Saturday, February 24, 2018





Viết bài về chuyện bói, nhớ vụ án bà thầy bói…


Ngày Tết nói chuyện coi bói, dĩ nhiên là hấp dẫn rồi cho những đề tài sắp tới.
Nhưng bàn ra tán vào thì lại nhớ đến chuyện này. Ngồi kể lại cho mấy bạn đồng nghiệp mới nghe, mà không nhớ chính xác các chi tiết, nên lò mò đi tìm trên internet.
Đọc lại thấy cũng thú vị lắm. Đây là bài tui làm khi mới vô nghề được mấy tháng, giờ copy về đây để dành, vì gia tài cứ hao hụt dần, bởi bài tui thì chẳng bao giờ tui biết giữ lại, mà website Người Việt cũng bao lần lao đao, giờ rất nhiều bài không còn 😦
(Mà cũng không nhớ lúc đó sếp đăng bài này thành 1 kỳ hay 2 kỳ mà nó dài thòng lòng thấy ghê, hehehe)

Saturday, March 06, 2010 5:22 AM 
Toàn cảnh vụ án Smith Hà qua lời thám tử Tim Vũ
Ngọc Lan/Người Việt
Hôm 2 tháng 3, Bồi Thẩm Ðoàn phiên xử bà Tanya Nelson, tức Phương Thảo Nguyễn, kêu án tử hình cho hung thủ, bị kết tội giết hai mẹ con một người hành nghề bói toán tại Westminster, California, là bà Smith Hà và con gái Anita Võ. Phiên tòa kéo dài hơn một tháng rưỡi, kéo theo sự theo dõi của báo chí Việt ngữ và cả Anh ngữ. Trong khi đó, một người rất im lặng, không bao giờ lên tiếng, lại là người chịu trách nhiệm đầu tiên, và toàn bộ, việc điều tra: Thám tử Tim Vũ của Sở Cảnh Sát Westminster. Sau khi phiên xử chấm dứt, được sự đồng ý của Chỉ Huy Trưởng Cảnh Sát Westminster, Mitch Waller, thám tử Tim Vũ dành cho phóng viên Ngọc Lan của Người Việt cuộc phỏng vấn sau đây.
* ‘Lộ tung tích vì xài tiền của nạn nhân’
Ngọc Lan: là thám tử cho vụ Smith Hà, công việc của ông là gì?
Tim Vũ: Công việc của tôi là điều tra các vụ án mạng. Ngày hôm đó, 22 tháng 4, 2005, tôi vừa điều tra xong một vụ án, thì chỉ ba tiếng sau người ta gọi báo có vụ này ở thành phố Westminster. Là thám tử chịu trách nhiệm chính của vụ này, nhiệm vụ của tôi là phân công, ai sẽ làm gì trong cuộc điều tra.
Ngọc Lan: Ông có thể kể lại những điều ông đã làm từ khi nhận vụ án này không?
Tim Vũ: Khi đến nơi, tôi nhận thấy ngôi nhà bà Smith Hà lạ lắm, có lẽ vì bà là thầy bói. Bước vô cửa, vào trong thấy có rất nhiều bàn thờ, nhiều tượng, rồi những chiếc đèn màu đỏ, nhiều lắm, trên một bàn thờ lớn cỡ một bức tường.
Bước vô, tôi thấy thi hài cháu Anita Võ nằm úp xuống, mặt thì ngửa lên. Ðiều lạ là xác cô ta bị sơn đổ lên và hai tay cũng bị đổ sơn, trông giống như người ta đang mang một đôi bao tay trắng vậy. Thực sự lúc đầu chúng tôi tưởng đó là một cái tượng.
Chúng tôi cứ đi lướt qua. Ðến khi vào trong nhà bếp, nhìn thấy xác của bà Hà, cũng bị như vậy, mặt cũng bị đổ sơn, tay cũng bị đổ sơn. Khi ấy chúng tôi mới nhìn lại và nhận ra đằng kia là xác của Anita.
Khi bắt đầu cuộc điều tra, tôi chỉ đi quan sát trong nhà, quanh nhà và nhận ra rằng ngôi nhà đã bị lục soát. Tôi nói chuyện với hàng xóm của bà Hà xem họ có thấy gì không. Một người hàng xóm nói họ thấy một chiếc xe đậu trước nhà, thấy một người đàn bà Á Châu, và một người đàn ông cũng là người Á Châu đi từ garage ra. Ngày đầu tiên, tôi chỉ có những thông tin đó. Tôi nhờ một người vẽ phác thảo chân dung người đàn ông và người phụ nữ theo mô tả. Cũng chưa biết đây có phải là hung thủ không, hay chỉ là những người tình cờ xuất hiện vào giờ đó.
Sau đó, chúng tôi bắt đầu phỏng vấn tất cả những người quen biết của hai nạn nhân xem họ có thù hằn, nợ nần gì không. Những người chị em của bà Hà cho rằng họ sợ có thể do những người khách hàng của bà Hà đến coi bói rồi không thích nên họ quay lại giết.
Hình ảnh hai thi hài gây nhiều nghi vấn. Nếu chỉ là giết bình thường thì tại sao lại bỏ sơn lên như vậy? Tôi thấy rất lạ. Tôi đặt ra những câu hỏi, chẳng hạn kẻ giết người có thù hận nạn nhân không? hay chỉ là một vụ cướp thôi? hoặc là những mưu đồ gì khác mà mình không thể biết.
Tôi nói chuyện với nhiều người, cả những chuyên nghiên cứu về văn hóa, để xem chuyện đổ sơn như vậy có ý nghĩa gì trong phong tục văn hóa Việt Nam hay không.
Trong khi nói chuyện với những người quen biết, đã có nói chuyện, đi ăn trưa, ăn tối với mẹ con bà Hà, thì tôi gặp cô Thư Phan, cũng là một khách hàng của bà Hà. Lúc đó Thư nói cho biết là vào ngày mà bà Hà nghi ngờ bị giết, có mấy người khách từ tiểu bang khác bay sang chơi.
Với thông tin đó, chúng tôi bắt đầu tìm xem họ là ai. Cô Thư nói rằng tối hôm đó, cô ta gọi số phone của bà Hà thì thấy có người bắt phone nhưng lại không trả lời. Khi đó cô Thư cũng nghi ngờ có chuyện gì rồi.
Tôi lại bắt đầu tìm kiếm ở những bản báo cáo về các cuộc điện thoại liên quan đến bà Hà. Tối hôm đó, tôi quay lại nhà bà Hà nhưng không tìm thấy điện thoại của bà ta. Khi đó mình nghi là những kẻ giết người đã lấy cái điện thoại. Mình không tìm thấy cái bóp cũng như những giấy tờ ID, thẻ credit card của bà Hà. Mình lại nghi là kẻ cướp đã lấy những thứ này luôn.
Trong khi mình điều tra thêm, chúng tôi tìm thấy trong bình pha cà phê có nữ trang của bà Hà trị giá gần nửa triệu Mỹ kim. Trong máy hút bụi lại có $68,000 tiền mặt, toàn tờ $100. Mấy người lục nhà không để ý đến những thứ này trong khi cả nhà bị lục tung hết. Mình không biết chính xác những thứ gì bị lấy đi, chỉ biết là có thẻ credit card.
Ngọc Lan: Ông bắt đầu lần tìm chứng cứ từ thông tin của cô Thư Phan?
Tim Vũ: Ðúng. Khi đó chúng tôi chỉ còn nhắm vào những người mà cô Thư nói từ Chicago sang. Tôi cho người đi đến tất cả những hotel ở quanh vùng Westminster tìm hiểu, bởi tôi nghĩ nếu họ từ Chicago sang thì họ phải ở khách sạn. Vậy là chúng tôi đến các khách sạn và kéo hết tất cả các tên Việt Nam ra để tìm, bởi mình nghĩ những người coi bói là người Việt Nam nên chỉ tập trung hỏi những cái tên người Việt thôi. Lúc đó tôi không ngờ là hai hung thủ là người Việt dùng tên Mỹ.
Chúng tôi kiểm tra các khách sạn, thẻ tín dụng và điện thoại, xem có ai sử dụng không. Ðồng thời chúng tôi kiểm tra và tìm mọi chứng cớ DNA trong nhà. Chúng tôi làm tất cả mọi thứ cần thiết phải làm.
Chúng tôi tìm kiếm chứng cứ trong nhà bà Hà suốt bốn ngày, nhưng vẫn không có manh mối nào cho biết hung thủ là ai. Chỉ biết là, có thể họ đến từ Chicago.
Chúng tôi lại tìm từ quyển sổ hẹn khách của bà Hà, thấy trong đó cũng có tên những người từ Chicago. Thế là chúng tôi nói chuyện với họ. Và nhận ra rằng khách hàng rất tin tưởng bà Hà, có người trả cho bà mấy ngàn đồng cho một lần xem bói. Bởi bà Hà quảng cáo là bà ta có thể hàn gắn những mối quan hệ tình cảm đã đổ vỡ, cũng như làm sao để cho công việc kinh doanh phát đạt.
Nói chuyện với những người này cũng không tìm thấy được điểm nghi ngờ gì. Còn lại chỉ là những thẻ credit card. Tôi liên lạc với US Marshal để nhờ kiểm tra giùm những thẻ credit card này. Cũng may mắn là một người chỉ huy của US Marshal là hàng xóm của tôi.
Manh mối của chúng tôi chỉ là những credit card và tập trung vào đó để điều tra. Ngoài ra không còn gì khác.
Ngọc Lan: Ông có thể nói rõ hơn về chuyện hung thủ dùng credit card của nạn nhân như thế nào không?
Tim Vũ: Ngày 23 tháng 4, sau khi giết bà Hà xong, hai hung thủ bay về North Carolina. Ngày 27 tháng 4 họ bay trở lại California. Bà Nelson bắt đầu xài những credit card ở Ross, Target. Lúc đầu bà ta chỉ mua những món đồ ít tiền. Hơn nữa, bà Hà và bà Nelson đều là người Việt Nam, người bán hàng nhìn vào không để ý, đâu có biết, nhìn người Á Châu ai cũng giống nhau.
Khi thấy không ai để ý, bà ta bắt đầu mua nhiều tiền hơn. Trong thời gian đó bà ta đi đến nhiều chỗ, trong đó có Fry’s để mua một computer trị giá mấy ngàn. Cũng không ai để ý bà ta.
Sau đó, bà ta lại bay về Georgia, đến ngân hàng để rút tiền ra. Khoảng hai tuần sau thì người ta phát hiện là những cái credit card bị sử dụng. Khi đó, chúng tôi cũng chưa biết người xài thẻ đó là hung thủ hay chỉ là họ mua lại những cái credit card này.
Chúng tôi bắt đầu liên lạc với ngân hàng. Những hình ảnh quay lại trong các camera cho thấy người rút tiền ở Georgia cũng như xài thẻ credit card đó ở Orange County là một phụ nữ Á đông.
Khi xâu chuỗi lại các sự kiện, người xài thẻ credit card, rồi xài phone ở California và Georgia thì mình bắt đầu nghi ngờ người phụ nữ này. Chúng tôi tập trung vào việc tìm kiếm người phụ nữ này. Có thể đây là người nhúng tay vào vụ giết người, hoặc có thể quen biết với những kẻ giết người.
Tuy nhiên, sau khi bên credit card biết rằng những tấm thẻ đó đã bị đánh cắp, thì họ muốn đóng account đó lại. Nếu họ mà đóng account thì xem như mình mất hết manh mối.
Tôi nói với họ rằng chúng tôi đang điều tra vụ án. Nhưng nhà băng đâu quan tâm chuyện đó. Họ chỉ biết rằng nếu không đóng account thì tiền nhà băng sẽ bị mất. Họ nói nếu cảnh sát Westminster chịu đền bù thiệt hại, họ sẽ không đóng account.
Tôi nói chuyện với cảnh sát trưởng. Ông ta chỉ đồng ý đền bù $100, trong khi số tiền mà bà Nelson rút ra tới mấy trăm đồng, mấy chục ngàn đồng. Khi tôi nói lại với ngân hàng rằng sếp tôi chỉ ‘cover’ đến một trăm đồng thôi thì họ nói ‘no way,’ họ sẽ đóng.
Tôi nói chuyện với người bạn làm ở US Marshal, năn nỉ họ đừng đóng account mà sẽ để theo dõi khi phát hiện ra cái thẻ đó đang xài ở đâu thì sẽ gọi cảnh sát đến ngay để bắt bà này. Họ đồng ý.
Trong thời gian đó, mình tiếp tục điều tra những mối khác.
Ngọc Lan: Nhiều người cho rằng hung thủ đã bị nạn nhân “xui khiến” phải xài thẻ tín dụng của người chết để cảnh sát tìm ra manh mối. Ông nghĩ sao?
Tim Vũ: Tôi không nghĩ vậy. Bà Nelson rất thông minh và đã có kế hoạch hẳn hoi. Bà ta dùng ID của một người tên Tâm Vũ, đã chết do tai nạn, để mở một trương mục điện thoại di động tại tiểu bang Georgia, nơi bà ta từng sống trước đó, trong khi hiện tại thì bà ta ở Carolina.
Mở trương mục điện thoại ngày 23 tháng 3, 2005, nhưng bảy ngày sau đó bà ta mới dùng số đó liên lạc với Hà Smith. Rồi một tháng sau bà ta mới tới California để giết bà Hà. Tôi nghĩ lý do bà ta làm như vậy là vì bà ta có mối quan hệ với bà Hà, nếu bà ta xài phone nhà hay cell phone của bà ta thì cảnh sát có thể tìm ra. Cho nên bà ta đã dùng tên của người chết, đến tiểu bang khác để mở account và dùng phone đó để liên lạc với bà Hà.
Bà ta không xài credit card lúc ở Carolina, mà bắt đầu xài khi trở lại California, bởi bên credit card kiểm tra người xài thẻ, nếu 99% thẻ đang xài ở California mà bây giờ xài ở một tiểu bang khác thì họ sẽ nghi ngờ liền. Bà ta thông minh lắm nên bắt đầu xài ở California, xài từ những việc mua những món ít tiền ở quanh vùng Orange County. Rồi bà ta xài ở Georgia, cũng không ai nghi ngờ bà ta. Bà ta đã làm rất cẩn thận, người ta không nghi ngờ gì hết. Thế rồi bà bắt đầu bất cẩn, xài thẻ ở tiệm của bà ta ở North Carolina, rồi mua vé máy bay.
Khi chúng tôi gọi lại xem có động tĩnh gì về người sử dụng những thẻ credit card không, thì mới biết trong thời gian đó bà Nelson mua năm vé máy bay cho bà ta và bốn đứa con của bà. Bà ta xài tên của Hà Smith, đứa con gái lớn khoảng 14, 15 tuổi của bà xài tên của Anita Võ, còn lại ba đứa kia xài tên thật của chúng. Khi bay qua California, vì Anita đã 23 tuổi, nên bà Nelson cho đứa con gái 14, 15 tuổi của mình trang điểm nhiều lên để nhìn cho lớn hơn.
Khi phát hiện ra bà ta mua năm vé máy bay, tôi nhận ra đây là cơ hội để biết bà ta là ai. Thế là tôi lại năn nỉ bên credit card đừng “reject” cái thẻ, bởi nếu làm vậy, mấy cái vé không đi được, thì xem như mình mất dấu vết. Họ đồng ý.
Trong thời gian ấy, tôi lại phát hiện có ai đó đã đổi tên, địa chỉ của bà Hà Smith và Anita Võ từ California qua một cái P.O Box ở tiểu bang Georgia. Ðồng thời mình cũng biết là những người sử dụng vé máy bay đó cũng bay từ North Carolina, dừng ở Georgia và từ Georgia bay sang Orange County. Chuyến bay đó là ngày 30 tháng Năm. Ðó là một “Memorial Weekend.”
Tôi cho hai người cảnh sát và một người của US Marshal bay về Georgia trước để điều tra P.O. Box xem có liên hệ gì. Sau đó họ sẽ theo cùng chuyến bay để điều tra xem năm người này là ai. Lúc đó chẳng biết họ là ai, lớn hay nhỏ.
Mình tiếp tục theo dõi họ trên máy bay, khi họ đến Orange County, ở khách sạn, rồi đến South Coast Plaza, xem họ liên lạc gì, với ai, để hy vọng tìm ra manh mối xem hung thủ là ở California hay ở tiểu bang khác.
Trong lúc theo dõi thì biết chính xác người xài credit card của Hà Smith tên là Tanya Nelson, và là mẹ của bốn đứa con, chứ chưa hề biết bà ta có phải là hung thủ hay không.
Theo dõi vài ngày, tôi chỉ có thể bắt bà ta với tội xài thẻ tín dụng của người khác và cái thẻ đó được lấy đi từ nhà của bà Hà Smith.
Chúng tôi xin lệnh bắt và xét phòng ở khách sạn bà Tanya Nelson đang ở và xe bà ta đang chạy. Sáng hôm đó, tôi xin lệnh bắt tất cả mọi người trong gia đình bà Tanya Nelson về sở cảnh sát điều tra tiếp.
Khi xét xe thì người ta mang về cho chúng tôi bóp đựng bằng lái xe của bà Hà, của Anita, và khoảng 15 cái credit card mang tên Hà Smith và Anita Võ. Xét phòng thì thấy cái computer đó được dùng để đặt vé máy bay, đặt phòng. Chúng tôi cũng tìm thấy những túi xách vali đắt tiền được lấy đi từ nhà bà Hà mà giờ đây bà Nelson dùng chúng trong chuyến đi của mình.
* Hung thủ là người ‘lạnh lùng’
Ngọc Lan: Ông có nhận xét gì khi lần đầu đối diện với bà Nelson?
Tim Vũ: Khi bắt đầu phỏng vấn bà Nelson, tôi cảm thấy bà ta có điều khác biệt với người khác. Mắt bà ta trông rất lạnh lùng, dường như không điều gì có thể khiến bà ta phải xúc động vậy.
Lúc đầu, tôi chỉ nghĩ, bà ta và các con của bà ấy xài thẻ của người khác thôi. Tôi cũng nói cho bà ta biết là tôi đang điều tra một vụ giết người. Thông thường khi nghe như vậy thì người ta sẽ nói, đại loại, “à, tôi chỉ xài thẻ thôi, còn vụ giết người, tôi không biết. Ông đi hỏi người này, hay người kia đi.” Ðằng này bà ta không nói gì hết, như kiểu chuyện đó chẳng ảnh hưởng gì tới bà. Ðiều này cho tôi nghi có điều gì khác hơn chuyện chỉ dùng credit card, có thể bà ta có liên quan đến vụ giết người.
Sau đó tôi mời ông chồng của bà ta vào. Nhìn thấy mấy tấm hình chụp mấy cái xác, ông chồng khóc lên khóc xuống, trong khi bà ta vẫn rất lạnh lùng.
Ðiều lạ nữa, trong khi ông chồng ngồi khóc thì bà ta lại vỗ về ông như một người mẹ, “không sao, không sao.” Bà ta còn hỏi tôi kiểu như một luật sư bảo vệ ông chồng vậy. Tôi chắc rằng bà này phải có một điều gì đó rồi.
Lúc đó, tôi cũng tìm ra được một cuốn sổ bà Nelson đang giữ. Trong đó, bà ta ghi ra hết những số thẻ tín dụng của Hà Smith và Anita Võ, cả “limit” là bao nhiêu. Cả cuốn sổ gần như chỉ có tên của hai người này. Riêng trang cuối có tên Phillipe Zamora. Lúc đó tôi cũng chưa biết Phillipe Zamora là ai.
Tôi hỏi đứa con gái đang dùng tên Anita xem “mẹ em có biết ai tên Phillipe Zamora không,” thì đứa bé nói mẹ nó có chơi thân với bà Van Zamora, sau này tôi biết đó là chị của Phillipe Zamora. Lúc đó tôi cũng chỉ nghi ngờ có thể đây là một người bị bà Nelson hại.
Tất cả cũng chưa đủ bằng chứng để bắt giam bà ta về tội nghi ngờ giết người, mà chỉ bắt về tội ăn cắp thẻ tín dụng thôi.
Ngọc Lan: Bằng cách nào ông xác định được Tanya Nelson là hung thủ?
Tim Vũ: Tối đó tôi cho người bay đến North Carolina để xét nhà bà Nelson. Ở đó, chúng tôi tìm thấy thêm rất nhiều thẻ tín dụng của Hà Smith, Anita Võ và của Dũng, người yêu của Anita. Có thể anh ta cho Anita xài thẻ của mình. Chúng tôi tìm thấy một quyển lịch, trong đó, ngay ngày 21/4, ngày nghi ngờ hai mẹ con bà Hà bị giết, có dòng chữ “horrible sin.” Nghe người của tôi báo lại như vậy, tôi lại có thêm nghi ngờ.
Cũng trong lúc lục soát nhà bà Nelson, họ tìm thấy những tấm vé máy bay có tên Tanya Nelson và Phillipe Zamora bay từ North Carolina sang California trong tuần lễ xảy ra vụ án.
Tôi cho người sang nhà Phillipe Zamora, ở cùng thành phố trên, để điều tra về ông ta.
Lúc đầu ông Phillipe Zamora nói ông ta có đến Orange County để thăm bà chị. Ông ta nói có bay với bà Nelson nhưng không có ở chung với bà ta. Khi cảnh sát mời ông ta về sở cảnh sát để điều tra thêm thì ông ta cũng đi theo.
Bằng các biện pháp của cảnh sát, ngay trong hôm đó ông Phillipe Zamora khai ông ta là người giết bà Hà Smith và Nelson là người giết cô Anita.
Có điều, ông Phillipe Zamora giết người ở California, trong khi ở North Carolina thì ông ta chưa hề có tội gì nên mấy người cảnh sát ở đó không có quyền giam ông ta lại. Thế là ngay tối hôm đó, tôi lại xin tòa lệnh bắt để có thể mang ông Zamora sang California.
Sau khi có lời khai của Phillipe Zamora, thì chúng tôi bắt luôn là bà Tanya Nelson với tội nghi ngờ là hung thủ.
Chúng tôi cũng có được hai con dao dùng để giết hai mẹ con bà Hà. Lý do họ bỏ lại dao, theo tôi nghĩ là sau khi giết hai mẹ con bà Hà, họ bỏ dao vào một cái bao rồi đặt trên cái ghế, và bắt đầu lục soát nhà. Mọi thứ bị bới tung lên hết, nên sau khi bỏ đi, họ đã quên hai con dao. Nhờ hai con dao mà chúng tôi xác định được DNA của ông Phillipe Zamora.
Ngọc Lan: Ông có thể chia sẻ thêm những điều gì mà ông cho là khá đặc biệt trong quá trình điều tra vụ án này?
Tim Vũ: Trong quá trình điều tra, tôi phát hiện thêm mối quan hệ của bà Nelson với Lợi Nguyễn, em chồng bà ta. Bà ta đã có mối quan hệ tình cảm với người em chồng này từ khi Lợi còn ở Việt Nam.
Sau khi Lợi qua Mỹ, bà ta đã làm nhiều cách để chung sống với Lợi ở Georgia. Khi Lợi đi học ở trường, Lợi quen với một cô bạn gái. Hai người nói chuyện với nhau được vài lần. Ðến một hôm, khi Lợi gặp cô ta thì cô ta nói không muốn quen với Lợi nữa. Sau đó mới biết là bà Nelson đã biết mối quan hệ đó nên viết thư cho cô kia nói bà ta là vợ của Lợi. Rồi sau này Lợi quen với một cô nữa, bà Nelson cũng lại làm như thế.
Ðến khi Lợi tách khỏi bà Nelson, và quen với cô Yến thì bà Nelson cho thám tử theo dõi, đợi một ngày họ không có nhà, bà ta đã vào nhà lục lọi, viết những từ ngữ xấu xa về cô Yến lên tường…
Với những tình tiết xảy ra theo đó thì bà ta không hy vọng Lợi Nguyễn sẽ còn quay lại với mình nên bà tìm đến Hà Smith để nhờ làm bùa phép. Lại thêm bà ta đang bị thiếu hụt tiền bạc, bởi khi bà ta còn ở chung với Lợi Nguyễn thì mỗi tháng anh ta đưa thêm cho bà Nelson $500 trả tiền nhà. Khi Lợi dọn đi, không đưa tiền đó nữa thì bà Nelson cũng bị mất nhà.
Tôi lại nghĩ khi ấy nếu bà Nelson và ông Phillipe Zamora chỉ lấy mấy món nữ trang bán đi lấy tiền, bỏ đi những thẻ credit thì có lẽ chúng tôi cũng khó có manh mối.
Cũng may mắn cho tôi là bên credit card họ đã không đóng “account,” nếu không, không biết làm sao tìm.
May mắn nữa là thay vì phải theo dõi thường xuyên để xem mấy thẻ tín dụng đó có “active” không để “reject” thì người làm việc đó lại bận rộn quá nên đến khi tôi hỏi thì ông ta mới kiểm tra và phát hiện bà ta đã mua năm vé máy bay rồi. Nhờ vậy mà mình lần tìm ra manh mối.
Khi phát hiện thấy những thẻ tín dụng được đưa đến P.O Box ở Georgia, chúng tôi tìm đến đó thì biết PO Box là của một người cảnh sát, bạn của bà Nelson, ông ta không phải người Việt. Mình nghi ngờ ông ta biết điều gì nhưng không khai. Sau đó thì ông ta bị đuổi vì một lý do khác.
Lý do ông cảnh sát này quen với bà Nelson là do bà Nelson quen với một người tên là Tâm Vũ, một người thợ nail, đồng thời là người đồng tính. Khi Tâm và viên cảnh sát kia, cũng là một người đồng tính, biết nhau, thì một người không biết nói tiếng Việt, một người không biết nói tiếng Anh, nên Tâm nhờ bà Nelson làm thông dịch mai mối.
Khoảng một năm sau, Tâm chết vì tai nạn. Như đã nói, số cell phone mà bà Nelson sử dụng là do dùng ID của Tâm để mở account. Thành ra khi cảnh sát điều tra số điện thoại thì biết đây là số của một người đã chết.
Ðiều kỳ lạ nữa là ông Phillipe Zamora, một người đàn ông 50 tuổi, có vợ, hai con, chưa bao giờ phạm tội, lại cứ làm theo sự sai khiến của bà Nelson. Ông ta là một người đồng tính. Viên cảnh sát ở Georgia cũng là một người đồng tính. Tâm Vũ cũng là đồng tính. Người mà bà Nelson đến bán nữ trang ở Phước Lộc Thọ cũng là đồng tính luôn.
Bà ta điều khiển hết tất cả những người đó. Những người đàn ông liên quan đến vụ án này mà tôi đã điều tra qua, họ đều giống nhau ở chỗ, đều là người đồng tính, rất nhạy cảm, không phải là những người đàn ông mạnh mẽ, họ rất yếu đuối. Có thể vì như vậy mà bà ta mới có thể điều khiển hết họ.
Thêm nữa, mặc dù mình có DNA của ông Zamora nhưng trước giờ ông này chưa hề bị cảnh sát bắt nên không có một hồ sơ lưu nào hết. Cho nên lúc đó cho dù có DNA, nhưng nếu không từ những cái credit card thì chỉ chờ đến khi nào ông ta phạm một tội gì đó, bị cảnh sát bắt, thì khi đó mình mới mong tìm ra thủ phạm.
Ngọc Lan: Ông đã mất bao lâu cho vụ điều tra này?
Tim Vũ: Thời gian bắt tay điều tra từ ngày 23 tháng 4 năm 2005. Cuối tháng 5 năm 2005 bắt bà Nelson với tội xài credit card đánh cắp. Ngày 1 tháng 6 năm 2005 bắt Phillipe Zamora. Như vậy khoảng năm tuần sau mới có thể có đầy đủ chứng cứ cho vụ bắt hung thủ.
Nếu không có những yếu tố may mắn kia thì có lẽ thời gian sẽ rất lâu mà có khi không tìm ra không chừng. Khi tôi đến ngôi nhà chỉ nhìn thấy có hai cái xác, không có nhân chứng, không có gì hết, tôi những tưởng có thể sẽ chẳng tìm ra hung thủ.
Ngọc Lan: Theo những gì báo chí mô tả thì đây là vụ giết người tàn bạo. Ông có nghĩ vậy không?
Tim Vũ: Tôi cũng nghĩ như vậy. Bà Hà và bà Nelson đã có mối quan hệ trước đó. Nếu bà ta chỉ cướp thì bà Hà sẽ khai cho biết bà Nelson là ai. Nên ngay từ đầu bà ta đã có ý định giết luôn bà Hà và con gái bà ta rồi. Bà ta đã thăm dò trước để biết chắc chắn là nhà chỉ có hai mẹ con, không có người “share” phòng, không có ai khác.
Ngày mà hai mẹ con bị giết thì Anita đang uống cà phê với hai người “cousins” của cô ta ở quán cà phê Dĩ Vãng 2 vào buổi trưa. Anita nói với hai chị em họ là cô ta phải về vì mẹ cô có khách ở nhà và muốn cô về. Tôi nghĩ bà Nelson muốn phải giết luôn Anita, bởi nếu không thì Anita sẽ khai ra là có hai người khách từ tiểu bang khác đến thăm mẹ mình.
Nhà báo Ngọc Lan: Ông còn nhớ cảm xúc của ông khi bước vào ngôi nhà của bà Hà Smith lúc nhận được tin báo không?
Tim Vũ (thám tử chánh của vụ án) : Hoàn toàn khác cảm xúc trước giờ. Hai người cảnh sát đến trước, họ đều là người làm lâu hơn tôi, nhưng họ không dám ở trong đó. Tại vì, không biết phải nói sao nữa. Giống như mình xem trên phim, khi mình bước vô, nhìn thấy cách người ta để những cái xác, rồi những ngọn đèn đỏ, những hũ tro đựng hài cốt bị đổ ra, bên cạnh xác là những mẫu xương, rồi những bức tượng, những hình vẽ như bùa, tất cả làm nên một điều gì đó rất kinh khủng, khiến cho những người cảnh sát không muốn ở trong đó. Những cảm xúc của tôi là “bad feelings.”(cảm giác xấu.-- Tài) . 
Ðiều lạ nữa là trong số những tấm hình mà mình chụp cái nhà, khi xem lại có tấm nhìn vào thấy như có 2 cụm khói phía trước nhà mà không biết từ đâu ra. Ban đầu tôi không để ý, nhưng sau đó có người chỉ vào hỏi, “đây là cái gì?” Chúng tôi thực sự không hiểu nó từ đâu ra và tại sao lại xuất hiện như vậy trên tấm hình! Tôi không hiểu.Trong phòng của bà ta có một cái bàn thờ, trên đó có những cái lọ đựng cái gì đó, tôi không biết, rồi những tấm hình có vẽ chữ như bùa. Tất cả đều đưa đến những cảm giác rất kỳ lạ.

Ngọc Lan: Ông nghĩ gì về chuyện sơn trắng được đổ lên người nạn nhân?
Tim Vũ: Tôi có hỏi ông Phillipe Zamora lý do đổ sơn lên xác nạn nhân, ông ta chỉ nói là làm theo lệnh của bà Nelson, còn ông không biết gì.
Tôi nghĩ có hai lý do: một là bà ta muốn hủy bỏ các chứng cứ có thể lấy DNA. Lý do thứ hai là bà ta cho rằng bà Hà đã lừa dối bà ta. Ðây cũng là điều mà ông Phillipe Zamora khai. Ông ta nói rằng khi bay từ California về North Carolina, ông hỏi tại sao làm vậy và bà Nelson giải thích, “Hai mẹ con nó xứng đáng bị đối xử như vậy bởi họ đã lừa gạt người ta.” Còn lý do sử dụng sơn trắng là có người nói với tôi rằng đó là một kiểu hành xử của văn hóa Trung Hoa xưa dành cho những kẻ nói dối.
Bà Nelson thì không nói lý do về màu sơn và tại sao lại phải đổ sơn. Bà ta không nói gì hết. Tôi đã nói bà ta rất lạnh lùng.
Ðây là một trong hai vụ án ly kỳ nhất mà tôi đã làm trong 16 năm theo nghề này.
Ngọc Lan: Trong thời gian xử án, ông có theo dõi không?
Tim Vũ: Tôi theo dõi vụ này từ đầu đến cuối, chỉ có ngày người ta đề nghị bản án thì tôi không đến kịp, khi đó tôi đang ở xa.
Ngọc Lan: Ông nghĩ sao về mức án đề nghị?
Tim Vũ: Ðó là một bản án chính xác. Tôi nghĩ điều đó là đúng. Cám ơn những người đã đưa ra bản án này.
Ngọc Lan: Làm thám tử là ước mơ của ông từ nhỏ?
Tim Vũ: Không. Sau khi tốt nghiệp trung học, tôi cũng tưởng là mình cũng theo học để sau này trở thành bác sĩ. Năm đó khi đang thực tập, tôi có nói chuyện với mấy người thám tử. Thấy cũng thú vị. Tôi hỏi họ làm sao để trở thành một thám tử. Họ bảo trước hết phải làm cảnh sát. Thế là tôi theo nghề từ đó. Trước giờ trong gia đình tôi không ai theo nghề này. Nhưng bây giờ thì trong nhà đã có một người cháu theo nghề tôi, đang làm cảnh sát.
Công việc này càng làm càng mê. Nó không giống như sự lặp lại. Mình làm việc với nhiều người, nhiều thứ khác nhau, không cái gì giống cái gì. Ðây là công việc thú vị.
Ngọc Lan: Cám ơn ông về những chia sẻ vừa rồi.
LÃNH ĐẠO TÔN GIÁO HAY CHÍNH TRỊ HƯ HÕNG , THOÁI HÓA PHẦN LỚN DO CẤP DƯỚI . 
- Tôi ko sợ kẻ thù mà sợ cấp dưới thấy tôi có sai lầm mà ko dám nói ra . -- Hoàng đế Napoléon . 
Tôi xin kể 2 VD : 
1/ Ba tôi có 1 ng bạn , ông này có con trai , tu học tại Tích Lan (Sri Lanka) lên tới Đại đức . Về VN được giao trụ trì 1 chùa tại 1 quận ngoại thành . (Bên PG thời đó , muốn trở thành ĐĐ phải qua nhiều thử thách , trong đó có chấp nhận chịu đau khi ng ta dùng nhang (đang cháy) chích vào đỉnh đầu , thành sẹo , v.v...) . Thời đó , khoảng thập niên 1980 , các Phật tử , đặc biệt là nữ , thường quá chăm lo , săn sóc các thày bằng món ngon vật lạ . . . chưa kể , do vô tình hay cố ý , ăn mặt ko kín đáo (mặc đồ bộ - giống như đồ ngủ - thay vì áo nâu sòng khi đi chùa) . Như vậy , thày làm sao ko bị cám dỗ và sa ngã . (Thày cũng là ng chứ đâu là thánh) . Thế là ông này hủ hoá với 1 đệ tử và đã bị giáo hội lột áo , đuổi khỏi chùa .
Một hai năm đầu , ông được ông già vợ giao trông coi 1 KS ở SG . . . sau đó vài năm thì nghe nói đi tu trở lại và đang tu học tại Mỹ . Ít ng như ông , đã hoàn tục , lấy vợ đẹp , công việc ngon lành mà lại từ bỏ để trở về đạo .
2/ Theo ông Nguyễn văn Hanh , cựu Thống đốc NH dưới thời ông Diệm , Thiệu thì : ông Diệm đạo đức , thanh liêm nhưng cấp dưới , phần lớn quỳ lụy , khép nép khi gặp ông . Cũng do sự nịnh bợ này , ông đã có cái nhìn sai lạc về tình hình đất nước vì phần lớn cấp dưới đã dối gạt ông .
Là 1 người từng làm việc dưới chế độ cũ , tôi thấy 1 số cấp trên của tôi cũng như vậy . Như sếp mình mới Chuẩn tướng mà cứ gọi ông là Thiếu tướng . . . . Cũng do văn hóa luồn cúi như vậy , họ đã dấu cái xấu , chỉ nói cái tốt , dẫn đến cấp lãnh đạo có cái nhìn sai lạc về tình hình .
Chính những kẽ xu nịnh , luôn cố gắng làm đẹp các báo cáo , che dấu sự thực , v.v... để vui lòng cấp trên đã làm các lãnh đạo hư hỏng , thoái hóa , v.v... đưa đất nước đến sụp đổ hay tụt hậu so với láng giềng .
Tại sao Mỹ và Anh là điểm đến của di dân LẬU (chứ ko phải là Pháp hay Úc) ?
Nhờ các dân Parisienne như Nhu Lanon nhận xét ý kiến của tôi về nhập cư tại Pháp , vì có thể 1 số info đã lỗi thời . Cám ơn .-- Tài .
1/ Với Hiến Pháp , viết bởi các người hết lòng vì nước vì dân như Jefferson . . . và được tu chính nhiều lần , nước Mỹ vẫn là ĐIỂM ĐẾN của mọi sắc dân trên TG dù tôn giáo , văn hóa , ngôn ngữ khác nhau . . .họ giống nhau ở điểm : ở đó họ có thể phát huy tài năng của mình , con cháu có nền GD miễn phí và đẳng cấp , mọi người bình đẳng và có CƠ HỘI ĐỒNG ĐỀU , luật pháp nghiêm minh , v.v...
Người Mỹ nói , thể chế của họ CHƯA hoàn toàn (perfect) nhưng họ chưa tìm thấy 1 thể chế nào tốt hơn .
2/ Nếu ko được dẫn dắt , soi đường hay PHÙ HỘ bởi các nhà thông thái (sage) tức các quốc phụ của Mỹ , thì làm sao họ luôn dẫn đầu thế giới về KT , GD, VH . . . với các ĐH hàng đầu , bằng Nobel , phát minh về KHKT (như computer hay internet) , phim ảnh , v.v...
Một GS Đức , được mời làm Viện trưởng 1 ĐH tại Đức nhưng ko nhận , nhưng lại làm GS tại 1 ĐH Mỹ . Lý do : ở đó , ông được tiếp cận những thành tựu hàng đầu về KHKT - mà ở Đức ko có được !
CND , có ngôn ngữ , văn hóa , tài nguyên thiên nhiên , v.v... giống hay dồi dào hơn Mỹ , nhưng vẫn là người chị em khiêm nhường (của Mỹ) . Nhiều nghệ sĩ về âm nhạc , điện ảnh , v.v... nổi tiếng của CND sống tại Mỹ như Céline Dionne , Avril Lavigne , Justin Bieber , Jim Carrey , . . .coi nước Mỹ là quê hương của họ . . . Tại sao ? Ở Mỹ , tài năng của họ mới phát triển vượt bực . . . vì nước này là BỆ PHÓNG của họ . Johnny Hallyday , ca sĩ nổi tiếng Pháp , gần như định cư tại Hollywood với cô vợ ng mẫu Laeticia và 2 con nuôi gốc VN .
Không phải do tôi ở Mỹ nên tô hồng nước Mỹ , nhưng đây chỉ là những nhận xét về lý do của sự VƯỢT TRỘI của họ so với nước khác .
3/ Đây là một đất nước mà : a/mọi người đều là DI DÂN , (không phân biệt sinh sống nhiều đời hay mới sang) , b/có cơ hội đồng đều trong GD , XH , YT . . . c/ và bình đẳng trước pháp luật .
Tôi thấy yếu tố a đã hấp dẫn ng ta đến Mỹ vì các nước như CND , Úc đều có yếu tố b và c ; nhưng yếu tố a không được khẳng định hay rỏ ràng = Mỹ .
Ngoài Mỹ , tôi thấy, có Anh vẫn là điểm đến của di dân LẬU vì Anh cũng có yếu tố b và c và cả a : họ không khắc nghiệt với DDL như Pháp hay Úc . . . Ở Pháp DDL bị tống giam * , chờ đủ người cho 1 chuyến bay thì bị tống xuất về nước . Ở Úc , DDL (bằng đường biển) , bị giam tại 1 đảo , mà số này chỉ vài trăm người !
Nói thêm : nước Mỹ có khoảng 11,7 triệu di dân LẬU (trong khi Canada có khoảng 100 ngàn , chưa bằng 1/100 của Mỹ , theo New York Times), còn được gọi là undocumented immigrant (di dân ko giấy tờ hợp lệ) , thế mà con cái dưới 18 được đi học và chăm sóc miễn phí (phụ nữ sanh đẻ và có con dưới 18 được chăm sóc free) . . . họ có thể làm các nghề như (bán kem dạo , làm vườn , thu hoạch trong nông trại , v.v.. nhưng ko được nhận vào công sở vì luật pháp ko cho phép), miễn đừng phạm pháp là ko bị CS "hỏi thăm" . Ngoài đường , ko có vụ CS xét giấy để kiểm tra quốc tịch * như ở Pháp . Con cái của họ , sau khi học xong TH thì ko được vào ĐH (gây tốn kém cho CP) - một số DB đề nghị bải bỏ điều này .
* Nhận xét của tôi về Pháp đều dựa vào thông tin cũ , ko biết hiện nay có khác ko ?

Plato: Ngụ ngôn về cái hang

Posted by admin on June 1, 2016
Nguồn : http://sieusangtao.net/2016/06/01/plato-ngu-ngon-ve-cai-hang/

“Điều gì đã hoàn thành rồi sẽ bắt đầu lần nữa, điều gì đã được làm xong rồi sẽ được làm xong lần nữa; dưới ánh mặt trời, không có thứ gì hoàn toàn mới.”-- Vua Solomon 


Plato (Athen- Hi Lạp 427 TCN – 347 TCN) được xem là triết gia có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến nền văn minh phương Tây. Ông là học trò của Socrates, và nhờ ông chúng ta có những thông tin quan trọng về Socrates. Ông đã thành lập trường đại học đầu tiên – Academy. Aristotle cũng là một học sinh của học viện này. Công trình nổi tiếng nhất của Plato là cuốn “Cộng Hòa”, trong đó ông viết về mô hình của một xã hội lý tưởng được điều hành bởi những nhà triết học. Plato đã để lại dấu ấn sâu sắc lên sự phát triển của rất nhiều tư tưởng sau ông. Và điều đó còn kéo dài đến tận ngày nay ở xã hội phương Tây hiện đại.

Ngụ ngôn về cái hang
Plato đã giải thích tri thức của mình bằng câu chuyện ngụ ngôn về một cái hang. Chuyện ngụ ngôn này được tìm thấy trong cuốn thứ bảy của tác phẩm “Cộng Hòa”. Nó rất sống động và thường được trích dẫn như một ví dụ quan trọng.
Plato bảo chúng ta hãy tưởng tượng ra một cái hang. Bên trong, có nhiều người đang bị xiền xích, bọn họ chỉ nhìn vào vách đá trước mặt và không thể xoay người để nhìn qua hướng khác. Bởi vì những sợi xích, họ không thể nhìn thấy bất kỳ ai ở bên cạnh cũng như lối ra của cái hang ở ngay sau lưng mình. Nguồn sáng duy nhất bên trong hang là một đám lửa trại. Ở giữa mọi người và đám lửa có một màn che, phía sau màn che, những người khác đang qua lại như thể làm việc gì đó. Những người này mang theo nhiều bức tượng như tượng đàn ông, đàn bà và các loại thú vật được tạo ra từ đá và gỗ. Một số trong bọn họ cũng nói chuyện với nhau trong khi bước đi. Những người đang bị xích nhìn thấy bóng của chính họ và những gì đang diễn ra sau lưng mình trên vách đá trước mặt. Và vì âm thanh giọng nói vang dội bên trong hang động, họ nghĩ rằng những cái bóng là thực thể và chúng còn đang nói chuyện với nhau. Vì không có gì làm ngoại trừ việc nói về những cái bóng, những người đang bị xích tìm cách đoán xem hình ảnh nào sẽ diễn ra tiếp theo, và chúng diễn ra theo thứ tự nào. Những ai dự đoán chính xác hơn đều nhận được sự ngưỡng mộ, tôn trọng và tiếng hoan hô từ những người khác.
plato-allegory-of-the-cave
Nguồn : Bài Allegory of the Cave of Plato trên wiki 

Trong ẩn dụ của mình, Plato so sánh con người chúng ta với những kẻ bị xích trong cái hang này. Ông chỉ ra rằng chúng ta tin tưởng mình thấy được thực tại bằng cách nhìn vào những cái bóng trên vách đá. Ông nhấn mạnh, chúng ta nên xem xét khả năng có một người có thể thoát khỏi xiền xích để đứng lên và nhìn thấy ánh sáng nơi cửa hang. Ánh sáng mặt trời đó có thể gây tổn hại đến anh ta vì anh đã quá quen với bóng tối. Vì vậy, anh ta không thể có cái nhìn rõ ràng. Tuy nhiên, nếu anh ta trở nên quen với ánh sáng đó và nhìn thấy những gì thật sự diễn ra đằng sau màn che, một sự thấu suốt về những ảo tưởng sẽ đến- Một ánh sáng rực rỡ của sự hiểu biết.
Ngụ ngôn về cái hang của Plato được dùng để diễn tả cuộc đời của mỗi cá nhân. Chúng ta dành cả đời để học tập và hiểu biết bằng cách sử dụng những giác quan nhưng cuối cùng lại bị chính các giác quan này giới hạn và không thể nhìn thấy thực tại như nó vốn là. Thoát khỏi cái hang có nghĩa là sự vươn lên của tư tưởng để thoát khỏi thế giới giáo điều và để tiếp xúc với những nguồn ý tưởng độc đáo và hoàn toàn mới lạ. Điều này có thể đạt được bằng quá trình học tập có chính kiến và một tư tưởng nhận thức rõ ràng về các ảo tưởng.
Plato kết thúc câu chuyện ngụ ngôn bằng các câu hỏi: Liệu điều gì sẽ xảy ra cho anh chàng đã thoát khỏi xiền xích, ra ngoài hang và nhìn thấy mặt trời? Điều gì xảy ra tiếp theo khi anh ta cố gắng giải thích cho những người đang bị xích điều thực sự đang diễn ra – hình dáng thật sực của thực tại. Có vẻ như những người bị xích sẽ không thể hiểu nổi sự thấu suốt đó – họ sẽ xem anh ta là một kẻ điên. Và có thể một nổ lực nhằm mang những người này ra khỏi hang sẽ dẫn đến cái chết cho anh chàng hiểu biết đó. Plato sử dụng câu chuyện ngụ ngôn này nhằm đề cập đến số phận của người thầy –Socrates – người đã bị thành Athen hành quyết bằng một chén thuốc độc.

Cái hang ở thế kỷ 21

Bây giờ, chúng ta hãy tiếp cận chủ đề này từ một góc nhìn khác – một góc nhìn của thế kỷ 21. Liệu câu chuyện ngụ ngôn về cái hang có còn phù hợp trong thời đại của chúng ta?
Câu trả lời là chắc chắn nó còn phù hợp. Vua Solomon từng nói “Điều gì đã hoàn thành rồi sẽ bắt đầu lần nữa, điều gì đã được làm xong rồi sẽ được làm xong lần nữa; dưới ánh mặt trời, không có thứ gì hoàn toàn mới.”
Câu hỏi bạn cần đặt ra là liệu bạn là kẻ bị xiền xích hay là người “thấy” những thứ đang trói buộc mình? Cho dù bạn “thấy” những xiền xích, nếu  trên vách hiện ra những hình ảnh vô cùng rực rỡ của một cuộc đời hoàn hảo, liệu bạn có muốn tin đó chỉ là ảo ảnh? Và đây là câu hỏi khác – bạn có muốn thay đổi? Bạn có đủ can đảm để bước một bước táo bạo ra khỏi vùng thỏa mái của bản thân?
Luôn luôn có một lối ra khỏi hang dành cho những người dũng cảm và táo bạo. Tuy nhiên, thật không may, điều này không đơn giản như cách nhân vật Neo trong bộ phim Ma Trận uống viên thuốc màu đỏ. Nó là một quá trình tự thử thách, tự hoàn thiện của mỗi cá nhân. Nhờ hàng  giờ tìm kiếm, học tập, kiểm chứng và mang kiến thức mới tìm được áp dụng vào thực tế. Mọi kiến thức đều vô dụng nếu nó không được dùng bền bỉ và có mục đích.
Bước đầu tiên là tự đánh giá. Nhìn thấy và chấp nhận tất cả những khiếm khuyết và vấn đề trong tính cách. Tiếp theo, loại bỏ và kiên trì tiết chế các ham muốn vật chất. Bước thứ ba là dành cái nhìn khiếm tốn và nhẹ nhàng cho tất cả các tạo vật và biến cố trong cuộc đời. Tính cao thượng sẽ theo đó mà nảy sinh. Bước thứ tư là hãy yêu quý từng khoảnh khắc được tồn tại và làm cho từng khoảng khắc đó trở nên độc nhất. Bước thứ năm – Tôi sẽ dành để bạn tự khám phá …
Hãy bước ra khỏi chiếc hang để đắm mình trong ánh sáng và đừng bao giờ ngừng kể cho người khác những điều bạn trãi nghiệm ở bên ngoài. Thay đổi bản thân và rồi bạn sẽ thay đổi thế giới.
(learning-mind.com – Dịch: Viết Nguyên- Ảnh nguồn Internet)

Mời bạn share bài viết
TwitterFacebookGoogle+

Paris phong cách Haussmann : Dấu ấn thời hoàng đế Napoléon III

Thùy Dương , đài RFI Việt 

Avenue de l'Opéra , một trong những đại lộ mới tạo ra bởi Napoléon III và Haussmann . Những tòa nhà mới trên những đại lộ này được yêu cầu phải có cùng chiều cao , thiết kế mặt tiền giống nhau , dùng đá có màu kem , tạo cho trung tâm thành phố vẻ hài hòa riêng biệt .


MỘT TÒA NHÀ TẠI PARIS XÂY THEO KIẾN TRÚC HAUSSMAN NHƯNG LẠI SIÊU MỎNG
    Paris mang dáng dấp hiện đại như ngày nay, với những đại lộ trải dài, rộng thênh thang, những công trình kiến trúc hoành tráng, không gian xanh rải rác khắp nơi … là thành quả 17 năm quy hoạch của nam tước - luật sư Haussmann, từ năm 1853 đến năm 1870, dưới triều hoàng đế Napoléon III, thời Đệ Nhị Đế Chế Pháp. Haussmann đã tạo cho Paris một dấn ấn riêng hiếm có. « Paris Haussmannien », tạm dịch là « Paris theo phong cách Haussmann » đã góp phần không nhỏ đưa Paris lên tầm thành phố tráng lệ nhất thế giới.
Nhìn lại lịch sử, cho tới thế kỷ XIX, kinh thành Paris vẫn giữ cấu trúc cũ từ thời Trung Cổ, với các con phố nhỏ hẹp, ngoằn ngoèo, các tòa nhà chen chúc, chật chội, nhiều khu phố ngột ngạt, xấu xí. Cơ sở hạ tầng dần xuống cấp nghiêm trọng, toàn thành phố chỉ có 100km cống thoát nước, đường phố bẩn thỉu, dân cư nhiều nơi sống trong cảnh bần cùng. Thêm vào đó, nhiều người từ nông thôn đổ về Paris kiếm kế sinh nhai, khiến dân số Paris tăng nhanh, cơ sở hạ tầng không đáp ứng được nhu cầu của dân cư. Điều kiện vệ sinh tồi tệ đã góp phần không nhỏ khiến đại dịch hạch thế kỷ XIX (1832-1834) tàn phá Paris.
Vào năm 1848, nước Pháp bước sang Đệ Nhị Đế Chế, Louis-Napoléon Bonaparte lên ngôi hoàng đế. Đã từng trải qua một thời gian tại Luân Đôn, bị mê hoặc bởi các khu vườn và sự thoáng đãng trong các khu phố của thành phố này, hoàng đế Napoléon III thấy Paris thực sự cũ kỹ, tối tăm và không đảm bảo vệ sinh, nhất là sau dịch hạch 1849.
Napoélon III đã nghĩ tới một dự án quy hoạch lại Paris cho sạch đẹp, sáng sủa, nhằm cải thiện điều kiện sinh sống cho người dân thành phố, mở nhiều trục lộ giao thông mới, thúc đẩy giao thương phát triển, tạo nhiều công ăn việc làm và giúp người dân đi lại được thuận tiện. Ngoài ra, xây dựng một Paris hiện đại, đẹp bậc nhất châu Âu cũng nhằm góp phần khẳng định, minh chứng uy lực của hoàng đế.
Thực ra, hoàng đế Napoélon III không phải người đầu tiên tính đến việc cải tạo bộ mặt của Paris. Hoàng đế Napoléon I đã từng có một dự án lớn quy hoạch lại Paris, nhưng chưa có thời gian và chưa hội tụ đủ điều kiện thực hiện mong muốn đó. Trong giai đoạn 1815-1830, khi chế độ quân chủ được tái lập và dưới nền Quân Chủ tháng Bảy - giai đoạn 1830 -1848, chính quyền cũng đã đầu tư cải tạo Paris : lắp đặt nhiều đài nước ở nơi công cộng, cải thiện hệ thống chiếu sáng đường phố, …
Nhưng phải đến thời Napoléon III, công cuộc tái quy hoạch thực sự Paris mới được tiến hành. Vào năm 1853, hoàng đế bổ nhiệm nam tước, luật sư George-Eugène Haussmann, 44 tuổi, người vùng Alsace, làm tỉnh trưởng tỉnh Seine (nay là Paris) và giao cho Haussmann nhiệm vụ mở rộng, cải tạo kinh thành Paris, đưa Paris trở thành một trong những đô thành đẹp nhất châu Âu.
Trong bối cảnh hòa bình, kinh tế phát triển khả quan, hoàng đế Pháp nắm nhiều thực quyền, thêm vào đó, với lòng trung thành tuyệt đối, nam tước Haussman đã được sự ủng hộ vô điều kiện của hoàng đế Napoléon III, khiến công cuộc tái quy hoạch Paris tiến triển thuận lợi.
Các dự án cải tạo của Haussmann phải được Nhà nước thông qua và điều hành, nhưng công việc thực hiện được giao cho các công ty tư nhân, với nguồn vốn vay khổng lồ. Vào năm 1860, khoảng 8.000 doanh nghiệp tham gia dự án Haussmann sử dụng tới 31.000 thợ nề, 6.000 thợ đúc sắt, 3.500 thợ lợp mái nhà, 8.000 thợ mộc, 600 thợ sơn … Tổng cộng, 55.000 lao động tham gia công trường khổng lồ ở Paris.
Paris thay đổi bộ mặt
Xét về tổng thể, 60% bộ mặt Paris đã thay đổi hoàn toàn sau 17 năm quy hoạch dưới thời Napoléon III. Tính tới năm 1868, 18.000 ngôi nhà (hơn 50% số nhà ở của người dân) đã bị phá hủy để xây dựng đường sá mới và các khu nhà mới. Haussman mở rộng Paris bằng cách cho sáp nhập một số làng mạc ở ngoại ô, chẳng hạn Passy, Auteuil, Monceau, Monmartre, Charonnne, Bercy ... Từ 12 quận, Paris được mở rộng thành 20 quận. Ngoài tòa thị chính thành phố, mỗi quận đều có tòa chính riêng của mình. Diện tích Paris tăng từ 3.000 ha lên thành 6.000 ha, dân số tăng từ 800.000 người lên thành 2 triệu người.
Một trong những thay đổi lớn đầu tiên là về giao thông. Haussman đã cho phá nhiều công trình cũ để mở những tuyến đường mới, những đại lộ dài rộng, thẳng tắp, thông thoáng theo hai trục bắc - nam, đông - tây (boulevard Sébastopol, de Strasbourg, Magenta, Voltaire, Diderot, Saint Germain, Malesherbes, Saint Michel, avenue Kléber, Foch, Victor Hugo, Carnot, Niel, Iéna …) và những con phố khang trang (rue de Rivoli, Soufllot, Réamur, rue du Quatre-Septembre, de Rennes, des Ecoles …). Tổng cộng, 175 km đường lộ mới được hình thành.
Thêm vào đó, Haussmann cho xây dựng các ga xe lửa lớn : Gare de Lyon (1855), Gare du Nord (1865) và Gare Saint Lazare (1885). Kiến trúc sư Pierre Rinon giải thích : « Napoléon III có một câu nói rất hay về các ga xe lửa. Ông nói rằng nhà ga là cánh cửa mới của thành phố. Hoàng đế nói rằng giao thông đường bộ cơ bản sẽ biến mất. Con người sẽ đi lại và vận chuyển hàng hóa chủ yếu bằng đường sắt và đến Paris tại các ga xe lửa ». Cho đến nay, các ga này vẫn là các ga lớn với lưu lượng tàu xe rất cao. Gare du Nord và Gare Saint Lazare hiện là hai ga có số hành khách đi lại hàng ngày nhiều nhất châu Âu.
Các không gian xanh bao quanh thành phố được phân bố đều: rừng Boulogne nằm ở phía tây và rừng Vincennes ở phía đông, ngoài ra còn có hai công viên lớn là Buttes-Chaumont ở phía bắc và Montsouris ở phía nam. Trong trung tâm thành phố có công viên Monceau … Ngoài ra, còn có rất nhiều vườn hoa công cộng, công viên nhỏ trong các khu dân cư.
Để khắc phục tình trạng vệ sinh yếu kém của thành phố, Haussmann cho cải tạo và xây dựng mới hệ thống cấp và thoát nước. Nước sạch được dẫn đến từng tòa nhà. Từ năm 1865 đến năm 1900, Paris có thêm 600 km đường ống dẫn nước sạch, nhiều đường ống quy mô lớn gọi là aqueduc, dẫn nước từ những nguồn nước từ các nơi xa về thành phố. Haussmann còn cho xây bể chứa nước lớn nhất thế giới vào thời đó ở nội thành, gần công viên Montsouris, phía nam Paris, để trữ nước sạch dẫn từ vùng ngoại ô Vannes về.
Song song với hệ thống cấp nước sạch, 500 km cống thoát nước cũng được lắp đặt. Dưới mỗi con phố, đều có hệ thống cống ngầm. Các ống cống ngầm đều có kích cỡ đủ lớn để công nhân dễ dàng di chuyển và bảo dưỡng, nạo vét lòng cống. Nước đã qua sử dụng từ các tòa nhà phải được dẫn vào hệ thống cống ngầm chứ không được đổ ra cống lộ thiên trên phố như trước đó. Cả hai hệ thống cấp và thoát nước trên sau Đệ Nhị Đế Chế đều được tiếp tục mở rộng và hiện vẫn duy trì hoạt động.
Kỹ sư về cấp thoát nước, ông Olivier Jacques, giải thích : « Trong những năm đầu thế kỷ XIX, các vấn đề vệ sinh ngày càng nghiêm trọng. Dân số lại tăng đáng kể, nên thường xảy ra dịch bệnh. Hàng trăm ngàn người đã chết vì bệnh dịch trong nửa đầu thế kỷ XIX. Với quy hoạch của Haussmann, Paris mới thực sự có một hệ thống thoát nước hoàn chỉnh. Một mục tiêu khác là cung cấp nước sạch tới mọi tòa nhà ở Paris. »
Phong cách kiến trúc Haussmann
Dấu ấn Haussmann còn hiện hữu rõ nhất cho đến bây giờ qua kiến trúc nổi bật của các tòa nhà được gọi là « immeubles haussmanniens ». Hàng chục ngàn tòa nhà kiến trúc Haussmann đã được xây dựng, kể cả sau khi Đệ Nhị Đế Chế sụp đổ. Hiện nay, 60% số tòa nhà trong Paris có kiến trúc Haussmann. Đặc trưng kiến trúc Haussmann thể hiện rõ nhất ở mặt tiền tòa nhà. Các tòa nhà trong cùng một tuyến phố phải có chiều cao bằng nhau, gồm tối đa 6 tầng, cùng phong cách trang trí mặt tiền, tạo sự thống nhất về tổng thể kiến trúc. Độ cao của các tòa nhà tỉ lệ thuận với bề rộng của con phố.
Quy định thiết kế mặt tiền phải được tuân thủ chặt chẽ, chỉ nhà ở tầng hai và tầng năm (tầng ba và tầng sáu nếu tính theo kiểu Việt Nam) là có balcon. Mái nhà thường dốc 45o. Tường phía mặt tiền tòa nhà thường được xây bằng đá đẽo chất lượng cao, lấy từ các mỏ đá Saint-Maximin, vùng Oise và mỏ Petit-Montrouge ngay tại Paris. Tường đầu hồi và tường phía mặt hậu cũng được cũng được xây bằng đá đẽo nhưng chất lượng kém hơn.
Kiến trúc sư Pierre Rinon giải thích : « Mặt tiền tòa nhà bắt buộc phải được xây bằng đá khối. Đó là một điều khoản bắt buộc được ghi trong hợp đồng chuyển nhượng đất. Đó là điều Haussmann làm. Vào thời kỳ đó, chưa có giấy phép xây dựng. Khi một người mua một mảnh đất để xây khu nhà, người ta ghi rõ loại đá khối và cả khu khai thác đá. Người ta cũng nói rõ các tòa nhà phải ngay hàng thẳng lối, tạo thành sự hài hòa, thống nhất. Một số người không thích phong cách này thì coi sự đồng nhất đó là nhàm chán, tẻ nhạt. Ý định của Haussmann là tòa nhà đầu tiên được xây dựng trong khu phố trở thành hình mẫu cho các tòa nhà kế tiếp. Thiết kế các tòa nhà được lặp lại và tạo sự đồng nhất ».
Tầng trệt thường dành cho việc buôn bán, trừ tại các tòa nhà được gọi là « de haute bourgeoisie », có nghĩa là dành cho giới quý tộc giàu sang, chẳng hạn ở khu phố Monceau. Thời đó, do chưa có thang máy, tầng hai (tầng ba theo cách tính của người Việt Nam) là tầng « có giá nhất », dành cho các gia đình giàu có, vì không cao quá nên việc trèo thang bộ không quá bất tiện, nhưng tầng hai lại đủ cao để ngắm được quang cảnh xung quanh. Các căn hộ ở tầng này cũng có độ cao lớn nhất so với các tầng còn lại, ô cửa sổ cũng được trang trí cầu kỳ hơn. Tầng áp sát mái thường dành cho người nghèo. Như vậy là giữa các tầng nhà đã có sự phân hóa xã hội lớn.
Suốt một thời gian dài, các tòa nhà Haussman được coi là hình mẫu nhà ở lý tưởng, tiện ích, với không gian thông thoáng, sáng sủa nhờ các ô cửa sổ lớn. Cho đến nay, sau 150 năm xây dựng, các căn hộ này vẫn được ưa chuộng và có giá cao.
Chi phí khổng lồ
Công cuộc quy hoạch tiến triển thuận lợi cho đến năm 1867, khi ngày càng có nhiều lời than phiền về chi phí quá tốn kém cho dự án. Quốc Hội Pháp quyết định tái lập việc giám sát công việc của tỉnh trưởng Haussmann, điều nam tước không hề mong muốn. Quả thực, tổng số tiền chi cho sự án của Haussmann lên tới 2,5 tỉ franc, tăng 2,27 lần so với số tiền 1,1 tỉ franc dự kiến ban đầu.
Việc bội chi đặc biệt nghiêm trọng đã khiến tiền thuế người dân Paris phải đóng cũng tăng chóng mặt. Chẳng hạn, vào năm 1852, trước khi có quy hoạch, chính quyền Paris thu 52 triệu franc tiền thuế. Con số này là 232 triệu franc vào năm 1869 (tăng gần 4,5 lần), nhưng một phần cũng do dân số Paris đã tăng hơn 2,5 lần.
Quy hoạch cũng khiến nạn đầu cơ ngày càng nghiêm trọng, giá bất động sản ở Paris tăng chóng mặt khiến sự phân tách về không gian sống giữa các tầng lớp xã hội ngày càng lớn. Tới năm 1870, chỉ vài tháng trước khi Đệ Nhị Đế Chế sụp đổ, Haussmann vẫn hy vọng được bổ nhiệm làm bộ trưởng để có thể mở rộng quy hoạch tầm quốc gia, nhưng cuối cùng ông bị cách chức vào ngày 05/01/1870 và để lại một món nợ lớn cho ngân sách Nhà nước.
Vào những tháng ngày cuối của Đệ Nhị Đế Chế, nam tước Haussmann là nhân vật bị công chúng chế giễu, đả kích nhiều nhất. Thậm chí, Jules Ferry còn viết một bài văn đả kích nối tiếng có tiêu đề « Sự chi tiêu quái dị của Haussmann ».
Giờ đây, sau gần 150 năm, khi nhìn lại lịch sử, bất chấp những mặt trái trong quá trình mở rộng, cải tạo Paris, không ai có thể phủ nhận giá trị lớn lao của công cuộc cải tạo kinh đô Paris của « bộ đôi » Napoléon III - Haussmann. Nếu không có 17 năm quy hoạch đó, liệu Paris có được sự hiện đại, tráng lệ như bây giờ ? Chẳng ai dám chắc là nếu không có « bộ đôi » lừng danh đó, Paris có trở thành một trong những thành phố lộng lẫy nhất thế giới, một điểm đến mơ ước của du khách quốc tế./.
Đọc thêm : 1 căn hộ tân trang trong 1 tòa nhà xây theo kiến trúc Haussman có giá gần 2 triệu euro !
http://www.finefrenchproperty.com/property/renovated-top-floor-apartment-in-a-haussmann-building-paris/