiếc molotova chạy ngang qua. Anh bộ đội tài xế dừng xe ngay lập tức, vội vã mở cửa phóng xuống, xắn tay áo xông thẳng vào anh vệ binh sẵn giọng.

- Chúng mày muốn bắn ông hả?
- Tớ xin lỗi, tớ cướp cò

- Chúng mày mà cướp cò, định bắn dọa ông phải không?

Mấy chiếc Molotova chạy trên đường cũng dừng lại nhập cuộc. Mặc dù chính trị viên cố gắng năn nỉ, xin lỗi, các anh tài xế vẫn chỉ vào mặt chính trị viên cảnh cáo trước khi quay trở về xe.

- Chúng mày mà cướp cò lần nữa với các ông là rồi đời, chúng ông không tha đâu nhé..

Trong chiến tranh xâm lược miền Nam, Bộ đội vận tải được tuyên dương anh hùng do đó mới có những câu nói làm đảo ngược tuyên truyền sai sự thật của người chính trị viên về quân đội nhân dân.

Màn trời chiếu đất qua đêm tại Nguốn Rào, mọi người chân sưng đỏ, một số có bọng nước. Theo yêu cầu, năm giờ sáng thức dậy đi ngay tới mười giờ ngừng nghỉ lót dạ qua loa, nấu tí gạo trộn lẫn thật nhiều khoai lang xắt nhỏ cho buổi tối và luộc khoai điểm tâm buổi sáng. Những bụi cây có bóng mát che chở người tù trước cơn gió Nam Lào khô và nóng cháy da. Năm giờ chiều tiếp tục về hướng Ðông và mười giờ đêm dừng chân tại Khe Gió. Nuốt vội phần ăn tối, Thảo ngả mình trên đám mắc cỡ, gai mắc cỡ mơn man làn da sạm nắng như không còn cảm giác, gió thổi mạnh xua đuổi muỗi ru người tù trong khoảng tối mênh mông. 

Con đường từ Cam Lộ đến Cồn Thiên quá quen thuộc với đơn vị Thảo như mạch máu luân lưu trong cơ thể, những gương mặt thân thương bên chiến hào chắc không bao giờ gặp lại nhau nữa. Tạm trú trong các căn nhà cũ lụp sụp của bộ đội, ngày ngày khai phá đất rẫy trồng sắn khoai, đi rừng chặt cột, bứt mây, cắt tranh nghĩa là làm đủ mọi công việc. Trong hoàn cảnh này mới thấy giá trị của người chiến sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà thích nghi mọi hoàn cảnh. Ðại úy Bùi Bảy đan rổ rá rất đẹp, Ðại úy Nguyễn Ðôn vẽ họa đồ dựng láng trại, hội trường mới, đại úy Toại cưa xẻ rành rỏi, Ðại úy Ðổ văn Chánh sư đoàn 1 phục vụ đầu bếp (anh nuôi) chuyên nghiệp...Cộng sản có dạy gì đâu, họ ra định mức (chỉ tiêu) làm việc, những ngày thứ sáu họp lán để mọi người đấu tố lẫn nhau, một hình thức cán bộ cộng sản lắng nghe và biết rõ việc làm của từng người tù. Họ đặt ra bình bầu cá nhân xuất sắc và xướng danh tánh trên loa phát thanh mỗi tối thứ bảy. Việc làm này chỉ lừa bịp trong thời gian đầu, đại úy G (xin dấu tên) ở đội mộc khi nghe xướng tên mình đã nói

- Anh em không bầu tôi, nhưng cán bộ sáng suốt biết tất cả. 

Tuần lễ thứ nhì, cỏ tranh khô dưới ánh nắng chói chan và gió Nam Lào tác động gây nên đám cháy, tàn lửa theo gió bay về trại tù của Thảo. Tàn rơi trên mái nhà là lửa bùng lên, căn nhà tiêu hủy trong nháy mắt. May mắn con suối đã chận được lửa, vài căn nhà còn lại nền nứt nẻ, đồ đạc và vật dụng được đem kịp ra ngoài sân. Thảo được chuyển về toán đánh tranh lợp nhà thuộc đội mộc ngay ngày hôm sau.

Sáu tháng trôi qua trong sự mong đợi mỏi mòn vào chính sách khoan hồng 12 điều của Chính phủ cộng sản, một số anh Tàn Binh thắc mắc và đã được giải đáp trong buổi họp bất thường

- Các anh đừng có trông mong gì cả, hãy coi như đã chết ở cửa biển Thuận An hay một nơi nào đó. Rõ chưa. Chúng tôi nhân đạo để các anh sống là may mắn rồi, trước kia các anh khi bắt được các đồng chí của chúng tôi đã giết ngay tại chổ (vu khống trắng trợn)

Người cộng sản mưu lược, tạo viễn ảnh chết lần mòn trong đường hầm không lối thoát, bằng lời hứa hẹn đã từng bước gài đặt tai mắt bằng chính những người tù, đó là số người nhỏ nhoi muốn sống để trở về, nhẫn tâm bước lên sinh mạng anh em cùng chiến đấu ngày xưa.

Thảo vẫn ngở mình trong mơ thoáng nhìn thấy Sầu Ðông nơi cổng nhà thăm nuôi ngày 10 tháng 8 năm 1975. Người con gái Huế mỉm cười.

- Anh Thảo, gặp anh em thấy vui nhiều nhưng trông anh hơi tiều tụy
- Sầu Ðông, anh không tưởng tượng lại được gặp Sầu Ðông trong hoàn cảnh này.

- Nghe chị Gái nói, nên vừa xuất viện, em tháp tùng chị Vi thăm anh.

Sầu Ðông kể những việc xảy ra trên chiếc tàu di tản vô Nam, trong làn sóng người hỗn loạn, Sầu Ðông bị ép gảy tay trái.

- Anh là Thủy quân lục chiến tại sao để mất Huế của em.

Sầu Ðông như hờn trách. Thảo chua xót thân phận người quân nhân tuân hành lệnh lui binh từ thượng cấp. Biết trả lời sao đây?

Buổi tối trong lán làm nhà, Ðại úy T (xin dấu tên) mỉa mai

- Thủy Quân Lục Chiến chỉ có gái dưới đò đi thăm mà thôi.

Người cộng sản mọi cấp (nói như vẹt) đều khẳng định thành phố Huế có trên hai vạn gái mãi dâm, họ cho rằng tất cả những em nữ sinh từ Tiểu Học đến Ðại Học, tất cả phái nử có liên hệ hoặc kết nghĩa ủy lạo quân đội Việt Nam Cộng Hoà đều là gái điếm.


Thảo bất bình anh T, nhưng chỉ biết phân trần cùng Thiếu Tá Nguyện và Thiếu Tá Lý Ðăng, bậc đàn anh khả kính trong lán đang ngồi bên kia sạp đối diện.

- Các anh làm chứng cho tôi, anh T bội nhọ tất cả những người gái Huế, Tôi xin tạ lổi cô bạn đến thăm và tất cả em gái hậu phương Huế.

Một buổi chiều Thảo đến đội nhà bếp cạnh dòng suối xin nước uống rồi lội qua bên kia bờ đặt bẫy, Thảo nhặt được khúc gỗ Ngấn dưới lòng suối, loại gỗ ròng màu đỏ pha chút hồng, ngâm trong nước không biết bao lâu. Tác phẩm điêu khắc hình thành thể hiện tình cảm và ý nghĩ của người tù không bản án để làm quà cho bạn

Ðược thăm nuôi, mọi người hớn hở, riêng Thảo xót xa, ngổn ngang trăm mối khi nghe gọi tên mình. Thảo từ chối nhắn tin trên đài giải phóng ở Khe Sanh mục đích để những người thân ra đi không chút quyến luyến . Lệnh Tổng Thống bỏ Vùng II, rút lui khỏi Vùng I, trong khi vũ khí đạn dược địch tải ngày đêm trên Quốc lộ 1, dày đặc trên đường Trường Sơn, và đường mòn Hồ chí Minh...sự chống trả dũng mãnh của quân đội Việt Nam Cộng Hòa vẫn không thay đổi ván cờ chính trị sắp đặt sẵn của cường quốc nên chỉ còn là giai đoạn. Quyết định trên giúp Thảo cảm thấy thoải mái không vướng bận với hy vọng thân nhân đã tìm đường ra khỏi nước, còn riêng mình cũng đã thỏa mộng làm trai bốn vùng ngang dọc.

Thảo và Sầu Ðông nhìn nhau cười qua câu nói dí dỏm của một chị lên thăm chồng đang "Cải Tạo"

- Chỉ có chồng, tôi mới bới xách lặn lội đến đây, nếu là cha, chắc tôi phải đành mang tội bất hiếu.

Sự mâu thuẩn âm ĩ tâm hồn Thảo, chợt vui, thoáng buồn trong khoảnh khắc.

- Mẹ anh mừng trong nước mắt, chỉ di ảnh của anh trên bàn thờ nhỏ ở góc nhà. Bác gởi ít quà và sẽ thu xếp ra thăm anh.

Trước mắt Thảo, Sầu Ðông rực sáng như một Thiên Thần, hiện ra ban cho Thảo những điều ngoài dự tưởng. Thiên thần có đôi cánh trắng, một khoảng cách linh thiêng, mà kẻ phàm trần sùng kính, dám đâu mà mơ với ước. Tác phẩm “Ngày Mai” do sự cảm xúc chân thật diển tả trạng thái con người tù được Thảo giữ lại trong lán. Thiên Thần xong sứ mạng đã ra đi để lại khoảng trống trong lòng Thảo, Ngày mai đó Mẹ Thảo đã đến, trong vũng tối nội tâm, tình Mẫu Tử chan hoà ánh sáng, thiêng liêng như gà Mẹ che chở, ấp ủ gà con dưới cánh, Tác phẩm “Ngày Mai” an toàn về nơi Thảo trưởng thành, đời tù ai biết được những gì sẽ đến, “Ngày Mai” còn đó mãi mãi sẽ là một trong những hình ảnh đẹp nhất của người tù cộng sản.

Toán đánh tranh bị chỉ định góp nhặt kẽm gai cho trại, mọi người lo lắng vì tìm đâu ra kẽm gai, chỉ còn vào các căn cứ cũ mà cứ tháo gỡ, người dân bỏ mạng và thương tật tại vòng rào các căn cứ. Thảo mỉm cười đề nghị với anh tổ trưởng Lê quang Bút

- Tôi đã từng hành quân vùng này, lục soát vòng ngoài cũng như bảo vệ căn cứ Cồn Thiên, tôi hy vọng sẽ không có gì xảy ra.

Thảo dẫn đường, quan sát tỉ mỉ, xông xáo đạp lên kẽm gai gãy đổ phủ lối vào căn cứ. Ðây là đường tiến thoái, đơn vị phòng thủ không bao giờ gài mìn, ban đêm cài gần chục con ngựa sắt kẽm gai cùng mìn chiếu sáng. Các vòng rào thứ nhất, thứ nhì và thứ ba từ phía trong căn cứ không có bẫy lựu đạn vì sát cận tuyến phòng thủ. Cả tuần tháo gỡ an toàn, toán mang về gần 50 vòng kẽm gai. Cộng sản dã tâm cắt đặt công việc nhưng không ý kiến hoặc dặn dò, nếu các anh trong toán như người dân thuần túy tức là tháo gở từ vòng ngoài của căn cứ, bảo đảm sẽ đúng như lời cán bộ chính trị viên lên lớp

- Các anh đừng có trông mong gì cả, hãy coi như đã chết ở cửa biển Thuận An hay một nơi nào đó. Rõ chưa.

Một số trại, người tù bị đưa đi tháo gở mìn bẫy, người tù bị giết hại bằng mọi thủ đoạn thâm độc của cộng sản. Ðể làm việc này tất cả các nước trên thế giới kể cả khối cộng sản đều có toán chuyên viên đặc biệt, được huấn luyện thuần thục về sự vận hành từng loại mìn bẫy, dụng cụ dò tìm...Phải chăng đó là sự nhân đạo của chính quyền cộng sản dành cho Quân Cán Chính Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

Mọi người trong lán Ðội 5 đang ngồi nói chuyện và suy gẫm về đêm Giáng Sinh 1975, chợt Mục Sư Tín xuất hiện với rổ đựng sắn luộc, mục sư phân phát từng người kèm theo lời chúc lành. Mục Sư Tín nhặt sắn (khoai mì) đã đào từ lâu nhưng còn sót trong đất, dấu trong bao cát đem về lán. Một số củ đã sượng vì không còn tinh bột. Anh em xúc động việc làm ý nghĩa đó. Sáng hôm sau Mục sư bị kêu lên trại làm việc về tội đào sắn của trại, phá hủy tài sản nhà nước.

Tám bài học về chính trị đã được đào sâu từng chi tiết qua những ngày thảo luận và đúc kết bằng kiểm điểm, phải chứng tỏ sự tiến bộ qua khai báo thêm những thiếu sót. Trong nhà tù Thào thông cảm hoàn cảnh mỗi người. Tất cả đều là những kịch sĩ, sống nhẫn nhục cho qua ngày tháng, cộng sản cũng biết rằng không thể nào tẩy nảo được thế hệ đã trưởng thành của miền Nam. Cộng sản chủ trương những ai làm việc trong các cơ quan của chính phủ miền Nam là ngụy quyền, là tay sai của đế quốc Mỹ, họ cho rằng đó là thực chất (bản chất) xấu xa. Quân Lực Việt Nam là công cụ của ngụy quyền đàn áp dân chúng, dù chính quyền và quân đội có làm tốt cho dân thì đó chỉ là điều chỉ nhận thấy được (hiện tượng) bề ngoài mà thôi. Cộng sản tuyên truyền rằng bản chất của họ là do dân, vì dân, vì giai cấp vô sản đánh đổ giai cấp bốc lột, đuổi ngoại bang. nếu họ có pháo kích bắn giết người dân vô tội thì đó chỉ là hiện tượng. Cộng sản quan niệm nếu ai không theo họ tức là kẻ thù cần tiêu diệt, họ không chấp nhận thành phần lập lững. Tội nghiệp cho ai phản bội lương tâm, phục vụ thầm lén và hãm hại bạn đồng cảnh ngộ để chứng tỏ mình đã học tập tốt, đâu biết rằng cộng sản cho việc làm đó chỉ là hiện tượng và bản chất kẻ hại bạn vẫn xấu xa nhơ nhớp.

Trong thời gian này có một ít được tha về. Họ lao động Tốt? chắc là không vì ngày hôm trước họp bình bầu bị đấu tố lười biếng (trây lười) lao động Họ có thân nhân là nhân viên cao cấp cộng sản? Phải là đảng viên kỳ cựu mới là cán bộ cao cấp, và dĩ nhiên họ không muốn ảnh hưởng đến đảng tịch của họ. Hay gia đình họ biết chạy đúng thầy? Ðiều này không ai dám hé môi. 

Trại nỗ lực khai phá thêm đất mới, làm việc quá định mức thời gian (không tầm) hoặc làm việc ngày chúa nhật (lao động xã hội chủ nghĩa). Thảo trong toán dùng lưởi cuốc lật đất lên, rồi xoay phần lưng đập vỡ vụn ra, một toán khác cào cỏ và đem đốt. Ngọn lửa đang nhảy múa trong ánh nắng bỗng bung ra tứ phía theo sau tiếng nổ. Thảo nhói nơi ngực, bựt nhanh dây áo tù, máu nóng phún ra từ ngực phải. Ý nghĩ thoáng qua trong trí, bàn tay trái Thảo chạm vào cây thánh giá trong túi áo trái, phản ứng tự nhiên, bàn tay phải dính đầy đất bẩn bịt kín vết thương rồi ngã nhào xuống. Thảo được đưa về lán và trại cho khiêng thẳng trạm xá cùng Ðại úy Xuân đơn vị Truyền Tin và hai anh em khác bị vào tay, chân. Ðổ văn Chánh người bạn cùng khóa khiêng đầu vỏng kéo người phía sau như chạy nhanh đến Ðoàn. 

Thảo được đặt nằm trên bàn, anh bộ đội y tá bỏ mùng phủ kín bốn phía. Mùng có kích thước to nên vài con ruồi cố tìm lối thoát nhưng bị anh chàng này đập chết. Người y sĩ vén mùng bước vào, anh y tá dùng nước pha muối (thay cồn sát trùng) rửa sạch vết thương rồi chích thuốc giảm đau. Vị y sĩ dùng dao mổ khoét rộng vết thương, từ từ đưa cái gắp nhỏ vào để dò tìm miểng. Mặc dù đau đớn, Thảo vẫn nhớ ca mổ nửa đêm của Bác sĩ Nguyễn văn Dỏng Y Sĩ bệnh viện Lê hữu Sanh, dùng thuốc tê làm mất cảm giác trong 15 phút đã gắp được mảnh đạn 82 không giật, may mắn to bằng đầu lóng tay áp út, xuyên qua mông và dừng lại bên cạnh bàng quang. Nhờ chụp quang tuyến với nhiều góc cạnh, Bác sĩ Dỏng xác định vị trí và thành công trong lần mổ thứ nhì. Thảo nhận mảnh đạn và hình quang tuyến như món quà kỷ niệm của Bác sĩ Dỏng.

Người y sĩ nhíu mày

- Mảnh xuyên qua xương lồng ngực, không thể lấy ra được.

Anh bộ đội y tá lau sạch máu rồi để bông gòn và dùng băng keo phủ kín.

Tuần lể sau mọi người rời trạm xá Ðoàn để chuẩn bị theo trại di chuyển bộ vô Ái Tử. Ðoạn đường dài ba mươi cây số khá vất vả. Thảo cùng mấy anh em trong láng ngừa lây bệnh (cách ly) được theo xe chở vật dụng trại đến Ái Tử ngày hôm trước. Trại Ái Tử tập trung những quân cán chính trình diện đi “Cải Tạo”, nhờ gần thành phố và căn cứ cũ của quân đội Ðồng Minh nên có vẻ khác lạ nhưng kiểu cách cổng trại, hội trường vẫn mang sắc thái của miền Nam. Quả đúng vậy, các ông Công Binh Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa đã vẽ đồ án và anh em tù nai lưng đi tháo vật liệu ở sân bay, doanh trại của căn cứ. Không biết đây là sự bắt buộc hay do tình nguyện. Trại tổ chức đầy đủ các bộ phận như: đội Mộc làm giường, rương (hòm), bàn ghế, toán Rèn dao rựa, toán kiểm soát định mức làm việc (cân, đo, đong, đếm), toán nấu ăn (anh nuôi), nhà kho cấp phát dao rựa, đội chăn nuôi,.... Mỗi đội tự túc trong việc xây cất và bảo trì lán của mình, trồng trọt ngủ cốc và cung cấp rau xanh cho nhà bếp.Trại tách rời các sĩ quan cấp Tá và cấp Úy, mọi việc làm đều tính giờ từ lúc bắt đầu đến khi hoàn thành. 

Người Cộng sản muốn mọi việc phải đạt và vượt công khoán có nghĩa là thời gian người tù xong xuôi công việc phải bằng (đạt) hay ít hơn thời gian trại định mức (vượt chỉ tiêu). Anh em trình diện hy vọng chính sách 12 điểm của chính quyền Cộng sản, đặc biệt lưởi cuốc hiệu con gà sắc bén ăn sâu vào đất của Trung Quốc nên lúc nào cũng vượt xa chỉ tiêu. Mỗi lần đi rừng chặt cột, chặt giang chẻ lạt, mọi người rất thích vì đây là dịp để bắt cá, lấy thêm khoai mì của trại. Ði dọc theo các thông thủy (khe suối) để tìm củ chuối, môn rừng, lá vang chua, trái vả (một loại trái to hơn trái sung) may mắn bắt được ễnh ương, chàng hiu hót cổ, nhái mén... món độn thông dụng nhất là rau má non trên các vồng khoai sắn. Cứ đúng năm nhuần âm lịch là anh em vận dụng khứu giác đề tìm Mít Nài. Trái mít chín tỏa mùi thơm xa hàng trăm thước. Loại cây này chỉ đơm trái vào năm nhuần cách nhau ba năm. Những ngày đầu mưa phùn gió Bấc, anh em tìm Nấm Mối, loại nấm này mọc và tàn rất nhanh. Trong rừng có rất nhiều gỗ mục, trời mưa, không khí ẩm thấp, Thảo tìm thêm nấm Mèo. Những vùng nước đọng, gắng sức quậy đục rồi ung dung bỏ lưởi câu móc con trùn đất hy vọng bắt được hết cá trê. Anh em tù không tha bất kỳ sinh thực vật nào, do đó có những anh bị ngộ độc hoặc phản ứng của cơ thể. Anh Trinh đập chết con Trúc (có vảy cứng như áo giáp, phá ổ kiến đề ăn, khi hữu sự cuốn tròn như trái banh), anh bị dị ứng mặt và khắp cơ thể sưng, nổi cục u nhức nhói.

Mỗi lần đi rừng về phải để vật liệu trước đội chờ đội trưởng và cán bộ quản giáo định giá làm việc, anh Trinh từ suối lên, vừa mặc quân đùi phơi khô trong chái nhỏ thì la hoán lên, bò cạp rừng cắn ngay vào chỗ hiểm, anh bị lên cơn sốt ngay. Ðang nằm rên rĩ nhưng khi nghe cán bộ quản giáo đánh giá vật liệu của anh kém phẩm chất, cây không đạt yêu cầu. Anh cố gắng lần theo vách trả lời

- Tôi đã tìm và cố gắng hết khả năng. Cán bộ không tin tôi sao?

Trung úy bộ đội quản giáo dõng dạc giữa đội tù

- Cha Mẹ tôi còn chưa tin được, làm sao tôi tin các anh.

Ông ta dẫn chứng

- Ðồng chí Trường Chinh còn đem cha mẹ là địa chủ ra đấu tố trước nhân dân.

Nằm ngay vị trí hơn nửa đoạn đường từ trại đến rừng, chung quanh là đồi tranh không bóng mát, một chuồng trâu cất ngay ngã ba về vùng kinh tế mới của xã Triệu Tài. Mấy chú trâu nhàn nhã nằm nhai lại trong vũng sình trộn lẫn chất thải của sự tiêu hóa. Ðuôi phe phẩy đuổi ruồi nhặng, mắt lim dim nhìn người tù vội vã dùng cơm, uống ngụm nước, ngả lưng vào song gỗ chuồng trâu, gió hiu hiu tạo cảm giác mát mẻ trên cơ thể tắm ướt mồ hôi.

Anh em nhớ bà mẹ Quảng Trị theo sau con trâu đang cày đất để nhặt sắn đào sót. Những củ này hết tinh bột, ăn sống dòn và ngọt như đường. Năm đầu tiên anh em đi theo sau lễ phép

- Chào Mệ, cho cháu được nhặt củ sắn sót

Bà mẹ trừng mắt

- Ðừng Mệ, chớ Cháu , đừng Khoai, chớ Sắn

Từ đó anh em khi gặp bà đều gọi là bà mẹ cộng sản.

Thỉnh thoảng Thảo đi về hướng Triệu Tài, đường tuy xa nhưng người dân có tình cảm. Một chị luộc sắn khoai và nấu nước với lá ngái đặc biệt cho anh em tù Thủy Quân Lục Chiến, chị nhớ đến người con được cứu sống nhờ đơn vị anh Trần văn Loan đã tản thương kịp thời trong trận phản công tái chiếm thị xã Quảng Trị. Một vài anh xấu miệng nhưng chị vẫn khẳng định lòng biết ơn không quên đó. Thảo gặp lại dân hồi cư Nại Cửu năm 1974 như anh thư ký xã, chị bán vải, các em gia đình Phật tử...Nhìn Thảo họ mở lời trong nước mắt

- Chào Ðại úy, chúng tôi không tưởng tượng được

Ðêm Mùng Một Tết Ðinh Tỵ năm 1977, các anh Thiếu Tá Châu đức Thảo, Ðại úy Lê văn Cang, Ðại úy Mai văn Hòa và Ðại úy Trần văn Loan đã vượt trại. Toán này đã chuẩn bị kỹ lưỡng cả một năm trước khi hành động từ la bàn (địa bàn) cho đến lương thực. Họ xuyên qua Trường Sơn đến Nam Lào, mục đích vượt sông Cữu Long đến miền Ðông Bắc Thái Lan. Cuộc vượt thoát bị trở ngại vì thời tiết xấu, mưa gió. Chân của anh Châu đức Thảo sưng to nên phải dìu dắt nên di chuyển chậm lại. Anh Hòa gom lương thực, la bàn mong tách rời để nhanh đến mục tiêu, nhưng vì sợ cọp, anh đi dọc theo Quôc lộ 9 và bị Pathet Lào bắt. Theo lời khai của anh, Pathet Lào và Bộ đội biên phòng truy kích và bắt số còn lại khi lần trong bóng đêm xuống khe suối lấy nước. Các anh bị tra tấn dã man, và bị nhốt riêng trong những nhà ri do trại viên dùng các tấm PSP cao hai thước (2 m), chôn sâu trong lòng đất một thước (1m), rộng nửa thước (1/2 m) và dài một thước. Hai chân giữ chặt bằng cùm gỗ, hai cổ tay bị khóa kín bằng còng sắt. Ngày một bửa ăn với phân nửa tiêu chuẩn. 

Ðại úy Ðổ Rạ đơn vị Ðịa Phương Quan chuyên viên gò ống nhôm, nồi nầu cơm, tẩu thuốc lào bị nổ chết khi cưa ống đạn. Thiếu Tá An Trưởng phòng 2 Sư Ðoàn bị liên tục thẩm vấn, hành hạ tâm trí ngày đêm, thần kinh căng thẳng, tự quyết định cuộc đời mình. Thiếu tá Bửu Kế cùng chung số phận vì không muốn bọn người ngu xuẩn làm nhục danh dự mình. Thời gian này, Bác Sĩ Giang Y sĩ Truởng Tiểu đoàn 4 TQLC bị say sắn quá độ, tim ngừng đập. Thiếu úy Lê đình Lời Trưởng ban Tình Báo Tiểu đoàn 3 TQLC bị tai nạn lao động chết. Trung úy Nguyễn văn San Ðại đội Phó Tiểu đoàn 3 TQLC bị đem vào rừng thủ tiêu. Biết bao thảm cảnh mà người tù cộng sản phải gánh chịu.

Ðã có nhiều cuộc đào thoát tại các trại tù, Ðại úy Hồ văn Chạnh, Trung Tá Không Quân Nguyễn ngọc Thức, Thiếu Tá Phù hồng Văn, Ðại úy Trần Biên, Ðại úy Trần trọng Truồi và một số người lại vượt trại . Trần trọng Truồi làm cò mồi chỉ điểm nên toàn bộ bị bắt gọn. 

Trước mùa mưa lủ năm 1977, Ðoàn tù cấp đại úy lên đường đào đấp dẫn thủy nhập điền (thủy lợi), họ xuyên qua thành phố Quảng trị, qua cầu Ba Bến xã Triệu Tài, thẳng về Ngô xá Ðông. Những người tù tại mặt trận hoặc ra trình diện bị đưa vào trại tập trung “Cải Tạo” không ai có thể hình dung cái xã hội mà thân nhân, vợ con phải gánh chịu. . Chính quyền đã cướp đoạt tài sản qua lần đổi tiền đầu tiên mà mỗi gia đình (hộ khẩu) chỉ đổi được tối đa 200 đồng tiền cộng sản. Ðồ đạt bán dần để xoay trở trong cảnh đời đen tối. Người phụ nữ miền Nam chân yếu tay mềm bỗng trở rắn chắc, đôi tay trần vật lộn với cuộc sống chăn dắt đàn con, vai gồng gánh lo chồng đang tù tội. mà xã hội cộng sản mưu mô cố dìm họ xuống đáy vực sâu. Họ can đảm chiến đấu trong cảnh đơn chiếc, không người ủi an. Họ không than van, đêm mỏi mòn bên ngọn đèn dầu hắt hiu, và khóc thầm nhìn ánh trăng qua song cửa.

Ví dù đèn tắt thì đã có Trăng
Khổ thì em chịu, chứ bỏ anh biết mần răng mà đặng chừ.

Thượng Ðế đã dùng đốt xương sườn của người nam Adam để tạo ra người nữ Eva., nhưng người phụ nữ, vợ của những quân cán chính miền Nam đã dũng cảm và sức mạnh về tinh thần, sự chịu đựng trong mọi tình huống vượt hẳn nam giới. Là người chưa bận bịu đường thê nhi, nhưng Thảo cũng nhận thấy rõ ràng sự hy sinh đó của các chị có chồng trong các trại tù cộng sản. Thảo thường tự hỏi thầm nếu ngược lại, thử xem bao nhiêu phần trăm đấng trượng phu cáng đáng con cái và lo chu đáo được cho phu nhân mình.

Thỉnh thoảng các trại tập trung về đoàn học tập chính trị, đây là dịp để anh em các cấp gặp lại nhau, thăm hỏi sức khoẻ và những tin tức do thân nhân chuyển vào. Người tù chán ngán giọng điệu của những chính trị viên khi giảng bài (lên lớp) đều theo thứ tự (lớp lang) không sai sót một chử như các con vẹt lập lại lời nói.

- Các anh khát máu, mua thịt người ăn (?)

Cả hội trường cười ồ lên. Người chính trị viên trơ tráo vẫn thao thao bài học thuộc lòng

- Các anh cười gì vậy! Các anh ăn thịt người mà còn cười được à. Chúng tôi không đưa các anh ra tòa án quốc tế, như các nước đế quốc ở Nu e rờ em be (Nuremberg) là chúng tôi nhân đạo.

Người tù trơ như gỗ đá mặc cho chính trị viên tô vẽ hình ảnh quân cán chính miền Nam với những bẩn thỉu nhất. Họ luôn miệng ca tụng cái tình anh em đồng chí của cộng sản

- Chúng ta đang tiến lên xã hội chủ nghĩa, khi quá độ sẽ trở thành xã hội cộng sản như ông Liên Xô

- Ông Trung Quốc trúng mùa 13 năm liền, Trung Quốc Việt Nam như núi liền núi, sông liền sông, môi hở răng lạnh, tình nghĩa anh em keo sơn bền chặt

- Ðồng chí Phi-đen Ca x-tờ rô (Fidel Castro) một mình lái máy bay phản lực qua vĩnh biệt Bác, trời mây mù không xuống sân bay Gia Lâm được, đồng chí bèn nhảy dù xuống.

Một anh tù ngỗ ngáo

- Còn chiếc máy bay rơi ở đâu cán bộ? 

Gần cuối năm 1977, các trại tù Ái Tử lên đường ra Bắc lao động xã hội chủ nghĩa chỉ trừ các tù nhân bị kỷ luật và cấp Thiếu Tá. Các Cán bộ chính trị cổ động tinh thần (động viên) anh em

- Ði ra lao động trên mảnh đất xã hội chủ nghĩa, các anh phải lao động thật tốt để trở về trong vinh quang hay các anh muốn trở về trong tủi nhục.

Qua câu nói này các trại tù lập lờ hình ảnh chánh sách khoan hồng nhân đạo 12 điều của chính quyền cộng sản đối với tù tàn binh. Gây ấn tượng đi học “Cải Tạo” trong khoảng thời gian ngắn, tối đa là 3 năm. Ðã gần 3 năm trôi qua như vậy chắc chắn một trăm phần trăm mọi người được tha về sau chuyến đi Bắc này.

Trên mảnh đất xã hội chủ nghĩa, người tù nhìn thấy đầy những khẩu hiệu

Thay trời đổi đất sắp xếp lại giang sơn
Tiến mạnh, tiến nhanh tiến vững chắc lên xã hội chủ nghĩa

Về tình yêu thì có ba (3) khoan: quen khoan yêu, yêu khoan cưới, cưới khoan đẻ con.....

******

Những bài học chính trị, thiên đường cộng sản quá độ của xã hội chủ nghĩa phơi bày trước mặt người tù. Thi đua vét kinh Mụ Bà ở Ðô Lương, ánh mắt ai oán của người dân trên đường người tù di chuyển. Những cái nhìn thương xót trên chuyến xe lửa dừng lại từng ga nhỏ, các bà mẹ già cùng em nhỏ lanh lẹ bán sạch hết hàng cho người tù. Thảo không mơ tưởng những hứa hẹn của Cộng sản, mỗi khi có những việc khó khăn phải giải quyết, họ đều cổ động tinh thần, tuyên truyền nhồi nhét vào trong trí óc với viễn ảnh tốt đẹp khi thành công. Thảo cố nhìn và nhận xét vô tư để tìm hiểu cuộc sống thật sự của người dân cùng dòng máu Việt Nam, cùng tiếng nói khi mới mở mắt chào đời, và hình ảnh quê hương từ lâu Thảo thường ao ước là sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến đổ bộ từ biển Ðông cùng các đơn vị bạn giải cứu miền Bắc, Kế hoạch đã dự trù và hủy bỏ vì phải có sự yểm trợ của cường quốc. Thảo quyết đoán một trò hề đã lổi thời, hai người đàn bà ném đá và dùng lời thoá mạ thô tục, phải chăng đó là lời ai oán hờn trách đoàn quân không làm tròn nhiệm vụ giải phóng cuộc đời cùng khổ của họ trong hai mươi năm với chính quyền cộng sản. Tại lòng hồ Sông Mực huyện Như Xuân tỉnh Thanh Hóa, người dân đi lao động Xã hội Chủ nghĩa, công nhân các nông trường và những người tù từ Ái Tử đã trải qua những ngày khổ sai, nụ cười héo hắt nhưng vẫn còn hy vọng ngày trở vế trong vinh quang. Anh Thoại sĩ quan Công Binh, kiểm soát định mức làm việc, sau khi đo đạt khoảng rừng đã bị chặt hạ đã nói với anh Ðạt (lé) đội trưởng

- Chưa đạt chỉ tiêu

Tổ trưởng Ðổ hữu Bê hô hào anh em tiếp tục phát dọn và chặt cây. Anh Bê đúng là đơn vị Thiết Giáp càng húc càng mạnh bạo dùng hết sức còn lại trong ngày giáng lưởi rìu vào gốc cây lim cứng chắc. Miệng anh lầu bầu

- Về trong vinh quang hề, về trong vinh quang hề.

Những cây Lim cuối cùng bổ nhảo xuống, người tù hớn hở đã xong nhiệm vụ, quên đi miếng ăn vừa trôi vào miệng đã tan biến mà cơn đói vẫn cồn cào, gỗ cứng như sắt non và cái lạnh cóng tay của rừng Thanh Hóa.

Người tù xuôi Nam, Ðại úy Lực đơn vị trinh sát Sư Ðoàn 1, anh Trung úy và có lẽ vài người nữa an nghỉ trong núi rừng vùng sông Mực không thấy cái ngày vinh quang như người Cộng sản đã hứa hẹn

Một số trại tù khác về Nam Ðàn, trại tù Thảo đến vùng đất thuộc huyện Nghĩa Ðàn, Nghệ Tỉnh, đào gốc cây cà phê đường kính trên một thước tây, phá đất trồng bắp, dựng lán trại với danh từ Cộng sản là Trại An Dưởng thật ra họ muốn tập trung và ẩn dấu Thương phế Binh đã mất một phần thân thể từ chiến trường Cao Miên (Kampuchia) trong vùng đất hẻo lánh. Người dân trên các xe đò đã thảy vào xe chở tù những trái cây, kẹo bánh trên đoạn đường lên sơn cước. Một niềm an ủi và cũng chua xót sâu xa cho người tù. 

Trong thời gian này, một số người tù còn lại của các trại ở Ái Tử được đưa ra Bắc, vào Rào Ðá khai phá cất lán trại. Rừng thiêng nước độc, chỉ vài tuần lễ đã có 3 người thiệt mạng vì sốt rét. Vì một lý do nào đó, dự tính đành phải hủy bỏ.

Ngày trở về thật là vinh quang của người tù. Vét lòng kinh Mụ Bà, nước đẩy trôi cống ở Ðô Lương. Chặt cây phá rừng vùng sông Mực làm hồ nuôi cá trên núi , đấp đập làm thủy điện. Rừng bị phá không cây giử nước, nước lũ tràn xuống hồ, đập đắp bằng đất không chịu nổi sức đẩy cũa nước vỡ tung, nước tràn cuốn trôi các thôn xóm. Tội nghiệp người dân vô tội. 

Người tù được săn sóc cẩn thận, đêm ngủ mỗi đội phải có người trực gát, bộ đội thường trực đi tuần tra kiểm soát nhân số. Ban ngày đi làm tập trung đếm số, hạn chế việc đi rừng lấy gỗ vì không cân thiết. Ðầu năm 1979, đoàn xe tuần tự hàng ngày chở tù Ái Tử vô Bình Ðiền, đếm số bàn giao từng người một cho Công An, chấm dứt viễn ảnh hư ảo mà các cấp, các cơ quan cộng sản đã lừa người tù cũng như họ đã từng bịp nhân dân hai miền trong chiến tranh.

- Các anh giải phóng lòng hồ Sông Mực, thì lòng hồ Sông Mực sẽ giải phóng cho các anh

Nhưng lòng hồ sông mực bị đổ vở vì sự hiểu biết nông cạn của các công trình sư (danh từ cộng sản). Nước trong lòng hồ cuốn trôi làng mạc giết chết dân lành, và cũng đã đưa người tù qua một khúc quanh khác tàn bạo hơn, sắt máu hơn. Nhưng từ trong sắt máu mới nhận rõ những anh hùng

Công an cộng sản dẫn giải đội tù đào sắn (khoai mì) bên kia Khe Ðiên, vùng đất khô và cứng, xa xa vài mái nhà của người dân bị chính quyền đưa đi kinh tế mới. Người dân Thừa Thiên không lạ gì câu nói

- Cọp Bình Ðiền, nước Khe Ðiên

Ý muốn diễn đạt ở Bình Ðiền có nhiều cọp, và Khe Ðiên là vùng rừng thiêng nước độc, bệnh sốt rét hoành hành.

Sắn đầy thúng, đoàn tù chuẩn bị quang gánh lên vai trở về. Chợt tiếng súng nổ của công an bảo vệ, đất bung mạnh lên, hai bà mẹ già đang nhặt sắn vụt đứng dậy, tay chỉ thẳng vào người công an hét to

- Ngày xưa mẹ không bỏ con đói nên nuôi con bằng gạo trắng, ngày nay mẹ đói, mẹ đi mót sắn mà con lại bắn mẹ.

Rồi hai bà mạt sát bọn cộng sản. Hai bà muốn được bắn chết để thoát khỏi kiếp sống đày ải trái ngang.. Tội nghiệp bà mẹ Huế khi nhận chân sự thật thì đã quá muộn.

Những lúc đi chặt củi cho nhà bếp, Thảo thích đi chung với Ðại úy Sum, hoạ sỉ, tính cảm rất văn nghệ, hai người thường gặp cô thôn nữ vác gàu tát những vũng nước cho mẹ mò tìm bắt cá. Nhìn bạn vui tươi, Thảo cảm tác bức chạm gõ. Rừng bị người tù tàn phá, bạn Sum buồn vì đồng khô nước cạn, cô thôn nữ về đâu? Thảo gởi bức hình vô Huế. 

Phục vụ Trung Tâm Huấn Luyện Ðống Ða, Ðại úy Nguyễn văn Châu trực tính, không kiêng nể một ai, bạn thân duy nhất chỉ có Ðại Úy Trần Duy khoá 19 Võ Bị và Thảo. Mọi người cho anh bị chạm điện, nhưng nào ai biết được.

Một hôm bổng nhiên Ðại úy Nguyễn văn Châu khai bệnh và ngày hôm sau không ngừng chưởi rủa lảnh tụ mà Cộng sản tôn thờ, dù bị bỏ đói, trong hai mái tranh che chỉ đủ nằm hoặc bò, bên dưới lót hai tấm ri sắt PSP mà ban ngày nun nóng vì hấp thụ nhiệt của mặt trời, ban đêm lại lạnh cóng, còn bị người bạn tù Ð (dấu tên) ban thi đua dã man bẻ răng, anh vẫn hiên ngang, tiếng chưởi lồng lộng trong đêm vắng như những ngọn lao cắm vào tâm linh Công an Cộng sản. Cuối cùng anh thoát qua ải bằng cách nhảy xuống giếng nước sâu, ăn nói không ai hiểu được. Chỉ mất trí khôn mới có hành động như thế, bạn tù kéo anh lên khỏi giếng. Tuần lễ sau anh được về lán nhưng sún hai răng cửa. 

- Nhóm lảnh đạo bạo động gồm các anh: Trung Tá Nguyễn tri Tấn, Thiếu Tá Vũ ngọc Tụng, Thiếu Tá Hoàng Hưng, Thiếu Tá Phan văn Lập, Thiếu Tá Phạm Cang, Thiếu Tá Lê quang Liễn, Ðại úy Trần Biên, Ðại úy Nguyễn thuận Cát, Ðại úy Nguyễn đình Khương.

Ngày 20 tháng 4 năm 1979 trại huy động công an Thừa Thiên bao vây và xâm nhập khủng bố đánh đập dã man người tù, bắt toàn bộ nhóm lảnh đạo.

Thần chết chưa gọi tên Đại úy Trần trọng Truồi, ba người tù tranh nhau đập tên chỉ điểm, Sức mạnh thanh gỗ làm đứt tung dây kẽm giăng ngang để cột mùng, hướng bị lệch, sức mạnh giảm bớt, tên Truồi với một bên đầu chảy máu .

Thời gian khủng bố tinh thần tiếp tục bằng học tập, đấu tố, kê khai lý lịch, thêm một số anh em bị bắt như Thiếu Tá Võ đằng Phương, Ðại úy Lê tự Hào, Ðại úy Nguyễn kim Chung, Ðại úy Hộ,....

Ðại úy Tôn thất H (dấu tên) phục vụ Chi khu Phú Lộc thường hay khoe khoang, nào là ở đơn vị Tổng trừ Bị tại Vũng Tàu, đã bị công an đập dập mỏ (miệng). H tìm cách lập công hãm hại Thảo qua hình chạm Chúa Hài Ðồng với báo cáo định tổ chức đêm Giáng Sinh cùng đội trưởng cà thọt Ðại úy Trần văn H (dấu tên) phục vụ trung tâm huấn luyện Ðống Ða, phỉ báng đức tin, đấu tố Thảo một cách nhiệt tình. Trại trưởng làm việc suốt một tuần với Thảo, và mọi việc đều trôi qua êm ả. Một lần khác H và Ðại úy Lê văn Ðà dùng hai con trâu kéo những khúc súc do toán của Thảo, Ðại úy Bích, Ðại úy Sum (họa sĩ), Ðại úy Hoàng bá Kiệt...chặt hạ, tình cờ thấy bốn cây thuốc lá của Thảo và ba cây ớt của anh Bích, H hớt hãi chạy nhanh về la lớn trong đội và báo cáo Thảo lập mật khu. Công an quản giáo lập tức phóng nhanh vào rừng, nhìn rõ tang chứng.

Ðợi cho anh em đấu tố Thảo xong xuôi, công an quản giáo kết luận

- Trong các anh có người còn cá thể, lén lút trồng thuốc, ớt để hưởng trọn một mình.

Mỗi khi xướng tên người tù được tha về, Thảo không bao giờ chú tâm đến, chấp nhận ngày mai để sống. Mọi người cố gắng lắng nghe, riêng Thảo vô tư trò chuyện cùng các bậc đàn anh cấp Tá.

Bỗng tiếng nói lớn của Thiếu Tá Minh

- Thảo, có tên cậu được về kia.

Ngày lên xe lửa Thông Nhất vô Nam, Thảo không quên hình ảnh chị Tôn thất Phú ngã chúi người khi nghe không có chồng mình, những đồng xu dính đầy dầu mà Thảo từ chối không nhận của chị Nguyễn văn Châu đếm trả lại vì số tiền Mẹ Thảo gởi, anh Châu (được tha về trước) bới xách lên thăm Thảo ngày hôm sau. Những bạn hàng chợ Ðông Ba giúp đở và lời nhắn nhủ mong ngày các anh trở lại. Gia đình chị Gái, gia đình anh Yên, các bạn tù, ân nghĩa Sầu Ðông. 

Ðến Quảng Trị năm 1970 và giả biệt vào cuối năm 1982. Bao nhiêu kỷ niệm sẽ theo mãi trong cuộc đời. Cám ơn Mẹ tôi và những người vợ nuôi chồng ở tù không bản án. Ngày xưa khi chiếm lại vùng quận Hải Lăng năm 1972 Thảo được thấy bằng Tiết Hạnh Khả Phong mà Vua ban cho những người vợ thủ tiết nuôi con. Giờ đây trở về cuộc sống hiện thực của cách mạng xã hội chủ nghĩa, không có bằng nào để trao tặng xứng đáng cho những người vợ dạy dỗ con cái và nuôi chồng ở tù cộng sản.

Chúc Ðại úy Thuận và người yêu ở Phú Cam (ròng rã thăm nuôi gần chục năm dài) cùng hứa trọn đời trong ơn phước Chúa

Mong các bạn sớm trở về và gia đình thực sự hạnh phúc trong cảnh đời biến đổi. 

(tham khảo về anh Nở và cuộc vượt trại của MX Trần văn Loan)

Mũ Xanh Giang văn Nhân

(trích "Hồi Ký Người Lính Tổng Trừ Bị")

Thursday, June 25, 2020

Kỷ Niệm Vui Buồn Trong Thời Chinh Chiến
" Kiếp Sống: Một chuỗi dài sầu tủi"
"Vui là bao, chỉ luống những ưu phiền"
Vài lời mở đầu:
Thưa quí vị, tôi nghĩ rằng những người sống ngoài đời dân sự hoặc trong quân đội, đều bị ảnh hưởng của mấy mươi năm chiến tranh điêu tàn do quân Cộng sản gây ra. Đa số lứa tuổi của chúng ta sanh trong thập niên 30 đều phuc vụ trong binh nghiệp, nếu không lâu cũng dài hạn, đều có nhiều kỷ niệm, riêng tôi nghĩ thì buồn nhiều hơn vui. Chúng ta còn thương tiếc những đồng đội đã nằm xuống, và cũng còn nhớ những kỷ niệm oanh liệt và hãi hùng.
Trong bài viết nầy tôi xin kể những chuyện đã xảy ra trong thời chinh chiến còn nhớ mãi trong ký ức, ngõ hầu những ai không có sống trong đời lính cũng thông cảm được những gian khổ của anh em chúng tôi. Tâm trạng của chúng tôi lúc nầy là hay luyến nhớ một thời dĩ vãng của người lính già xa quê hương.
Tôi xin ghi vài dòng thơ để tưởng nhớ những chiến sĩ của Quân Lực VNCH đã hi sinh trong cuộc chiến bảo vệ chính nghĩa Tự Do:
Cựu chiến hữu Nguyễn Minh Châu
Tiếc thương anh chết chiến trường
Đôi khi mất cả dù là mảnh xương
Hay anh trở lại quê nhà
Thân trong hòm gỗ phủ trên Quốc kỳ
Đớn đau chua xót vô cùng
Hi sinh cho lắm được gì đây thôi!
Giờ đây nước mất nhà tan
Ai còn ai mất cũng nhiều đắng cay
Trải qua hai chục năm hơn
Vẫn còn tiếc nhớ đến người chiến binh.
TN.
Chim Sa Cá Lụy: Những Chuyện khó tin nhưng có thật.
Người Việt Nam mình hay nói hai hiện tượng nầy là điềm rất xấu. Tôi không biết có đúng không hay là sự trùng hợp ngẫu nhiên, nhưng điềm nầy đã mang đến cho tôi hai điều thật là bất hạnh.
Bản đồ vùng Ashau Lần thứ nhứt, điềm xấu nầy làm ảnh hưởng đời binh nghiệp của tôi : Vào giữa tháng 9 năm 1966 Chiến Đoàn B/TQLC do cựu Đại tá Hoàng Tích Thông chỉ huy, hành quân ở vùng Ashau, Nam Khe Sanh. Lúc đó tôi làm Tiểu Đoàn Phó TĐ3/TQLC cho cựu Đại tá Nguyễn Năng Bảo (đang sống tại Nam Cali). Xe Jeep của tôi chạy sau 3 xe GMC và dẫn đoàn xe của Tiểu đoàn 3 đi trước Chiến Đoàn trên Quốc lộ số 9, thình lình một con chim khá to bất thần nhào xuống đâm đầu vào kiếng xe Jeep của tôi, máu văng tung tóe và con chim chết tốt. Hạ sĩ Ngọc là chú tài xế, liền nói rằng: ông thầy ơi, xui lắm đấy. Sau hai tuần hành quân vất vả trong vùng núi rừng hiểm trở, Chiến Đoàn chấm dứt hành quân và đóng gần quốc lộ, trên đường hướng về quận Cam lộ. Quân Cộng sản pháo kích 82 ly vào nơi đóng quân của Tiểu Đoàn 3, lần nầy tôi bị thương rất nặng máu loang đầy người, và một miểng đạn chỉ bằng hạt đậu phọng chạm sau ót làm liệt bán thân phải.
Lần thứ hai, cũng điềm nầy làm ảnh hưởng cuộc đời tuổi đã xế chiều: Vào khoảng cuối tháng 5 năm 2000, trên đường tôi và vợ tôi đi làm về, cũng một con chim từ đâu đâm đầu vào kiếng xe Honda, con chim bị thương, vùng vẫy đôi cánh trên đầu xe rồi lảo đảo bay đi. Sau đó hai tuần tôi bị stroke, lại trùng ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, ngày giỗ của mẹ tôi. Lúc chiều ngày mới vào bịnh viện Santa Clara Valley Medical Center, hai chân tôi bị giựt vùng vẫy không khác nào con chim đã đâm vào xe tôi trước đó hai tuần, sau cơn giựt toàn thân tôi bất toại. Theo Y khoa giải thích: những người đã bị thương xương sống khi bị đứt mạch máu, hệ thống thần kinh bị xáo trộn nên tay chân bị giựt như vậy. Hai hiện tượng nầy làm tôi cứ bị ám ảnh khó quên.
Lúc xưa khi bị thương liệt bán thân phải, tôi bắt đầu chống gậy vừa mới 30 tuổi ngoài, nhưng vẫn còn hành quân được, lúc lên đèo khi lội suối. Năm 1968 lại bị thương một lần nữa, suýt chết do viên đạn AK-47 hiện còn nằm trong phổi. Rồi bị tù đầy ra Bắc sau 30/4/75, lúc trở về lại vượt biên qua Mỹ, tiếp tục đi làm việc để ổn định cuộc sống mới như bao nhiêu người tỵ nạn khác. Tôi còn lái xe được, du lịch đó đây được vào những lúc nghỉ hè, nhưng lúc nào cũng với cây gậy. Nên tôi vui vẻ chấp nhận là tôi phải gắn liền với nó hết suốt cuộc đời còn lại. Nhưng bây giờ tới từng tuổi nầy còn phải chập chững tập đi trở lại, thật ngán quá!, lắm lúc buồn chán tôi than với vợ tôi rằng nhớ lại lúc còn chống gậy thật là huy-hoàng. Nên vợ tôi có vài vần thơ mộc mạc an ủi tôi:
Nhớ cây Gậy
Chẳng biết ai đặt tên là "GẬY"
Nhưng mi là bạn tốt của ta
Theo ta suốt ba mươi năm lẻ
Vui buồn sướng khổ chẳng rời nhau
Mi giúp ta vững bước đường dài
Không vấp ngã gập ghềnh cao thấp
Ta là lính, mi cũng là lính
Băng đèo, lội suối lúc hành quân
Không gian nan như lính chiến trường
Mà địa phương, vẫn nhiều nguy hiểm
Rồi những lúc tù đày Bắc Việt
Trở về, lại phải vượt trùng dương
Nhưng bù lại, giờ ta thư thả
Mi cùng ta dạo khắp mọi nơi
Ta vẫn tưởng suốt đời bậu bạn
Nào ngờ số kiếp phải xa mi
GÂY ơi! mi biết ta vẫn nhớ
Và ao ước ngày nào gặp lại
Lưu vong ta đã buồn nhiều lắm
Mất mi buồn hơn nữa Gậy ơi!.
TN.
Quân Cộng sản khát máu đã gây ra chiến tranh tàn phá quê hương ta, tàn phá cả con người, biết bao nhiêu người phải thân tàn ma dại, và cuộc chiến đã làm cho biết bao gia đình phải điêu linh.
Quê hương Việt Nam triền miên đau khổ.
Nước ta trải qua một ngàn năm đô hộ giặc Tàu, một trăm năm đô hộ giặc Tây, giữa hai thời kỳ đó là 45 năm chiến tranh huynh đệ tương tàn kéo dài từ năm 1627 đến 1672 giữa chúa Trịnh và chúa Nguyễn. Quê hương Việt Nam đã một lần bị phân ly lấy sông Gianh làm biên giới Nam Bắc.
Nước Việt Nam lại bị chìm đắm trong Đệ nhị Thế chiến kết thúc năm 1945. Đây là lần đầu tiên trong đời, mới được mười hai tuổi tôi đã được nếm mùi khói lửa của chiến tranh. Tôi được dịp nhìn thấy những trận không chiến hãi hùng giữa phi cơ Đồng Minh và Nhựt Bản trên không phận Saigòn. Những tiếng bom nổ rền và những tiếng súng phòng không của quân Nhựt bắn lên vang dội cả vùng trời làm dân chúng rất khiếp sợ.
Cau Hien Luong - Ben Hai Rồi kế tiếp đồng bào ruột thịt miền Bắc bị nạn đói khủng khiếp đưa đến hàng triệu người chết. Tiếp theo sau là trận giặc Cộng sản khởi đầu từ năm 1945 đến năm 1954. Hiệp Định Génève được ký ngày 20 tháng 7 năm 1954 và quê hương ta lại một lần nữa bị chia đôi từ vĩ tuyến 17. Miền Bắc Cộng sản. Miền Nam tự do.
Nhằm mục đích có một Quân Đội thật hùng mạnh để bảo vệ miền Nam Tự Do Dân Chủ, nền Đệ I Cộng Hòa của cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm bắt đầu gia tăng chế độ quân dịch, và đào tạo thêm nhiều sĩ quan tại hai trường Võ Bị Đà Lạt và trường sĩ quan Trừ Bị Thủ Đức. Còn cấp Hạ sĩ quan và Binh sĩ thì được huấn luyện tại các trường Đồng Đế - Nha Trang, Quang Trung, và Lam Sơn - Huế vv.... Ngoài ra nhiều Sĩ quan và Hạ sĩ quan cũng được sang Hoa Kỳ học bổ túc đủ các ngành.
Yêu mến Binh chủng Thủy Quân Lục Chiến.
Đây là thời gian tôi thích nhứt trong đời binh nghiệp, mặc dù rất nhọc nhằn gian nan nguy hiểm nhưng tôi cảm nhận được cái giá trị và cuộc sống hào hùng của người lính chiến. Tôi rất hãnh diện chiến đấu bên cạnh các chiến sĩ anh dũng của đơn vị thiện chiến đã làm cho các Sư đoàn Cộng sản Bắc Việt phải nể sợ và biết danh Thủy Quân Lục Chiến Việt Nam, một trong những Binh chủng thiện chiến của QLVNCH.
Nhưng, thời gian tung hoành nay đây mai đó, mà tôi rất thích, của đời binh nghiệp tôi quá ngắn ngủi. Tôi không được hân hạnh tham gia những trận đánh qui mô hơn, như các Niên trưởng và các Chiến hữu đã lâm trận vào những năm cuối cùng trước khi miền Nam bị thất thủ. Vì sau ba hơn năm ở Binh chủng, tôi bị tàn phế nên phải rời Tiểu Đoàn 3 TQLC trong sự mến thương và luyến tiếc từ Tiểu Đoàn trưởng đến Sĩ quan, Hạ sĩ quan và Binh sĩ của tôi, và ngược lại tôi cũng yêu mến họ vì chúng tôi đã từng chia xẻ những vui buồn và cùng anh em vào sanh ra tử trên khắp các chiến trường.
Tưởng nhớ Đại bàng Nguyễn Thành Yên và Niên trưởng Nguyễn Thế Lương.
Ngay từ ngày đầu mới về Tiểu đoàn 3 TQLC tôi đã theo bước chân của hai Ông nầy trên khắp bốn Vùng Chiến Thuật, khởi đầu từ cuộc hành quân Bình định ở Gò công. Tôi học hỏi nơi hai Ông nầy rất nhiều trong những trận chiến chạm trán với địch quân từ cấp Đại đội đến cấp Trung Đoàn của chúng.
D/T Nguyen Thanh Yen Tôi rất yêu mến và kính nể cố Đại tá Nguyễn Thành Yên, Tư lệnh phó kiêm Chiến đoàn trưởng TQLC. Ông quyết định rất nhanh nhẹn khi đụng trận, nhưng rất nóng tính mỗi khi những yêu cầu yểm trợ hỏa pháo hoặc không quân chậm trễ cho các Tiểu đoàn dưới sự điều động của Ông. Tôi nghĩ, ông nóng nảy khi lâm trận chỉ vì Ông yêu thương chiến sĩ và muốn bảo toàn sanh mạng của họ. Ông có biệt danh là ÔNG GIÀ HỰ vì mỗi khi Ông giận lên Ông hay HỰ... HỰ... Sau khi tôi rời Binh chủng một thời gian, Ông cũng giải ngũ và trở về cuộc sống dân sự tuy an nhàn nhưng không được thoải mái lắm vì tánh cương trực và thanh liêm. Chúng tôi có mời Ông dùng cơm cùng gia đình hai lần tại nhà ở quận Dĩ An và sau đó chúng tôi đau buồn hay tin Ông bị tử nạn ở miền Tây.
D/T Nguyen The Luong Tôi cũng rất thương tiếc cố Đại tá Nguyễn Thế Lương, vị Tiểu Đoàn trưởng TĐ3 của tôi năm 1965 và cũng là bạn cùng khóa 5 Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức. Năm 1972, Ông là một trong những Lữ đoàn trưởng/TQLC đã dự trận đánh tái chiếm Cổ thành Quảng trị. Ông là cấp Chỉ huy rất kỹ lưỡng nhiều kinh nghiệm, trước khi xuất quân, Ông nghiên cứu địa hình địa vật và ra lịnh tỷ mỹ kế hoạch tiến quân cho từ cấp Đại đội, cho nên chúng tôi rất tin tưởng nơi Ông trong mọi hoàn cảnh của chiến trường. Đại tá Lương có bản tánh hiền lành dễ mến, mỗi khi có một chiến hữu phạm lỗi lầm gì, Ông gọi trình diện để chấn chỉnh với những lời lẽ nhẹ nhàng, như một người anh dạy bảo em. Ông không bao giờ hống hách hay gắt gỏng với thuộc cấp. Còn một đặc điểm về đời tư của Ông là Đại tá Lương rất thích uống Café đen và thuốc lá, Ông ăn thì rất ít mà đi hành quân băng đèo lội suối dẻo dai vô cùng.
Tôi gặp Đại tá Lương lần sau cùng vào cuối năm 1977, khi toán tù lao động của Ông đi ngang qua trại tôi ở Yên Bái, Bắc Việt. Ông chỉ có đủ thì giờ hỏi tôi một câu vội vã rằng: "Châu có khỏe không?" Chúng tôi nhìn nhau với sự mừng rỡ vì biết được là chúng tôi còn sống, nhưng tôi biết Ông cũng như tôi rất nghẹn ngào uất hận khi tôi nhìn qua ánh mắt Ông. Khi hay tin Đại tá Lương qua Mỹ theo diện HO, tôi thỉnh thoảng điện thoại thăm, nghe giọng nói biết là Ông già yếu theo tuổi, nhưng mới đây nhìn thấy chân dung Ông qua tấm ảnh lòng tôi cảm thấy xót xa vì không ngờ Ông tiều tụy đến nỗi nầy, đây là hậu quả của những năm lao tù Cộng Sản. Bây giờ Đại tá Lương đã ra đi vĩnh viễn nhưng tôi nghĩ Ông cũng yên phận nơi Chín suối vì dù sao đi nữa, Ông cũng hít được những hơi thở, không khí tự do, và nhân quyền nơi quê hương xa lạ nầy. Thay mặt gia đình, tôi kính cẩn chào vĩnh biệt Đại tá và xin tặng Ông mấy câu thơ:
Gẫm thân xa xứ lạc loài
Buồn nhiều vui ít ôi đời ly hương!
Gẫm thân chẳng khác chi chim
Bay quanh khắp chốn tìm nơi đất lành.
TN
Tiểu Đoàn Thủy Quân Lục Chiến lên đường hành quân. Cảnh vợ con tiễn đưa chồng.
Một đi là quyết chiến đấu,
Một đi là quyết chiến thắng,
Đoàn Mủ Xanh đánh đâu là tan quân thù,
Ngày về vòng hoa đón chào chiến sĩ "MŨ XANH".
Đây là những câu hát trong bài TQLC Hành khúc mà các anh em chiến sĩ hay hát vang lên, khi đoàn xe GMC bắt đầu lăn bánh rời Hậu cứ Tiểu Đoàn đến phi trường để bay ra vùng hành quân. Quang cảnh thật là hùng tráng của đoàn quân thiện chiến, đầu đội nón sắt vai đeo ballot , trang bị súng đạn quân dụng đầy đủ, với hàng chục chiếc xe GMC nổ máy rần rộ ở sân cờ Tiểu đoàn. Tôi còn nhớ mỗi lần đơn vị tập hợp lên đường, một số vợ con các chiến sĩ từ trại gia binh lũ lượt đến đứng chờ sẵn nơi sân cờ để tiễn đưa chồng. Thoáng nhìn các bà và vợ con mình, tôi không khỏi ngậm ngùi vì thấy các bà vẫy tay đưa chồng lên đường hành quân, nhưng nhiều bà không dấu được nỗi lo âu, tuy miệng cười mà nước mắt rưng rưng chảy. Họ hy vọng chồng mình sẽ mang về những huy chương chiến thắng hay được thăng cấp với những chiến công hiển hách, nhưng tôi nghĩ lòng họ cũng không khỏi băn khoăn lo lắng vì không biết trong chuyến đi nầy ai sẽ về sớm trong những chiếc hòm gỗ trên phủ lá Quốc kỳ?
Môi trường sống của ngưới lính chiến là những bãi chiến trường, họ quen thuộc những tiếng đại bác, bom nổ vang rền và những tiếng súng chát chúa. Họ can đảm nhận lấy sự rủi may ở chiến trường, nhưng họ không khỏi mủi lòng rơi nước mắt mỗi khi nhìn thấy bạn đồng đội ngã xuống. Cho nên :
Những khi gối súng đầu nằm,
Tai nghe tiếng gáy côn trùng nỉ non,
Những khi nằm giữa đồi cao,
Trăng soi vằng vặc lòng buồn ngổn ngang...
TN.
Những lúc dừng quân đêm, mệt mỏi sau trận chiến vừa tàn, người chiến binh cảm thấy nhớ vợ thương con, nhưng họ chấp nhận:
Đời người chiến sĩ nhọc nhằn
Dấu tình riêng rẽ trọn cùng nước non
Tuy nhiên cũng lúc chạnh lòng
Thương người vợ trẻ cô phòng lẻ loi...
TN.
Mrs. Minh-Chau Các bà vợ chiến sĩ ở hậu phương là những người rất đáng được vinh danh, họ sống trong hồi hộp âu lo cho chồng ngoài chiến trường và phải một mình nuôi con và phụng dưỡng mẹ cha thay chồng. Và chỉ có người bạn đời chịu khổ cực đỡ đần ta mỗi khi chúng ta ngã xuống, vợ chăm sóc chồng đến khi lành mạnh rồi lại tiếp tục lên đường. Bao nhiêu lần chúng ta ngã xuống là bấy nhiêu lần các bà chịu đắng cay đớn đau tinh thần còn hơn chúng ta bị đau đớn thể xác.
Chúng ta được thưởng tặng huy chương hay thăng cấp mỗi khi chúng ta lập được chiến công, nhưng những sự hy sinh vô bờ bến của mấy bà nào có ai trao thưởng cho họ gì đâu? Khi các anh chiến sĩ đền nợ nước, các bà lãnh cái hậu quả mẹ góa con côi. Nhưng nếu đất nước còn, mẹ con chiến sĩ còn được trợ cấp của chánh phủ giúp đỡ phần nào cho cuộc sống. Bây giờ đất nước mất là mất tất cả, những người bị bỏ lại còn bị chế độ Cộng sản ngược đãi, thật là đau xót!
Cuộc chiến gia tăng từ đầu năm 1965.
Chiến trường miền Nam Việt Nam bắt đầu gia tăng từ đầu năm 1965, bọn Cộng sản đã cho xâm nhập và tung các trận đánh cấp Trung đoàn hoặc cao hơn. Khởi đầu là trận Bình Giả ở Vùng III Chiến thuật với Tiểu đoàn 4/ TQLC và tiếp đến là trận Pleime ở Vùng II Chiến thuật.
Tiểu đoàn 3 TQLC đang hành quân tại đảo Phú quốc được cấp tốc không vận về tiếp viện cho TĐ4 TQLC tại Bình Giả và hành quân truy kích tiêu diệt địch tại vùng Xuyên Mộc, Long Lể, Bà Rịa. Xong lại được không vận ra Vùng II Chiến thuật để giải tỏa áp lực của Sư đoàn 3 Sao vàng Cộng sản Bắc Việt đang uy hiếp các quận Bồng Sơn, Tam Quan, An Lão, Phù Cát, Phù Mỹ vv...thuộc tỉnh Bình Định. Nơi đây Đại tá Nguyễn Thành Yên chỉ huy Chiến đoàn TQLC đã làm cho Sư đoàn Sao vàng bị tổn thất nặng nề qua các trận đánh ở Đồi 10 đèo Bình Đê, trận đánh Phụng Dư ở Tam Quan và trận đánh Chợ Bộng ở Bồng Sơn, vv... Sau đó chúng tôi được về Saigon dưõng quân một thời gian ngắn lại được không vận ra hành quân tại Đà Nẵng, Quảng Nam và Quảng Ngãi.
Trận đánh Ba gia, Quảng Ngãi và Chuyện hai Cô gái làng Sơn Châu.
Vào giữa năm 1965 Sư đoàn 3 Sao vàng BV dùng quân số đông đảo uy hiếp đánh úp đồn Ba Gia, Quảng Ngãi do một Đại đội Địa Phương Quân trấn giữ. Tiểu Đoàn 3 TQLC lại được không vận gấp bằng phi cơ C130 từ Đà Nẵng về phi trường Quảng Ngãi để hành quân truy lùng diệt địch và giúp tái thiết đồn Ba Gia.
Một ngày sau khi đồn Ba Gia bị thất thủ, vào sáng sớm TĐ 3/TQLC vượt tuyến xuất phát từ phía Tây quận Sơn Tịnh tiến về làng Sơn Châu với đội hình hàng ngang thật rộng. Vị Tiểu đoàn trưởng là Thiếu tá Nguyễn Thế Lương rất sáng suốt, ông đã tiên đoán là đơn vị của Sư Đoàn Cộng sản có thể áp dụng chiến thuật cổ hủ của chúng là công đồn đả viện. Ông ra lịnh cho tôi điều động 2 Đại đội, ĐĐ1 do tôi chỉ huy kiêm Tiểu đoàn phó, và ĐĐ2 vượt qua cánh đồng trống, tiến dè dặt nhưng thật nhanh bám bờ làng. Bộ chỉ huy Tiểu đoàn, ĐĐ3 và ĐĐ4 trừ bị tiến tiếp theo, sau khi 2 Đại Đội đầu chiếm được mục tiêu. Tôi nghĩ địch quân không dám chiếm bìa làng vì dễ bị phi cơ và pháo binh tha hồ dập chúng, nên chúng ẩn núp trong hầm hố bố trí trong làng để phục kích chúng tôi.
Tái Chiếm Quả đúng như vậy, đến khoảng 1 giờ trưa Tiểu đoàn 3 tiếp tục lục soát phát hiện đường giây điện thoại dọc từ hướng Bắc xuống hướng Nam. Bị lộ kế hoạch địch quân liền khai hỏa tấn công cả ba cánh quân, giữa là TĐ3/TQLC, bên trái xa ngoài làng là vùng hoạt động của Trung đoàn 51 BB biệt lâp và xa bên phải là Tiểu đoàn 39 Biệt động quân đều chạm súng, và địch dùng cối 82 ly, đại bác 57 pháo bừa bãi vào làng bất kể sanh mạng và nhà cửa của dân chúng. Tiểu đoàn 3 chúng tôi và các đơn vị bạn xin pháo binh yểm trợ phản pháo. Địch quân đã phục sẵn, cố mấy lần xung phong nhưng đều bị các cấp chi huy từ Đại đội đến Trung đội và Tiểu đội điều động chiến sĩ TQLC anh dũng đánh bật trở lại. Bọn chúng bị thiệt hại đáng kể về nhân mạng và nhiều vũ khí bỏ lại bị ta tịch thu. ĐĐ1 còn tịch thu được lệnh hành quân, một sơ đồ và giấy tờ cá nhân của tên Thượng tá Tham mưu trưởng của Trung đoàn Sao vàng dính đầy vết máu, tôi nghĩ là tên nầy đã chết, xác được bọn chúng lôi đi vội vã để rớt tài liệu lại. Tôi vẫn còn giữ mãi cái khăn quàng cổ bằng vải dù của tên Tham Mưu trưởng Cộng sản nầy làm kỷ vật đến ngày cuối cùng bị mất nước.
Trận chiến kéo dài đến tối đôi bên đều bám lấy vị trí cố thủ, vì lực lượng địch ẩn núp dưới giao thông hào và hầm hố rất kiên cố nên vị Tiểu đoàn trưởng TĐ3 ra lệnh Tiểu đoàn giữ vững vị trí phòng thủ bên nầy giao thông hào và chờ lệnh. Sáng hôm sau Tiểu đoàn 1 TQLC và Tiểu đoàn 5 Dù được không vận ra Quảng Ngãi và trực thăng vận đến chiến trường để tiếp tục truy diệt địch, do sự chỉ huy tổng quát của Thiếu tá Soạn, vị chỉ huy đã có nhiều chiến công và rất trầm tĩnh ngoài chiến trường (sau ông lên cấp Đại tá ). Lực lượng địch bị tổn thất quá nặng phải rút lui vào sâu trong núi phía Tây đồn Ba Gia. Tổn thất của đơn vị ta không nặng lắm.
Một sự ân hận khó quên.
Trên đường rút quân trở ra sau mấy ngày quần thảo với lực lượng Cộng sản BV, trong lòng đang buồn bực thương tiếc những chiến sĩ đã tử trận hoặc bị thương, chúng tôi gặp một thiếu nữ tuổi khoảng 18 đứng bên hè nhà đổ nát ở đầu làng Sơn Châu, cô thốt ra những lời trách mắng nặng nề đoàn quân chúng tôi. Tôi liền dùng bản đồ hành quân tát nhẹ vào má cô ấy để cho cô im miệng đừng chửi rủa nữa. Sau đó Hạ sĩ Hạnh toán biệt kích của tôi cho biết rằng cô ấy đã điên mấy ngày nay, vì quân Cộng sản đã pháo bừa bải súng cối 82 và Đại bác 57 ly vào làng cô làm cho em trai cô chết, mẹ bị thương nặng và nhà bị đổ nát điêu tàn. Tôi cảm thấy ân hận là đã có hành động sai lầm mặc dù chỉ có một cái tát nhẹ, thật là thương hại cho hoàn cảnh quá đớn đau của người thiếu nữ ấy.
Thúy đã đi rồi.
Đơn vị chúng tôi tiếp tục lên đường, về tới cuối làng Sơn Châu thì được lệnh dừng lại và đóng quân tại đây khoảng một tuần. Ngôi làng nầy nho nhỏ nhưng cũng xinh xinh, trước mặt làng là ao nước rất trong cho dân làng xử dụng, có cây cầu ván nho nhỏ, hằng ngày các thiếu nữ ra đấy để giặt giũ. Bên cạnh ao nước là con lộ đất hẹp nối liền đường lộ lớn đi về quận Sơn Tịnh. Sau lưng làng là dãy đồi Sim tím, quanh triền đồi là những ngôi mộ hình tròn, đây là kiểu xây của người miền Trung. Nơi đây không có những đồi thông như Đà lạt, nhưng cảnh cũng đẹp, nên thơ. Một buổi chiều trời mờ tối, nhìn những tấm bia mộ nhấp nhô trên lưng đồi, rồi chợt nhớ tới bài ca ĐỒI THÔNG HAI MỘ, lòng tôi cảm thấy buồn buồn. Mỗi lần hành quân qua những đồi Sim hoặc tạm dừng quân nơi đây, các chiến sĩ tha hồ dùng trái Sim ngọt dịu để giải khát, có những anh vui tính ngắt cành hoa Sim cài lên nón sắt cho đẹp và cũng để ngụy trang.
Hoa Sim là hoa mà vợ tôi rất yêu thích, nên tôi hay ngắt những đóa hoa Sim ép vào bào bản đồ hành quân làm quà về tặng vợ. Những kỷ niệm nầy tôi nhớ mãi không bao giờ quên. Xin gởi quí vị vài câu thơ gợi nhớ lại một thời hành quân nơi đây:
Ngày xưa lúc anh đi chinh chiến
Kể chuyện rằng đồi núi hoa Sim
Hoa Sim tím cài trên nón lính
Trái Sim rừng lót dạ chiến binh
Đồi Sim cũng là nơi anh ngủ
Lúc đêm về thoang thoảng hoa Sim...
Hoa Sim rừng nầy là một món quà gói ghém nhiều tình thương của những người về từ miền hành quân, mà đôi khi họ cũng sợ rằng súng gẫy nửa đường rồi quà sẽ không về đến tay người thương yêu:
Hoa Sim tím là quà của lính
Ngắt một cành dành để tặng em
Tặng em cả rừng đồi Sim tím
Để nhớ anh những bước quân hành.
Và hoa đó cũng ấm lòng chinh phụ.
T.N.
Gái Huế Bộ chỉ huy của chúng tôi đóng tại một ngôi nhà gia đình của một thiếu nữ còn trẻ, lúc đầu cô ấy rất sợ hãi vì cứ tưởng chúng tôi là lính rằn-ri, hung-dữ. Nhưng chỉ qua một vài câu thăm hỏi xã giao, cả gia đình của cô gái đã có cảm tình với anh em chúng tôi. Cô nầy có nét đẹp dịu hiền của gái miền quê, học lớp đệ Tứ rồi nghỉ hoc giúp gia đình. Đêm đêm cô hay nấu chè đậu đỏ cho chúng tôi ăn, lúc ấy còn có Trung úy Lê Hữu Nghĩa Đại đội phó ĐĐ1 sau đã giải ngũ qua ngành Quan thuế, và Trung úy Đinh Long Thành lúc ấy là Trung đội trưởng Trung đội 2 sau cùng là Thiếu tá Tiểu đoàn trưởng TQLC.
Cô thiếu nữ nầy tuy người Quảng Ngãi nhưng tiếng nói dễ nghe. Hằng đêm cô hay ngồi dưới mái hiên chuyện trò với chúng tôi rất hồn nhiên vui vẻ. Về tối, những ánh hỏa châu chiếu chập chờn để soi sáng nơi đóng quân, dưới ánh trăng khi mờ khi tỏ, làm tăng thêm nét đẹp thơ mộng của làng Sơn Châu. Một hôm cô nói với ba anh em chúng tôi rằng các ông Thủy Quân Lục Chiến sao có vẻ hào hoa phong nhã, còn mấy anh du kích và bộ đội mặt mày đần độn không thể ưa được.
Rồi một đêm, cô có vẻ u-buồn nói với tôi rằng: Vài ngày nữa em phải về quận Mộ Đức nuôi bà ngoại bịnh nặng, không biết em còn được gặp lại Đại úy và mấy ông nữa không, thôi em cầu chúc Đại úy và đơn vị luôn được an-lành. Nhưng ngày hôm sau chúng tôi lại được lệnh dời địa điểm đóng quân, tôi từ giã cô và gia đình, một lần nữa với nét mặt u-buồn cô chúc tôi và đơn vị lên đường bình yên.
Sau đó, chúng tôi cảm thấy dường như có một cái gì thiếu vắng ở nơi căn nhà mới tới này. Anh em chúng tôi ba đứa, Tôi, ông Nghĩa, ông Thành, mặc dầu không ai nói với ai, nhưng ai cũng có vẻ buồn buồn, chúng tôi cảm thấy thiếu vắng cái khung cảnh gia đình, thiếu vắng những tiếng nói dịu hiền của cô gái làng Sơn Châu bên những chén chè ngon ngọt dễ thương, mà không biết đến bao giờ mới đựơc gặp lại. Chúng tôi không biết tên cô ấy là gì, mà chỉ biết gọi là cô Hai, để sau đó ông Nghĩa phải đặt tên cô là Thúy và mỗi lần lòng lâng lâng buồn ông thường ngân nga hát “THÚY ƠI! THÚY ĐÃ ĐI RỒI”. Tôi hay kể những chuyện vui buồn lúc hành quân cho vợ tôi nghe nên vợ tôi làm bài thơ ngắn gọn tặng ba anh em chúng tôi:
Cô gái làng Sơn Châu
Anh là lính chiến mũ xanh
Dừng quân ngày ấy ở làng Sơn Châu
Gặp em cô gái làng quê
Má hồng, môi thắm thật là xinh xinh
Tuổi em lúc ấy chắc là
Trăng tròn có lẻ, không đầy hai mươi
Em thương lính chiến gian nan
Chén chè em tặng, nhớ hoài mùi thơm
Đến khi quân phải lên đường
Ai ai cũng phải giã từ luyến lưu
Anh buồn anh hát nghêu ngao
Thúy ơi! em bỏ các anh đi rồi
Giờ đây mấy chục năm hơn
Thúy ơi! em ở nơi nào hỡi em?
T.N.
Đây cũng là một trong những kỷ niệm vui của đời lính chiến xa nhà. Nếu bây giờ chúng tôi có gặp lại cô Thúy chắc cũng không nhìn ra, vì nay chắc nàng Thúy tóc cũng đã hoa râm không còn là Thúy ngây thơ duyên dáng của Thúy ngày xưa nữa.
Lúc tôi còn ở Tiểu đoàn 3 TQLC, tôi chỉ mới vừa 30 tuổi ngoài. Ông Thành, ông Nghĩa cũng như cựu Đại úy Nguyễn Kim Tiền, cố Đại úy Vũ Mạnh Hùng, cố Trung úy Long, Trung úy Khanh, Lượng, Giao, Kiều vv... còn trẻ độc thân, đánh giặc rất hăng, giỏi, nhưng cũng văn nghệ và vui tính lắm. Nên sau những cuộc hành quân, Tiểu đoàn về Hậu trạm ở thành phố nghỉ ngơi, thì ôi thôi!, mấy ông nầy tha hồ dung dăng dung dẻ bát phố, hết quán này đến quán kia, chẳng khác nào những con Hổ được thả về rừng. Chúng tôi là cấp đàn anh, rất yêu mến và thông cảm họ, nên cũng dễ dãi để những người em có những ngày thoải mái rong chơi, vì cuộc đời họ còn quá trẻ, tận hưởng được những gì họ có thể có được trong tầm tay, bởi đâu biết ngày mai, sự sống và sự chết đâu có cách biệt bao xa? Đây là những kỷ niệm mà không bao giờ anh em chúng tôi quên.
Trận Đánh Việt An Năm 1966. Chiến Thắng Lẫy Lừng Của Chiến Đoàn B/TQLC Phục Thù Cho Tiểu đoàn 3 Bị Phục Kích Năm 1965.
HQ Trực Thăng Vận Tiểu đoàn 3 TQLC đang hành quân vùng Nam quận Tam Kỳ tỉnh Quảng Tín và tạm dừng quân tại đây vài ngày, lại được lệnh di chuyển về tỉnh lỵ Quảng Tín để mở cuộc hành quân qui mô gồm TĐ1, TĐ3 và TĐ4/TQLC trực thăng vận vào mật khu núi Chàm nơi đó có sự hiện diện của hơn một Trung Đoàn của Sư đoàn Sao Vàng Cộng sản BV.
Cựu Đại tá Tôn Thất Soạn lúc ấy là Trung tá đã chỉ huy trận đánh quyết liệt nầy. Biết được đây là căn cứ địa của chúng, Ông yêu cầu Quân Đoàn I cho đổ quân mỗi đợt là một Tiểu đoàn TQLC. TĐ1 đợt đầu, TĐ3 và Bộ Chỉ Huy của Chiến Đoàn B đổ đợt nhì rồi tiếp đến TĐ4 sau cùng. TĐ1 đổ ngay trên đầu địch bất ngờ, chạm súng giết chết và bắt sống một số tù binh Cộng sản BV. Chiến đoàn B tiếp tục chuyển quân rất dè đặt và bung rộng đội hình, lục soát truy lùng địch trong vùng đồi núi rậm rạp hiểm trở, nhưng các cấp đều rất an tâm tin tưởng vào tài chỉ huy của vị Chiến đoàn trưởng này.
Sau ba ngày hành quân thật vất vả bởi địa thế hiểm trở, không có những cuộc đụng độ lớn. Ngày N+3 Chiến đoàn B được lệnh chuyển hướng tiến về tỉnh Quảng Tín, theo đội hình Tiểu Đoàn 4 bung rộng hàng ngang đi đầu, TĐ3 bên sườn phải, sau là Bộ Chỉ Huy Chiến Đoàn B và Tiểu đoàn 1 bảo vệ sườn trái và hậu vệ. Hướng trước mặt địa thế bằng phẳng với những xóm làng, không có đồi núi, xa bên trái là sông Thu Bồn và vùng hoạt động của Thiết Vận Xa, bên phải là ngọn đồi dài và thoai thoải, có nhiều tảng đá, nằm gần dãy núi lớn.
Tại đây năm 1965, Tiểu đoàn 3 tăng phái cho Sư Đoàn 2 Bộ binh, đơn độc làm mũi dùi đi trước và bị địch quân phục kích trong một xóm làng dưới chân núi. Tuy bị phục kích bất ngờ nhưng nhờ một nửa Tiểu-đoàn may mắn lọt ra ngoài ổ phục kích, nên tổn thất về nhân mạng cũng như vũ khí chỉ tương đối nặng.
Với kinh nghiệm lần trước, lần nầy tôi xin lệnh Thiếu Tá Nguyễn Thế Lương Tiểu đoàn trưởng TĐ3 cho tôi điều động Đại đội 1 và Đại đội 2 tiến chiếm ngọn đồi bên phải để lấy ưu thế. Tôi đã hối thúc cánh B của tôi tiến chiếm thật nhanh để cánh A sẽ cùng lên cho kịp thời, thì đã chạm địch đang từ lưng đồi tiến lên. Thật là bất ngờ, nhưng chúng tôi phản ứng rất nhanh, dùng đủ loại vũ khí đồng loạt tác xạ dữ dội vào toán quân địch, đồng thời báo cho cánh A biết và hối thúc canh A lên gấp. Với quân số đầy đủ vì có cánh A phụ lực, toàn lực Tiểu-đoàn 3 đã đẩy địch quân chạy vào rừng và bị Thiếu Tá Lương gọi Pháo binh TQLC tiêu diệt chúng.
TD4 TQLC va Thiet-Giap Trước mặt Tiểu đoàn 4, quân CS đã nằm sẵn trong các hầm hố kiên cố dọc theo lũy tre khai hỏa vào Tiểu Đoàn nầy, và xử dụng súng cối 82 và Đại bác 57 ly pháo tối đa khắp các Tiểu Đoàn, ngỏ hầu có thể tiêu diệt quân ta. Chiến đoàn trưởng đã xin Không quân của Mỹ cũng như Pháo Binh TQLC oanh tạc và pháo vào các vị trí quân địch. Đồng thời Ông điều động Thiết vận xa phối hợp với TĐ4/TQLC xung phong tiến chiếm xóm làng trước mặt. Sau nhiều đợt xung phong chiếm được bià làng, rồi lại bị đánh bật ra, tiến và lui cho đến chiều. Vị chiến đoàn trưởng cho lịnh TĐ4/TQLC và chiến xa M113 quyết liệt xung phong đợt cuối cùng, đã chiếm được mục tiêu. Kết quả, một tên Thiếu Tá Công sản BV đầu hàng, một số bi bắt sống nhiều xác địch và vũ khí bỏ lại chiến trường. Trận đánh nầy không những đã rửa hận cho TĐ3 bị lọt vào ổ phục kích năm 1965, mà là một chiến công hiển hách đánh bại một Trung-Đoàn của Sư đoàn Sao Vàng BV.
Đây là trận chạm trán lần thứ ba với cấp Trung đoàn Cộng sản trong thời gian tôi phuc vụ tại Tiểu Đoàn 3 TQLC. Sau trận chiến thắng lẫy lừng nầy, Đại Tá Phạm Văn Phú ( nay là cố Thiếu Tướng, đã tự sát sau ngày 30/4/75) đã bay đến tỉnh Quảng Tín thăm viếng Chiến đoàn B, gặp Trung tá Soạn và nói rằng đây là lần đầu tiên Thủy Quân Lục Chiến bẻ gẫy xương sống của Sư Đoàn 3 Sao Vàng Cộng sản BV tại căn cứ của chúng. Tổng kết thiệt hại chung của Chiến đoàn B/TQLC tương đối nhẹ, nếu ta so với một trận chiến lớn. Riêng Tiểu đoàn 3 có 5 chiến sĩ hy sinh và khỏang 10 chiến sĩ bị thương.
Tưởng nhớ Hạ Sĩ I Hồ. Người chiến sĩ truyền tin rất can đảm.
Nay tôi vẫn còn thương nhớ Hạ sĩ I Hồ, người chiến sĩ mang máy truyền tin luôn luôn sát cánh bên tôi. Ông bị một loạt đạn AK-47 và đã gục ngã chết liền bên tôi tại trận Việt An năm 1965, trên vai còn mang chiếc máy truyền tin bể nát, bê bết máu, không một lời than thở hay trăn trối. Hạ sĩ I Hồ rất gan dạ và bình tĩnh, dầu ở trong bất cứ tình huống nào, ông luôn luôn giữ được liên lạc truyền tin với các cấp mỗi khi lâm trận. Tôi thầm nghĩ là ông đã đỡ đạn cho tôi vì lúc đó ông mang máy truyền tin, tôi ngồi bên cạnh, đang cầm ống liên hợp liện lạc với Tiểu Đoàn để báo cáo tình hình. Quân địch thường hay nhắm vào các nơi có cây Antena để tiêu diệt các cấp chỉ huy.
Vì hoàn cảnh chia đôi đất nước, Hạ sĩ Nhứt Hồ đã theo mẹ vào Nam năm 1954 và định cư ở làng Tam Bình, Thủ Đức. Ông đã tình nguyện vào Binh chủng TQLC trước khi tôi về TĐ3 vài năm, tánh tình rất hiền hậu nên được hầu hết anh em mến thương. Ông đã hy sinh, để lại bà mẹ già, cô vợ trẻ trong nỗi nhớ ngàn thương và một đứa con nhỏ bơ vơ, hoàn cảnh thật là xót xa, khốn cùng. HS/I Hồ ra đi đã để lại cho nhiều anh em, tôi và vợ tôi sự tiếc thương. Tôi xin ghi lại đây vài câu thơ để tưởng nhớ đến ông:
Tiếc thương anh chết chiến trường
Tiếng cha chưa gọi, con đà để tang
Anh đi bỏ lại mẹ già
Sớm hôm hiu quạnh, đêm ngày nhớ anh
Anh ơi! hãy ngủ yên đi
Em nguyền thương mẹ, nuôi con trọn đời.
TN.
Tiểu Đoàn 3 đóng quân ở Đà Nẵng và Tình yêu mến lính của người hậu phương.
Sau trận chiến thắng lẫy lừng tại Việt An, Quảng Tín, Tiểu đoàn 3 lại tiếp tục lên đường tăng phái cho Sư doàn 2 BB để hành quân khắp tỉnh Quảng Ngãi. Xong chúng tôi trở về hậu cứ bổ sung quân số tiếp liệu trong thời gian ngắn, rồi lại bay ra Đà Nẵng ứng chiến chống Phật giáo xuống đường vào giữa năm 1966. Đây là lần đầu tiên, Tiểu đoàn 3 mới được nghỉ xả hơi trong thời gian khoảng hai tháng không hành quân, anh em tha hồ du ngoạn thắng cảnh Thị xã Đà Nẵng và Thừa Thiên, Huế.
Bộ Chỉ Huy của tôi đóng quân tại một ngôi biệt thư bỏ trống, gần chùa Phổ Đà, đối diện nhà gia đình của hai thiếu nữ người làng Kim Long, Huế. Nơi đây mấy chú lính của tôi đã phải nấu nhờ bếp núc bên nhà mấy cô, mấy cô rất vui lòng và thật tình giúp đỡ. Hai cô trạc tuổi trên đôi mươi. Cô chị là Phan Diệu Y...làm việc ở Đài phát thanh Đà Nẵng, có giọng hát rất hay ,cô em là Phan Diệu L...làm việc ở Ty Công chánh Đà Nẵng. Hai chị em đều xinh đẹp và hiền lành , lúc nào cũng líu lo giọng Huế, lúc trầm lúc bổng nghe thật dễ thương. Và mỗi khi hai cô về thăm quê ngoại ở làng Kim Long đều mang nhãn An Cựu đến biếu tôi.
Mrs Minh Chau and Tri Minh Một hôm nhìn thấy hình vợ và mấy đứa con tôi, cô Y... nói rằng: "chắc Đại úy thương vợ và nhớ con lắm phải không?" cô em hỏi tiếp: "có khi nào Đại úy cảm thấy sợ tử trận rồi bỏ vợ con lại không?" Tôi nghĩ cô em còn nhỏ tuổi, đã vô tình hỏi một câu như trù ẻo, làm tôi cảm thấy vui vui. Tôi vừa cười vừa trả lời nửa đùa nửa thật: "Mỗi người có một cái số, nếu ra trận ai cũng chết hết thì lấy ai làm Tướng để chỉ huy?" Và tôi cũng nói với mấy cô ấy rằng: "Ước gì vợ tôi không gần ngày sanh thì đã ra đây xem danh lam thắng cảnh của xứ thần kinh".
Rồi từ đó hai cô có thiện cảm với chúng tôi, Đại úy Đoàn Thức và Bác sĩ Chẩn hay đến thăm tôi và cũng muốn tôi giới thiệu làm quen, nên ba chúng tôi thường lui tới trò chuyện. (cố Trung tá Thức đã tử bịnh sau khi ra tù, ông đã bị đày chung với tôi tại Yên Bái). Có một lần hai cô mời anh em chúng tôi về thăm quê ngoại, nơi hai cô sống lúc còn học trường Đồng Khánh. Kim Long, ngôi làng nho nhỏ nên thơ nổi tiếng là có nhiều thiếu nữ đẹp và diệu hiền, đến ngay cả vua Tự Đức đa tình đa cảm, cầm lòng không đặng cũng đành phải ngỏ lời ngự giá, sang sông:
Kim Long có gái mỹ miều,
Trẫm thương Trẫm nhớ Trẫm liều Trẫm đi.
Làng Kim Long nằm cạnh dòng sông Hương Giang và chi nhánh là sông An Cựu, nơi đây cây ăn trái xanh tươi và sầm uất dọc theo con đường dẫn đến chùa Thiên Mụ. Muốn vào chùa, du khách phải bước lên nhiều bậc thềm cũ đầy rong rêu. Ngôi chùa cổ kính nhưng rất xinh, đối diện bên kia sông là núi Ngự Bình, cảnh chùa thật êm đềm bên dòng sông Hương nước chảy lờ đờ. Có hai câu ca dao truyền khẩu nói lên đặc điểm của hai địa danh nầy:
Núi Ngự Bình trước tròn sau méo
Sông An Cựu nắng đục mưa trong.
Children Sau đó Tiểu đoản 3 lên đường hành quân tại Hương-Ðiền, của tỉnh Thừa thiên, Gio-Linh và Ashau thuộc tỉnh Quảng Trị. Tôi bị thương vì đạn pháo, nằm mê man 3 ngày tại bịnh viện Đồn Mang Cá ở Huế rồi được chuyển về Quân y viện Duy Tân - Đà Nẵng. Lúc nầy hai tay và hai chân tôi đều bị liệt, nhưng tâm trí còn sáng suốt nên cảm thấy thật cô đơn, không một người thân chăm sóc ngoài Hạ sĩ I Liễng, về sau ông cũng tử trận. Tôi nghĩ đến vợ sắp tới ngày sanh, rồi nhớ đến mấy con còn quá nhỏ lòng càng khổ đau vô cùng. Hạ sĩ I Liễng đã tự động đến nhà cô Y... báo tin tôi bị thương lúc nào tôi không hay.Vì gia đình đã quen biết lúc chúng tôi đóng quân gần nhà, chiều hôm ấy cô và bà mẹ vào thăm, thấy tôi thân tàn ma dại khác hẳn cách đây hai tháng, toàn thân tôi bất toại, hai mẹ con mủi lòng khóc nức nở và bà hỏi tôi: "Vợ Đại úy có ra thăm ông không?" Câu hỏi nầy làm tôi cảm thấy đau xót muốn rơi nước mắt, tôi trả lời là vợ tôi gần ngày sanh nên không ra thăm nuôi tôi được. Bà mẹ liền bảo cô Y... mỗi chiều sau giờ nghỉ việc mang thức ăn đến bịnh viện thăm nuôi tôi, lòng ưu ái nầy làm tôi cảm thấy được an ủi phần nào, vì lúc mình ngã xuống mà không có vợ kề bên chăm sóc.
Sau gần một năm dưỡng bịnh tôi được Trung Tướng Lê Nguyên Khang, Tư Lệnh TQLC kiêm Tư lệnh Quân Đoàn III, bổ nhiệm làm Quận Trưởng Dĩ An, Biên Hòa từ tháng 6 năm 1967.
Đêm Chờ Sáng Và Cũng Là Đêm Cuối Cùng Chấm Dứt Đời Binh Nghiệp 21 Năm.
Tôi làm Quận trưởng Dĩ An đươc 7 năm, về Đức Hòa 1 năm rồi trở về lại quận Dĩ An đúng một tháng trước ngày miền Nam bị thất thủ.
Tình hình lúc nầy hết sức là căng thẳng, Quận và Chi khu ráo riết đặt kế hoạch phòng thủ chống chiến xa địch. Căn cứ phòng thủ của Bộ Chỉ Huy Chi khu là căn cứ cũ của lực lượng Đại Hàn rất kiên cố, hơn nữa sau Hiệp đinh Paris đầu năm 1973, các đơn vị Đồng Minh sau khi rút đi đã để lại cho chúng tôi rất nhiều vũ khí đạn dược và gần 60 cây M72 chống chiến xa, do Đại úy Thành Trưởng Ban 4 Chi Khu ngoại giao xin giữ lại, nên anh em chúng tôi cũng yên tâm. Trước ngày 30/4/75, Đại úy Thành có nhắc nhở và đề nghị tôi cho phân phối hết đồ quân tiếp vụ cho trại gia binh, tôi đã chấp nhận ý kiến sáng suốt nầy, nếu chúng tôi bị bao vây cũng có lương thực cầm cự được một thời gian. Cựu Đai úy Thành đã vượt biên sau khi đi tù và gia đình ông nay đang sống tai San Jose.
MỘT QUYẾT ĐỊNH KHÓ KHĂN: Tôi phải ở lại đến giờ phút cuối cùng với anh em chiến sĩ và đồng bào. Tình hình tại quận còn rất yên tịnh, chưa có việc gì xảy ra, chúng tôi chưa bị quân Cộng sản tấn công và pháo kích, nhưng một số chiến sĩ cũng nao núng vì nghe tin: chỗ nầy di tản chiến thuật chỗ kia rút quân, người thì mang gia đình xuống tàu kẻ xuống ghe đánh cá ra khơi, và một số người đã được phi cơ Mỹ cho di tản từ phi trường TSN trước đó mấy tuần. Ông bà ngoại mấy cháu của chúng tôi sợ nguy hiểm đến tánh mạng mấy cháu, nên mang hết về Saigon cho tôi rảnh tay lo nhiệm vụ, phần vợ tôi thì nhứt quyết ở lại căn cứ để yểm trợ tinh thần tôi, nên anh em chiến sĩ và đồng bào cũng bớt hoang mang, lo lắng.
NQ Nguyen Van Giu Một điều nữa làm cho tôi đắn đo không thể bỏ quận được, vì trong 7 năm sát cánh ngày đêm với anh em Địa Phương Quân và Nghĩa Quân và Viên chức quận xã ấp làm việc trong tình thương mến đậm đà. Các chiến sĩ ĐPQ, NQ và Viên chức hết lòng làm tròn trọng trách nên mấy năm qua tình hình Dĩ An rất yên tịnh, dân chúng sống thanh bình làm ăn phát đạt. Quân được Dân thương mến và khắng khít thật là: tình Dân với Quân như cá với nước. Khi tôi được cấp trên đổi về lại quận cũ, anh em chiến sĩ vui mừng như gặp lại người anh cả đã vắng mặt đi xa mới về, và đồng bào cũng vui vẻ đón nhận tôi như một đứa con biệt ly nay trở về quê cũ, nên tôi xem quận Dĩ An như có mối tình thiêng liêng đối với đời tôi. Tôi hết lòng cám ơn những chiến sĩ và viên chức đã cộng tác với tôi, tôi xin nghiêng mình trước những anh linh của những chiến sĩ đã hy sinh vì nghĩa vụ. Đến nay, tôi vẫn còn nhớ mãi Nghĩa quân Nguyễn Văn Giữ, người cận vệ can đảm đã theo tôi suốt bao nhiêu năm. Ông đã giúp, đỡ đần tôi những lần nhảy trực thăng hay leo đồi lội suối trong các cuộc hành quân, ông luôn bên cạnh để bảo vệ tôi. Ông đã chết trong trại cải tạo năm 1979 vì bạo binh mà không có thuốc chữa. Thỉnh thoảng chúng tôi có gởi qùa về gia đình để đền đáp công ơn ông đã giúp tôi suốt thời gian tôi làm việc tai Dĩ An.
Tất cả các chiến sĩ Địa Phương Quân, Nghĩa Quân và Viên chức quận, xã, ấp đều tuân lệnh Thượng cấp quyết ở lại cố thủ. Nhưng đến đêm 29 rạng 30 tháng 4, chúng tôi bị bỏ rơi chới với vì mất liên lạc với Bộ Chỉ Huy Tiểu Khu tỉnh Biên Hòa và không biết phải nhận lệnh ở đâu. Đông Tây Nam Bắc chẳng còn ai yểm trợ, trong khi đó một Trung đoàn Cộng sản BV cùng chiến xa T54 đã di chuyển từ hướng Tân Uyên tới rừng Cò Mi phía Bắc quận Dĩ An rồi dừng lại đấy. Chúng tôi tiến thối lưỡng nan, thôi đành phải liều quyết tử thủ tới đâu hay đến đó, anh em chúng tôi không biết trông chờ vào ai, thôi đành phó mặc số phận cho Trời định.
Tu Day Thật là một đêm hãi hùng, hồi hộp, tất cả từ quan tới lính súng chống chiến xa, súng đại liên và súng cá nhân cầm tay, thức sáng đêm chờ địch nơi phòng tuyến. Tiếng súng pháo binh và đại bác của chiến xa ta và địch nổ vang dội từ hướng Hậu Nghĩa và căn cứ Sư đoàn 25 BB tại Củ Chi. Nhìn những ánh sáng hỏa châu chiếu chập chờn một góc trời ở phương Tây, và nhìn về hướng Saigon thấy ánh đèn phi cơ trực thăng lên xuống, chúng tôi đoán là Mỹ bốc người di tản, anh em chúng tôi rất não lòng không biết vận mạng quận Dĩ An nói riêng và vận mạng miền Nam sẽ ra sao? Mong chờ đến sáng rồi sẽ tính. Nhưng vào gần sáng toán quân thám thính ở tiền đồn gọi máy báo về Bộ Chỉ Huy Chi Khu là chiến xa địch đã đổi hướng bọc xa lộ vòng đai từ hướng Lái Thiêu trực chỉ Saigon.
Sáng hôm sau lúc 10 giờ, tiếng nói Đại Tướng Dương Văn Minh loan báo trên đài phát thanh Saigon ra lệnh tất cả các đơn vị buông súng đầu hàng. Cái tin sét đánh làm cho mọi người từ quan tới lính, cả trại gia binh và dân chúng đều bàng hoàng rơi lệ. Tôi liền dùng máy truyền tin thông báo cho các chiến sĩ và viên chức quận, xã, ấp hủy diệt tất cả tài liệu; hãy rời đơn vị và nhiệm sở với những lời chúc lành cùng họ và gia đình, và nói vài câu giã từ trong nghẹn ngào uất hận, không cầm được nước mắt. Ngày 30/4/1975 đã chấm dứt đời Binh nghiệp của tôi đúng 21 năm, vì ngày nhập ngũ cũa tôi cũng vào tháng 4 năm 1954./.
Trả Ta Sông Núi
Sông sâu nước chảy muôn đời
Tuổi người Trời đã định rồi thời gian
Từ khi non nước điêu tàn
Mang thân lưu xứ lòng man mác buồn
Thu, Đông cây lá thay màu
Lòng sầu non nước muôn đời không phai
Gẫm đi gẫm lại tháng ngày
Trông mong chim én mang về mùa Xuân
Buồn thay tuổi đã xế chiều
Chẳng ai đòi lại núi sông cho mình
Bây giờ vẫn đợi vẫn trông
Trả ta sông núi ước mơ cuối đời
Dec/26/2002
TN.
Chiến hữu Nguyễn Minh Châu