Wednesday, November 15, 2023

 CHIẾN DỊCH SÔNG ĐÁY

          



Lời mở đầu: Chiến dịch (CD) sông Đáy là một cuộc tấn công của VMCS tại Phủ Lý, Ninh Bình và Yên Cư Hạ giữa 29/5 đến 18/6/1951. Những TP này dọc theo sông Đáy, và là một phần của phòng tuyến của Pháp, còn có tên là "Phòng tuyến de Lattre" (đờ-lát-trờ). CD này đã được VM đặt tên là HQ "Hà Nam Ninh", hay "Quang Trung".

VM đã tấn công Ninh Bình và Phủ Lý, nhưng các chiến đoàn, các đv giang thuyền xung phong, các TĐ Dù, và các toán BK của Pháp đã tái chiếm nhanh chóng. Nói thêm: Gần như các tướng lãnh, công chức cao cấp, đại tá của chế độ VNCH, đều được giam tại phân trại A của trại tù Nam Hà, chỉ cách Phủ Lý bằng sông Đáy. Phân trại B, nằm ở phía trong, giam từ trung tá trở xuống, cũng như sĩ quan/hạ sĩ quan thuộc các nghành CTCT, tình báo, an ninh quân đội, cảnh sát đặc biệt, v.v... (trong đó có tôi). Cựu thiếu tá Vương Mộng Long, có lẽ do 2 lần trốn trại, nên dù chỉ là thiếu tá nhưng lại ở phân trại A chung với tướng lãnh hay công chức cao cấp -- người dịch.

Một mủi sâu hơn về phía nam tới Địa phận hay giáo khu (bishopric) Công giáo Phát Diệm đã kết thúc trong một thất bại lớn ở Yên Cư Hạ. VM đã rút lui vào những đồi đá vôi ở phía tây. Tuy nhiên, tướng Giáp đã học một vài bài học đắc giá về khả năng và chiến thuật của Pháp -- đã giúp ông sau này.

TÌNH HÌNH QUÂN SỰ VÀ CHÁNH TRỊ

Trong chiến tranh Đông Dương thuộc Pháp, VM đã chiếm các đồn bót và Cao Bằng vào cuối 1950. Người Pháp đã mất kiểm soát lãnh thổ của Bắc Kỳ phía bắc Sông Hồng, và ngày 1/1/1951 họ đã tuyệt vọng để cố thủ châu thổ Sông Hồng. VM đã phấn khởi để tiếp tục cuộc tấn công này.

Tuy nhiên, những tấn công của VM đã thất bại tại Vĩnh Yên và Mạo Khê. Tướng Giáp vẫn muốn tạo ra một vài tiến bộ. Ông đã biết rằng khu vực Công giáo rộng lớn chung quanh Phát Diệm và Bùi Chu ko hoàn toàn trung thành với Pháp. Dù những khu vực này đã lập những tự vệ Công giáo để canh giữ phòng tuyến, nhưng lực lượng này được biết rất yếu.

Tướng Giáp và Đảng Ủy đã quyết định tấn công khu vực này với hy vọng sẽ kiểm soát khu vực Phát Diệm và có lẽ sau đó kiểm soát Bùi Chu.

Giám mục Lê Hữu Từ là một giáo sĩ nhiều ảnh hưởng vừa chống Cộng và chế độ thực dân Pháp. Ông đã cố gắng hết sức để giữ giáo khu Phát Diệm đứng bên ngoài cuộc chiến này. Với một số dân quân lên tới 6000 người năm 1951, Lê hữu Từ cuối cùng đã đồng ý hợp tác với một nhà nước VN mới xuất hiện, lãnh đạo bởi cựu hoàng Bảo Đại. Tuy nhiên, Công giáo vẫn còn thù nghịch với chủ nghĩa thực dân Pháp.

KẾ HOẠCH TẤN CÔNG CỦA VM

Cuộc HQ Hà Nam Ninh rất đơn giản. Lúc đầu, sđ 304 của VM sẽ tấn công Phủ Lý, và sđ 308 sẽ tấn công Ninh Bình, để cầm chân trừ bị của Pháp. Kế đó, sđ 320, sẽ nhanh chóng mở các mủi về phía đông và nam, để quét sạch các đồn Pháp trên phòng tuyến de Lattre giữa Ninh Bình và biển. Họ sẽ chiếm địa phận (bishopric) Công giáo Phát Diệm, như vậy sẽ phần nào phá dỡ (dismantle) phòng tuyến của Pháp ở vùng phía nam châu thổ sông Hồng. Đây sẽ là một đòn nặng về tâm lý đối với những người Công giáo chống Cộng. 

DIỄN TIẾN CỦA CHIẾN DỊCH

Trung đoàn 9 của sđ 304 đã tấn công khu vực Phủ Lý ngày 29/5/1951. ĐT Fernand Gambiez (Phéc-năng Gam-bi-ê) đã gửi chiến đoàn 4 và TĐ 2 nhảy dù thuộc địa (2BPC) để tăng cường cho phòng tuyến ở đó. VM đã phá một vài cầu quan trọng, và chận đường tiến quân của Pháp. Nhưng những tấn công của họ đã bị Pháp bẻ gẫy. Tuy nhiên họ đã cầm chân quân trừ bị của Pháp tại Phủ Lý.

Ở Ninh Bình, TĐ 79 của trung đoàn 102 VM đã tấn công đêm 29/5. Họ đã tràn ngập nhà thờ Công giáo, nơi mà toán BK của Francois (Phờ-răng-xoa) đang bảo vệ. Pháp đã gửi lực lượng tiếp ứng gồm một chi đoàn thiếp giáp của trung đoàn 1 thiết giáp và một TĐ lính VN. Điều này đã giúp Ninh Bình ko bị thất thủ hoàn toàn.

Ngoài ra, một đồi đá vôi cao (limestone crag) được bảo vệ bởi các tự vệ Công giáo và tăng cường bởi bộ binh tùng thiết. Vị trí này đã bị cối dữ dội và sĩ quan chỉ huy, trung úy Bernard de Lattre (béc-na đơ-lát-trờ) tử trận. Ông là con của tướng Đơ-lát-trờ. VM đã chiếm vị trí này.

Ngày kế, chiến đoàn 1 được triển khai, và tái chiếm Ninh Bình, và đồi đá vôi khống chế tp này. VM đã rút lui về những đồi đá vôi gần đó.

Cũng ngày 30/5, TĐ 7 Dù thuộc địa đã nhảy xuống khu vực đông nam Ninh Bình, gần một đồn ở Yên Phúc. Họ đã đụng nhiều lực lượng VM quân số cấp TĐ đang tiến dọc theo Đường 10 về hướng đông nam. Trong trận chiến sau đó, quân dù đã gây thiệt hại nặng và bẻ gẫy (thwart) một loạt phản công nhằm bao vây họ. 

Vài ngày sau, trung đoàn 36 VM đã tiến dọc theo đường 10 và đụng với lính Dù Pháp và lính An-gi-ê ở Yên Phúc. Quân VM định phá hủy một số tàu đổ bộ LCM trên sông này, nhưng bị bẻ gẫy bởi đồn Yên Phúc.

Sđ 320 đã tiến từ một nơi xa ở nam của Ninh Bình, tiến về Yên Cư Hạ. Họ đã đạt một vài tiến bộ, nhưng đã gặp kháng cự dọc đường, và ko bao giờ chiếm được Phát Diệm.

Cuối cùng, trong một cố gắng để nâng cao tinh thần chiến đấu (rekindle the drive), ngày 5/6 trung đoàn 88 tấn công Yên Cư hạ, một cứ điểm quan trọng dọc sông Đáy và đường 10. Đồn này được bảo vệ bởi tự vệ Công giáo và dân quân Hưng Yên, và tăng cường vào ngày 30/5 bởi toán BK 25 của trung úy Romary. Nói thêm: Các ông Nguyễn văn Thiệu, Cao văn Viên và Trần thiện Khiêm, khi còn là trung úy, từng đóng quân ở Hưng Yên -- người dịch.

Trong một trận đánh đêm, dọn bãi bởi cối và SKZ, VM đã chiếm đồn này, sau khi đã đổi chủ BỐN LẦN, giết hại nhiều lính phòng thủ. Lính dù của đại đội 13 đã tới kịp thời bằng tàu đổ bộ LCM để cứu vãn tình thế (salvage the situation), và tái chiếm đồn. Ngoài ra, các thành phần của TĐ khinh chiến của trung đoàn 7 An-giê-ri đã tới để tăng cường cho đồn, và quản lý số tù binh lớn lao.

KẾT THÚC CHIẾN DỊCH

Sau thất bại tại Yên Cư Hạ, VM đã bị thiệt hại nặng. Giang đoàn xung phong và máy bay đã phá hủy nhiều ghe mành (junk) và tam bản nhỏ của hệ thống tiếp tế đường sông của VM. Ngày 18/6, trận đánh của vùng châu thổ này đã chấm dứt khi ủy ban trung ương của ĐCSVN quyết định rút lui. Dù ko đạt các mục tiêu, VM đã tin rằng họ đã gây thiệt hại nặng cho Pháp, giành được sức mạnh chánh trị, và có được kinh nghiệm chiến đấu.

Vì vậy ngày 27/6, chủ tịch HCM đã gửi một thông điệp khen ngợi (commend) những chiến sĩ tham dự chiến dịch Hà Nam Ninh đã diệt nhiều đại đội địch, phát triển chiến tranh du kích, bảo vệ dân và mùa màng.

Quân Pháp đã thắng thế (prevail), nhưng lực lượng bị căng mỏng. Dù quân Pháp đã đẩy lui VM nhưng đây ko phải là những chiến thắng quyết định (conclusive) của toàn cuộc chiến. /.

Chuyển ngữ từ: de Lattre's Line #1: Day River Campaign – Campaign Series Legion (cslegion.com)

San Jose ngày 30/11/2023

Tài Trần



 

Campaign Series Vietnam | de Lattre's Line

Mes amis des jeux de guerre,

This new series covers the Day River Campaign of 1951 in Indochina. This first issue gives the political and miltary strategic situation and how that motivated subsequent actions by the Viet Minh.

Overview

The Day River Campaign was a Viet Minh offensive at Phu Ly, Ninh Binh, and Yen Cu Ha between 29 May to 18 June 1951. These towns were along the Day River (Song Day,) and were part of the French defensive line, known as the “de Lattre Line.” The Viet Minh called this the “Henan Ninh Campaign,” and their military operation codename was Operation “Ha Nam Ninh,” also known as “Quang Trung.”

The Viet Minh attacked Phu Ly and Ninh Binh, but French Groupement Mobiles, Naval Assault units,  paratrooper battalions, and commandos retook these quickly. A further push down south toward the Phat Diem Catholic Bishopric ended in a major defeat at Yen Cu Ha. The Viet Minh withdrew back into the western limestone hills and karsts. However, General Vo Nguyen Giap learned some valuable lessons about French capabilities and tactics that were helpful later.

Tonkin Delta Map

Tonkin Delta map showing Phu Lym Ninh Binh and Phat Diem

Military and Political Situation

In the French Indochina War, the Viet Minh took the border forts and Cao Bang in late 1950. The French lost control of Tonkin north of the Red River, and by 1 January, 1951 they desperately dug in to hold the Red River delta. The Viet Minh were encouraged to go on the offensive.

However, Viet Minh attacks failed at Vinh Yen and Mao Khe. General Giap still wanted to make some progress. He knew that the large Catholic areas around Phat Diem and Bui Chu were not completely loyal to the French. Although these areas had formed Catholic Militias to guard the defensive line, these forces were known to be weak. General Giap and the Party Committee decided to attack in this area with hopes to control the Phat Diem area and perhaps later try for Bui Chu.

Bishop Le Huu Tu was a very influential priest that opposed both Communism and French colonialism. He tried hard to keep the Phat Diem Diocese out of the war, but had a militia numbering 6000 in 1951. Le Huu Tu eventually agreed to work with the emerging Vietnamese state led by the former emperor, Bao Dai. However, Catholic hostility to French colonialism remained.

Viet Minh Offensive Plan

Operation Ha Nam Ninh was quite simple. Initially, Viet Minh Division 304 was to attack Phu Ly, and Division 308 against Ninh Binh, in order to pin down French reserves. And then, the 320th Division, by rapid thrusts to the east and south, would wipe out the line of weak French posts between Ninh Binh and the sea. They would reoccupy the Catholic bishopric of Phat Diem, thus partially dismantling French contorl in the southern Red River delta. This would deal a psychological blow to the anti-Communist Vietnamese Catholics.

Campaign Outcome Highlights

The 9th Regiment of the 304th Division attacked in the area of Phu Ly on 29 May 1951. Colonel Fernand Gambiez dispatched Groupment Mobile No.4 (GM 4) and the 2nd Colonial Parachute Battalion (2BPC) to bolster defenses there. The Viet Minh destroyed some key bridges, and blocked roads to inhibit French movement. But, their attacks were countered by French forces. However, this did pin down French reserves in Phu Ly.

At Ninh Binh, the Viet Minh 79th Battalion, 102nd Regiment attacked on the night of 29 May 1951. They overran the Catholic church, where Commando Francois was defending. The French sent an intervention force composed of an armored squadron of the 1st Regiment Chasseurs Cheval (1RCC), and a battalion of Vietnamese reinforcements. This stabilized the situation, preventing complete takeover of Ninh Binh.

In addition, a high limestone crag was being defended by Catholic Militia, and reinforced by the armored infantry from the squadron. This position was barraged by mortars and the commanding officer, Lt. Bernard de Lattre was killed. He was the son of General de Lattre. The Viet Minh took this position.

The following day, Groupement Mobile No. 1 (GM 1) was deployed, and they retook Ninh Binh, and the high crag overlooking it. The Viet Minh occupiers retreated into the limestone hills.

Also on 30 May, 7th Colonial Parachute Battalion parachuted into an area southeast of Ninh Binh, near an old post of Yen Phuc. They encountered battalion strength Viet Minh forces advancing along Route 10 to the southeast. In the ensuing firefight, paratroopers  inflicted heavy losses and thwarted, by a series of counter-attacks, an encirclement maneuver.

A few days later, the Viet Minh 36th Regiment advanced along the same Route 10 and encountered French paratroops and Algerians at Yen Phuc. This operation managed to destroy a few LCMs on the river, but were thwarted by the poste at Yen Phuc.

The 320th Division advanced from an area far south of Ninh Binh, toward Yen Cu Ha. They made some progress, but encountered resistance along the way, and never accomplished the objective of Phat Diem.

Finally, in an attempt to rekindle the drive, on 5 June the Viet Minh 88th Regiment attacked Yen Cu Ha, a key strongpoint along the Day River and Route 10. This poste had been defended by Catholic Militia and Hung Yen partisans, but was reinforced on the 30 May by Commando 25 “Romary” led by Lt. Michel Romary.

In a night attack, prepared by mortar and SKZ recoilless gunfire, Viet Minh took the outpost, with it exchanging hands four times, and decimated the defenders. Paratroopers of the 13th Company arrived by LCM just in time to salvage the situation, and retake the blockhouse. In addition, elements of the 4th March Battalion of the 7th Algerian Tirailleurs Regiment arrived to reinforce the post, and manage the large numbers of prisoners taken.

End of Campaign

After the failure to take Yen Cu Ha, the Viet Minh had heavy losses. Also, Dinassaut and aircraft attacks ravaged their river supply system of small junks and sampans. On June 18, 1951, the battle for the delta ended when the Central Party Committee, (CPC) decided to withdraw. Despite failure to meet objectives, the Viet Minh believed they had inflicted high French losses, gained political strength, and obtained military experience.

Therefore, on 27 June 1951, President Ho Chi Minh sent a message commending the soldiers participating in the Ha Nam Ninh Campaign for destroying many enemy companies, “which shook the spirit of camouflage, developed guerrilla warfare, protected the people, protected crops.”

The French had prevailed, but their forces were being stretched. While French forces drove off the Viet Minh, these were not conclusive victories in terms of the overall war.

Operations Map

General Jean de Lattre de Tassigny (1889-1952)

As an officer during World War I, de Latree fought various battles, including Verdun, and was wounded five times, surviving the war with 8 citations, the Legion of Honour and the Military Cross.

Between the World Wars, he served in the Morocco campaigns, where he was wounded again. He then joined general staff headquarters, and later commanded the 5th Infantry Regiment in Coulommiers.

In March 1927, he married Simone Calary de Lamazière, with whom he had a son, Bernard, born in 1928.

From 1932 to 1935, Lieutenant-Colonel de Lattre worked on General Maxime Weygand’s staff, and then General Georges’ staff. During these three years, de Lattre was assigned to the 3rd office, and was in charge of the “Plan” and “Foreign Relations”.

Until 1937, Colonel de Lattre commanded the 151st Infantry Regiment at Metz. In 1938, he attended the Centre for Higher Military Studies, and afterward was appointed Chief of Staff of the Fifth Army. On March 23, 1939, he was promoted to the rank of brigadier general, and in January 1940, de Lattre took command of the 14th Infantry Division.

During the German invasion in May and June, the 14th division distinguished itself at Rethel, where it repelled three German attacks at the Aisne River.

In September 1941, de Lattre became commander-in-chief of the Tunis troops, and created a new cadre school in Salammbo. Recalled to France in January 1942, he was appointed commander of the 16th Military Division in Montpellier, and promoted to Lieutenant General.

De Lattre refused Vichy Government orders not to fight the Germans, and was the only general willing to oppose the occupiers. He was arrested, but escaped, and defected to Charles de Gaulle’s Free France at the end of 1943.

From 1943 to 1945 he was one of the senior leaders of the Liberation Army, commanding the forces which landed in the South of France on 15 August 1944, then fought to the Rivers Rhine and Danube.

He was the only French general of World War II to command large numbers of American troops, when the US XXI Corps was attached to his First Army during the battle of the Colmar Pocket. He was the French representative at Berlin on 8 May 1945, with Eisenhower, Zhukov and Montgomery.

From 1945 to 1947, de Lattre was Commander-in-Chief of French Forces in Germany.

Finally, in 1950, he commanded the French Far East Expeditionary Corps (CEFEO) during the French Indochina War. He was highly regarded by both his French subordinates and Viet Minh adversaries, often described as the “Gallic version of US General Douglas MacArthur – handsome, stylish, sometimes charming, yet egocentric to the point of megalomania” and “brilliant and vain” and “flamboyant”.

De Lattre revitalized the CEFEO, and stabilized the situation in Tonkin. He established the defensive line around the delta known as the “de Lattre Line.” He also gained greater Vietnamese and indigenous people’s participation in the war effort. His son, Lt. Bernard de Lattre commanded an armored squadron in the 1st Regiment of Chasseurs Cheval. Unfortunately, he was killed near Ninh Binh in the Day River Campaign.

In late 1951, de Lattre was diagnosed with cancer, and he returned to Paris. He died on 11 January 1952. A very large state funeral was held in honor of this beloved General.

References

By the way, the French phrase, “Ne pas sabir,” means: “Be free.”

“The Street Without Joy”, Bernard Fall, 1961, renewed 1989 Stackpole Books

http://archives.ecpad.fr/arrivee-des-renforts-au-poste-de-yen-cu-ha/

https://vietcongonline.wordpress.com/2015/02/09/tuong-giap-thua-tran-ninh-binh/

http://archives.ecpad.fr/la-reprise-du-rocher-de-ninh-binh-par-les-hommes-du-1er-regiment-des-tirailleurs-algeriens-rta/

https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_H%C3%A0_Nam_Ninh#searchInput

http://archives.ecpad.fr/wp-content/uploads/2010/06/delattre.pdf

http://indochine.uqam.ca/en/historical-dictionary/768-le-hu-t-18971967.html


Tuesday, November 14, 2023

BIỆT KÍCH BẮC-VIỆT NAM

Lời nói đầu: Trong bài Làm Dê Tế Thần: TĐ 6 Dù Nhảy Xuống Tư Lệ có viết về những đv biệt kích nhỏ do người Pháp chỉ huy nhưng hoạt động đơn độc và nhiều ngày trong những vùng rộng lớn mà VMCS kiểm soát, như Xứ Thái hay Xứ Mường, v.v... Họ là những người dân bản địa, tình nguyện vào các đv này, do rành địa thế và con người trong khu vực, nên dù trang bị nhẹ, nhưng lại rất hữu ích trong công tác tìm kiếm phi công lâm nạn, những người lính bị thất lạc khi đv của họ tan hàng; phá hủy các căn cứ hay kho chứa đạn dược và tấn công quấy rối đường chuyển quân hay tiếp tế của VM, v... Thời đó chưa dùng trực thăng nhiều như sau này nên họ phải lập bãi thả dù (DZ) nếu muốn nhận tiếp tế. 

Hôm nay tôi xin giới thiệu một bài về tổ chức, nhiệm vụ, và những chiến tích độc đáo của những đv biệt kích này. Nên nhớ: vào lúc đó, trong khu vực này, quân VMCS đã có những sđ trang bị đầy đủ, có pháo binh và phòng không, trong khi chủ lực của Pháp chỉ tập trung bảo vệ các thành phố lớn hay các khu đông dân, do vậy đã để những khu vực rừng núi và ít dân cho VM kiểm soát và tha hồ di chuyển như chỗ ko người.

Chuyển ngữ từ bài "de Lattre's Line Commandos Nord-Vietnam" của David Galster, đăng ngày 25-2-2021.

=========

"Các chiến hữu của tôi,

Một "Lực lượng Đặc biệt" của Pháp được tổ chức bởi tướng de Lattre (đơ-lát-trờ) năm 1951. Lực lượng này đã được đặt tên là "BIỆT KÍCH BẮC-VIỆT NAM". Bài này cung cấp hiểu biết sâu sắc hơn (more insight), và liên quan của lực lượng này với Đoàn Biệt kích Dù Hỗn hợp, viết tắt là GCMA, chỉ huy bởi ĐT Roger Trinquier (Rô-giê Tran-ki-ê).

NGUỒN GỐC CỦA BIỆT KÍCH (BK) BẮC VIỆT NAM

Tướng de Lattre đã nhận ra (realize) rằng phải cần có một lực lượng BK. Ông đã thấy cần một lực lượng phi qui ước, và đã muốn cải tiến về trang bị, võ khí, và điều kiện ăn ở của những người lính Việt Nam bản xứ (indigenous) này. Do VN có nhiều sắc dân thiểu số nên lực lượng có thể tuyển mộ lính từ những sắc dân thiểu số này, ví dụ những đơn vị biệt kích người Mường hay người Thái -- người dịch.  Dựa trên kinh nghiệm kháng chiến chống Nhật, và cũng như kinh nghiệm của các đv BK hải quân của giang đoàn xung phong (Dinassaut), ông đã muốn những đv nhẹ phần lớn phần lớn là phụ lực quân (auxiliairy), chỉ huy bởi vài người Âu, họ là những kẻ tình nguyện đầy quyết tâm, được huấn luyện đặc biệt về đánh đêm và rừng núi, để chống lại Việt Minh, bằng cách dùng phương pháp của họ. Đây cũng được xem như một cách để lấy lại lòng tin của dân VN, sống ở đồng bằng hay rừng núi, để cổ võ họ tin tưởng vào người Pháp.

Do đó, ngày 2/7/1951, tám đv BK được thành lập ở bắc VN. Dựa trên quyết định số 1546/EMIFT/1-- EMIFT là viết tắt của État-Major Interarmées et de Forces Terrestres (Bộ Tham Mưu Liên Quân và Lục Quân). Ngày 10/7/1951, lực lượng này đã tăng lên 30 toán, và sau đó lên 45 toán vào ngày 19/11/1951. (Quyết định số 802/EMIFT/3/SC).

ĐT Louis Fourcade (lu-i-z fo-cát-đờ) được chỉ định làm tư lịnh của lực lượng này. Ông được biết dưới tên "ông chủ lớn" (Big Boss). Trước đây, vào năm 1945, ông đã chỉ huy Toán BK Conus, chiến đấu ở Nam Kỳ, Cam-bốt, và Lào. Toán này từng hoạt động với lữ đoàn Dù 1 SAS của ĐT de la Bolladière (đờ-la bô-la-đi-e-rờ). Khi về Mẩu quốc, ông chỉ huy trường đào tạo biệt kích GITCM ở Frejus (Phờ-rê-dút) tại Pháp.

Các người lính BK Dù, viết tắt là GCMA (Groupe Commando Mixte Aéroporté), là những sắc dân thiểu số VN hay dân quân người Thượng ở Lào, chỉ huy bởi sĩ quan Dù của cơ quan tình báo Pháp, viết tắt là SDECE. ĐT Roger Trinquier (Rô-dơ Tran-ki-e) từng là một lãnh đạo huyền thoại của binh chủng này. Một số sĩ quan của ĐT Rô-dơ Tran-ki-e được chọn làm cán bộ khung của lực lượng BK Bắc VN. Nhưng đây là hai đv biệt lập: lực lượng BK Bắc VN chỉ hoạt động ở khu vực châu thổ của Bắc Kỳ, hay rộng hơn một chút. Trong khi đó lực lượng GCMA hoạt động khắp Đông Dương.

HUY HIỆU CỦA BIỆT KÍCH BẮC VN

CẤU TRÚC CỦA LỰC LƯỢNG

Mỗi toán có quân số một đại đội, và được đánh số và đặt tên, ví dụ, như toán 24 BK. Một số đv này lại có tên dựa theo tên của người chỉ huy của họ, như toán BK "Rusconi" (Rús-cô-ni). Một số đv khác có biệt danh, như toán "Hắc Hổ" (Tigre Noirs). 

Ban chỉ huy của toán thường gồm 9 quân nhân Pháp, phần lớn từ binh chủng Dù Thuộc Địa. Toán trưởng là một sĩ quan hay chuẩn úy (adjudant- chef). Bốn hạ sĩ quan sẽ chỉ huy các trung đội, và một người sẽ là toán phó (executive officer). Ông này sẽ chỉ huy toán trong trường hợp toán trưởng đi vắng hay tử thương hay bị thương -- người dịch. Hai hạ sĩ quan làm hiệu thính viên, và hai người khác làm y tá.

Số còn lại là lính gốc dân bản xứ, quân số tới 120 người mỗi toán. Những người lính này đều là tình nguyện từ các đại đội phụ lục quân (auxiliaire) đã có sẵn, hay dân quân (militia) từ các làng mạc, hay những thanh niên VN. Phụ lực quân là những người hỗ trợ quân đội và cảnh sát nhưng ko phải là lực lượng chánh quy. Không giống như lực lượng chánh quy, họ ko cần được huấn luyện đầy đủ hay có cấp bậc như lính chính quy, và có thể tích hợp hay sát nhập (integrated) thành một lực lượng chiến đấu. Tuy nhiên, một số phụ lực quân, là dân quân (militia) bao gồm những người đã đi quân dịch hay nghĩa vụ, và dĩ nhiên họ đã được huấn luyện và kinh nghiệm chiến đấu tốt hơn những người đang là lính chính quy. Những người lính phụ lực quân này, viết tắt là CLSM là thành phần cốt lõi của nhiều Toán BK. Những phụ lực quân này, thường thường được dùng để canh giữ phòng tuyến của de Lattre, nhưng phải huấn luyện thêm.

Cũng có những người là cựu tù binh, gọi tắt là PIM, đã bị bắt vì tình nghi trong các cuộc HQ, nhưng nay họ thích đi chiến đấu cho quân Pháp hơn là làm dân công, còn gọi là cu-li, làm việc khổ nhọc trong các công trường. Một số Toán BK còn tuyển cựu bộ đội VMCS. Những người này thường nhiều kinh nghiệm trong chống du kích, nhưng lòng trung thành của họ ko luôn luôn bảo đảm.

CÁC LOẠI NHIỆM VỤ

Các đv biệt kích được tổ chức, trang bị, và huấn luyện cho một trong ba nhiệm vụ: Xung Kích, BK Hải Quân, và Du Kích Quân.

BK Xung Kích là thành phần trừ bị có nhiệm vụ đột kích sâu trong vùng VM kiểm soát, nhằm phá hủy căn cứ địch, và tổ chức lãnh thổ của VM. Họ còn làm gián đoạn đường tiếp tế và viện quân của VM. Họ hành động độc lập hay kết hợp với những chiến đoàn trong các HQ có qui mô lớn như Artois (Ác-toa-z), Gerfaut (Ghét-phô), v.v...

BK Hải quân thường hoạt động với các đv Hải quân trong các nhiệm vụ đổ bộ lên bờ biển hay dọc các sông rạch của vùng châu thổ, như trong các HQ Rochefort (rốc-sơ-pho), Grasse (gờ-rát-sờ), v.v...

Cuối cùng, các toán BK Khu vực (Zone Commando) có nhiệm vụ thu lượm tin tức tình báo, và dùng du kích chiến để đánh VM, phần lớn trong khu vực của họ. Họ cung cấp hỗ trợ cho tiểu khu trưởng trong các cuộc HQ lục soát hay HQ cảnh sát. Vì là người sống lâu năm tại địa phương nên họ rất rành địa hình địa vật cũng như biết ai theo quốc gia, ai theo CS, nên rất hữu ích trong các cuộc HQ cảnh sát -- người dịch.

ĐỒNG PHỤC VÀ VÕ KHÍ

Đồng phục tác chiến thường là đồng phục M47 của Pháp hay "đồng phục bà-ba đen," với giày da của lục quân Pháp, hay giày đi rừng nhẹ hơn, có tên là "pataugas," (pa-tô-gà-z) hay giày thể thao để chơi bóng rổ. Trong lúc HQ, họ thể đội mũ nồi đen, nếu là lính dù thì đội mũ đỏ, nón đi rừng của Pháp, cũng như nón cối VM.

Lính BK được trang bị nhẹ với súng Thompson, MAT-49, MAT-36, các-bin M1, và đôi khi vài khẩu cối 50 hay 60 ly. Máy truyền tin là một SCR690, ba tới bốn SCR300, và bốn tới năm SCR536 cho mỗi đại đội BK. Nói thêm: Trung liên kiểu 1924/M29 hay MAC 24/29, được thiết kế bởi một công ty Pháp. Súng có khẩu kính 7.5 ly, được dùng như trung liên tiêu chuẩn của Lục quân Pháp từ 1925 đến 1979 và vẫn dùng từ 1956 đến 2008 trong Vệ binh Quốc gia của Pháp. Nghĩa là đã xử dụng 93 năm. Có 190.400 khẩu được sản xuất. Trọng lượng 8,9 kí, dài 1,08 m, nòng súng dài 0,5 m, tốc độ 450 viên/phút, tầm bắn hữu hiệu 1.250 m, tầm tối đa 3.950 m, hộp đạn tròn có 25 viên. Ảnh một lính của trung đoàn nhảy dù lê-dương số 1 (1st BEP) đang xử dụng FM 24/29 trong một cuộc phục kích của VM năm 1952. Như đã nói trong bài trước, lính Lê-dương đủ mọi quốc tịch, kể cả cựu binh của Đức quốc xã. Khi phục vụ đủ 3 năm hay bị thương, họ sẽ là dân Pháp -- người dịch.                        

TOÁN 9 BIỆT KÍCH Ở BẮC NINH, BẮC VN 

HUẤN LUYỆN

Do đa đạng trong tuyển người, ĐT Phuốc-ca-đờ đã lập Trường Vạt Cháy vào năm 1951, với đại úy Legrand (Lơ-gờ-rân) là chỉ huy.     

Tập bắn thiện xạ ở Trường Vạt Cháy

Toán 24 BK của Vandenberghe (Văn-đen-béc-gờ) là một trong những Toán BK nổi tiếng và một trong tám toán thành lập đầu tiên. Chuẩn úy Văn-đen-béc-gờ đã tổ chức đv này từ đội phụ lực quân số 11. Tiền thân của đv này đã dự Chiến dịch Sông Đáy tại Ninh Bình.

Ông sanh tại Paris ngày 27/10/1927 trong một môi trường rất bình thường. Cha ông đã bị lao phổi, và mẹ một người Tây ban nha theo đạo Do Thái (Spanish Jew), đã vất vả để lo cho gia đình. Cùng với người anh, Văn-đen-béc-gờ đã học một trường công, nơi mà ông đôi khi thách đố chánh quyền. Năm 1939, cha ông chết, và năm 1943, mẹ ông đã bị Đức quốc xã bắt.

Ông đã tham gia Kháng chiến chống Đức quốc xã, và đã ở một đv trinh sát trên biên giới Pháp-Tây ban nha. Khi thế chiến 2 chấm dứt, ông đã vào Quân đội Pháp tháng 1/1947, lên tàu cùng trung đoàn 49 bộ binh, đi Đông Dương. Sau đó ông được chỉ định về đại đội 10, trung đoàn 6 bộ binh. Ông thăng cấp trung sĩ và chỉ huy một trung đội phụ lực quân (suppletif) người Việt. Nói thêm: Tác giả Michel Bodin cho rằng trong khi phụ lực quân phục vụ bên cạnh lính chính quy, dân quân (partisan) có nhiệm vụ canh giữ làng xã và có thể xem họ như nhân dân tự vệ (self-defense militia). Tại chiến trường Lào, chữ 'dân quân' được dùng đầu tiên vào 1945, sau đó được thay thế bởi 'Soum', tiếng Lào để chỉ 'nhóm' vào 1948 và cuối cùng là phụ lực quân từ 1950 trở về sau -- người dịch.

Năm 1949, ông bị trúng đạn ở ngực và phải về Pháp. Ông đã sống sót và hồi phục. Ông được Bắc đẩu bội tinh (the Knight of the Legion of Honour) về công trạng này ở tuổi 21. Vài tháng sau, ông trở lại Đông Dương, tiếp tục làm trung đội trưởng. Đến năm 1951, ông ở đại đội 5 của trung đoàn 6 thuộc địa, đóng ở Nam Định.

Chuẩn úy Roger Vandenberghe

VĂN-ĐEN-BÉC-GỜ Ở NINH BÌNH

Khi VM tấn công Ninh Bình ngày 29/5/1951, quân Pháp đã dốc toàn lực để đưa viện quân vào trận địa. Ngày 30/5, toán trinh sát của ông đã thám sát cho chiến đoàn 1 để tái chiếm một dốc đá lởm chởm (crag) phía nam của Ninh Bình. Đây cũng là lúc thi thể của Bernard de Lattre (béc-na đơ lát-trờ) được tìm thấy. Béc-na là con trai của tướng Đơ-Lát-trờ và chỉ huy chi đoàn 8 của trung đoàn 1 thiết kỵ (1er Regiment Chasseurs de Cheval).

THÀNH LẬP TOÁN BK 24

Tiếp sau Chiến dịch Sông Đáy, toán phụ lực quân số 11 được Văn-đen-béc-gờ tổ chức thành Toán BK 24. Họ được huấn luyện, trang bị và ăn mặc như VM để thám sát và hoạt động trong vùng địch.                        

Toán 24 biệt kích, ăn mặc như Việt Minh.

Trong một sứ mạng sâu trong vùng địch, ông đã đóng vai một tù nhân, và dẫn giải bởi binh sĩ dưới quyền, giả dạng như VM, để công khai đi tới một chính ủy VM. VM quá cả tin (gullible), và vào lúc thuận lợi, những người lính của Toán 24 đã xung phong và nổ súng. Họ đã tịch thu võ khí và tài liệu, bao gồm những lịnh cho một cuộc tấn công sắp xảy ra (impend) của VM. Thành tích này đã khiến toán 24 BK mang danh hiệu "Hắc Hổ" (Tigres Noirs).

Toán 24 BK đã dự chiến dịch Hòa Bình cuối 1951. Họ đã phối hợp với chiến đoàn 2 của ĐT de Castries (đờ cát-tri-z). (Sau này là TL tại Điện Biên Phủ).

Nhưng thảm kịch đã đến với ông vào đêm 5/1/1952. Vì một số cựu bộ đội VM, từng được tuyển làm BK, đã phản bội. Ở tuổi 24, Văn-đen-béc-gơ đã bị giết trong giấc ngủ bởi Nguyễn Tịnh Khôi, một cựu chỉ huy của đv xung kích thuộc trung đoàn 36 VM. Vân-đen-béc-gơ đã được truy thăng một Bắc đẩu Bội tinh khác với nhành dương liễu (palms). Ảnh dưới: huy hiệu của toán BK 24 là đầu cọp với khẩu hiệu tiếng Việt: "Thà Chết Hơn Là Chịu Nhục" (Plutôt la mort que la honte). 

                     


TOÁN 25 BK "ROMARY" (RÔ-MA-RỲ)

Đơn vị này được thành lập từ toán phụ lực quân số 170, và lúc đầu chỉ huy bởi trung úy Michel Romary (Mít-xen Rô-ma-rỳ). Là một đơn vị BK của hải quân, họ đã tham gia chiến dịch sông Đáy. 

Ngày 30/5, toán 25 đã đổ bộ lên Yên Cư Hạ để tăng cường cho quân trú phòng ở đó. Đồn này đã được bảo vệ bởi tự vệ Công giáo và dân quân Hưng Yên. Ngày 5/6, trung đoàn 88 VMCS đã tấn công dữ dội vị trí này trong hai giờ với súng ko giựt và cối. Đây cũng là lần đầu tiên VM dùng đạn lân tinh trắng (WP). Các đặc công quyết tử đã dùng khối nổ lõm (hollow load) để phá hàng rào, và đợt xung phong chánh đã tràn ngập vị trí, nhưng đã đổi chủ bốn lần. 

Trong lúc một nhóm nhỏ chiến sĩ, chỉ huy bởi trung úy Rô-ma-rỳ (đã bị thương vì 2 viên đạn và nhiều miểng) đã nhận ra rằng tình hình tuyệt vọng, toán phụ lực quân số 6 của giang đoàn xung phong xuất hiện trên Sông Đáy, và nổ súng. Điều này đã đẩy lui địch quân, và tạo cơ hội cho viện binh của TĐ 7 Nhảy Dù Thuộc địa (7BPC) và TĐ 4 của trung đoàn bộ binh 7 (4/7RTA) -- toàn lính người An-giê-ri, đổ bộ. Trung úy Romary sau này được ân thưởng Anh dũng Bội tinh (Legion d'Honneur).                           

Tướng de Lattre trao tặng Anh dũng Bội tinh cho trung úy Romary

Trung úy Besnard (Béc-na) đã thay thế trung úy Rô-ma-rỳ chỉ huy Toán BK 25. Toán này đã tiếp tục HQ trong khu vực châu thổ Bắc kỳ".

                             

Trung úy Besnard và toán 25 BK

San Jose ngày 30/11/2023, cập nhật ngày 8/8/2024.

Tài Trần 




Monday, November 13, 2023

 

Campaign Series Vietnam | de Lattre's Line

Mes amis des jeux de guerre,

A French “Special Forces” was organized by General de Lattre in 1951. It was named “COMMANDOS NORD-VIETNAM.” This article provides more insight, and its relationship to the larger GCMA or Groupe Commandos Mixte Aeroporte, commanded by Colonel Roger Trinquier.

Origin of COMMANDOS NORD-VIETNAM

General de Lattre realized that a commando force was needed. He saw the need for unconventional forces, and wanted to improve equipment, weaponry, and living conditions for the indigeneous Vietnamese troops. Based on experience with Japanese resistance, and also that of the Marine and Dinassaut units, he wanted light units made up mainly of auxiliaries supervised by a few Europeans,  determined volunteers, specially trained in night and jungle combat, to strike at the Viet Minh, using their same methods. This was seen as a way to regain confidence of the Vietnamese people, of the “rice fields or the mountains,” to encourage them to return to French loyalty.

So, on 2 July, 1951, eight auxiliary commandos were created in North Vietnam. This was signed under “Decision N° 1546 / EMIFT / 1. (EMIFT =  État-Major Interarmées et des Forces Terrestres.) On 10 July,1951, this was increased to thirty, and later forty-five on 19 November, 1951.

(Decision N° 802 / EMIFT / 3 / SC)

Colonel Louis Fourcade was assigned as commander of the entire COMMANDOS NORD-VIETNAM. He was known as the “le grande Patron.” (Big Boss) Previously, Fourcade had in 1945 led Commando Conus, fighting in Cochinchina, Cambodia, and then in Laos. This unit was in liaison with Colonel de la Bollardière’s 1st SAS parachute brigade. Upon his return to Metropole in 1946, he commanded the GITCM Commando School in Frejus, France.

The GCMA airborne commandos (Groupe Commando Mixte Aéroporté,) were Vietnamese ethnic minorities or Laotian montagnard partisans led by paratrooper officers of the SDECE French intelligence agency. Colonel Roger Trinquier was the legendary leader of this rather large organization. Some of them would be used as cadres in COMMANDO NORD-VIETNAM. But, these were still two separate organizations. COMMANDO NORD-VIETNAM operated in the Tonkin Delta areas, and perhaps a little beyond. GCMA operated all over Indochina.

Insignia, COMMANDOS NORD-VIETNAM

Insignia, COMMANDOS NORD-VIETNAM

Organization Structure

Each “Commando” was a company sized unit, and numbered and named, for example, like Commando 24. Some of these were alternatively referred to by the commander name such as Commando “Rusconi.” Some commandos had nicknames, such as “Tigres Noirs,” or “Black Tigers.”

Leadership usually consisted of nine French soldiers, mostly from the “Parachutistes Coloniaux.” The commander was an officer or or Adjudant Chef or Adjudant  (warrant officer). Four NCOs would lead the sections, with one acting as the executive officer. Two junior ranks were radiomen, and two others were medics.

The remainder were indigenous troops, numbering up to 120 men per Commando. These troops were volunteers that come from companies of existing auxiliaries, or from militias in villages, or from young Vietnamese civilians. The auxiliaries or Légères de Supplétifs Militaires, (CLSM) were companies that formed the basis for many Commandos. These CLSM had typically served as garrison troops on the de Lattre line, but with additional training.

There were also former PIMs (Prisonniers et internés militaires) arrested as suspects during operations, preferring to fight rather than hang out as “coolies” in labor camps. Some commando leaders recruited former Viet Minh soldiers. These were often experienced guerilla fighters, but their loyalty was not always certain.

Mission Types

Commando units were organized, equipped, and trained for one of three mission types: Shock (Choc,)  Marine, and Guerilla.

‘Shock Commandos’ were reserves that carried out deep raids, with a view to destroying enemy bases, and the Viet Minh territorial organization. They disrupted logistics and reinforcements. They acted alone or in cooperation with mobile groups in large-scale operations (ARTOIS, GERFAUT, etc.)

The group of “Landing Commandos” or “Marines”, were called upon to work frequently in liaison with Navy formations for landing missions on the coasts or along the rivers and arroyos of the delta. (OPERATIONS GRASSE, ROCHEFORT, etc.)

.Finally, the group of so-called Zone Commandos, were oriented towards the search for intelligence, and the actions of “guerrilla – counter-guerrilla” warfare, mainly in their areas. They provided assistance for the Zone or Sector Commanders, helping with clean-up or sweeping operations.

Uniforms and Weapons

Combat uniforms were often French M47 uniforms or “black pajama uniforms,” with French army leather army boots, jungle boots called “pataugas,” or the civilian trainers called “baskets”. Head gear was black beret, (red beret was tolerated for paratroopers,) the French bush hat, (Le Chapeau de Brousse,) as well as Viet Minh helmets (sun hats) were often worn on operations.

The Commandos were lightly armed with Thompson, MAT 49, MAS 36, M1 carbine, and FM24/29 with sometimes a few 50 or 60mm Mortars. Radios were one SCR690, three to four SCR300, and  four to five SCR536 per Commando company.

Commando 9, Bac Ninh, North Vietnam

Commando 9, Bac Ninh, North Vietnam

Training

Given the diversity of recruitment, Col. Fourcade planned to involve “Commandos” in a training and cohesion course. Ecole de Vat Chay was set up for this purpose in 1951, with Capitaine Michel Legrand commanding. Operational requirements did not allow everyone to participate. New recruits were trained by their officers.

Marksmanship Training at Ecole Vat Chay

Marksmanship Training at Ecole Vat Chay

Commando 24 “Vandenberghe”

This was one of the more well-known Commandos and was one of the original eight formed in July 1951. Roger Vandenberghe, I’adjudant‐chef, (Chief Warrant Officer) organized this unit from the 11e CLSM. A precursor to this unit participated in the Day River Campaign at Ninh Binh.

Vandenberghe was born in Paris on October 27, 1927 in an extremely modest environment. His father suffered from turberculosis, and his mother, a Spanish Jew, struggled to support the family. With his brother, Vandenberghe was placed in a public boarding school, where he sometimes defied the authorities. In 1939, his father died, and in 1943, his mother was arrested by the Nazis.

Roger joined the Resistance, and was in a surveillance unit on the Franco-Spanish border. When WWII ended, he joined the French Army.  In January 1947, he embarked with the 49th Infantry Regiment, headed to Indochina. He was later assigned to the 10th Company, 6th Colonial Infantry Regiment. He rose to the rank of Sergeant and commanded a section of Vietnamese “suppletifs.”

In 1949, Vandenberghe was hit in the chest with a bullet, and repatriated to France. He survived and recovered. His actions earned the Knight of the Legion of Honour, at age 21. Returning to Indochina a few months later, he continued as section leader. Then in 1951, he was in the 5th Company of the 6th Colonial Regiment, stationed around Nam Dinh

Roger Vandenberghe, I'adjudant‐chef

Roger Vandenberghe, I’adjudant‐chef

Vandenberghe at Ninh Binh

At the time of the Viet Minh attack on Ninh Binh on 29 May 1951, the French were scrambling to get reinforcments into the battle. On 30 May, Vandenberghe’s reconnaissance group scouted for Groupe Mobile No 1, that retook the high crag south of Ninh Binh. This was when the body of Bernard de Lattre was found. He was the son of General de Lattre, and had commanded the 8th armored squadron of the 1er Regiment Chasseurs de Cheval.

Formation of Commando 24

Subsequent to the Day River Campaign, the 11e CLSM was reorganized by Vandenberghe, as Commando 24. Modeled on the “guerilla” type of units, they were trained and equipped for reconnaissance and covert operations. Their uniforms were similar to Viet Minh, so they could confuse the enemy.

Commando 24 on Patrol - Note similarity to Viet Minh Uniforms

Commando 24 on Patrol – Note similarity to Viet Minh Uniforms

In one mission into a deep enemy zone, Vandenberghe himself pretended to be a prisoner, and was led by his troops, disguised as Viet Minh, to openly march to a VM Commissar. The Viet Minh were too gullible, and at the right moment Commando 24 soldiers emerged and opened fire. They retrieved weapons and documents, including communications of an impending VM attack. This type of operation earned Commando 24 the name of “Tigres Noirs” or “Black Tigers.”

Commando 24 took part in the Hoa Binh Campaign in late 1951. They operated with Groupe Mobile No. 2, under Colonel Christian de Castries. (Later, the Dien Bien Phu Commander)

But, tragedy struck on the night of 5 January, 1952. Since former Viet Minh regulars were recruited as part of the Commando, occasional betrayal happened. At age 24, Roger Vandenberghe was murdered in his sleep by Nguien Tinh Khoi, former assault unit commander in the Viet Minh 36th Regiment.  Vandenberghe was posthumorously awarded yet another Croix de Guerre with palms.

Commando 24 Insignia Motto: "Tha Chet Hon La Chiu Nhuc" (Plutôt la mort que la honte) (Death before dishonor)

Commando 24 Insignia

Motto: “Tha Chet Hon La Chiu Nhuc”

(Plutôt la mort que la honte)

(Death before dishonor)

Commando 25 “Romary”

This unit was formed from the 170e CLSM, and initially commanded by Lt. Michel Romary. Organized as a Marine Commando, it participated in the Day River Campaign.

On 30 May, Commando 25 landed at Yen Cu Ha to reinforce the garrison there. This poste had been defended by Catholic Militia and Hung Yen partisans. On 5 June, the Viet Minh 88th Regiment attacked. Viet Minh gunners bludgeoned the position for two hours with “SKZ” (Sung Khong Zat: Chinese guns without recoil,) and mortars. This was also the first time they used WP, white phosphorus shells. Suicide sappers, called “death volunteers” undermined the walls with hollow loads,  and the general assault overwhelmed the position, but it changed hands four times.

As the handful of fighters, led by Lt. Romary (injured by two bullets and multiple shrapnel,) realized their desperate situation, LSSL No. 6 of Dinassaut “A” appears on the River Day, firing machine guns. This pushes the enemy back, and allows room for the reinforcements from 7BPC and 4/7RTA to land. The wounded Lt. Romary was later awarded the  Légion d’Honneur.

Lt. Romary awarded Legion of Honor by Gen. de Lattre

Lt. Romary awarded Legion of Honor by Gen. de Lattre

Lt. Besnard succeeded Lt. Romary as chef of Commando 25. This unit continued operations in the Tonkin delta region.

Lt. Besnard with Commando 25

Lt. Besnard with Commando 25

Commando 25 Insignia

Commando 25 Insignia

References

Commandos Nord Vietnam, A. Lebreton

http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.acuf.fr%2FArticle%2FCommandos%2520Nord%2520Vietnam.htm

COMMANDOS NORD-VIETNAM 1951-1954,  Jean-Pierre Pissardy, Casemate Publishers, 2003 (hardcopy only)

French Indochina Website

http://www.gia-vuc.com/indo/INDOCHINE%20commandos.htm

Héros de la guerre d’Indochine

http://unacitaistres.n.u.f.unblog.fr/files/2015/01/vandenberghe.pdf

Les Partisans et Supplétifs Website

https://indochinefrancaise.xooit.com/t601-Les-Partisans-et-Suppletifs.htm