Monday, April 6, 2015

ĐẠI THẮNG LÀ ĐẠI BẠI -- Kinh Dịch .

- Trong phúc có họa và ngược lại -- Kinh Dịch . 

"Điều gì sẽ xảy ra khi đức độ không ngang bằng với của cải hay may mắn (fortune) : Giả dụ một kẻ nhận một tấn bạc (silver) . Nhưng ĐỨC ĐỘ của hắn ko xứng đáng nhận nhiều như vậy : hắn chỉ xứng với 100 cân . Điều gì sẽ xảy ra nếu hắn nhận một tấn ? Hắn sẽ bị ĐÈ BẸP . Con người chỉ nhận những gì mà hắn xứng đáng nhận * . (Suppose a man receive a ton of silver . But his virtue does not that much . He deserves only 100 ponds . What happens when he gets a ton ? He will be CRUSHED . Men get what they deserve.) . Source : Nat Geo June 1965 page 872 .
Xin lấy một VD . Có những gđ đang sống yên ấm , nay trúng số độc đắc hay ba má mới bán nhà ; vì không cách xử lý số tiền quá lớn này nên gây đại họa : gđ xào xáo , chia rẻ , v.v... (tôi hay đăng trên FB này) .
* Có thể đúc kết như sau : Con người chỉ nhận những gì xứng với ĐỨC ĐỘ của hắn , nếu đức KÉM mà bổng lộc hay may mắn NHIỀU thì đó là TAI HỌA , nghĩa là hắn sẽ chết hay tiêu tan sự nghiệp hay mất hết danh dự vì bổng lộc hay may mắn đó" .


I/ Xin dẫn chứng : sau khi Nhật chấp nhận đầu hàng , lực lượng chiếm đóng của tướng MacArthur rất KHÉO LÉO , MÃ THƯỢNG và NHƠN ĐẠO . Vì biết dân Nhựt vẫn còn kính phục Nhật Hoàng , họ làm ngơ , ko đá động khi lính (đã giải ngũ) và dân Nhựt đến hoàng cung cúi chào Nhật Hoàng .
"Nếu tôi nghe lời của phía Anh và Nga cũng như chính phủ tại Washington bắt giam và xử tử Nhật hoàng thì tôi sẽ cần MỘT TRIỆU QUÂN MỸ mới dẹp yên cuộc nổi dậy sau đó của dân Nhật" -- trích hồi ký của tướng MacArthur . 

LÍNH  MỸ CANH GÁC ĐỀN  YASUKUNI Ở TOKYO TRONG KHI LÍNH NHỰT , VỪA MỚI GIẢI NGŨ , ĐẾN ĐỀN CẦU NGUYỆN .
NGƯỜI LÍNH NHỰT VỪA MỚI GIẢI NGŨ , VỚI HÀNH TRANG TRÊN VAI ĐANG CÚI CHÀO NHẬT HOÀNG
CHA VÀ CON MỘT NGƯỜI THUỘC GIAI CẤP THƯỢNG LƯU BỎ MŨ CÚI CHÀO NHẬT HOÀNG  TRƯỚC HOÀNG CUNG
NGƯỜI CHỦ NÔNG TRẠI , ĐEM NÔNG PHẨM ĐẾN TOKYO , CŨNG LÀM NHƯ VẬY . DÂN NHỰT CŨNG CÚI CHÀO CẢNH SÁT , VÌ TRÊN LÝ THUYẾT CẢNH SÁT TƯỢNG TRƯNG CHO NHẬT HOÀNG .
QUAY LƯNG VỚI KẺ CHIẾN THẮNG , LÍNH NHỰT , VẪN CÒN MANG SÚNG , BẢO VỆ CON ĐƯỜNG ĐI YOKOHAMA . THÔNG DỊCH VIÊN GIẢI THÍCH RẰNG ĐÓ LÀ DẤU HIỆU CỦA SỰ TUÂN PHỤC .
Mặc dù Mỹ ném bom trải thảm xuống Tokyo nhưng họ né tránh hoàng cung , chỉ có vài quả ném lạc rơi xuống ngoại cung , bên phải hình dưới . Do vậy nội cung , phía trái hình , nơi ở của Nhật Hoàng ko bị thiệt hại ;  BTL của quân chiếm đóng đã dùng VP của đại cty Dai-Ichi làm đại bản doanh . . .

Họ chỉ bắt giử một số tướng lãnh có tội ác chiến tranh và đem ra tòa xử đàng hoàng .
MacArthur đã yêu cầu CP Mỹ gửi gạo để cứu đói và có nhiều chánh sách được lòng dân , bạn có thể tìm thấy ở nhiều sách báo . Do vậy , ng Nhật sau này nhớ ơn ông vì đức độ của ông .

II/ Trong khi đó , sau chiến thắng 30.4.75 , xuất phát từ sự ĐA NGHI , NÓNG VỘI , THÀNH KIẾN , v.v.. ng CS đã có các chính sách sai lầm như sau :
1/ Thanh lọc về chính trị , tôn giáo khi bắt giam hàng trăm ngàn công chức và quân nhân từ cấp úy trở lên , riêng các nghành như CS đặc biệt , tình báo hay an ninh quân đội thì cả cấp hạ SQ . . . Nhiều văn nghệ sĩ , tu sĩ tôn giáo , nhân sĩ chính trị như các ông Hoàng hải Thủy , Đạo Dừa * , TGM Nguyễn văn Thuận , Hồ hữu Tường* , Trần v Tuyên *, v.v... Con số này lên tới vài ngàn người dù họ chưa từng cầm súng chiến đấu . (* Các ông này đều chết trong khám Chí Hòa hay chết thời gian ngắn sau khi thả) .
2/ Thanh lọc về giai  cấp , kinh tế , v.v... khi đổi tiền , cho bộ đội hay đảng viên , đa số dân miền bắc 75 , vào chiếm nhà mà chủ đã bỏ đi nước ngoài dù người thân vẫn còn ở lại ***, đã gây bất mãn cùng cực , . . . Từ từ tiến hành cải tạo "tư sản mại bản" mà nạn nhân là giới tiểu thương , những người giàu có mà phần lớn là ng Hoa . . . do vậy đã dẫn đến Nạn Kiều - mà TQ đã dựa vào đó đánh VN vào năm 1979 .
Chính các chính sách xuất phát từ đa nghi , nóng vội , thành kiến , v.v...  đã tạo ra làn sóng ồ ạt vượt biên dù phải đối mặt với CA biên phòng , hải tặc , sóng gió , lừa gạt . . . đã khiến dù có sự thống nhứt về địa lý nhưng tạo ra CHIA RẺ NẶNG NỀ giữa vùng miền , giữa kẻ thắng và thua trận , . . . đã dẹp bỏ MTGPMN gây bất mãn cho những người thuộc phe này .
. . . 
Cũng vì các chính sách trên , kẻ chiến thắng cũng làm đông đão giới trí thức (được đào tạo từ phương Tây) bất mãn , làm việc thụ động hay tìm cách vượt biên . . . xin xem Bên Thắng Cuộc của Huy Đức để biết thêm .
***  Khoảng năm 1982 , tôi làm thư ký cho 1 công trường xây dựng ở Tân Sơn Nhứt : một hôm tôi đến nhà một người bà con ở miền Bắc vào nam sau 1975 . Họ ở tại đường Nguyễn trọng Tuyển (tên cũ hình như Nguyễn minh Chiếu)  ở Phú Nhuận : đến nhà tôi lại biết rằng họ chỉ ở từng dưới , từng trên vẫn còn gđ của chủ cũ . Và tôi được biết , anh đội trưởng của công trường là ng nhà của chủ cũ ; tôi đoán , có lẻ chủ cũ và gđ vượt biên để lại nhà cho anh đội trưởng . Chế độ mới đưa CB/CNV vô ở chung để rồi từ từ chiếm luôn nhà . Ng bà con tôi , sau này mua đất ở gần đó rồi dọn đi . 

Sunday, April 5, 2015

VÌ AI MÀ VIỆT NAM ĐÃ ĐI XUỐNG DỐC VỀ MỌI MẶT TỪ NGÀY ĐCSVN NẮM CHÍNH QUYỀN TẠI MIỀN BẮC , VÀ TỆ HẠI HƠN KỂ TỪ 30.4.75 ???
- Trừ các đảng viên , thân nhân và người làm giàu nhờ có quan hệ tốt với họ , phần còn lại của dân tộc VN đều là NẠN NHÂN của CS --Tài .
Nếu Việt Nam ko có HCM và ĐCSVN thì ko có những hậu quả sau :
1/ Cuộc chiến 9 năm từ 1945-54 với thiệt hại lớn lao về người và của cả hai phe : Pháp + các lực lương quốc gia và phe CS . Theo tạp chí National Geographic thì sau 1945 , Pháp đã có kế hoạch trao trả độc lập cho ba nước Đông Dương . Nhưng HCM theo lịnh của CS Nga Tàu vẫn tiếp tục cuộc chiến NHUỘM ĐỎ Đông Dương dưới chiêu bài "toàn quốc kháng chiến chống Pháp" . Nếu ko sự giúp đở về kỷ thuật và vũ khí của Trung Cộng thì làm sao CS có thể thắng tại ĐBP . Những dàn cao xạ 37 ly , đại bác 105 ly , xe Molotova , v.v... đều do TC cung cấp và thậm chí cả xạ thủ và tài xế . . .
2/ Cuộc chiến 21 năm từ 1954-75 . Thay vì chấp nhận chia hai như Bắc và Nam Hàn * , Đông và Tây Đức , ĐCSVN lại phát động cuộc chiến XÂM LĂNG miền Nam . Miền Nam có gửi biệt kích ra Bắc nhưng số này rất ít và bị bắt gần hết , không bằng 1/10.000 số chiến binh mà miền Bắc gửi vào miền Nam . Dân miền Nam không yêu cầu miền Bắc giải phóng : năm 1968 , cán binh CS xâm nhập các TP đều bị quân và dân miền Nam bắt hay tiêu diệt ; nếu dân miền Nam hưởng ứng lời kêu gọi của CS thì miền Nam đã lọt vào tay CS từ năm 1968 (sic) !
(Lợi dụng ngày Tết thiêng liêng , quân nhân về nhà ăn Tết , chỉ có một ít giử trại , CS đã bất ngờ tấn công hầu hết các tỉnh thành từ Q.Trị đến Cà Mau) .
. . .
3/ Là kẻ CHIẾN THẮNG kể từ ngày 30.4.75 , CSVN đã đem lại lợi ích gì cho đất nước này ? Phần này tôi ko cần viết mà để cho các bạn góp ý .
* Sở dỉ Nam Hàn còn tồn tại trước âm mưu NHUỘM ĐỎ của Bắc Hàn và TC vì họ a/ đã đc sự giúp đở hết mình của lực lượng LHQ - cầm đầu bởi Mỹ và b/ họ không có láng giềng (như Lào và Cambodia của VN) cung cấp hành lang an toàn cũng như thánh địa cho quân của Bắc Hàn và TC .
VNCH , do địa lý ko thuận lợi như trên và ko có quyết tâm của Đồng Minh , đã là con mồi dễ nuốt cho chủ nghĩa CS quốc tế .
Ảnh của ký giả Pháp Marc Riboud chụp 1969 tại miền Bắc : tranh nhau mua báo và trẻ con miền Bắc há hốc ngạc nhiên khi gặp nhà báo Tây phương .
Tôi ko hiểu Ban lãnh đạo của những người dân thiếu thốn , nghèo khổ như vậy lại có thể huênh hoang rằng họ đi "GIẢI PHÓNG" những kẻ giàu có hay có cuộc sống ấm no ở miền Nam VN !

Friday, April 3, 2015

Chữ Nôm và giọng Quảng Nam.

 
 
 
 
 
 
1 Votes

ròng-tienĐôi điều về chữ Nôm và giọng Quảng Nam
Nguyễn Cung Thông* (Melbourne, Úc), Vân Hạc** (Hà Nội, Việt Nam)
*
Vừa nghe lại các bài ca Mưa Chiều Kỷ Niệm, Nỗi Buồn Hoa Phượng, Tình Bơ Vơ … bằng giọng Quảng (Nam), xem trang YouTube này [www.youtube.com] hay http://www.youtube.com/watch?v=IM6dzrmTx8w … càng nghe càng thấy thấm thía, nhân đây cũng ghi lại vài nhận xét và các dữ kiện liên hệ.

1. Tại sao đọc là Nôm thay vì Nam 喃
Nhắc đến giọng Quảng (Nam) chúng tôi lại nghĩ đến (cách đọc) chữ Nôm 字喃 – tại sao lại đọc là Nôm từ Nam ra Bắc, từ Thừa Thiên đến Rạch Giá ….

Đây cũng là giọng Quảng khi phát âm làm thành lồm, Nam thành Nôm … Không những thế, thời vua Trần Nhân Tôn (khi chữ Nôm khởi sắc như qua Cư Trần Lạc Đạo phú …) được Chế Mân nhượng cho Châu Ô và Châu Rí thuộc địa bàn Quảng Nam: cũng là khi người Việt định cư ở các khu này (trong tiến trình Nam Tiến).
Do đó, cách đọc chữ Nôm (thay vì chữ Nam) là một dấu ấn thời-không-gian (time-space impression) của ngôn ngữ: thời gian là khi chữ Nôm khởi sắc và cho ra các tác phẩm giá trị (cần thiết cho văn học độc lập cũng như truyền thông ở biên giới phía Nam) hay là vào khoảng thế kỷ XII, XIII ; không gian là địa bàn tỉnh Quảng Nam nơi mà phương ngữ vẫn còn đọc Nam là Nôm.
-Xem bản đồ Nam Tiến của dân tộc Việt (trích từ trang [vi.wikipedia.org] )
525629_479260005447784_805130498_n
Khi còn nhỏ, lớn lên trong một gia đình di cư từ Bắc vào Sài Gòn – chúng tôi nghe giọng Quảng (Nam) thấy rất lạ và thường nhái theo … Nhưng sau này, học hỏi và tìm tòi thêm, mình mới nhận ra các giọng ‘quê mùa ấy’ lại bảo quản một số âm cổ (Việt) và có nhiều dữ kiện rất quý báu cho sự hiểu về quá trình hình thành tiếng Việt1 . Cũng đáng nhắc ở đây là Nồm (gió Nồm) chữ Nôm đều dùng chữ Nam 南 hay chữ Nam hợp với bộ vũ (tự điển Taberd) . Cái nơm (đơm2 bắt cá) chữ Nôm cũng dùng chữ Nam hợp với bộ trúc 䈒 . Nom (chăm nom, nom dõi) có một dạng ngạc cứng hóa (palatalised) là nhòm (ống nhòm, ống dòm) và một dạng chữ Nôm là …v.v…
箔䈒 bạc nơm
筌䈒 thuyên nơm (Ngũ Thiên Tự – trang 80, 82, 90)

筌䈒 thuyên nơm (Tam Thiên Tự – trang 16)
Thả thả chăn chăn ít lại nom (Hồng Đức quốc âm thi tập)
Gã mục dè châm đã tới nom (Hồng Đức quốc âm thi tập)

Phần sau sẽ đi sâu hơn vào vốn từ Hán cổ cho thấy các dạng nơm/nôm và núm/nắm đã từng được các tài liệu Trung Quốc xưa ghi nhận.

2. Nơm/ nôm và nắm/núm 2.1 Nơm, có nơi ghi là nôm3 , là dụng cụ bắt cá từ phương Nam, Nơm còn có thể viết bằng bộ võng hợp với chữ Nam 罱 hiện diện trong vốn từ Hán cổ từ thời Ngọc Thiên 玉篇 (năm 543 SCN) đọc là nữ cảm thiết/nãi cảm thiết/nô cảm thiết hay *nơm/nam; cho đến thời Quảng Vận lại đọc là lỗ cảm thiết 魯敢切 (lãm, lẫn lộn n/l khi đọc *nam thành *lam) và trở thành cách đọc chuẩn!
Ngọc Thiên (543 SCN) Quảng Vận (1008) Tập Vận (1037/1067) …v.v…
-Hình ảnh xưa đi ‘nơm’ ở Đông Kinh (Tonkin) – trích từ chùm ảnh xưa về các nghề mưu sinh ở Đông Dương http://www.indochine-souvenir.com/metiers/

< Xách nơm qua đoạn nước sâu. – hiện nay ở Quảng Nam vẫn còn ‘đi nơm; "Nghề" nơm không phân biệt già trẻ, nam nữ. – trích từ bài báo (22/8/2012) http://dulich.blognhanh.com/2012/08/nom-ca-mua-he.html hay bài báo (11/12/2012) viết về cả làng đi nơm cá ở Quảng Nam http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/61/43/7/24/24/219860/Default.aspx …v.v…
2.2 Nắm/núm/nuốm: cũng từ cách dùng chữ nam 南 để ký âm như trên mà ta có thể thấy cấu trúc chữ hiếm *nớm/nắm 揇 – hiện diện ít nhất vào thời Ngọc Thiên với các dữ kiện sau (xem hình chụp bên dưới)
奴感切 nô cảm thiết 搦也 nạch dã
Chữ 揇 đọc là *nớm/nắm nghĩa là nắm lấy (tiếng Việt còn dùng dạng cổ hơn là núm lấy) – một dạng ngạc cứng hóa là nhắm (Việt Bồ La/1651). Các dạng nắm núm nuốm – lúm (má lúm đồng tiền) và nhóm (nhúm), tóm (túm) so với chòm (chùm, xóm – chòm còn là một đơn vị mường nhỏ), lờm (lùm) cho thấy khả năng nguồn gốc phương Nam (tiếng Việt cổ) của nắm/núm. Do đó chữ 揇 có thể là ký âm của *nớm (núm)/nắm của tiếng Việt nhập vào và làm vốn từ Hán (cổ) trở nên rất phong phú, cùng với chữ *nơm 罱

Ngọc Thiên (543 SCN) Quảng Vận (1008) Tập Vận (1037/1067) …v.v…
Các dữ kiện trên khiến ta phải suy nghĩ lại về giai đoạn hình thành chữ Nôm4 (hay đóng góp của Quốc Âm vào vốn từ Hán): có thể trước đời Đường (618-907) phù hợp với đề nghị của Phạm Huy Hổ (chữ Nôm có từ thời Hùng Vương) hay Văn Đa Cư Sĩ Nguyễn Văn San (chữ Nôm có từ thời Sĩ Nhiếp). Đây là một đề tài rất thú vị nhưng không nằm trong phạm vi bài này.

3. Phụ chú và phê bình thêm 3.1 Phụ chú
Phần này không hoàn toàn theo cách ghi tài liệu (Bibliography) tham khảo APA hay MLA vì bao gồm các phê bình thêm về đề tài, tài liệu và tác giả để người đọc có thể tra cứu thêm chi tiết và chính xác.
1) ngoài tương quan Nôm Nam như trên, một số biến âm (địa phương) đã thành chuẩn như con *hàm (chữ Nôm : bộ khuyển + chữ hàm 含) bây giờ ai cũng đọc là hùm (hồm – thời tự điển Việt Bồ La/1651). Tương tự ta có cách đọc hòm so với hàm 函 … Một chữ trong truyện Kiều mà chúng tôi rất thích đọc và tìm hiểu thêm là Một vùng cỏ áy bóng tà (câu 97) – áy viết (chữ Nôm) là ái 愛 (từ Hán Việt là yêu, mến …) – theo thiển ý nên đọc là úa (một đặc tính của giọng Quảng – quê chua/choa …) .
Ăn chữ Nôm là 咹 với thanh phù là an 安, tuy nhiên còn có thể đọc là yên (so với giọng Quảng Nam en); yên (ngựa) 鞍 với cách đọc yên đã trở thành chuẩn (không nghe ai đọc là *an ngựa). Khuynh hướng chuyển nguyên âm về phía trước (a thành e, front vowel) là một đặc tính khác của giọng Quảng Nam mà yên là một dạng gần với âm en hơn so với âm an; các trường hợp tương tự là từ Hán Việt yến (yên) 燕 én, yêu 腰 eo …v.v…

Không nên xem các giọng địa phương như giọng Quảng Nam, Nghệ An … là sai chính tả – như hàm ý của một bài báo mới đây của đài VOV trang này http://vov.vn/Van-hoa/Ngo-ngang-nghe-Anh-Tuyet-hat-giong-Quang-Nam/225996.vov … Những giọng địa phương (quê mùa) nhiều khi còn mang ‘nhiều chất Việt’ hơn nơi nào hết! Xem thêm chi tiết về album mới ra của Ánh Tuyết http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130114/anh-tuyet-ra-mat-album-bang-giong-quang-nam.aspx
2) *nởm 䈒 tiếng Hán là 弱竹 nhược trúc (tre non) , không liên hệ gì đến nơm (dụng cụ bắt cá làm bằng tre) tiếng Việt; thành ra chữ Nôm nơm 䈒 có khả năng rất lớn là loại chữ tự tạo:
Ngọc Thiên 玉篇 Quảng Vận 廣韻 Tập Vận 集韻
Chánh Tự Thông 正字通
3) nơm ghi là nôm như trong bài viết về các nông cụ Việt Nam vang bóng một thời – xem trang này http://www.phatgiaodaichung.com/Bai2011_04/NPTnongcuvn.pdf
4) cần phân biệt các giai đoạn hình thành chữ Nôm so với giai đoạn chữ Nôm cực thịnh (phản ánh qua các tác phẩm văn chương và thi phú).

3.2 Phê bình thêm 3.2.1 Từ năm 1932, học giả Phan Khôi (gốc Quảng Nam) đã đề nghị tương quan Nôm và nam cũng như (gió) Nồm – trích trang này http://lainguyenan.free.fr/pk1932/TenGio.html ‘TÊN GIÓ BỐN HƯỚNG
Gần đây tôi có được thơ một vị độc giả hỏi một điều hơi cắc cớ mà cũng có ý vị. Vậy sau khi trả lời bằng thơ riêng cho người hỏi, tôi đăng luôn cả cuộc vấn đáp lên báo, vì tưởng là không đến nỗi vô ích vậy.
Bức thơ hỏi như vầy:
« Bạc Liêu, le 8 Novembre 1932
Ông Phan Khôi,
Kính ông,
Từ ngày báo Phụ nữ tân văn thêm mục Hán văn độc tu, thì mỗi tuần tôi đều đọc kỹ. Nhờ vậy học thêm nhiều tiếng, phân biệt được nhiều nghĩa rõ ràng, nên tôi cảm bội vô cùng.
Bấy lâu nay chưa được nghe ai cắt nghĩa chuyện nầy, tuy là không ăn nhập vào những bài dạy của ông, nhưng nhờ ông là người đa văn quảng kiến, xin chỉ giùm câu chuyện sau đây, mà tôi đem hỏi ông, vì có thấy trong báo Phụ nữ số 175 ngày 3.11.1932, bốn chữ đông, tây, nam, bắc.
Tại sao gió hướng tây thổi đến, người ta lại gọi là gió nam? Còn gió hướng nam lại gọi là gió nồm?
Gió chướng bên phía đông thổi qua là tiếng đã thường nghe. Duy có hai tên gió nói trên đây không trùng với tên hướng, bởi vậy mỗi khi nghĩ đến mà cắt nghĩa không xuôi thì trí chẳng toại chút nào.
Muốn hiểu nghĩa cho cùng, vậy xin ông vui lòng giải giùm minh bạch, đặng giúp kiến văn cho người ít học…
Trần Văn Tìa
Conseiller provincial
Canton de Thạnh Hưng Bạc Liêu” 8

Bức thơ trả lời:
Saigon, le 11 Novembre 1932
Ông Trần Văn Tìa,
Tiếp được thơ ông hỏi tôi về mấy điều, vậy tôi xin trả lời cho ông như sau đây. Điều tôi nói đây chẳng do sách vở nào hết, chỉ đoán phỏng mà nói. Vậy xin ông coi như là một lời giảng giải chưa định, chớ khá tin trọn ở đó mà có khi sai chăng.
Ông hỏi tại sao gió hướng tây thổi đến lại gọi là gió nam, còn gió hướng nam lại gọi là gió nồm?
Xứ ta (nhứt là Trung kỳ) kêu bằng gió nam đó không phải là gió hướng tây như ông nói đâu, mà thật ra là gió tây nam. Từ tây nam sang cho nên nó đem hơi nóng sang, thành ra gió nam xứ ta thì nóng. Phía tây nam của xứ ta là một giải lục địa lớn (un grand continent), trong đó có mấy cái sa mạc (désert), cho nên gió đem khí nóng sang là phải; sách địa dư cũng nói gió lục địa là gió nóng. Tây nam mà tục ta lại quen kêu là gió nam, có lẽ là tại lúc đầu người mình không biện biệt phương hướng cho thật rõ, tưởng là gió chánh nam cho nên nói nam mà bỏ tây đi đó thôi.
Còn gió nồm là từ đông nam thổi sang chớ không phải chánh nam như ông nói. Đông nam của xứ ta là biển. Gió biển cho nên hễ nồm thì mát. Kêu bằng “nồm”, có lẽ chữ “nồm” ấy do chữ “nam” mà ra. Gió nồm tức là gió nam vậy.
Chữ “nồm” do chữ “nam” ra, tôi lấy chứng cớ ở đây, có điều cái chứng cớ nầy hơi mong manh một chút:
“Tiếng Nam” hay là “chữ Nam”, nghĩa là tiếng hoặc chữ của nước Nam, thì tục ta quen kêu bằng “tiếng nôm” hay “chữ nôm”. Do chữ “nôm” ấy mà chuyển ra “nồm”. Gió hướng nam thì gọi là “gió nồm”.
Ai hiểu cái luật “chuyển âm” trong tiếng ta thì có thể tin cái thuyết ấy của tôi được một vài phần. Tiếng ta có nhiều tiếng chuyển như vậy. Như “miệng” (A) là cái miệng thì chuyển ra “miếng”, nghĩa là vật gì vừa một miếng bỏ vô miệng. Lại như “mang” vật gì là verbe neutre, chuyển ra “máng” là verbe actif, nghĩa là bắt cái gì mang vật gì, như máng ách cho bò, máng áo trên móc, v.v… Còn nhiều chữ như vậy không kể hết.
Vậy thì “nam” chuyển ra “nôm”, chuyển một lần nữa ra “nồm”, cũng có lẽ lắm, mà đều nghĩa là cái gì thuộc về phương nam cả.
Gió “chướng” tức là gió đông, song tại sao lại kêu bằng “chướng”? Là vì mỗi khi gió ấy thổi tới (gió nầy từ Trung Bắc kỳ nhằm vào mùa mưa lụt), làm cho nước các sông bị cản lại, bị chướng tắc (nghĩa là ngăn lấp) lại, mà lâu rót ra biển (tục gọi là hàn cửa biển), nên gọi là gió chướng.

Lại gió bắc thì gọi là gió bấc, gió tây thì gọi là gió may, cũng có gọi là gió tây may. Bấc hẳn bởi chữ “bắc” mà ra. Còn tây sao gọi là may thì tôi chưa hiểu. Trong Truyện Kiều có câu “mưa vạy gió may” tức là gió tây.
Tôi nhớ như có người đã dùng chữ “gió vàng” để chỉ gió tây. Ấy là dịch chữ 金 風 (kim phong) ra. Theo thuyết ngũ hành, phương tây thuộc “kim”, cho nên gọi 西 風 (tây phong) là 金 風 (kim phong). Chữ 金 (kim) nầy là métal chớ không phải or, thế mà người ta cũng nói bướng là “vàng” đi để cho đẹp lời.
Có mấy điều sau ông không hỏi, song tôi cũng nói luôn thể.
PHAN KHÔI
Phụ nữ tân văn, Sài Gòn, s. 178 (24. 11. 1932)’ hết trích.
293476_10151051347914611_562069389_n
(Lời chú thêm – Nguyễn Cung Thông): để ý miệng và miếng đều có một dạng chữ Nôm là mãnh 皿 , mãnh là âm Hán Việt (母梗切,音猛 mẫu ngạnh thiết, âm mãnh – Tập Vận) so với âm Hán cổ là *miêng (武永切 vũ vĩnh thiết – Đường Vận). Tiếng Mường (Bi) còn dùng đác mẽnh (nước miếng, đác là nác/nước, mẽnh là miệng) so với các ngôn ngữ khác như Nyah Kur (Chao Bon, liên hệ đến Môn) ta thấy cách dùng dáak páang (nước miếng, dáak là nước, páang là miệng); tiếng Khme có tức mót (nước miếng, tức là nước, mót là miệng); tiếng Chăm còn dùng ia pabah (nước miếng, ia là nước pabah là miệng) …v.v… Các dữ kiện này cho ta cơ sỡ vững chắc để liên hệ miếng và miệng.

3.2.2 Một bài viết quan trọng và liên hệ trực tiếp đến đề tài bài viết này là “Một giả thuyết về từ nguyên của từ ‘Nôm’ ” của Trần Xuân Ngọc Lan/TXNL đăng trong Tạp Chí Hán Nôm số 1 trang 95-98 (1988). Cho rằng Nôm là âm Nam không đủ thuyết phục, TXNL đề nghị (âm) Nôm có nguồn gốc từ đôm/dom (nghĩa là nói) gần như chung cho các ngôn ngữ Môn Khmer và Mã Lai đa đảo lục địa. Tương quan đôm-nôm có thể giải thích khi so sánh các tiếng Mường và Việt như đak-nác (nước)… Dựa vào giai đoạn xuất hiện của phụ âm mũi đầu lưỡi tắc n trong tiếng Việt (và dựa theo H. Maspéro/1912), TXNL đề nghị từ ‘Nôm’ phải xuất hiện từ giai đoạn Tiền Việt sang giai đoạn Việt Cổ hay vào thế kỷ X.
3.2.3 Vấn đề trở nên thú vị khi ta ngẫm nghĩ thêm về nguồn gốc giọng Quảng Nam. Trích từ Chương Dẫn Nhập của cuốn “Có 500 năm như thế” tác giả Hồ Trung Tú/HTT (Nhà Sách Phương Nam, 2011)
‘… Nhiều người không hiểu cái giọng nói của người Quảng Nam nó xuất phát từ đâu trong khi tất cả các gia phả của các dòng họ đều ghi rõ rằng thủy tổ của họ là người Nghệ An, Thanh Hóa, Hải Dương… vào đây. Giáo Sư Trần Quốc Vượng bảo: “Thì các cụ vào đây đâu có đem vợ con đi được nên lấy vợ Chàm rồi sinh con đẻ cái là cái chuyện hết sức bình thường. Vấn đề là các bà mẹ Chàm nói tiếng Việt ấy đã truyền lại cho con cái mình cái giọng của người Chàm nói tiếng Việt. Cái giọng đó chính là giọng Quảng Nôm nhà cậu” …’ (hết trích). Tác giả HTT còn đề nghị là ‘… người Quảng Nam nói tiếng Việt bằng giọng Chăm …’. Đây không nằm trong phạm vi bài viết nhỏ này nhưng cần được khai triển trong tương lai, để cho thấy những đóng góp không nhỏ của phương ngữ trong quá trình hình thành tiếng Việt.

3.2.4 Thêm vài chi tiết về âm Hán cổ của Nam 南 là nôm. Nam giọng Bắc Kinh (theo pinyin) bây giờ đọc là nán, so với nam4 (giọng Quảng Đông) hay nam2 hay lam2 (giọng Triều Châu).
Phục nguyên âm thượng cổ của chữ Nam 南 theo: Karlgren: nu m Lí Phương Quế: nəm Vương Lực: niuəm Baxter: nom Trịnh Trương Thượng Phương: nuum Phan Ngộ Vân: noom Âm cổ của nam 南 theo Axel Schuessler là *nôm (chúng tôi đã ghi gần đúng theo cách đọc tiếng Việt thay vì theo IPA) trang 396, trong cuốn “ABC Etymological Dictionary of Old Chinese” NXB University of Hawai’i Press (Honolulu, 2007). Học giả Lê Ngọc Trụ cũng liên hệ Nôm, Nồm đến Nam 南 – trang 356 trong cuốn “Tầm Nguyên Tự Điển Việt Nam” (NXB Thành Phố HCM, 1993). Học giả Paul Schneider cũng ghi Nôm là âm cổ của Nam trong cuốn Dictionnaire Historique Des Idéogrammes Vietnamiens / (licencié en droit Nice, France : Université de Nice-Sophia Antipolis, R.I.A.S.E.M.) – trang 553; Học giả Bernhard Karlgren trong cuốn “Grammata serica recensa” (số thứ tự là GSR 650a, 1957, Stockholm) cũng ghi quá trình biến âm của 南 là nôm > nậm > nán (theo pinyin, nán là âm Bắc Kinh hiện đại, để ý phụ âm cuối -m trở thành -n). Học giả E. G. Pulleyblank cũng ghi nhận dạng nôm là âm cổ của nam 南 trong cuốn “Lexicon of reconstructed pronunciation in Early Middle Chinese, Late MC and Early Mandarin” (1991, Vancouver B. C.) trang 221. Đây là vài dữ kiện từ một từ điển trên mạng Trung Quốc về âm cổ của 南 – xem trang này [ytenx.org] Lại một mạng tự điển Trung Quốc cũng cho thấy dạng âm cổ của Nam là nơm – trích lại từ trang này [tool.httpcn.com] [ 上古音 ]:侵部泥母,n?m [ 广 韵 ]:那含切,下平22覃,nán,咸開一平覃泥 [ 平水韵 ]:下平十三覃 [ 唐 音 ]:*nom [ 国 语 ]:nán,nā [ 粤 语 ]:naam4 [ 闽南语 ]:lam5

*Nguyễn Cung Thông: Công Ty Cố Vấn Giáo Dục (Education Consultant) – email address nguyencungthong@yahoo.com
**Vân Hạc: nhà văn, tác giả – email address vanhac.yenbai@gmail.com

Share this:

Thursday, April 2, 2015


Một chế độ để 
người dân tự 
mình thực thi 
công lý một 
cách dã man  
sẽ ko xứng 
đáng tồn tại

Wednesday, April 1, 2015

PHAN KHÔI: NGƯỜI GỌI CHỦ NGHĨA CỘNG SẢN LÀ CÂY CHÓ ĐẺ!
-Lão Móc -
Một đi vĩnh biệt Sông Hàn
Có về đâu nữa Điện Bàn ngàn năm!
(Hoàng Hải Thủy)
 
 
Cách đây 6 năm, tháng 2 năm 2007, cùng với các nhà thơ Trần Dần, Phùng Quán, Lê Đạt, Hoàng Cầm, tác giả bài thơ trữ tình về “cái lá” gây nhiều tranh cãi “Lá Diêu Bông” đã được Đảng và Nhà Nước VC trao cái gọi là “Giải Thưởng Nhà Nước” vì những tác phẩm của họ “có giá trị cao về văn học nghệ thuật, ca ngợi đất nước, nhân dân, góp phần xây dựng Chủ nghĩa Xã hội và bảo vệ Tổ quốc.”
 
Xem ra cái tài “nhổ ra, liếm lại” của Đảng và Nhà Nước ta vào bậc thượng thừa. Bởi vì; theo nhà văn Hoàng Hải Thủy thì, “vào năm 1958 ở Hà Nội, 4 người trên đây, cùng một số văn nghệ sĩ bị Trùm Đồ Tể Văn Nghệ Tố Hữu xuống tay kết tội “phản động chống Đảng”.  
 
Vụ này được gọi là vụ Nhân Văn Giai Phẩm. Những người nổi tiếng nhất bị Tố Hữu “vu cáo, chửi rủa, bắt di tù năm ấy là nữ sĩ Thụy An, các ông Nguyễn Hữu Đang, Phùng Cung, ông chủ nhà xuất bản Minh Đức.”
 
Cũng theo nhà văn Hoàng Hải Thủy thì “Ông Phan Khôi không bị đi tù nhưng bị Tố Hữu chửi rất nặng lời; nó - Tố Hữu và bọn văn nô đàn em nó - chửi đích danh Phan Khôi chứ không chửi bóng gió. Khoảng một năm sau ngày bị nhục mạ, ông Phan Khôi qua đời. Năm 1980, nghĩa trang có mộ ông Phan bị giải tỏa, các con ông không đến lấy cốt ông mang đi nơi khác nên di cốt của ông bị mất. Nay người ta xây mộ ông ở làng quê ông nhưng trong mộ không có di cốt của ông.”

*
Trong Bản Kết Tội do tên Trùm Đồ tể Văn Nghệ Tố Hữu công bố trên tờ Học Tập, Tạp chí Lý luận & Chính trị của Đảng Lao Động Việt Nam, tháng 4 năm 1958, trang 22-28 đã bịa điều, đặt chuyện một cách vô liêm sỉ để kết tội ông Phan Khôi như sau:
 
“…Chúng là những tên phản trắc, có kẻ như Phan Khôi một đời đã năm lần phản bội Tổ quốc, kẻ đã từng nhục mạ “người An-nam là chó, và đã là chó thì phải ăn cứt” để “thuyết phục” người khác đầu hàng địch, mà vẫn dương dương tự cho mình là “học giả tiết tháo”, và được kẻ đồng bọn phong cho là “Anh hùng của ba trăm nô lệ” (!)”
 
Thực ra, ông Phan Khôi TỘI NẶNG hơn nhiều những cái tội mà Tố Hữu đã hài ra để kết tội ông.
 
Như chúng ta đã biết, ông Phan Khôi là “người đã từng đi kháng chiến chống Pháp ở chiến khu Việt Bắc, đã làm tròn mỹ mãn công tác phiên dịch các sách chữ Hán hoặc chữ Pháp sang tiếng Việt, đã được “Bác Hồ” ban cho ông một chiếc áo blouson Mỹ” (trang 55, Trăm Hoa Đua Nở Trên Đất Bắc, Hoàng Văn Chí). Chính ông là người đã làm bài thơ ám chỉ Việt Minh là loài thú vật bằng chữ Hán, mà Thế Lữ dịch ý như sau:
 
“Một mình trước cảnh xanh núi rừng
Ta ngạo nghễ với bầy chim, bầy vượn
Vì ta chạy loạn mà tình cờ gặp cảnh lâm tuyền.”
 
Ông còn táo bạo hơn khi phong trào kháng chiến Việt Minh hiện nguyên hình là đảng Cộng sản, ông đã viết bài “Cây Cộng Sản” chỉ ngay vào vùng Việt Bắc, quê hương cách mạng:
 
“Có một thứ thực vật nửa như bèo nửa cũng như sen Nhật Bản ở nước ta trước kia không có mà bây giờ có rất nhiều. Đâu thì tôi chưa thấy, chỉ thấy trong mấy tỉnh Việt Bắc không chỗ nào là không có.” 
 
Ông Phan Khôi cho rằng nó mọc trên thị trấn bị ta phá hoại như rừng, ken kít nhau. Nơi gọi là “cỏ bù xít” vì nó có mùi hôi như con bọ xít, nơi gọi là “cây cứt lợn”, nơi gọi là “cây chó đẻ”. Tên đều không nhã tí nào hết (…) thứ cây ấy những người có học gọi bằng CÂY CỘNG SẢN!
 
Ông Phan Khôi cho rằng trước kia xứ ta không có “cây cứt lợn dại nầy”, mà vì người Pháp mang đến trồng ở những đồn điền cà phê, cao su để che đất cho mát gốc:
 
“Không mấy lâu nó mọc đầy cả đồn điền, trừ khử không hết được. Cái tình trạng ấy bắt đầu có trong những năm 1930-1931 đồng thời với Đông Dương Cộng sản đảng bắt đầu hoạt động, phong trào Cộng Sản cũng lan tràn nhanh chóng như thứ cây ấy cho nên bọn Tây đồn điền đặt tên nó là “herbe communiste”, đáng lẽ dịch là CỎ CỘNG SẢN, nhưng nhiều người gọi nó là CÂY CỘNG SẢN. Nó còn một tên nữa rất là lạ…”
 
Ông nhà nho sông Hàn còn táo bạo hơn bịa rằng ông đã gặp ông già người Thổ ở vùng Việt Bắc:
 
“Hỏi ông tên nó là cây gì, ông nói tên nó là “CỎ CỤ HỒ”. Thứ cỏ này trước kia không có, từ ngày cụ Hồ về đây lãnh đạo cách mạng, thì thấy thứ cỏ ấy mọc lên, không mấy lúc mà đầy cả đường xá, đồi đống, người ta không biết tên nó là gì, thấy nó cùng một lúc với cụ Hồ về thì gọi nó như vậy”.
 
Tờ Văn Nghệ xuất bản vào tháng 8 năm 1958 đã trích dẫn đoạn văn trên để kết tội ông Phan Khôi là PHẢN ĐỘNG!       
 
Qua sự kiện trên cho thấy ít ra tên Trùm Đồ Tể Cai Thầu Văn Nghệ Tố Hữu cũng còn nhẹ tay với ông Phan Khôi, bởi vì, nếu cứ y cứ vào lời tố cáo của báo Văn Nghệ vạch rõ ra là ông Phan Khôi đã gọi “cỏ bù xít” là CÂY CỘNG SẢN, là CỎ CỤ HỒ, là CÂY CHÓ ĐẺ thì tội của mấy ông nhà thơ Trần Dần, Phùng Quán, Hoàng Cầm, Lê Đạt… đâu có ra cái mùi mẽ gì so với tác giả của những câu thơ “thấm đẫm tình già”:
 
“Hai mươi bốn năm sau
Tình cờ đất khách gặp nhau
Hai mái đầu đã bạc
Ôn chuyện cũ mà thôi
Liếc đưa nhau đi rồi
Con mắt còn có đuôi!”
*

 
Theo nhà văn Hoàng Hải Thủy thì:
 
"Năm 1956, ông Phan Khôi là Đại biểu Nhà văn Bắc Cộng sang Bắc Kinh dự Lễ Kỷ Niệm văn hào Lỗ Tấn. Nếu Lỗ Tấn còn sống dưới thời Mao Trạch Đông chắc hơn bắp rang là ông bị Mao bỏ tù vì tội phản động, nếu Các Mác mà sống dưới thời Stalin rất có thể ông bị Sít cho đi tù mút chỉ vì tội “Hiểu sai chủ nghĩa Mác”.
 
Khi đến viếng mộ Lê Chất, một công thần triều vua Gia Long, ông Phan Khôi làm bài thơ trong đó có hai câu:
 
“Ấy dũng, ấy trung là thế thế
Mà công, mà tội ở mô mô!”
 
Khi biết di cốt ông Phan Khôi bị mất, cảm khái tôi  (HHT –ghi chú của LM) làm mấy câu viếng ông:

“Ấy bút, ấy văn là thế thế
Mà xương, mà thịt ở mô mô!?”
 
Năm 1945, ông Phan ra Hà Nội, rồi ông lên Việt Bắc, năm 1954 ông trở về Hà Nội. Ông qua đời ở Hà Nội ngày 6-1-1959. Thân xác ông mất tích trong đất Bắc.
 
Từ năm 1925 đến năm 1940, ông Phan nhiều lần ra Bắc, vào Nam, yên bình về sống ở làng quê ông, đến năm 1945 ông theo Việt Minh và ông không trở về quê ông nữa.

Và ngôi mộ ở quê ông không có chứa thân xác ông!

Bao nhiêu người đã vì lòng yêu nước mà theo Việt Minh (tức đảng CSVN hiện nay) đã không trở về quê và gia dình cũng không biết thân xác của họ ở nơi đâu để mà phụng thờ hương khói!

*
Người chỉ đạo “tên đồ tể cai thầu văn nghệ” Tố Hữu tìm mọi cách “đì” những nhà thơ, nhà văn của nhóm Nhân Văn Giai Phẩm, hạ nhục ông Phan Khôi là Trường Chinh Đặng Xuân Khu có một ngôi mộ rất lớn ở nghĩa trang Mai Dịch.
 
Người bị ông Phan Khôi “chê” là đã đem CỎ CỨT CHÓ tức là cái “chủ nghĩa Cộng sản chó đẻ” gieo rắc tang tóc, đau thương cho nhân dân Việt Nam là ông Hồ Chí Minh có một cái lăng rất lớn ở Ba Đình.
 
Nhưng chắc chắn, rồi ra ông Phan Khôi SẼ CÓ MỘT CÁI LĂNG RẤT LỚN TRONG LÒNG DÂN TỘC khi mà cái chủ nghĩa Cộng sản bạo tàn và bọn đầu gấu ở Bắc Bộ Phủ sẽ bị người dân vùng lên giựt sập trong tương lai!
 
Chúng ta tin điều đó!
*

“Một đi vĩnh biệt sông Hàn
Có về đâu nữa Điện Bàn ngàn năm!”
 
Xin kính gửi hương hồn Phan tiên sinh một nén hương thắp muộn!

LÃO MÓC
tieng-dan-weekly.blogsot.com
HÌNH ẢNH DI TẢN CAO NGUYÊN NĂM 1975 . CÓ VÀI HÌNH CHỤP Ở NƠI KHÁC .

Ngoài thiệt hại nặng nề ở Cheo reo , theo cựu dt Phạm bá Hoa thì ' đường hư , cầu sập làm cho nhiều chiến xa M-48 và đại bác cơ động 175 ly lật xuống hố , phần thì cs tấn công nhiều mặt và liên tục đã gây tổn thất NẶNG cho quân và dân . . .đoàn quân rút lui ngày càng tan rả và vô cùng hổn loạn . Cựu dt Lê khắc Lý kể ' vài ng dân chẳng may rơi xuống trong lúc xe đang chạy , họ kêu thảm thiết , thân thể bị nghiền nát dưới bánh xe . . .1 xe tải dân sự nhét đầy ng bị lật , nhiều  ng bị đè nát xương thịt . . . nhiều xác chết nằm bên đường . Quyển The Fall of the South Vietnam viết " vào khoảng 60.000 thường dân tới Tuy hòa - có lẽ chỉ bằng 1/3 số dân lúc bắt đầu di tản - nghĩa là số mất tích hay chết là 120 ngàn ; 6 liên đoàn BĐQ - với quân số lúc bắt đầu di tản là 7 ngàn , chỉ có 600 tới đc Tuy hòa để sau đó lập vòng đai bảo vệ Nha Trang . Các đv kỷ thuật và tiếp vận của QĐ 2 - khoảng 20 ngàn - chỉ có 5.000 tới Tuy hòa" .
Theo Where the Domino Fell thì "pháo cs đã cắt đoàn xe di tản thành nhiều khúc . . trên 100 ngàn dân và 15 ngàn quân VNCH đã chết trong cuộc rút lui này."
Ta có thể gọi cuộc rút lui này là con đường MÁU và NƯỚC MẮT . Muốn biết thêm những gì xảy ra ở Cheo Reo , còn gọi là Phú Bổn , xin đọc các trang 143-147 và 157-160 của Cuộc Triệt Thoái Cao Nguyên của Phạm Huấn .


ĐÈO HẢI VÂN



TRUNG TÁ CS TỰ SÁT






BỘ ĐỘI CS HÌNH NHƯ TRƯỚC KS MAJESTIC , SÀI GÒN


ĐƯỜNG LÊ LỢI

ĐÀ NẲNG

Tuesday, March 31, 2015

CÂY XANH TRONG THÀNH PHỐ : Trông người lại nghĩ tới ta .

Sau đây là tạm dịch từ thông báo của TP Cupertino * , bang Cali Mỹ trước khi chặt MỘT cây óc chó (walnut tree) trong công viên Blackberry Farm .

"TP Cupertino , California
Ban Công viên và giải trí
Tháng 3 2010
Thông báo chặt và tỉa cây tại CV Blackberry Farm .
Các nhà cây cảnh/chuyên gia trồng cây (arborist) - mà tp nhờ tư vấn - đã phát hiện vài vấn đề liên quan đến cây tại CV Blackberry Farm . Có MỘT cây tại khu vực picnic của CV này đã bị sâu phá nát ruột cây và đây là vấn đề an toàn nghiêm trọng . Các nhà cây cảnh đã khuyến cáo nên chặt ngay lập tức . . . Vài cành của các cây lân cận cũng đc họ đánh dấu để cưa hay tỉa vì lý do an toàn hay để bảo đảm sức khỏe của cây .
Cây phải chặt bỏ là cây óc chó (walnut tree) đen nằm ở khu đất thấp của sân picnic của CV . Cây dự trù sẽ chặt vào 11/2/2010 sau khi có kết quả khảo sát . . .
Cây óc chó ko nằm trong danh mục cây đc bảo vệ bởi tp và ko buộc phải thay thế bằng cây khác . Tuy nhiên , một cây thay thế sẽ đc trồng lại vào tháng tới ở bờ suối . Cây bị chặt bỏ sẽ đc dùng lại tại chổ để cổ võ cho mục tiêu bảo tồn thiên nhiên . Một số cành thích hợp sẽ đc dùng để tạo thêm môi trường sống cho cây cối (habitat) . Phần còn lại sẽ đc cắt vụn (chip) để làm mùn cây (mulch) cho CT bảo tồn cây cỏ . Rất tốt với môi trường khi dùng mùn cây có sẳn , hơn là nhập từ nơi khác có thể chứa mầm cỏ dại (weed seed) . Chúng tôi cũng cần thêm mùn cho CV này vào mùa xuân . Chúng tôi vui mừng đón nhận mùn cây từ các bạn .
Nếu bạn có câu hỏi nào về việc (chặt cây) này , xin vui lòng tiếp xúc :
Ông Tom Walters at 408-777-3110" . (Hết)
Nhận xét : TP Cupertino xử lý với cây đã bị sâu nặng như sau : Họ nhờ những chuyên viên về cây cảnh tư vấn trước khi chặt cây . Dù Ban Công viên và Giải trí của TP cũng có người chuyên về cây cảnh , họ cũng lấy ý kiến người khác/người ngoài (có thể gọi là phản biện) trước khi quyết định chặt cây . Cây đã chặt đc dùng lại : 1 số cành cây dùng trang trí trong CV , phần còn lại cắt vụn để làm mùn cây - làm cho êm đất ; một công đôi ba chuyện . Sở Xây dựng Hà Nội nên học tập kinh nghiệm này .
* Đây là một TP nhỏ kế cận San Jose và nơi đặt bản danh của hảng Apple - sản xuất iPhone , iPad , iPod , laptop Mac , v.v... Theo tin đồn , có thể họ ra mắt iPad Plus hay Pro trong năm nay với màn hình trên 12-in ? .