TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP HOA KỲ .
"Chúng ta nhìn nhận những sự thật này là hiễn nhiên ; rằng mọi người sinh ra đều bình đẳng ; rằng họ thừa hưởng từ thượng đế với những quyền cố hửu và không thể tách được ; rằng trong số những quyền này là sự sống , tự do , theo đuổi hạnh phúc ; rằng để bảo đảm những quyền này , các chánh phủ được lập ra từ họ , có được quyền lực chính đáng từ sự đồng ý của người dân . . '
(Khởi thủy , ông Thomas Jefferson đã bắt đầu đoạn thứ hai của Tuyên ngôn Độc lập với câu : "We hold these truths to be sacred and undeniable" (chúng ta công nhận những sự thật này là thiêng liêng và ko thể chối cải) , nhưng sau đó , theo yêu cầu của Benjamin Franklin , đã thay thế bằng "self-evident" (hiển nhiên) . Jefferson đã có những thay đổi khác , cuối cùng đã trình dự thảo lên QH Mỹ , sau đó được thay đổi chút đỉnh - bởi QH ) .
Tạm dịch từ :
"We hold these truths to be self-evident ; that all men are created equal ; that they are endowed by their creator with inherent and inalienable rights ; that among these are life , liberty , and the pursuit of happiness ; that to secure these rights , governments are instituted among men , deriving their just powers from the consent of the governed . . . " (còn tiếp) .
Nguồn : NGS Feb 1976 . (Nhân kỷ niệm 200 năm Tuyên ngôn Độc lập)

Hoàng Hải Vân - Khi công lý chưa xỏ chân vào giày

Hoàng Hải Vân - Khi công lý chưa xỏ chân vào giày

Đăng bởi: Tiểu Nhi on Chủ Nhật, 25 tháng 3, 2018 | 25.3.18

Rào chắn căn bản nhất là Hiến pháp thì có vấn đề nghiêm trọng. Chưa nói đến việc hoàn thiện một bản hiến pháp trường tồn theo tư tưởng Hồ Chí Minh, bản Hiến pháp hiện hành chúng ta cũng không bảo vệ được. Đơn giản là chúng ta không có thiết chế bảo hiến.

Diễn viên hài Công Lý lên bìa sách luật. Ảnh: internet

Do công lý chưa xỏ chân vào giày, nên đông đảo người dân (trong đó có tôi) rất tin tưởng vào cái lò của cụ Tổng.

Do công lý chưa xỏ chân vào giày, nên rất nhiều người (trong đó không có tôi) từng hả dạ khi nghe tuyên bố của những nhà chính trị dân túy như Trưởng ban Nội chính Trung ương Đảng Nguyễn Bá Thanh “bắt nhốt” hết những kẻ tham nhũng.

Do công lý chưa xỏ chân vào giày, nên người dân tin các nhà chính trị “thế thiên hành đạo” hơn là tin vào sự công bằng của luật pháp.

Luật pháp, dù được thực thi nghiêm minh và bình đẳng, cũng chỉ là một bước tiến tới công lý chứ chưa phải là công lý. Công lý là lẽ công bằng mang giá trị phổ quát của dân tộc và của nhân loại. Vì lẽ đó mà đa số người dân dù không hiểu nhiều về các đạo luật cùng cả rừng văn bản dưới luật, nhưng một bản án có công bằng hay không thì đa số đều nhận ra.

Cốt lõi giá trị phổ quát này chính là quyền tự nhiên (natural rights) của con người được các triết gia tự do thời Khai Sáng của phương Tây, tiêu biểu là John Locke, phát kiến. Theo Locke, quyền tự nhiên bao gồm quyền sống (life), quyền tự do (liberty) và quyền tài sản (property), là những quyền “bất khả xâm phạm” (inalienable), những quyền mà “chính quyền không thể ban phát hoặc thu hồi” (governments can neither grant nor revoke)

Lần đầu tiên trên thế giới, nội dung này được Thomas Jeffeson đưa vào bản Tuyên ngôn độc lập Hoa Kỳ với câu nổi tiếng “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Đây cũng là nền tảng của Hiến pháp Mỹ. Và lần đầu tiên ở châu Á, cụ Hồ đã dẫn lại lời bất hủ ấy để mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam. Hiến pháp Việt Nam 1946 cũng là bản Hiến pháp đầu tiên ở châu Á được soạn thảo dựa vào tư tưởng tự do của Hiến pháp Mỹ. (Nhân đây cũng lưu ý: các nhà chính trị Việt Nam nếu thành thật học tập tư tưởng Hồ Chí Minh thì nên nghiên cứu kỹ bản Hiến pháp Hoa Kỳ để hiểu được một trong những nguồn gốc tư tưởng của Cụ, nếu không muốn trở thành học giả … dối).

Các nhà lập quốc Hoa Kỳ vô cùng cẩn trọng đối với quyền tự nhiên. Do phải ngăn chặn một số nguy cơ lạm quyền của Nhà nước đối với một số quyền của người dân, Hiến pháp có nhắc đến các quyền ấy, nhưng để tránh bị hiểu nhầm, nên Tu chính án thứ 9 Hiến pháp Mỹ đã phải ghi: “Việc liệt kê một số quyền trong Hiến pháp không có nghĩa là phủ nhận hay hạ thấp những quyền khác của người dân”.

Hoa Kỳ là quốc gia dân chủ, nhưng bản Hiến pháp của họ không đề cao dân chủ, nó còn ngăn chặn dân chủ không giới hạn, để bảo vệ quyền tự nhiên của từng cá nhân. Hiến pháp Mỹ có lẽ là nỗ lực cao nhất của trí tuệ con người trong đề cao công lý, nó được bảo vệ bằng một thiết chế hiệu lực nhất mà trí tuệ con người có thể nghĩ ra, đó là thiết chế Tối cao pháp viện. Bất cứ đạo luật nào của Quốc hội hoặc bất cứ sắc lệnh nào của Tổng thống mà vi hiến, tức là xâm phạm đến các quyền tự nhiên, đều có thể bị Tối cao pháp viện bác bỏ. Trong khi một đạo luật có thể bị bác bỏ thì những phán quyết của tòa tối cao lại có giá trị còn cao hơn luật (vì không ai có thể bác bỏ). Từ đây, nước Mỹ có thể áp dụng lẽ công bằng để bổ sung vào sự khiếm khuyết của luật pháp khi xét xử. Đó là những án lệ của tòa tối cao. Án lệ là phán quyết dựa vào lẽ công bằng truyền thống, căn cứ trên những giá trị phổ quát được dân chúng thừa nhận từ đời này qua đời khác. Án lệ nằm trong thông luật (common law) được áp dụng rộng rãi từ lâu đời ở nước Anh, song song với luật thành văn (statutory law, civil law). Thông luật là luật pháp bất thành văn được dân chúng thừa nhận rộng rãi, thành truyền thống, thành tập quán. Ngay từ thế kỷ thứ 12, hoàng đế Anh Henry II đã cho các thẩm phán tòa án của hoàng gia đi khắp nơi trong nước đê xem xét các cách giải quyết tranh chấp của dân chúng, chọn lọc những cách hay nhất để áp dụng trong xét xử các vụ án, rồi tập hợp thành các án lệ. Ngày nay Anh quốc có hàng trăm ngàn án lệ và mỗi năm đều được bổ sung.

Theo tinh thần pháp trị, luật pháp được áp dụng bình đẳng và nghiêm minh cũng chưa đủ. Điều kiện tiên quyết của tinh thần pháp trị là các đạo luật được ban hành phải tiếp cận với công lý, tức là luật phải mang giá trị phổ quát phục vụ cho lợi ích chính đáng của dân chúng. Vì luật được đa số trong nghị viện (Quốc hội) thông qua, đa số đó rất có thể bị các nhóm lợi ích mặc cả hoặc mua chuộc, nên một đạo luật có thể không phục vụ lợi ích phổ quát của dân chúng mà chỉ phục vụ cho các nhóm lợi ích. Nền dân chủ hiện đại của bất cứ nước nào cũng đều có nhược điểm đó, kể cả nước Mỹ. Nước Mỹ khắc phục nhược điểm đó bằng bản Hiến pháp tự do trường tồn, nước Anh khắc phục nhược điểm đó bằng thông luật. Triết gia tự do nổi tiếng thế giới F. A. Hayek còn đề xuất một giải pháp rất hay nhưng chưa thấy nước nào áp dụng: Mỗi đại biểu Quốc hội được bầu chỉ 1 nhiệm kỳ duy nhất kéo dài 15 năm ở độ tuổi đủ chín chắn (ông đề nghị tuổi 45), mỗi một cử tri cũng chỉ đi bầu 1 lần duy nhất trong đời ở độ tuổi tương ứng và bầu cho người mà mình biết rõ. Việc bầu cử diễn ra hàng năm, mỗi năm các đại biểu mới sẽ thay thế các đại biểu hết nhiệm kỳ. Làm được điều này sẽ ngăn chặn được tham vọng tái cử để bảo đảm cho đại biểu làm nhiệm vụ theo lương tâm. Tất nhiên, mỗi nước có cách làm riêng theo đặc điểm của mình.

Trong hoàn cảnh của nước ta hiện nay, còn lâu công lý mới có thể ngự trị, nhưng trước mắt để một đạo luật được ban hành tiếp cận với tinh thần pháp trị, có lẽ cần có 2 rào chắn và 1 cửa mở. 2 rào chắn là Hiến pháp và các điều ước quốc tế. Một cửa mở là cho phép áp dụng án lệ và thông luật. Việc hội nhập sâu vào quốc tế, một cách tự nhiên đã có rào chắn thứ 2 khi hầu hết các đạo luật ban hành gần đây đều ghi “nếu các điều luật trong luật này trái với các điều ước quốc tế mà Việt nam cam kết thì áp dụng theo điều ước quốc tế”. Cửa mở cũng bắt đầu hé ra khi Bộ luật dân sự có quy định cho phép áp dụng “tập quán” (điều 5) và cho phép áp dụng “án lệ” và “lẽ công bằng” (điều 6).

Tuy nhiên, rào chắn căn bản nhất là Hiến pháp thì có vấn đề nghiêm trọng. Chưa nói đến việc hoàn thiện một bản hiến pháp trường tồn theo tư tưởng Hồ Chí Minh, bản Hiến pháp hiện hành chúng ta cũng không bảo vệ được. Đơn giản là chúng ta không có thiết chế bảo hiến. Lấy ví dụ Luật Đất đai, điều 62 của luật này cho phép chính quyền thu hồi đất đai của nông dân một cách “vô biên” để giao cho các đại gia làm dự án, rõ ràng đã xâm phạm trắng trợn quyền tài sản của người dân ghi trong Hiến pháp nhưng người dân không biết kiện đi đâu, vì tòa tối cao của chúng ta không có chức năng bảo hiến.

Và tại phiên tòa đang diễn ra, ông Đinh La Thăng và các bị cáo liên quan đang bị cơ quan công tố đề nghị hàng chục năm tù và bồi thường cho nhà nước 800 tỷ đồng trong khi không có một cơ quan nào xem xét quyết định của người đứng đầu chính phủ tiền nhiệm và Ngân hàng Nhà nước mua ngân hàng OceanBank với giá 0 đồng là có vi hiến hay không.

Cho nên công lý vẫn đang ngủ, chưa thức dậy để xỏ chân vào giày. Người dân đành phải tin vào cái lò của cụ Tổng, dù mục tiêu của cái lò đó là “diệt ác” để làm trong sạch Đảng và Nhà nước, là rất tốt, rất được người dân ủng hộ, nhưng phàm là “diệt ác” thì khó tránh khỏi tình trạng người thừa hành hăng hái “giết nhầm hơn bỏ sót”.

Hoàng Hải Vân

(FB Hoàng Hải Vân)

Nước Anh là một trong những cái nôi đầu tiên của nền dân chủ thế giới khi ngay từ TK 13 , họ đã có Đại Hiến Chương (Magna Carta) trong đó hạn chế quyền của vua và thêm quyền cho dân đen .

. . .

"I/ Ngay từ năm 1215 sau công nguyên , hiến chương Magna Carta mở đường cho một hệ thống dân chủ hơn tại Anh . Các quí tộc đã buộc Vua John phải ký "Đại Hiến Chương" này , để lập "Quốc hội" Anh , hay cơ quan lập pháp , và nói rõ (make clear) rằng những luật thành văn (written law) thì có quyền hơn vua , do vậy hạn chế quyền lực của Hoàng gia và chuyển một vài quyền này cho nhân dân . Sau đó , Kiến Nghị về các Quyền (Petition of Rights) , năm 1628 , qui định (stipulate) rằng vua ko có quyền đánh thuế nếu QH ko cho phép và Đạo Luật về các Quyền (Bills of Rights) năm 1689 , cho phép tự do ngôn luận và cấm các hình phạt độc ác và ko bình thường (unusual) . Những điều này làm cho QH mạnh hơn thêm và cho dân nhiều quyền để bày tỏ ý kiến .

Dù những cải cách này ko biến nước Anh thành một nền dân chủ thật sự , nó đã bao hàm (incorporate) những ý tưởng về dân chủ , mà sau đó được dùng để tạo nên chính quyền nước Mỹ .

Những quan niệm về DC đã tiếp tục lưu hành (prevalent) tại Âu châu với những triết lý của các triết gia John Locke người Anh và Jean-Jacques Rousseau người Pháp . Quyển sách Hai Thỏa Thuận (Two Treaties) của Locke , in năm 1690 , nói rõ rằng theo "xã ước" (social contract) , công việc của CQ là bảo vệ những 'quyền tự nhiên' (natural rights) , bao gồm 'quyền được sống , tự do , và làm chủ tài sản' " . Rousseau đã mở rộng ý này trong sách Xã Ước (The Social Contract ) , năm 1762 . Tóm lại , 2 triết gia này nói rằng nhân dân phải chỉ đạo/chỉ dẫn (have input on) chính quyền phải như thế nào . Trường phái tư tưởng này đã mở đường cho nền Dân chủ Mỹ ngày nay .

II/ CON ĐƯỜNG TỚI NỀN DÂN CHỦ CẬN ĐẠI

Cách mạng Mỹ là một biến cố quan trọng khác trong lịch sử của DC . Dĩ nhiên (of course) , bước đầu tiên trong việc theo đuổi (pursuit) DC là Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 . Trong văn kiện vĩ đại này , viết bởi Thomas Jefferson , nhiều ý tưởng được lấy từ những triết gia đã nói ở trên (aforementioned) là Locke và Rousseau . Jefferson , đã mượn ý tưởng của Locke là "mọi người sinh ra đều bình đẳng" , và sửa câu "quyền được sống , tự do và sở hửu tài sản" thành "quyền được sống , tự do và theo đuổi hạnh phúc" . Ông cũng đã vay mượn từ Rousseau khi nói rằng "mọi người có quyền cầm vũ khí chống lại chính quyền nếu CQ ko tôn trọng những quyền này" .

Trong cuộc Cách Mạng Pháp , một lý do tương tự được áp dụng (espouse) . Các nhà chính trị và triết gia như Montesquieu , Voltaire , và Rousseau đã lấy cảm hứng (inspire) bằng cách dựa trên ý tưởng của Mỹ và nhấn mạnh rằng tự do chỉ có khi các nghành lập pháp , tư pháp và hành pháp của CQ được tách ra . Dân Pháp đã lật đổ (topple) vua , rồi thảo ra "Tuyên ngôn về Quyền Con Người" , đã thay đổi "quyền được sống , tự do và sở hửu tài sản " của Locke thành "quyền được tự do , sở hửu tài sản , an toàn , và chống lại sự đàn áp (oppression)" . (Chống lại sự đàn áp có lẽ là từ Rousseau) . Những ý này , giống những ý trong Tuyên ngôn Độc lập Mỹ , giúp cho (dân Pháp) đạt được một hệ thống dân chủ chưa đầy đủ trong đó quyền lực của vua bị giới hạn và dân có tiếng nói (say) trong CQ .

Trên toàn thế giới , những cuộc CM bắt đầu nổi lên chống chế độ quân chủ , và những CQ dân chủ bắt đầu phát triển . Trước cuối thế kỷ 19 , hầu hết các nền quân chủ Tây Âu đã chấp nhận một hiến pháp hạn chế quyền lực của Hoàng gia và trao một ít (some) cho dân . Những cơ quan lập pháp như quốc hội/nghị viện cũng đã được phát triển ở nhiều nước này , giao cho dân thêm quyền lực trong việc điều hành (đất nước) .

Với sự thành công ngày càng gia tăng của DC ở Mỹ và trong nhiều nước khắp toàn cầu , DC trở nên ngày càng phổ biến . Đến thập niên 1950 , hầu như mọi nước độc lập trên hành tinh này đều có một CQ thể hiện (embody) một vài nguyên tắc và ý tưởng khởi xướng (put forth) từ DC . Đất nước kiểu mẫu (model) của những nguyên tắc này đã trở thành Mỹ quốc .

Dân chủ tại Mỹ .

Nền DC hiện nay của Mỹ là hình thức một cộng hòa dân chủ hay một nền DC đại nghị . Nền DC này đã xảy ra (come about) tại Mỹ do người dân thuộc địa đã chán nản vì phải đóng thuế mà ko được đại diện (taxation without representation) và muốn một hệ thống sòng phẳng hơn , ở đó dân có tiếng nói trong việc điều hành đất nước . Tuy nhiên , họ đã ko muốn hình thức DC TRỰC TIẾP kiểu Athen ; vì họ sợ rằng điều này sẽ trao cho dân chúng quá nhiều quyền hành và sẽ giao việc điều khiển CQ vào tay những đám đông (mass) thất học . Thay vào đó là một nền DC mà CQ sẽ được điều khiển bởi những người đại diện được dân bầu , thay vì được điều khiển trực tiếp bởi dân . Những người đại diện này được bầu với ý tưởng rằng họ đại diện chính xác các cử tri (constituent) của họ , nhưng trong trường hợp ko làm được điều này , CQ Mỹ được chia làm 3 nghành để kềm hảm/khống chế tham nhũng (keep corruption in check) . Ba nghành này là HP , LP và TP ; không nghành có quyền lực tuyệt đối , vì , mỗi nghành được cân bằng bởi những nghành khác tạo nên một hệ thống KIỂM TRA và CÂN BẰNG (checks and balances) hầu bảo vệ những nguyên tắc của DC . Hình thức này chưa được hoàn hảo , do vậy chúng ta phải theo đuổi một hình thức DC hoàn thiện hơn và một sự hợp nhứt (union) hoàn thiện hơn giửa công dân , tiểu bang và liên bang ./. (HẾT)

Dịch từ nguồn : http://library.thinkquest.org/264…/history_of_democracy.html

library.thinkquest.org

LIBRARY.THINKQUEST.ORG