Sunday, August 10, 2025

 Bill Lacer.pdf

1 April 1970: The SF Camp at Dak Seang came under siege by an estimated three (3) Regiments of the NVA. During the siege, the 189th AHC flew a total of 1381 sorties, resulting in an estimated 114 KIA.

1 April 1970: The 119th unit history states that laxity no longer persisted as the enemy, comprised of NVA main force units, swept down from the north and set siege to Dak Seang, Dak Pek, Dak To, and Kontum. An estimated force of three regiments had encircled Dak Seang. The 189th AHC did most of the support for the 2d ARVN Rangers, the MIKE Strike Force, and the CIDG; but concentrations of automatic 37mm and .51 cal fire brought ships down one after another. Air strike after air strike, the enemy continued to bring down helicopters. During the first 16 days of the siege, the Gators stood idle flying missions for the 4th Inf Div. As the situation increased at Dak Seang, almost being over run twice, the Gators were mustered to assist further actions against the enemy. The Crocs were at Pleiku in case further contact was encountered. Thus far there had been four (4) Hueys, one (1) F-100, two (2) C-47As, one (1) A10-2, and two (2) Gunships shot down from enemy fire. A few of the Gators were still supporting the 4th Inf Div around the Hard times area and some saw action.

1 April to 12 April 1970: SF SFC Wade, in his book “Assault on Dak Pek,” provided a second- hand account of the NVA attack on Dak Seang. What follows is an edited version of his account. Aircraft from the 52nd CAB did the majority of lifts and insertions described by SFC Wade. At first light, the NVA 28th Infantry augmented by artillery started a daylight attack on Dak Seang. The initial bombardment was with mortars and RRs which destroyed several buildings and part of the camp's commo. The first NVA assault was beaten back when they got to the wire. Luckily not all of the camp's commo was out. The C-detachment at Pleiku sent in reinforcements right away by airlifting a company from Plateau Gi outside the wire, but they got surrounded before they could move into the camp. This force spent the entire night pinned down and almost got overrun themselves. The reinforcements moved into the camp on the 2nd after the USAF napalmed a path for them. The NVA were not discouraged and made two (2) more daylight assaults that day. There were reports that the NVA were dug in about 30 meters from the perimeter wire. B-52s were used on suspected enemy base locations. The 4th Inf Div had built a FSB equipped with 155's on the large mountain near the camp. When they withdrew, the NVA occupied the site and were directing their fire support from it. After several napalm sorties on the site, the plan was to insert part of a SOG Hatchet force to secure an LZ to be used for a Mike Force. According to Wade's account, a Jolly Green Giant carried the Hatchet force troops and followed the last napalm strike. Just as it flared to land, it was hit by an RPG-7 and blew up killing all on board. //Editor's Note: The VHPA KIA and HELICOPTER databases do not show any losses that correlate to this account. Their only non-Army helicopter loss in early April was a Jolly Green Giant on the 15th in Kontum Province while attempting to rescue the crew of a downed Army Huey.// Wade's account states that emergency medeivaced and resupply missions were flown into Dak Seang and American wounded were replaced with members from other SF teams. A Mike Force was inserted some distance from the camp as a means of flanking the NVA, but the NVA sent a force to engage it. The NVA did not seem to be intimidated by the air support as they continued to send infantry and sappers against the camp even during the day. After a few days, the pressure on the camp lessened as the NVA seemed to turn their attention to the surrounded Mike Force. When Dak Pek was attacked on the 12th, Wade does not provide any more details about the action around Dak Seang. The source for this information was Assault on Dak Pek by Leigh Wade.

1 April to 12 April 1970: SF SFC Wade, in his book “Assault on Dak Pek,” provided a second- hand account of the NVA attack on Dak Seang. What follows is an edited version of his account. Aircraft from the 52nd CAB did the majority of lifts and insertions described by SFC Wade. At first light, the NVA 28th Infantry augmented by artillery started a daylight attack on Dak Seang. The initial bombardment was with mortars and RRs which destroyed several buildings and part of the camp's commo. The first NVA assault was beaten back when they got to the wire. Luckily not all of the camp's commo was out. The C-detachment at Pleiku sent in reinforcements right away by airlifting a company from Plateau Gi outside the wire, but they got surrounded before they could move into the camp. This force spent the entire night pinned down and almost got overrun themselves. The reinforcements moved into the camp on the 2nd after the USAF napalmed a path for them. The NVA were not discouraged and made two (2) more daylight assaults that day. There were reports that the NVA were dug in about 30 meters from the perimeter wire. B-52s were used on suspected enemy base locations. The 4th Inf Div had built a FSB equipped with 155's on the large mountain near the camp. When they withdrew, the NVA occupied the site and were directing their fire support from it. After several napalm sorties on the site, the plan was to insert part of a SOG Hatchet force to secure an LZ to be used for a Mike Force. According to Wade's account, a Jolly Green Giant carried the Hatchet force troops and followed the last napalm strike. Just as it flared to land, it was hit by an RPG-7 and blew up killing all on board. //Editor's Note: The VHPA KIA and HELICOPTER databases do not show any losses that correlate to this account. Their only non-Army helicopter loss in early April was a Jolly Green Giant on the 15th in Kontum Province while attempting to rescue the crew of a downed Army Huey.// Wade's account states that emergency medevac and resupply missions were flown into Dak Seang and American wounded were replaced with members from other SF teams. A Mike Force was inserted some distance from the camp as a means of flanking the NVA, but the NVA sent a force to engage it. The NVA did not seem to be intimidated by the air support as they continued to send infantry and sappers against the camp even during the day. After a few days, the pressure on the camp lessened as the NVA seemed to turn their attention to the surrounded Mike Force. When Dak Pek was attacked on the 12th, Wade does not provide any more details about the action around Dak Seang. The source for this information was Assault on Dak Pek by Leigh Wade.

2 April to 2 May 1970: The 189th AHC primarily supported the 4th Inf Div with some support being provided II ARVN Corps and CORDS. Major support was provided to the 24th Special Tactical Zone during the battle of Dak Seang and Dak Pek.

3 April 1970: These men distinguished themselves by exceptionally valorous actions while serving as pilots and crew-members on GHOSTRIDER aircraft during insertions three (3) kilometers SE of the besieged Dak Seang SF Camp. Approaching the LZ, the ships came under a barrage of enemy automatic weapons, rocket, hand grenade and small arms fire. Undaunted, they continued their approach and landed, allowing the troops on the aircraft to join the battle. Again and again they landed in the area with badly needed reinforcements taking intense enemy fire. Due to their high regard for the mission, the lives of the ground troops and complete disregard for their own safety, the area was secured. The following were awarded the Air Medal with “V” Device, (First Award) SP5 Gilbert R Gonzalez, SP4 David B Pickens, SP4 Luis E Rivera (Second Award) WO Patrick C Buchan, WO Brian D Cope, WO Ward W Dunning, and WO James H Riovo SP4 Richard W Matthes, PFC Albert D Sena, (Third Award) SP4 Phillip H Kelley, SP4 Stephen J Sawyer, (Forth Award) Richard C Pryze, for heroism.

4 April 1970: Serving aboard GHOSTRIDER aircraft as medeivaced helicopters just three (3) miles SE of Dak Seang, the allied forces were completely surrounded and had been under continuous attack throughout the night. The GHOSTRIDERS were assigned the reinforcement mission. Each time they flew into the area, their ships were subject to enemy fire, but their highly accurate effective fire made the mission more successful. In the midst of enemy fire, these men displayed great courage in aiding the wounded men aboard their aircraft. The following were awarded the Air Medal with “V” Device (First Award) SP4 Kenneth L Howard, SP4 Edward J Icovitti, SP4 Gordon S Roberts, PFC Earl R Phillips, SP4 David G Heckendorn, SP4 Johnny W Smith, SP5 James E Gault, SP5 Larry D McGaha, (Second Award) SP4 Robert W Gray, SP4 Luis E Rivera, SP5 Gilbert R Gonzalez, PFC Albert D Sena, SP4 Hohn L Harris for heroism.

6 April 1970: CARETAKER 962 was parked in the 604th Maintenance area and was damaged on the left side by a satchel charge thrown by a VC that penetrated the fence line.

10 April 1970: CPT Karig (P) brought the aircraft to a hover and moved forward off the pol pad. He was forced to set the aircraft down between the pol pads because the aircraft was losing rpm’s. Operating rpm was considered acceptable at 6400, and he hovered left for about 30 feet and again he was forced to set the aircraft down. This time the ship was put down in a low spot, but the other crew members WO Hatton (AC), SP4 Smith (CE), and PFC Ament (G) were not cognizant of the aircraft’s position. CPT Karig then proceeded forward in a low hover along a path where the ground raised about one (1) foot. As he approached the psp runway, the rpm began to bleed off and the left skid struck the edge of the psp causing the aircraft to roll over. No crew members were injured.

15 April 1970: A GHOSTRIDER aircraft was on a sniffer mission at Dak Seang, WO Wilkinson (AC), PFC Lee (CE) and Sp4 Holt (G), as they departed the dirt strip at the camp, spider holes started to open up and they began seeing NVA coming out of holes and heading toward the CIDG Camp at Dak Seang. As the GHOSTRIDER left the AO they were called back to FSB Ben Het. Shortly after arrival they were called back to Dak Seang to extract some Australian soldiers that were wounded. They requested a blivet of water and some whiskey. The water and whiskey was delivered but the wounded Aussie refused to leave. The aircraft did not receive any enemy fire going in or out of the LZ.

16 April 1970: SP4 Ralph E Reed was flying back from Kontum when an armor piercing round went through his machine gun mount and into his groin, bouncing off his back plate and back through his body lodging in his front armor plate.

18 April 1970: Kameron (Kim) Brooks GHOSTRIDER 25 recalls an adventure he had on his way back from Qui Nhon. It’s not too smart but worth reading. (Enclosure 7)

25 April 1970: The battle on Hill 833 near Dak Seang was a major battle. AVENGER 158 was supporting the troops on the ground when they came under heavy enemy ground fire. All crew members including WO Pierce (AC), CPT Mc Kibben (P), SP4 Smith (CE)), and PFC Adkins (G) were placing effective fire on the enemy positions when the aircraft lost power and crashed in the dense jungle killing all on board and destroying the aircraft. A GHOSTRIDER slick was on approach with troops on board and the citation given to the gunner for valor reads, in part, “While on final approach, PFC Lee's aircraft was riddled by a hail of enemy fire. With the intense volume of suppressive fire from PFC Lee, the pilots were able to continue the approach. Because two (2) aircraft had been shot down in the LZ by heavy automatic weapons fire, the small area was almost inaccessible. PFC Lee was forced to hang out of the aircraft in order to keep the approach into the hostile area until the mission was completed.” It was his third (3) day as a gunner.

27 April 1970: GHOSTRIDER 282 was flying with WO Dowd (IP) at the controls when the 90 -degree gear box and tail rotor failed and separated from the aircraft. Part of the assembly struck an indigenous female on the ground and she was injured (extent of injuries was unknown). The aircraft landed without further damage and no injury to the crew and passengers. Suspect components were submitted for tear-down and inspection.

28 April 1970: GHOSTRIDER 865 piloted by WO Brooks (AC) was on approach and started to lose power so the crew started throwing supplies off aircraft causing center of gravity variations that caused the main rotor blades to strike a tree and was charged as incident damage.

Motor vehicle shortages have become a problem. Recent messages from the 1st Logistic Command indicated that assistance should be rendered in the month of May on ¼ ton and 2 1/2 ton vehicles. The 189th received none, zip, Eada.

3 May to 29 May 1970: The 189th AHC provided support to the 4th Inf Div for massive operations into Cambodia during this period. Not all operations are recorded but many were fought. During the remainder of the quarter, general support was given to the 5th SFG, II Corps and the 52nd CAB.

6 May 1970: The 189th CO Maj Morgan, flying as Mission Commander, directed the initial insertion of three (3) Battalions of US Infantry into Cambodia. The operation was a highly successful one consisting of one hundred plus aircraft.

 


 

Clash in Vietnam Causes Worst Casualties in Year

Clash in Vietnam Causes Worst Casualties in Year
Credit...The New York Times Archives
See the article in its original context from
March 19, 1974, Page 3Buy Reprints
TimesMachine is an exclusive benefit for home delivery and digital subscribers.
About the Archive
This is a digitized version of an article from The Times’s print archive, before the start of online publication in 1996. To preserve these articles as they originally appeared, The Times does not alter, edit or update them.
Occasionally the digitization process introduces transcription errors or other problems; we are continuing to work to improve these archived versions.

SAIGON, South Vietnam March 18 (Reuters) — A 48hour battle for control of a key river crossing in the Central Highlands ended today, leaving the heaviest casualties since the Vietnam cease‐fire 14 months ago.

South Vietnamese officers from Ihe Highlands headquarters reported that 440 North Vietnamese soldiers had been killed in the fighting while Government forces lost 75 killed, 105 wounded and an unknown number of missing.

Fierce fighting flared up Saturday morning when North Vietnamese troops attacked with an artillery, mortar and. rocket barrage on Governmene ranger positions along a provincial road about 10 miles northeast of Kontum city.

“At this moment,” one of the officers said today, “nobody is actually controlling this stretch of road.

Advertisement

SKIP ADVERTISEMENT

The positions, lie close to the Dak Bla river over which, military sources in Saigon said, the North Vietnamese wanted to clear an infiltration route before the beginning of the monsoon rains in May.

A Vietcong spokesman in Saigon said that 230 South’ Vietnamese soldiers had been killed or captured while being “duly punished for encroaching upon the territory of the Provisional Revolutionary Government northeast of Kontum.”

The Government's Highlands headquarters said that about 1,500 South Vietnamese soldiers participated in the battle. Government air force planes made 64 strikes against the North Vietnamese, who were said to have fought with their 28th Regiment, based in Cambodia, and three demolition and in North Vietnamese forces were supported by long‐range guns, key weapons in their gains in the 1972 offensive. The North Vietnamese were believed to have Soviet‐made tanks in re serve in the mountainous ter rain.

The battle was the fourth major clash in the Central Highlands bordering Laos and Cambodia in 12 months. The three others, in Quang Duc, Kontum and Pleiku Provinces, were seen here as moves by the North Vietnamese to strengthen security for areas in which they were building roads and to sap morale in the Government army.

 Lời mở đầu: Do cuộc sống công nghiệp từ hàng trăm năm, và với quan niệm "thời giờ là tiền bạc", người Mỹ cũng như QĐ Mỹ đã dùng chữ tắt rất nhiều, ví dụ như RVN chỉ VNCH, ARVN chỉ quân lực VNCH, PRG chỉ Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam) và cũng chỉ súng B-40/B-41, I-Corp là quân đoàn 1, MACV chỉ BTL yểm trợ quân sự tại VN, v.v...

Cũng trong tinh thần đó, tôi dùng rất nhiều chữ viết tắt trong các bài của tôi, như chánh phủ viết tắt là CP, căn cứ hỏa lực viết tắt là CCHL, chiến dịch là CD, v.v...Tuy viết tắt như vậy nhưng lúc đọc, bạn phải đọc nguyên chữ.

Friday, August 8, 2025

TRẬN ĐÁNH TẠI NÚI EK GẦN TRẠI DAK SEANG TỪ 28/4 ĐẾN 15/5 

- "Tình hình càng phức tạp hơn nữa với những bunker của CSBV đào rất sâu và cây cối dầy đặt. Những bunker được xây dựng kỹ lưỡng này chỉ có thể bị phá hủy bởi trúng trực tiếp (direct hit) bởi bom lớn hay đạn đại bác lớn -- có ngòi nổ chậm (delay-fuzed ordnance) khiến có thể xuyên qua vỏ dầy của nắp hầm. Trong lúc đầu của Chiến dịch, máy bay chỉ dùng bom 500 hay 750 cân Anh và napalm, nhưng chúng ko tác dụng với một số bunker. Sau đó phải dùng bom 1000 tới 2000 cân Anh với ngòi nổ chậm, sức công phá được cải thiện. Do khu vực có nhiều cây rừng, nhiều khi phải dùng bom nhỏ để đánh dấu mục tiêu trước khi dùng bom lớn" -- Trích báo cáo hậu hành quân của Đệ Thất Không lực Mỹ, có nhiệm vụ yểm trợ trận Dak Seang tháng 4/1970.   

Ảnh trên: Trong khi TĐ 1 của BCH 5 Mike Force (đồn trú tại Nha Trang), chiến đấu ở Núi Khét trong Châu thổ Sông Cửu Long, TĐ 2 thuộc cùng BCH, xem hình, chiến đấu trong trận Núi Ek từ 28/4 đến 15/6/1970. Núi Ek là một tiền đồn trên núi đá gồ ghề (craggy) đã bị tràn ngập bởi quân địch ngày 29/3. Để tái chiếm họ phải leo 1 vách đá dốc khiến họ đã lọt vào hỏa lực địch và khiến không quân Mỹ phải đánh bom phá hủy 12 bunker bằng bê tông cốt sắt có sẵn trên đỉnh núi. (Núi Ek từng là một căn cứ hỏa lực (CCHL) lập bởi sđ 4 bộ binh Mỹ, nhưng sau đó bỏ hoang.                          

                                                                                                        

HAI ẢNH TRÊN. Bản đồ của Dak Seang. Ảnh dưới: Các box B-52 chung quanh Dak Seang. Mỗi "box" có thể thay đổi về kích thước, nhưng thường có chiều dài 3km và chiều ngang 1km. Tỷ lệ bản đồ: 1:100.000.  


"Nguồn sống" của Dak Seang trong lúc bị bao vây: Sản phẩm này của Canada có thể chở 4 tấn hay 32 người, cất và hạ cánh trên phi đạo 304,8 mét - dù mã lực của động cơ của nó còn thấp hơn mã lực của động cơ R-2800, trang bị trên chiến đấu cơ thời đệ Nhị thế chiến, như P-47 Thunderbolt và F6F Hellcat. Tốc độ của Caribou là 216 mile giờ với khoảng cách 1.308 mile. Nó hoạt động tới năm 2009 mới chịu "trùm chăn". Trong trận này 9 phi hành đoàn của 3 chiếc C-7 tử trận do bị bắn rơi khi tiếp tế cho trại.


=================================    

LỜI MỞ ĐẦU: Trước giờ, nhờ BĐQ Vương Mộng Long, chúng ta chỉ biết có TĐ 23 BĐQ và vài TĐ của trung đoàn 42 dự trận Dak Seang tháng 4/1970. Nhờ tìm kiếm trên mạng, tôi đã biết, dự trận đánh này còn có TĐ 22 BĐQ và hai TĐ MIKE Force, và mới đây tôi lại biết có trung đoàn 45 của sđ 23 bộ binh tham dự. Vì trận đánh kéo dài 38 ngày, nên được coi như 1 chiến dịch (CD). Đối phương có hai trung đoàn 28 và 40 bộ binh và 1 trung đoàn pháo CSBV. 

Vì bài viết quá dài, tôi chỉ dịch phần về nhật ký rất chi tiết của các cuộc hành quân, số phi xuất thả dù tiếp tế và tấn công (bao gồm B-52), và đánh giá kết quả của các cuộc oanh kích. Trại được không yểm đầy ấn tượng với 2450 phi xuất của chiến đấu cơ, 147 phi xuất của gunship, và 146 phi xuất của B-52 trong toàn CD. Chưa kể gần 336 tấn được thả dù (gồm đạn dược, thuốc men, lương thực, nước uống, nón sắt, áo giáp, v...)

Trích dịch một phần từ bài The Defense of Dak Seang của Project CHECO. 

 Project CHECO Southeast Asia Report. The Defense of Dak Seang

Sau đây là phần chuyển ngữ.


- Không nghi ngờ gì về địch quân đã thiệt hại nặng: họ đã có 2.992 tử trận so với 338 của liên quân Việt-Mỹ-Úc (cố vấn Úc của MIKE Force). Dĩ nhiên số địch chết, ko hoàn toàn do không quân gây ra, một ước tính cho thấy chỉ khoảng 50/100. Địch cũng mất hơn 100 súng cộng đồng như cối, súng không giựt (SKZ), và súng phòng không bị phá hủy hay tịch thu, chưa kể số lượng ko thể đếm được gồm súng đạn và quân trang quân dụng rất cần thiết khác nằm trong hơn 800 bunker, nhà kho, hang động, v.v... bị hủy diệt hay hư hại (ghi nhận có 338 tiếng nổ phụ khi máy bay oanh kích).

1/ ĐÓNG GÓP QUAN TRỌNG CỦA C-7 CARIBOU 

Sáng sớm ngày 1/4, ĐT Donald Wood, chỉ huy đại đội (đ.đ.) B của BCH 5 LLĐB Mỹ (cung cấp cố vấn cho các trại), dùng trực thăng bay tới trại để đánh giá tình hình. Nhu cầu lúc đầu là áo giáp, nón sắt, và xăng, và được xếp loại thường lệ; nhưng vào giữa chiều, áp lực tiếp tục của địch khiến nhu cầu của trại xếp vào mức khẩn cấp. Không đoàn 834 Mỹ cắt cử hai C-7 Caribou tới Pleiku. Nơi này cắt cử thám thính cơ L-19 đi theo Caribou. Hai phi xuất C-7 thả áo giáp, nước và thuốc. Phi xuất kế thả nón sắt. Bãi thả (DZ) có sẵn rộng 200 x 80 feet ở phía nam trại. Đợt đầu thả dù trúng bãi thả, hai đợt sau rớt ra ngoài, nhưng được thu hồi đầy đủ. Một chiếc C-7 trúng đạn 2 lần khi thả dù.

Ngày 2/4, địch gia tăng áp lực quanh trại. Sáng hôm đó, 2 máy bay rời Pleiku để thả dù. Dù có các chiến đấu cơ bắn phá mục tiêu nghi ngờ có phòng không và có các A-1E Skyraider bảo vệ khi gần tới Dak Seang, một chiếc C-7 trúng đạn và rơi. Lúc 1400, các C-7 khả dụng ở Cam Ranh bay tới Pleiku để yểm trợ Dak Seang; cuối ngày có 11 phi xuất thả dù và 3 chiếc trúng đạn. Do chiến sự dữ dội nên gần như mọi cấu trúc trên mặt đất đều bị phá hủy. Do vậy, máy bay có thể thả dù lên trại, chứ ko cần thả vào bãi thả. Ngày 3/4, có 16 phi xuất C-7 theo đội hình hàng dọc mỗi lần 5-6 chiếc, cách nhau 20 giây. Trước đó, các chiến đấu cơ bắn phá để chuẩn bị bãi thả dù, khói được tung ra để che dấu máy bay tiếp cận bãi thả; và Skyraider hộ tống C-7 bay ngang bãi thả. Tuy vậy có 9 chiếc trúng đạn ở khu vực kế cận bãi thả. Ngày 4/4, 15 phi xuất C-7, cũng đội hình 5 hay 6 chiếc, cũng được bảo vệ kỹ như trên, nhưng 1 chiếc rơi (ko ai sống sót) và 6 chiếc trúng đạn. Tính tới cuối CD, có ba C-7 bị bắn rơi.

.... Trước đó 4 ngày, ngày 31/3/70, đối phương đã tung 1 cuộc tấn công phối hợp khắp VN, nhưng ko hoàn toàn gây ngạc nhiên với chánh phủ (CP) VNCH. Tại QK-2, có những tấn công vào phần lớn các căn cứ lớn, và lúc đầu người ta nghĩ rằng một Mậu Thân 1968 thứ hai. Tuy nhiên, chẳng bao lâu người ta biết rằng địch ko cố gắng chiếm hay giữ bất cứ 1 vị trí nào, nhưng chỉ là những chiến thuật điển hình của "hit and run" (đánh rồi rút ngay) của du kích chiến. Chỉ có 1 ngoại lệ tại trại Dak Seang, khi lúc 0645 ngày 1/4/1970, đã bị pháo kích dữ dội với các đợt thăm dò của bộ binh rất gần chu vi phòng thủ. Sau đó cùng ngày, tình báo cho biết rằng trung đoàn 28 quân csbv có mặt ở ba km bắc của trại. Lúc đầu người ta nghĩ rằng trận Dak Seang chỉ là tấn công nghi binh cho các mục tiêu quan trọng khác. Nhưng trận chiến đã ko giảm cường độ trong các ngày kế và khi 1 trung đoàn csbv khác được phát hiện ở nam trại, và người ta mới biết Dak Seang đã thực sự bị bao vây. Ngày 7/4, một tù binh cho biết nhiệm vụ của trung đoàn 28 là chiếm và giữ trại. Có vẻ địch muốn làm mất mặt của CP bằng cách chứng minh quân CP bất lực ko thể bảo vệ trại và làng trong quận Dak To.

2/ NGẠC NHIÊN TẠI DAK SEANG

Như đã nói, việc mở màn của "Chiến dịch mùa Hè" của địch vào ngày 31/3 ko gây ngạc nhiên lắm. Tuy nhiên, chúng đã đạt ngạc nhiên chiến thuật tại Dak Seang khi đã xâm nhập vào khu vực này mà ko bị phát hiện.

Vào buổi chiều của ngày 31/3, một chiếc C-7 Caribou rời Pleiku để tiếp tế lương thực cho trại. Chiếc này đáp xuống vô sự. Sau đó nó mang đi khoảng 100 đạn 105 ly về Pleiku để tiếp tế cho trại khác đang cần. Trớ triu thay, trong chưa tới 24 g, Dak Seang rất cần đủ thứ tiếp liệu, kể cả đạn 105, khi cuộc bao vây bắt đầu, xem hình.                


3/ ĐỊA THẾ CỦA DAK SEANG

Trại Dak Seang ở cách biên giới Lào 10 km, và khoảng 65 km tây bắc của tỉnh lỵ Kontum và 16 km bắc-đông bắc của trại Ben Het. Trại nằm trong thung lũng của Sông Dak Poko, cách sông này 2 km về phía tây và bao quanh bởi đồi thấp chạy liên tục với cao độ 670 mét rưởi so với mặt biển. Địa thế càng về phía đông và tây của trại càng hiểm trở với những rặng núi chạy song song cao tới 1.008 mét. Phần lớn địa thế trong khu vực là rừng rậm với một, hai và ba tán lá, mặt đất phủ đầy bụi cây rậm rạp khiến hạn chế quan sát của máy bay và khó khăn cho bộ binh di chuyển.

Trong tháng 3, và trước đó địch đã chuẩn bị kỹ lưỡng địa hình quanh trại. Các đường chuyển quân, viết tắt là LOC được ngụy trang kỹ, nên dù địa thế hiểm trở, địch vẫn có thể chuyển quân và tiếp liệu đến chiến trường. Các công sự như bunker và hố chiến đấu nằm dọc các đường chuyển quân này đã cung cấp chỗ ẩn núp lý tưởng cho lính csbv khi bị máy bay phát hiện hay pháo binh tác xạ bất ngờ. Khi chiến sự xảy ra vào đầu tháng 4, các công sự này đã bảo vệ chúng trước hỏa lực đồng minh. Dựa vào địa thế, chúng đặt súng phòng không để gây tác hại tối đa với các đường bay, bị hạn chế bởi địa hình. (Vì thung lũng chỉ rộng khoảng 5 km, nên chỉ có 4 máy bay hoạt động 1 lúc). Hơn nữa, với các đài quan sát chọn lựa kỹ lưỡng, mọi vị trí của quân bạn đều bị giám sát.

4/ CHIẾN DỊCH (CD) BẮT ĐẦU

Ngày 1/4, địch với quân số áp đảo đã bao vây và pháo dữ dội. Tiếp tế đường bộ và đường không bị cắt, kể cả ko thể đi ra sông Poko lấy nước. Với quân số khoảng 550 người, đã có 4 cố vấn Mỹ và 6 lính LLĐB của trại bị thương, hệ thống truyền tin và trung tâm hành quân (HQ) phần nào hư hại, Suốt ngày đó, 20 phi xuất chiến đấu cơ tấn công các bunker quanh trại, và đêm đó ba AC-119 Hỏa Long đã hoạt động suốt đêm.  

Ngày 2/4, Biệt khu (BK) 24 đưa quân tới CCHL Tango, nguyên trước 1954 là 1 đồn Pháp, trên bờ đông của sông Poko. (TL của biệt khu là ĐT Nguyễn bá Long, năm 1972 làm tỉnh trưởng Kontum -- ND). Các thành phần của 1 TĐ bộ binh và 2 pháo đội tới Tango. Cùng lúc, 1 TĐ được chuyển từ Kontum đến Tân Cảnh. Suốt ngày trại tiếp tục bị tấn công dữ dội vì địch định xâm nhập hàng rào phòng thủ. Những tấn công bộ binh này, cũng như các ngày sau, đều bị máy bay đẩy lui. Ngày đó có 44 phi xuất yểm trợ trại bằng đại bác 20 ly và napalm. Ngày 3/4, hỏa lực của cối hơi giảm, nhưng hỏa lực của súng nhỏ, súng bắn thẳng, và súng phòng không gia tăng đáng kể. CCHL Tango bị đặc công tấn công với thiệt hại nhẹ của 2 bên. Để giảm áp lực trại, 1 TĐ BĐQ và các thành phần của TĐ 1 MIKE Force được đổ xuống phía nam trại. Cũng ngày này người ta mới biết rõ địch gồm trung đoàn 28 và 40 csbv. Ngày này không yểm gia tăng với 67 phi xuất của chiến đấu cơ, 4 của gunship, và 6 của B-52.

Phần còn lại của tuần đầu tháng 4, quân CP định chiếm cao điểm ở phía tây và đông trại. Tuy nhiên, hai TĐ BĐQ ở phía tây và 1 TĐ bộ binh ở đông, đều bị chống trả dữ dội và cầm chân. Có 1 lúc, 1 TĐ BĐQ hoàn toàn bị vây, và được cứu kịp thời bởi chiến đấu cơ. Quân CP ngày càng đưa thêm vào các vị trí chung quanh trại, các chạm súng cũng như không yểm ngày càng gia tăng. Chiến trận gia tăng từ 1/4 tới 7/4: riêng ngày cuối 7/4 có 174 phi xuất của chiến đấu cơ, 5 của gunship, và 6 của B-52. Suốt tuần này, áp lực địch liên tục, nhưng bị chận đứng ở hàng rào phòng thủ bởi không yểm. Chỉ riêng sáng ngày 8/4, người ta đếm 222 xác lính csbv trên hàng rào trại. 

Ngày 8/4: các đv phải chiếm cao điểm ở phía đông và tây trại vẫn gặp chống trả kiên cường của địch, và thêm quân được đổ xuống phía nam trại nhưng gần trại hơn. TĐ 4 và 1 MIKE Force phải lần lượt tiến về tây nam và tây bắc trại, và chỉ cách trại 900 m. Trong ngày, chiến đấu cơ hoạt động cùng khắp khu vực với 134 phi xuất, nhưng tại trại Dak Seang khá yên tỉnh. 

Các ngày 9, 10, và 11/4, quân 2 bên giằng co ở nhiều nơi (standoff), và hai TĐ 1 và 4 Mike Force tiếp tục lục soát. Áp lực ở đông và tây trại giảm đáng kể, và 1 đv được đổ xuống bắc trại để giảm áp lực khu này.

Ngày 12/4, trại Dak Pek, phía bắc của Dak Seang báo cáo bị tấn công bởi cối, hơi cay và đặc công. Được lập trên các đồi nhỏ, trại này phần nào đã bị tràn ngập và viện quân được gửi tới. Có 54 phi xuất cho Dak Pek ngày này, 64 phi xuất cho Dak Seang. Xui xẻo thay, địch chiếm cao điểm gần trại Dak Pek, và vài ngày kế các cố gắng để tái chiếm cao điểm. Và cao điểm này được tái chiếm ngày 14/4, vị trí bạn được cải thiện, và nhu cầu không yểm cho Dak Pek giảm. 

Ngày 13 và 14 có 2 cuộc tấn công bằng bộ binh: một vào trại lúc 1230 g ngày 13; một xảy ra giữa các đv VNCH ở đông bắc trại và địch quân-- bọn này ở giữa trại và quân bạn. Nhờ không quân, địch bị đẩy lui, và ngày 14, áp lực địch giảm đáng kể, khiến quân bạn di chuyển dễ dàng hơn.

Giai đoạn từ 15/4 - 28/4

Mục tiêu của quân CP là phải chiếm cao điểm bắc của trại, đặc biệt CCHL 31, nằm trên đỉnh Núi Ek, xem bản đồ, 3 km chính bắc của trại, (căn cứ này trước đây do sđ 4 bộ binh Mỹ lập, nhưng sau này bỏ hoang). Phần lớn những trận đánh dữ dội trong giai đoạn này đều quanh Núi Ek. Chỉ đến ngày 25/4, một hành quân trực thăng vận đã tái chiếm CCHL này. Một khi CCHL và cao điểm bắc của trại được tái chiếm, hoạt động địch ở Dak Seang giảm đáng kể cho tới lúc CD chấm dứt. Một vài đụng độ lớn của giai đoạn này được mô tả như sau.

Ngày 15/4, quân bạn định đổ quân xuống Núi Ek. Bốn máy bay đầu tiên bị hỏa lực mạnh, khiến 1 chiếc UH-1 rơi và ba chiếc bỏ cuộc. Một task force của Không quân đã cứu những kẻ sống sót nhưng rơi thêm 1 chiếc. (Nói thêm: Task force này gồm một Skyraider, hai trực thăng khổng lồ HH-3C (phi hành đoàn 4 người) bay từ Đà Nẳng. Chiếc HH-3C đi đầu bị trúng đạn 12.7 ly và rơi: phi công chánh chết liền, copilot bị thương nhẹ, kéo 2 phi hành đoàn phỏng nặng đến 1 chỗ gần đó. Chiếc HH-3C thứ 2 đáp xuống cứu 3 người này và rời ngay vì hỏa lực mạnh -- Theo bài "Bãi đáp rất hot của TĐ 3/42 trong Trận Dak Seang" mà tôi sẽ đăng nay mai. Ngoài 2 chiếc này, còn 3 chiếc Caribou bị bắn rơi trong các ngày 2, 4, và 6/4/70. -- ND).

Ngày 16/4, TĐ 3/42 VNCH đổ xuống 1 km đông của trại. Họ phải tiến về phía bắc để tới CCHL trên Núi Ek. Ngày 17, TĐ chạm súng với địch ở 2 km đông bắc trại và bị thiệt hại nhẹ, và ngày 18 đụng độ mạnh khi định tiến về phía bắc. 

Ngày 20/4, nhiều trận đánh giằng co giữa địch và các đv của trung đoàn 42 và các CCHL. Trong đêm, TĐ 1/42 bị tấn công dữ dội ở tây bắc của trại -- đối phương dùng pháo sáng, cối, B-40 cũng như bộ binh thăm dò. Máy bay Hỏa Long AC-119G Shadow và AC-119K Stinger được dùng suốt đêm, và lúc rạng đông chiến đấu cơ xuất hiện và địch bị đẩy lui. Ngày 21 và 22, cũng giống như vậy với tấn công thường xuyên, pháo kích lẻ tẻ và bộ binh thăm dò vào các vị trí bạn khắp khu vực và áp lực nặng tiếp tục trên TĐ 1 và 3 của trung đoàn 42 trong cố gắng tiến về bắc. TĐ 1 đã thiệt hại nặng vào ngày 23/4 và phải rút về Dak Seang. Do đó địch gia tăng áp lực lên TĐ 3, và ngày 24/4, TĐ 2/42 đổ quân xuống CCHL trên Núi Ek. Gunship, chiến đấu cơ và B-52 đã can thiệp ko ngừng nghỉ để giúp quân VNCH. 

Ngày 25/4, đổ quân ở núi Ek hoàn tất, và với yểm trợ của chiến đấu cơ, quân bạn cố thủ tại chỗ. TĐ 3/42 bắt đầu trở về phía nam để tới Dak Seang (Núi Ek ở chính bắc của trại), và ngày 26/4, họ đóng quân bên ngoài trại để chờ bốc về Tân Cảnh ngày 27/4. Chạm súng nhẹ khắp ngày 27, và lúc 1345, TĐ 3/42 hoàn tất việc triệt xuất. Cùng lúc, hai TĐ của trung đoàn 45 bắt đầu tiến về bắc tới trại. Ngày 28 chỉ có các chạm súng nhẹ chung quanh trại. Quân được đổ thêm vào Núi Ek khiến gia tăng an nình ở cao điểm này. 

Từ ngày 29/4 - 6/5: ngày 29 và 2 ngày trước là ba ngày tương đối lắng dịu giữa 2 bên. TĐ 2/45 chạm súng (TIC) ở 1 km đông bắc trại (phản ứng bằng cối, pháo binh và chiến đấu cơ). TĐ 4/45, cách đó chưa tới km, đụng độ mạnh; sau khi xung phong vào địch thất bại, họ phải rút lui và gọi phi pháo. Đụng độ kéo dài sang ngày 30/4 với phi pháo yểm trợ. Kế hoạch hành quân (HQ) cho ngày 1/5 là dùng máy bay tấn công khu vực mà TĐ 4/45 đụng độ ngày hôm trước, sau đó là lục soát khu vực. Một hoạt động quân sự khác ở xa về phía nam, trong 1 khu vực đông nam của trại Ben Het.

Ngày 2/5, TĐ 2/45 đã đụng khoảng 1 đ.đ. địch trên sườn núi thấp của Núi Ek, ở 2 km bắc của trại. Sau 2 giờ giao chiến dữ dội, TĐ 2/45 rút lui 100 m để cho phi pháo, gunship, và cối tấn công địch. Các chạm súng nhẹ trong ngày 2 và 3/5. TĐ 2/45 lục soát kỹ khu vực trong ngày 2 nhưng ko kết quả. Cùng ngày, địch tấn công nghi binh ở Dak Pek để rút lui khỏi khu vực Dak Seang. Chiến sự tiếp tục ngày 4 và 5/5, và ngày 6 chỉ có một tấn công được ghi nhận. Hoạt động của quân bạn ngày 6/5 phần lớn để tìm xác quân bạn để lại chiến địa trong các ngày trước.

Ngày 7-9/5: Cũng như vài ngày trước, có ít hoạt động trong ngày 7 và địch tiếp tục rút khỏi khu vực Dak Seang. Lục soát tiếp tục chung quanh CCHL 31 ở Núi Ek, và chạm súng với các đv nhỏ của địch. Vào ngày 8 tháng 5, quân bạn đã dành phần lớn thời gian cho việc di chuyển và đổi quân, trong đó các đơn vị đã tham chiến lâu dài được thay thế bằng những đv mới. Ngoài ra, cũng có việc rút các đơn vị về hậu cứ của họ vì không còn cần thiết trong CD sắp kết thúc.

CD kết thúc ngày 9/5, cũng như nhiều CD khác ở VN, ko đánh dấu bởi việc đầu hàng gây ấn tượng của đối phương. Thay vào đó, hoạt động tại Dak Seang giảm cường độ sau khi quân bạn đã đổ vào để tham chiến và đẩy lui địch khỏi các bunker. Mục tiêu của CD là giữ trại, và mục này đã hoàn tất. Hơn nữa, trung đoàn 28 và 40 csbv bị thiệt hại nặng. Giới chức quân sự Mỹ nghĩ rằng Dak Seang chắc chắn đã thất thủ trong 72-giờ đầu nếu ko được không yểm đầy đủ. Phần lớn địch chết là do không quân chiến thuật Mỹ, và lần nữa, có vẻ chìa khóa để bảo vệ thành công các vị trí như Dak Seang là nhờ Không quân.

5/ CÁC BÀI HỌC CỦA CHÚNG TA

Một tường trình trước đây của CHECO chỉ ra rằng các trại DSCĐ, khi bị tấn công bởi kẻ thù, đã phần lớn tùy thuộc vào yểm trợ nhanh chóng của không quân để sống còn. Chiến dịch Dak Seang lại lần nữa chúng minh sự đúng đắn của nhận định này. Dù đã xảy ra chiến trận ác liệt trên mặt đất, và tăng viện bằng bộ binh là cần thiết, nhưng ko ai nghi ngờ về việc địch đã có thể chiếm trại nếu ko có không yểm. Nhiều chiến đấu cơ, B-52, gunship, vận tải cơ đã tham dự chiến dịch này. Trong 1 khu vực nhỏ hẹp (vì trại nằm trong 1 thung lũng mà hai bên là hai rặng núi, cách nhau khoảng 5 km -- ND), mà chỉ trong 38 ngày đã có một số lượng không yểm đáng thán phục với 2829 phi xuất của chiến đấu cơ, 154 phi xuất của gunship, 114 phi xuất của B-52, và 164 phi xuất của máy bay thả dù tiếp tế trại (bởi C-7 Caribou).  

Yểm trợ như vậy có xứng đáng ko? Câu trả lời tùy thuộc vào tiêu chuẩn (criteria) được dùng để đánh giá CD. Không nghi ngờ gì về địch quân đã thiệt hại nặng: họ đã có 2.992 tử trận so với 338 của liên quân Việt Mỹ Úc. Dĩ nhiên số địch chết, ko hoàn toàn do không quân gây ra, một ước tính cho thấy chỉ khoảng 50/100. Địch cũng mất hơn 100 súng cộng đồng như cối, súng không giựt (SKZ), và súng phòng không bị phá hủy hay tịch thu, chưa kể số lượng ko thể đếm được gồm súng và quân trang quân dụng rất cần thiết khác nằm trong hơn 800 bunker, nhà kho, hang động, v.v... bị hủy diệt hay hư hại. 

Một điều quan trọng hơn những thống kê đầy ấn tượng này, đó là: Khi mục tiêu của địch nhằm chiếm trại, làm suy yếu kiểm soát của chánh phủ VNCH đối với dân, nhưng CD Dak Seang, nhờ yểm trợ hữu hiệu của không quân, đã đẩy lùi mục tiêu của địch và gia tăng sức mạnh của chánh phủ. (Nói thêm: lúc đó, do quân Mỹ còn hiện diện đông đủ nên đã hết lòng yểm trợ để cứu Dak Seang -- ND).

6/ SỐ LƯỢNG BOM ĐẠN YỂM TRỢ DAK SEANG

Do kích thước nhỏ của trại và khu vực chung quanh, nên thường chỉ có hai phi tuần (4 chiến đấu cơ) hoạt động cùng 1 lúc. Các chiến đấu cơ ko thể trấn áp hỏa lực địch. Trong khi đó, vì thung lũng chỉ rộng khoảng 5 km, chỉ cần nguồn lực tối thiểu, địch cũng có thể tạo ra 1 hỏa lực phòng không dữ dội đối với máy bay. Bức tranh càng phức tạp hơn nữa với những bunker đào rất sâu và cây cối dầy đặt. Những bunker được xây dựng kỹ lưỡng này chỉ có thể bị phá hủy bởi trúng trực tiếp (direct hit) bởi bom lớn hay đạn đại bác lớn -- có ngòi nổ chậm khiến có thể xuyên qua vỏ dầy của nắp hầm. Trong lúc đầu của CD, máy bay chỉ dùng bom 500 hay 750 cân Anh và napalm, nhưng chúng ko tác dụng với một số bunker. Sau đó phải dùng bom 1000 tới 2000 cân Anh với ngòi nổ chậm, sức công phá được cải thiện. Do khu vực có nhiều cây rừng, nhiều khi phải dùng bom nhỏ để đánh dấu mục tiêu trước khi dùng bom lớn. (Trưởng toán cố vấn LLĐB Mỹ ở Dak Seang kể lại: Sau khi dùng hỏa tiển khói để đánh dấu vị trí của 1 khẩu 12.7 ly, ông thấy tên xạ thủ chỉ nhảy xuống hố súng khi thấy bom rơi và sau đó bỏ chạy vào rừng -- ND).

7/ SỐ PHI XUẤT TRONG CD DAK SEANG

- Của chiến đấu cơ: Có những ngày cao điểm như 8/4, có 147 phi xuất, còn lại là hàng đơn vị hay hàng chục; tổng cộng trong suốt CD có 2450 phi xuất.

- Của gunship: suốt CD, ngày nhiều nhứt chỉ có 5 phi xuất của gunship; tổng cộng cả CD có 147 phi xuất. Có lẽ do hỏa lực dữ dội của địch nên gunship ít tham chiến.

- Của B-52: Có ngày ko có phi xuất nhưng có ngày có 6 hay 12 phi xuất; tổng cộng có 114 phi xuất. 

8/ THẢ DÙ TIẾP TẾ

Có 160 phi xuất, thả được 696 pa-lết, tổng cộng 740.171 cân Anh hay 335,73 tấn. Tỉ lệ số dù (parachute) được thu hồi: 95.8/100.

9/ PHỤ LỤC II

Các phi xuất của B-52: mỗi "box" có thể thay đổi về kích thước, nhưng thường có chiều dài 3km và chiều ngang 1km. Tỷ lệ bản đồ: 1:100.000    

10/ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NÉM BOM

Trong CD kéo dài 38 ngày này: tổng cộng có 743 địch chết bởi không quân, ngoài ra ước tính có khoảng 151 chết bởi không quân; ghi nhận có 338 tiếng nổ phụ sau khi máy bay oanh kích. 

11/ LỜI KẾT

CD Dak Seang, đánh dấu của 1 chương ý nghĩa trong chiến tranh vì đó là trại DSCĐ cuối cùng dưới sự kiểm soát của LLĐB Mỹ. Vai trò bảo vệ biên phòng của LLĐB Mỹ chấm dứt tháng 1/1971 khi, sau gần 10 năm hoạt động, hai trại cuối cùng của Mũ Xanh được giao cho VNCH. Dak Seang được giao vào tháng 11/1970. Từ 1967 đến 1969 chỉ có 5 trại DSCĐ được giao cho LLĐB VN. Nhưng bắt đầu tháng 1/70, chuyển giao được gia tốc, và, chưa tới 1 năm, chuyển giao được hoàn tất.

San Jose ngày 5/8/25, cập nhật ngày 11/8/25.

Tài Trần