HOA LẠC GIỮA RỪNG GƯƠM: NỮ TRỢ TÁ MỸ THĂM TRẠI BU PRANG GIÁNG SINH 1969

Lời mở đầu: Với đam mê về khảo cổ -- có từ thuở nhỏ, tôi đã bỏ nhiều công sức mới tìm lại bài này. Nguyên trước đây nhiều năm, tôi đã đọc 1 bài báo ở đâu đó trên mạng nói về các nữ trợ tá Mỹ thăm 1 căn cứ hỏa lực (CCHL) nào đó ở vùng tây nam Ban Mê Thuột. Tôi đã biết cuối năm 1969, CSBV đã phát động chiến dịch (CD) Bu Prang để tấn công trại này và các CCHL như Ann, Kate, xem hình, v.v... Do vậy từ 2-3 ngày nay tôi cứ gõ chữ "donut dollies visit kate, ann firebases in christmas 1969", v.v... Mạng đã trả lời "donut dollies didn't visit ann, kate firebases in christmas 1969". Cuối cùng tôi thử gõ chữ "donut dollies visit bu prang in christmas 1969" thì ra đúng bài này. Đây là 1 blog của một cựu chiến binh Mỹ. 

Sau đây là phần chuyển ngữ.

ẢNH 1: Ngày Giáng sinh (GS) 1969 tại trại LLĐB Bu Prang ở cao nguyên trung phần của Nam VN (lính bộ binh Mỹ gọi VN là "Nam"). Với 1 thời gian tạm lắng (lull) trong 1 tháng pháo kích mãnh liệt của CS, một ĐT và hai cô trợ tá, còn là Doughnut Dollies của Hồng Thập Tự Mỹ tới bằng trực thăng để ủy lạo chiến sĩ. Những người lính, với biệt danh "Chân Đỏ" (Redlegs) của pháo đội C thuộc 2/17 thuộc Lực lượng 1 Dã chiến đã thấy trẻ em người Thượng bị thương ở trại và người chỉ huy, viết tắt là XO, của họ, đại úy (đ.u.) Coleman tử trận. Ông đ.u. đã thăm họ vào 1 ngày và mang theo tiền lương của họ (dù ông ko phải làm điều này), đã bị trúng pháo kích và chân của trung sĩ của ông này bị cắt rời. Trước khi ông có thể tản thương, Coleman đã chết trong tay âm thoại viên (ATV) của pháo đội C. Hơn 1000 quả đạn đã rơi vào bên trong hàng rào kẽm gai của trại. Trong giai đoạn này, các chàng trai Chân Đỏ luôn kịp thời phóng ra khỏi bunker để điều khiển đại bác phản pháo vào những núi xung quanh. Họ ko bao giờ bị tràn ngập.

ẢNH GIỮA: Pháo đội C và các cô trợ tá

ẢNH CUỐI. Các pháo thủ của Trại Bu Prang, đang uống nước ngọt và ăn bữa tối GS bằng gà tây, v.v... Họ đã hãnh diện, "Chúng tôi bắn như điên," nhưng ko vui về việc công nhận thành tích mà họ phải được hay ko được. Không chỉ vì thời điểm này, truyền thông Mỹ quan tâm nhiều hơn đến một câu chuyện về sự nhục nhã (disgrace) của người Mỹ - đó là Thảm sát Mỹ Lai - hơn là quan tâm đến 100 câu chuyện về gương anh dũng của quân đội Mỹ (tôi đã viết đề tài cho tờ Saigon Post, vì các báo Mỹ ko quan tâm). Nói thêm: đây là nhật báo tiếng Anh tại SG do ông Bùi Diễm thành lập -- ND). Đ.đ. C cũng phàn nàn với tôi việc Lục quân Mỹ đã làm giấy khen (citation) cho từng cá nhân các lính LLĐB dù họ ko ra khỏi bunker của họ trong khi CSBV pháo dữ dội, trong khi những người lính "Chân Đỏ" đã đội pháo để phản pháo chỉ được giấy khen cho cả pháo đội. Điều tôi biết chắc chắn, mặc dù vào thời điểm đó tôi nghiêng về chính trị tự do, là đảng Cộng Sản đang thắng trong cuộc chiến truyền thông và người Mỹ đang thua cuộc. Nhưng phải đến 6 năm sau, trong lúc SG sụp đổ, khi tôi làm phóng viên cho hãng CBS News sau khi nhân viên của họ chạy trốn trong cơn hoảng loạn vì tin đồn sẽ có tắm máu, tôi mới có được những hiểu biết khó quên về quy tắc của trò chơi. Và Walter Cronkite, "phát thanh viên đáng tin cậy nhất của Mỹ, sẽ không bao giờ phát sóng điều đó".

NGUỒN:gringoman.com: Remembering The 'Nam

CÁC ẢNH DƯỚI ĐỀU CHỤP TẠI TRẠI BU PRANG VÀO THỜI ĐIỂM ĐÓ

BÃI ĐÁP KATE Ở GẦN BU PRANG, BỎ HOANG SAU KHI BỊ TẤN CÔNG NGÀY 1/11/1969.

BĐQ VƯƠNG MỘNG LONG Ở CỔNG TRẠI BU PRANG 1969.

San Jose, ngày 22/6/2025, cập nhật ngày 13/8/2025

Tài Trần

============

Christmas Day, 1969 at beseiged Special Forces Camp Bu Prang in the central highlands of South Vietnam(the 'Nam, as the 'grunts' of US Infantry called it,) With a lull in a month of intense Communist shelling, a Colonel and two Doughnut Dollies from the Red Cross arrived by helicopter to greet the soldiers. These  'Redlegs' of  Charley Battery, 2/17th Artillery, First Field Forces  had seen Montagnard children wounded in camp and their own XO (Executive Officer). Captain Coleman killed.  The Captain had visited them  one day with their pay (although he didn't have to)  was hit and his Sergent's leg blown off. Before he could be medevaced,  Captain Coleman died in the arms of Charley Battery's radio man. Over 1400 shells had landed inside  Camp Bu Prang's barbed wire perimeter. During that period the young Redlegs never failed to come out of their bunkers, man the big guns and pour fire back into those surrounding hills. They were never overrun.

MIDDLE FOTO   Charley Battery and the Donut Dollies

BOTTOM FOTO. Gunners at Camp Bu Prang, enjoying some liquid refreshment after their Christmas turkey dinner etc. They were proud, "We shell like hell," but not happy about the recognition they would or would not get. It was not just that the US media at this time was far more interested in a story of American disgrace, the My Lai Massacre, than in a hundred stories of American valor and honor (I covered this story for the Saigon Post, as US editors were not interested.) Charley Battery also claimed to me that the Army would pin individual citations on the Special Forces who remained inside their bunkers during the heavy North Vietnamese bombardments, while giving the 'Redlegs' who came out and manned the guns only a group citation. What I knew for sure, despite leaning to liberal politics at the time, was that the Communists were winning the Media War and Americans were losing it. But it wasn't until almost six years later, during the Fall of Saigon, covering for CBS News after its entire staff fled in the panic of a rumored bloodbath, that I got unforgettable insight into the rules of the game. And Walter Cronkite, "America's most trusted broadcaster," was never going to broadcast it.

BOTTOM FOTO. Charley Battery and the Red Cross Doughnut Dollies

===

 Plei Me Under Siege As a first step in his highl ands campaign, General Man targeted the Special Forces camp at Plei Me, some forty-five kilometers southwest of Pleiku City, certain that his enemies would fi ght to protect a fa cility criti cal to the defense of the province capital. Using two North Vietnamese regiments, Man devised a three-part plan. In the first phase the 33d Regi ment would surround and assault the camp, applying enough pressure to compel the South Vietnamese to send reinforcements. In the second phase the 32d Regimel1t, positioning itself on the only road a relief col unm could take, Route 6C, would ambush and destroy that force. In the third phase the 32d would join the 33d in a final overwhelming push against the camp. Man's troops began preparations for the operation in mid-September. One month later, at sunset on 19 October, the time set for the Plei Me a ttack, they were read y.'O The Plei Me garrison was a varied group, consisting of twelve Ameri can advisers, fourteen South Vietnamese Special Forces troops, and a ClOG unit of over four hundred Montagnard tribesmen. Of these, eighty-fi ve Montagnards and two Americans were on a mission fifteen kilometers northwest of the camp. Another forty Montagnards were con ducting security ambush patrols in its immediate vicinity, and forty more were mmming two listening posts located about two kilometers to the north and southwest of the facility. The remaining members of the garrison were inside the campll The 33d Regiment began its attack at approximately 1900, when some of its troops opened fire on a Montagnard patrol. At 2200 a company of the 33d's 1st Bnttnlion overran the outpost southwest of the ca mp. At the same time, the camp itself came under mortar and recoilless rifle fire. Shortly after midnight the North Vietnamese attacked from the north and northwest. Around 0100 they began a second push from the south and east, penetrating the camp's wire barriers before being turned back. These initial assaults set the pattern for the next several days. Keeping 9 In tervs, Holmes with Larsen, 26 Oct 76, sec. 5, p. 6 (quotation), Senior Officer Oral History Program, MHI, and SandstrLlITI vvith Larsen, 11 Mar 70, p. 11, Historians fil es, CMH. ]0 Wesfem Highlnllds, pp. 23-24; Boyle and SamabriCl, "Lure and An1bush," p. 4; Vinh Loc, Wily Pie; Me? (Pleiku, 1966), p. 59. " Quarterly Cmd Rpt, 1 Oct-31 Dec 65, 5th SF Gp (Abn), 1st SF, incl. 1, p. [I], Historians files, CMH . 99 Stel1lming the Tide Plei Me Special Forces calllP IInder attack one battalion in reserve, the 33d Regiment poured small-arms, mortar, and recoilless rifle fire into the camp while carrying out intermittent probes and larger attacks to maintain the pressure. In response, the ad visers called in fighter-bombers, and the South Vietnamese commander, as Man had expected, requested reinforcements." The first air strikes arrived around 0400 on 20 October, fo llowed by more than a hundred others over the next twenty-six hours, along with airdrops of food and ammunition. During the late evening hours of the twentieth Vinh Loc authorized the creation of a relief force, consisting of elements from an armored cavalry squadron, a ranger battalion, and a few other units. The contingent was to take Highway 14 south to Route 6C and then to turn southwest toward Plei Me. Since the assembly of the task force might take several days, the dispatch of interim reinforce ments seemed imperative. The commander of the 5th Special Forces Group (Airborne), Col. William A. McKean, who was responsible for organizing the relief effort, proposed a parachute drop into the camp, but Vinh Loc's American adviser, Col. Theodore D. Mataxis, rejected the idea. After some discussion, all concerned agreed tha t it would be 12 Ibid., pp. [1- 2]; AA R, Pleiku Campaign, 1st Cay Div (A mbl), 4 Mar 66, p. 18, box 10, 67A/5216, RG 319, NARA; Weste,." Higillnllds, p. 32; Contemporary Historical Evaluation of Combat Operations (CHECO) Rpt, Pacific Air Porces (PACAF), 24 Peb 66, sub: The Siege at Plei Me, pp. 2-3, copy in Historia ns files, CMH. 100 Illto the Highlnnds safer and quicker to land a force by helicopter near the camp and send it overland to Plei Me. One hundred and seventy-five men, the majority South Vietnamese rangers, received the assignment. Colonel McKean selected Maj. Charles A. Beckwith, an expert in long-range reconnais sance, to lead them.13 Beckwith's men landed about five kilometers northeast of Plei Me on the morning of 21 October. They had worked their way to a point near the camp by nightfall, but Major Beckwith decided to delay the final leg of the journey until the fo llowing morning because of the like lihood that the facility's defenders might mistake his men for the enemy in the darkness and open fire. Shortly after sunrise on the twenty second Beckwith instructed his men to "run like hell ... to the gates."I' Surprising the enemy, the move succeeded. Once inside the camp, Beckwith became the senior officer present and took command. Meanwhile, dispatch of the main relief force had been delayed by a disagreement between Vinh Loc and Colonel Mataxis. Mataxis wanted a larger relief force to counter the ambush everyone expected. Vinh Loc, however, considered the attack at Plei Me a possible ruse to lure South Vietnamese forces away from Pleiku, thus leaving the city unprotected. He wanted to do nothing until the situation at Plei Me became clear. On 22 October General Larsen broke the stalemate by promising Vinh Loc that American troops would ensure the safety of Pleiku if he would com mit his reserves to Plei Me's defense. A short while later the South Viet namese general increased the size of the relief force by two battalions. Larsen reciprocated by ordering General Kinnard to dispatch a battal ion task force, including an artillery battery, to Pleiku. Kinnard sent his division's 2d Battalion, 12th Cavalry, under the command of Lt. Col. Earl Ingram (see Mnp 7).15 Then, seeing an opportunity for combat, Kinnard obtained permis sion on 23 October to transfer his entire 1st Brigade to Pleiku. Under acting commander Lt. Col. Harlow G. Clark, elements of the brigade began the move that day by Caribou transport. By evening Colonel Clark's headquarters, the 2d Battalion, 8th Cavalry, and two artillery batteries had joined Colonel Ingram's force at the province capital. Clark's unit had two missions: to provide artillery support for the relief column and to prepare a reaction force for commitment to the camp. In the meantime, Vinh Loc added one of his two reserve battalions to the relief force, increasing its size to some fourteen hundred men. Follow ing the column's departure for Plei Me, he moved his other reserve bat 13 Charlie A. Beckwith and Donald Knox, Delta Force (New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1983), pp. 62- 72. See also Quarterl y Cmd Rpt, 1 Oct-31 Dec 65, 5th SF Gp, 1st SF, inc!. 1, p. [2]. 14 Beckwith and Knox, Delfa Force, p. 67. 15 Coleman, Pleikll, p. 76; AAR, Pleiku Campaign, 1st Cav Div, p. 18; Interv, SandstruITI with Larsen, 11 Mar 70, p. 13; Vinh Loc, Wily Pie; Me? I p. 61; Kinnard, "Victory in the la Drang," p. 73. 101 Stemmillg tlte Tide PLEI ME AND THE PURSUIT 19 October-6 November 1965 ~ Ground Movement +-_ _ Air Assault Enemy Retreat Engagement ELEVATION IN METERS ! o ! ,.. 500 800 and Above 10 Miles ~~~~J-"r-----' 10 Kilometers • MAP 7 talion, a ranger unit, by helicopter several kilometers west of what he suspected would be the ambush site. It had orders to sweep toward the highway on command.'· On the twenty-third the relief column made its way cautiously, ap proaching the edge of the suspected ambush zone around 1700. Armored personnel carriers and M41 tanks headed up the column, with infantry on the flanks and with supply trucks and a small infantry force trailing about two kilometers behind. Around 1800 small-arms, recoilless rifle, and mortar fire tore into the leading elements of the task force. The tanks and armored personnel carriers wheeled to the right and left of the road,

 n October 1965, White was a 31-year-old first lieutenant in Project DELTA, a clandestine Special Forces reconnaissance unit. He was among those who joined in the rescue attempt at the Siege of Plei Me, during which he was wounded in a ferocious firefight – an experience Saliba describes in harrowing detail.

He praised Saliba’s book.”It was really educational for me because I didn’t know about the background, the build-up to Plei Me,” White said. “He did all that research.”

But White said he knew the risk he was taking heading to Plei Me.

“I knew it was going to be bad out there, and when I got wounded and left alone for a time, my chances of getting out of there looked pretty slim to me,” White said.

So what motivated him?

Tragedy and Heroism of the Vietnam War

“It was a Special Forces team, under siege,” White said. “We always tried to look after our own. From the time I enlisted in the Army in 1951, it was part of being a soldier.”

Saliba said he found that same sentiment in his research.

“The response I got from both the guys on the ground and the guys in the air was: They would do it for us. They needed us, and so we were going to be there for them. That was our job, that is what we were going to do, to do whatever we could to help them.”

---

---

Saliba has written about Vietnam for some 20 years, even though at 53, he is far too young to have fought in it-or even to be that aware of it while it was going on.

He said the tragedy and heroism of the war is what drew him to it and kept him interested in exploring it.

“My generation, those kids who came up in the ’80s, were maybe the first ones to see that the Vietnam vets were not well-treated,” he said. “It was almost like a dirty secret. It always rubbed me the wrong way.”

As a young journalist in Albany, Ga., he interviewed a veteran of the battle at la Drang, which was told in the 2002 movie “We Were Soldiers,” starring Mel Gibson. It took place just weeks after the siege of Plei Me, which is considered the prelude to that clash.

While the veteran, unhappy with how Vietnam vets had been portrayed, was initially reluctant to speak, he eventually told his story to the reporter. And he and Saliba became friends.

“Hopefully, I fulfilled my pledge to be respectful and, at the same time, tell the story,” Saliba said.

La Drang was the subject of a book by war correspondent Joe Galloway, on which the Mel Gibson movie was based. Saliba interviewed Galloway about Ple Me, and Galloway gave him a nice cover blurb for his book, saying, “This story has it all, Keith Saliba has done them all proud.”

In graduate school, Saliba’s master’s thesis was on Esquire magazine’s coverage of Vietnam, from writers such as Michael Herr (“Dispatches”) and John Sack.

He’s since contributed to a series of books on the war and has researched the psychological effects of the 1969 Tet Offensive.

Saliba said he’s thinking of next tackling a book on the rise of fall of ISIS in the Middle East. But he’s not likely done with Vietnam.

“There were so many different layers, so much nuance. It was just fascinating. And obviously, the longer you pay attention to something, the more comfortable you feel about writing about it,” he said. “Vietnam always keeps calling me back.”

Read About Other Battlefield Chronicles

If you enjoyed learning about the Siege of Plei Me, we invite you to read about other battlefield chronicles on our blog. You will also find military book reviews, veterans’ service reflections, famous military units and more on the TogetherWeServed.com blog.  If you are a veteran, find your military buddies, view historic boot camp photos, build a printable military service plaque, and more on TogetherWeServed.com today.

SHARE:

Tags: Army Special Forces, battle at la Drang, camp at Plei Me, Death in the Highlands: The Siege of Special Forces Camp Plei Me, Euell White, Ho Chi Minh trail, ISIS, J. Keith Saliba, Jacksonville University, Joe Galloway, John Sack, Keith Saliba, Mel Gibson, Michael Herr, Project DELTA, Siege of Plei Me, Tet Offensive, Vietnam, Vietnam vets, White

1. 

   Robert Comegys on March 27, 2022 at 00:14

   USN 1969-1973, an era vet who will always count my blessings for assignments outside of Vietnam. I am very encouraged to discover that writers like Keith Saliba and a generation of writers and students from the 80’s have been inspired to rise up and see right done on behalf of the Vietnam combat and support vets. All thinking Americans need to know much more about our historical involvement in the Vietnam war, and to understand that ill-founded shaming of our Vietnam vets can be corrected and healed through unbiased knowledge of what our people endured, sacrificed and suffered in their call to duty.

   Reply
2. 

   David Casas on March 27, 2022 at 19:33

   Where was Plei Me in relation to The Ia Drang Valley ? I was with A-1-8, 1st brigade of the 4th division from late ‘66 until late ‘67, and the first time we went through there, we saw the Special Forces camp that was hit earlier, and it was frightening to just see. There were no NVA there during that visit, but the next time we weren’t so lucky. Another great account can be found in a documentary titled “Honor in the Valley of Tears” which can be found through “ Google. Another is a paperback titled “Nine Days in May”

   Reply

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.

Copyright © 2003-2021. TogetherWeServed.com Inc. All Rights Reserved | Not a U.S. Government Website.

View military histories of over 2 million
veterans on our National Roll of Honor!

 Vietnam Vanguard

 https://en.wikipedia.org/wiki/M1918_Browning_automatic_rifle

https://en.wikipedia.org/wiki/M1919_Browning_machine_gun

XÁO TRỘN CHÍNH TRỊ Ở SG CUỐI NĂM 1964, ĐÃ DẪN ĐẾN THẢM BẠI TO LỚN Ở BÌNH GỈA

BẢN ĐỒ DO TÔI VẼ

BẢN ĐỒ TRÊN VÀ DƯỚI CỦA CHUYÊN VIÊN ÚC 

TỈNH PHƯỚC TUY 1966: CÁC VỊ TRÍ CHÁNH CỦA VC VÀ RANH GIỚI QUẬN, VẼ BỞI CHUYÊN VIÊN ÚC

Ý NGHĨA CÁC KÝ HIỆU TRÊN BẢN ĐỒ QS

- Những xáo trộn chính trị tại SG đã sao lãng (divert) sự chú ý của tướng Khánh và Viên. Họ đã coi thường các cảnh báo của MACV về cuộc tấn công sắp diễn ra (unfold) và chỉ dùng quân một cách nhỏ giọt (piecemeal) cho một chỗ nước xoáy (maelstrom) lớn - ý nói 1 chiến trường lớn đã được chuẩn bị kỹ lưỡng bởi VC, sẽ cuốn hút mọi thứ.

Lời nói đầu: Với đam mê ko ngừng về khảo cổ, tôi thường xuyên tìm hiểu về những trận đánh xưa cũ.

Hôm nay tôi có bài về trận Bình Giả cuối năm 1964, nghĩa là cách đây 61 năm.

Trước giờ đã có nhiều bài về trận Bình Giả, trong đó có bài của cố vấn của TĐ 33 BĐQ (đại úy James Behnke), mà tôi đã dịch. Hiểu biết của họ cũng chỉ đầy đủ về đv của họ - như của Behnke về TĐ 33 BĐQ, nhưng họ đã ko biết đối phương đã chuẩn bị rất công phu cho chiến dịch này, hay những yếu tố như tranh chấp quyền lực giữa các tướng lãnh ở SG đã tác động như thế nào với trận Bình Giả, v.v... 

Bài này sẽ giúp các bạn có cái nhìn toàn diện hơn về chiến dịch Bình Giả như CS đã mở nhiều trận đánh hay pháo kích để nghi binh vào Thiện Giáo tỉnh Bình Thuận; Bà Rịa, Đức Thạnh, Đất Đỏ, Xuyên Mộc của Phước Tuy, v.v...

Sau đây là phần chuyển ngữ.

====

... 

"Những chuẩn bị của đối phương tức VC cho cuộc tấn công sắp tới rất phức tạp. Trước nhứt, mọi hành động của họ về quân sự (QS) và chính trị (CT) đều nhằm chuẩn bị vùng này cho 1 chiến dịch (CD) năng động hơn, nhưng phải trong 1 cách thức giống như được tiến hành ở các khu vực khác để khỏi thu hút nghi ngờ -- của tình báo VNCH. (Theo hồi ký của các biệt kích, thời điểm đó đã có những toán nhỏ của Nha Kỹ Thuật BTTM thả xuống vùng VC để thu lượm tin tức -- ND). Về phương diện này (regard), các hành động năng nổ của VC ở các nơi khác trong QĐ 3 trong mùa thu đã giúp che dấu ý định thật sự của Trung ương Cục miền Nam hay COSVN. Kế đó, VC phải chuẩn bị về tiếp vận. Ở khu vực mà MTGPMN kiểm soát, họ giới hạn mức tiêu thụ gạo của dân để thiết lập dự trữ cho bộ đội. Ở khu vực mà MTGPMN có ảnh hưởng nhưng ko thực sự kiểm soát, họ thu thuế (extort) từ nông dân và chủ đồn điền. Cán bộ của MTGPMN cũng mua gạo từ SG và len lút chở khỏi TP này bằng xe tải. Bằng cách này MTGPMN đã có 500 tấn gạo để hỗ trợ cho cuộc tấn công. Việc mua sắm ở địa phương và hàng tiếp tế nhập cảng từ nước ngoài đã giúp họ lập 1 bịnh viện 300-giường cho chiến dịch. Cuối cùng, Bắc VN đã gửi 500 tấn súng đạn bằng đường biển tới quận Thạnh Phú của Kiến Hòa (quận này nằm sát biển - ND). Từ đây VC đã di chuyển súng đạn bằng thuyền tam bản xuyên qua đầm lầy của Đặc khu Rừng Sát và ngược sông Thị Vải để tới khu vực của chiến dịch. Võ khí này gồm súng trường và tiểu liên Mỹ, 12 khẩu sơn pháo 70 và 75 ly (lấy được từ chiến tranh 1945-54 ở miền bắc - ND), và 1 số võ khí mới nhứt từ Khối CS. 

Cuối cùng, VC cần con người. Nguồn lực địa phương có thể cung cấp các du kích xã ấp, các trung đội và đ.đ. của quận, và ba TĐ quân địa phương, nhưng vẫn chưa đủ. Vì vậy, Mặt trận B-2 giao phó nhiệm vụ này cho trung đoàn 761 và 762, sau này được gọi là trung đoàn 271 và 272. Đi với họ là toàn bộ Đoàn Pháo binh 80 gồm quân số 4 TĐ và trang bị cối 81 ly, súng không giựt (SKZ) 75 ly, và đại liên (có lẽ là 12.7 ly - ND). Một khi bộ đội tới khu vực hành quân (HQ), họ nhận trang bị mới chở đến. Họ được chỉ dẫn cách dùng những súng mới. Mặt trận B-2 cam kết 10 ngàn bộ đội cho chiến dịch (CD). Khu vực HQ rộng 500 km vuông. Mục tiêu đầu tiên là tỉnh Phước Tuy, mục tiêu thứ cấp là các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, và Bình Tuy. Kế hoạch của mặt trận B-2 là thu hút quân nam VN vào 1 trận đánh quyết định qua cách thức công đồn đả viện với giờ giấc hợp đồng chặc chẻ, trước khi phân tán (fan out) để phá hoại chương trình bình định khắp khu vực, mà CS gọi là đông Nam Bộ, một khu vực trùng hợp với phần cực đông (easternmost) của Quân Khu 7 CS, cũng còn gọi là QK 1.

Ban đầu các lãnh đạo của CD đã chọn chi khu hay quận lỵ Xuyên Mộc, Phước Tuy làm mục tiêu chánh, nhưng do ở đây phòng thủ quá mạnh nên họ đổi ý và chọn làng Bình Giả -- 1 cộng đồng 6000 giáo dân di cư 1954, khoảng 65 km đông nam SG. Trung ương Cục, tuyên bố CD này sẽ là "1 CD cơ động đầu tiên và tương đối lớn". (Đúng như vậy vì trước đó ko có tấn công nào có sự tham dự của 2 trung đoàn và 1 đoàn pháo binh, chưa kể du kích xã và địa phương, như trận này -- ND). 

CD đã bắt đầu vào tháng 10, với vài cuộc HQ nhằm nghi binh. Tại làng Phước Thầy trên QL-15, 1 cuộc phục kích đã hủy diệt 1 đoàn xe 12 chiếc di chuyển giữa Biên Hòa và Vũng Tàu, và vào ngày 1/12 VC tấn công quận lỵ Thiện Giáo của Bình Thuận. Ba ngày sau đó, vào đêm 4-5 tháng 12, một đ.đ. quân địa phương của MTGPMN đã tấn công Bình Giả trong khi các thành phần của trung đoàn 271 đã tấn công thăm dò quận lỵ Đức Thạnh cách đó vài km. Vào rạng đông của ngày 5/12, VC chỉ có thể chiếm 1 phần của Bình Giả vì bị chống trả dữ dội. Quân CP đã gửi viện quân. Một đ.đ. BĐQ đã di chuyển bộ đến làng mà ko bị chận đánh. 

Người Mỹ suy đoán rằng VC đã không phục kích đv này với hy vọng sẽ thu hút những đv lớn hơn vào bẫy (snare bigger prey). Thay vì đưa thêm quân bằng đường bộ, trực thăng Mỹ đã chở phần còn lại của TĐ 38 BĐQ, để tránh phục kích của trung đoàn 272. Sau khi bắt tay với đ.đ. đầu, quân nam VN (TĐ 38 BĐQ) đã tái chiếm Bình Giả, với 7 chết, 14 bị thương, và 5 mất tích; đối phương để lại 23 xác. 

Vào đêm 7-8/12, hai đ.đ. VC tấn công Bình Giả lần nữa, trong khi hai TĐ tấn công quận lỵ Đất Đỏ, cũng của tỉnh Phước Tuy và pháo kích quận lỵ Xuyên Mộc và Đức Thạnh và trại DSCD tại Vạn Kiếp ở Bà Rịa. (Quận lỵ Đức Thạnh nằm ở ngã ba của con đường làng dẫn vào Bình Giả và liên tỉnh lộ 2 chạy từ Xuân Lộc tới Bà Rịa, mà vào tháng 4/75, tàn quân của sđ 18 bộ binh, Nhảy Dù và TĐ 82 BĐQ rút từ Xuân Lộc về Bà Rịa -- ND). 

Làng Bình Giả vẫn cố thủ; và tại Đất Đỏ, 54 lính ĐPQ và 1 xe bọc sắt đã đẩy lui 4 đợt xung phong với trợ giúp của chiến đấu cơ. (Có lẽ là xe bọc sắt Commando car V-100, chạy bánh, trang bị đại liên 12.7 ly và 7.62, trang bị cho ĐPQ tỉnh, trong  hình đang bảo vệ sân bay Tuy Hòa -- ND). 

QĐ 3 đã đáp ứng đe dọa ngày càng lớn này bằng cách vào ngày 9/12 đã gửi một chi đoàn M-113 để giải tỏa tỉnh lộ 2 giữa Đức Thạnh và Bình Giả. Trung đoàn 272 VC đã chờ 4 ngày cho trận đánh. Họ đã tấn công đoàn xe khi chạy ngang 1 đồn điền cao su , khoảng 12 km bắc của Bà Rịa, tỉnh lỵ của Phước Tuy. Trận đánh bắt đầu khi 1 quả mìn nổ bên dưới chiếc M-113 dẫn đầu, giết chết chi đoàn trưởng. Đối phương chỉ phục kích 1 bên của đường. Quân bạn phản ứng bằng cách cho xe rời đường lộ và tiến về đối phương bằng cách chạy giữa 2 hàng cao su. Trong lúc M-113 tiến lên, địch đã tấn công vào phần cuối của đoàn xe. Lính VC đã ào tới để ném chất nổ và lựu đạn vào cửa của pháo tháp hay chỗ tài xế ngồi. Trận đánh rất ác liệt. Chín gunship Mỹ đã xuất hiện sau đó 15 phút, vừa bắn vừa đánh dấu mục tiêu cho 14 phi xuất của oanh tạc cơ. 

Sau khoảng 1 giờ, 8 trên 14 xe M-113 đã thoát khỏi phục kích và lúc 2100, họ bắt tay với 1 đ.đ. BĐQ được đổ xuống bằng trực thăng và cùng tiến tới để tải thương, nhưng địch đã chận họ.

Trong hai ngày kế, quân bạn đã lục soát (probe) khu vực phục kích và 1 khu rừng ngập mặn hay rừng tràm (mangrove) gần đó -- vì nghĩ rằng địch có thể lẩn trốn, nhưng ko kết quả. Cuộc phục kích đã hủy diệt sáu M-113, ba khẩu bazooka-bắn đạn 3.5-inch, xem hình, một cối 81, và 1 đại liên 12.7 ly.

                

 Chúng còn tháo gở và lấy đi 2 đại liên 50 hay 12,7 ly và 5 đại liên 30 hay 7.62 ly của xe M-13, hai trung liên 30 Browning, và 24 súng nhỏ. (Gọi là đại liên 50 hay 30 vì đường kính của viên đạn chỉ bằng 50 hay 30 phần 100 của 1 inch (bằng 25,4 ly), do vậy chúng bằng 12,7 ly hay 7,62 ly. Kể từ 1968, hai loại súng này ko dùng cho các đv hành quân vì quá nặng, thay thế bằng M-60. Riêng CS thì xài đại liên 12.8 ly, lớn hơn 12,7 ly một chút, để bắn máy bay và bộ binh -- ND). Quân CP cũng chết 12, 31 bị thương, và 10 mất tích. VC chỉ để lại 1 xác và 1 súng, nhưng quân bạn ước lượng chúng mang đi 100 thương vong. Người Mỹ tin rằng kết quả sẽ tệ hại hơn nếu ko được yểm trợ kịp thời của không quân. Quan tâm về tình hình này, MACV đã khuyến cáo Bộ TTM vào ngày 11/12 nên dùng lực lượng tổng trừ bị như Nhảy Dù hay TQLC. Westmoreland đã đích thân yêu cầu tướng Nguyễn Khánh nên có những biện pháp chủ động (proactive). Khánh đồng ý, và ngày 16/12, ông ra lịnh cho QĐ 3 tìm và diệt các đv chánh quy VC hoạt động ở Phước Tuy. Cố vấn của QĐ, ĐT Jasper Wilson đã hối thúc tướng Cao văn Viên làm điều đó, nhưng Viên từ chối. Tại sao Viên chần chờ (demur) thì ko rõ, nhưng những ngày sau đó, 1 cuộc đảo chánh khác làm rung chuyển SG, khi QĐ giải tán Thượng Hội đồng Quốc gia (High National Council).

Sau 1 tuần bất động, địch đã xuất hiện vào ngày 17/12/64. Lính VC ăn mặc như BĐQ và nón đỏ, phục kích 1 đoàn xe gần Long Hải của Phước Tuy, giết chết 4, bị thương 3, và phá hủy 1 xe thiết giáp và 1 xe tải. Chúng làm hư 1 xe thiết giáp khác và xe tải và tịch thu 1 súng máy và 29 súng cá nhân. Có 21 quân bạn mất tích. 

Năm ngày sau đó, 1 tàu CSBV mang theo 44 tấn đạn dược và quân dụng, v.v..., đã cập bờ ở 1 cảng mới lập gần Lộc An tỉnh Phước Tuy. Trong khi đó du kích và các lực lượng địa phương đã hỗ trợ cán bộ chính trị làm suy yếu bộ máy chánh quyền ở các xã ấp suốt khu vực. Ngày 28/12, khi căng thẳng giữa tướng Khánh và ĐS Taylor gần như tràn ly (bubble over), MTGPMN đã phát động giai đoạn kế của CD, lúc 0445 của ngày đó, VC đã tấn công lần thứ 3 vào Bình Giả. Trong khi cối và SKZ bắn vào quận lỵ Đức Thạnh, cách Bình Giả vài km, một TĐ VC đã dễ dàng chiếm làng, bảo vệ bởi 1 trung đội NQ. Sau đó trong ngày, 124 chiếc trực thăng Mỹ đã đổ TĐ 30 và 33 BĐQ xuống tây và nam của làng. Yểm trợ bởi 30 phi xuất Skyraider A1-H, lực lượng này vừa đánh vừa tiến về làng trước khi rút lui vì hỏa lực mạnh. Quân bạn đã trở lại ngày 29/12. Vào buổi sáng, 1 đ.đ. của 30 BĐQ tiến từ phía tây nhưng vẫn ko vào được Bình Giả. Lúc 1300, 25 chiếc chở quân và 24 gunship cố gắng đổ hai cố vấn và 170 lính của 33 BĐQ xuống 100 m bắc Bình Giả. Dù bị hỏa lực phòng không dữ dội, họ vẫn đổ quân xuống 2 vị trí ở đông nam làng. Cố vấn của 33 BĐQ, đại úy James Behnke, đi theo 1 đ.đ. Trong họ tiến vào làng, VC ăn mặc như BĐQ đã phục kích khiến Behnke và ba lính BĐQ tách rời khỏi đv. Sau khi gọi trực thăng cấp cứu, Behnke thảy 1 lựu đạn khói màu trắng để hướng dẫn trực thăng tới. Do trục trặc, lựu đạn chỉ tỏa ra 1 ít khói. Ông bèn nói với phi công sẽ ném 1 lựu đạn khói màu xanh, nhưng khi làm như vậy, 2 lựu đạn khói xanh nổ gần đó. Hình như địch đã theo dỏi cuộc điện đàm này, và kích hoạt lựu đạn khói để đánh lừa phi công. May mắn thay, phi công đã đáp xuống gần nơi của lựu đạn khói màu trắng đầu tiên và cứu Behnke và lính BĐQ bị thương. Trong khi chiếc này bay đi, hỏa lực VC bắn rơi 1 gunship hộ tống. Chiếc trực thăng chở Behnke đã nhanh chóng đáp xuống để cứu phi hành đoàn của gunship, và bay về sân bay Vũng Tàu. Ở đây, Behnke biết rằng VC đã bao vây và tiêu diệt đ.đ. BĐQ thứ hai đổ xuống bên ngoài làng. Trung sĩ nhứt (staff sergeant) Harold Bennet và 1 lính Mỹ đã 2 lần từ chối di tản bởi trực thăng, để tập hợp những BĐQ sống sót, và hướng dẫn gunship cho tới khi VC bắt sống họ. 

Lúc 1430, phần còn lại của 33 BĐQ đổ xuống xa hơn về hướng tây. Với yểm trợ của gunship, họ cố gắng mở đường vào làng. TĐ 30 BDQ đã bắt tay họ, và đêm đó, VC cuối cùng đã rút khỏi Bình Giả. Tuy nhiên, cái giá khá cao, với khoảng gần phân nửa của TĐ 33 BĐQ bị chết, bị thương, hay mất tích. 

Ngày 30.12, trực thăng đổ TĐ 4 TQLC xuống Bình Giả. Cuộc đổ quân kéo dài vài giờ vì MACV chỉ đủ trực thăng để bốc mỗi lần 1 đ.đ. Cùng với BĐQ, TQLC đã tiến vào làng rất kỹ. ĐT Wilson, cố vấn trưởng của QĐ 3, tay cầm khẩu súng lục 9 ly, đi đầu đoàn quân TQLC. Chiều hôm đó, 1 gunship bị bắn rơi ở 2 km đông nam làng. Máy bay bị thiêu rụi, khiến người Mỹ nghĩ rằng, ko ai sống sót. Biến cố này là chất xúc tác (catalyst) cho thảm kịch của ngày kế.

Lúc 0700 của 31/12, chỉ huy của 4 TQLC, thiếu tá Nguyễn văn Nho, gửi 1 đ.đ. để lấy xác phi công Mỹ. Cố vấn TĐ, thiếu tá TQLC Frank Eller, đi theo đ.đ. này. Sau khi tới nơi máy bay rơi ở đồn điền cao su Quảng Giao, đ.đ. bị tấn công. TQLC chống trả dữ dội, theo lời kể của 1 tác giả CS. Với trợ giúp của gunship, họ đẩy lui nhiều đợt xung phong - có kèn thúc quân. 

Tuy nhiên, cuối cùng, TQLC buộc phải rút lui. Đ.đ. rút về Bình Giả nơi Eller bị thương, báo cáo tình hình với thiếu tá Nhỏ trước khi lên trực thăng tản thương về SG để mổ xẻ vết thương. (Ông này nếu ko bị thương, có lẽ sẽ chết vì phải đi theo thiếu tá Nhỏ để lấy xác phi công -- ND). Sau đó trong ngày, Nhỏ, 1 sq đầy năng lực và kinh nghiệm, dẫn 3 đ.đ. trở lại nơi máy bay rơi. Bốn Skyraider Mỹ dẫn đầu đoàn quân, bằng cách ném napalm và bom thường, trước khi TĐ tới địa điểm lúc 1515.  Do áp lực địch càng lúc gia tăng, TĐ lập hai chu vi phòng thủ, 1 ở nơi máy bay rơi và 1 ở ngã tư gần đó, nơi 2 đường làng giao nhau. Lúc 1630, ba TĐ VC tấn công họ bằng cối và SKZ. Ăn mặt quân phục chính quy, nón cố, giầy trận, địch đã tấn công dữ dội. Lại lần nữa, TQLC đã cuống cuồng chiến đấu với khả năng thành công ít ỏi (fight feverishly against steep odds). Cuối cùng, VC đã tràn ngập đ.đ. ở nơi máy bay rơi. Hỏa lực của gunship hình như ít ảnh hưởng với kẻ thù, do cây rừng rậm rạp che phủ. (Đồn điền cao su này bỏ hoang từ lâu vì mất an ninh -- ND). 8 chiếc Skyraider Mỹ bay tới, nhưng do trục trặc về truyền tin với quân bạn nên họ ko thể ném bom. Trong khi đó TQLC ở ngã tư đường làng, với nhiều khó khăn (great odds), đã cận chiến anh dũng trước khi rút lui về Bình Giả. 

Họ để lại 122 xác, bao gồm TT Nhỏ và 28 trên 34 sĩ quan của TĐ (nghĩa là chỉ còn 8 sq sống sót). 71 TQLC bị thương và 1 số bị địch bắt. Trong số đó có đại úy Donal Cook, được gửi theo TĐ 4 để làm quan sát viên (observer). Trận đánh chấm dứt nhưng âm vang (reverberation) vẫn còn.

Ngày 1/1/1965 trung đoàn 272 VC tấn công đoàn xe 10 chiếc và ngày 3/1, đoàn xe 16 chiếc. Vào ngày 2/1, trung đoàn này tấn công 1 TĐ ĐPQ thiếu quân số và 1 chi đoàn xe tăng M-24, canh giữ đường từ Bình Giả đến Bà Rịa. Họ dùng B-40 và SKZ để tấn công xe tăng. Một chi đoàn M-24 kéo đến tiếp viện, nhưng 2 xe tăng bốc cháy trên đường đi với 2 bên là rừng cao su, đã khiến họ ko thể di chuyển trong bóng đêm. Trận đánh ác liệt suốt đêm. Khi rạng đông người ta thấy 20 quân bạn vừa chết và bị thương, 4 xe tăng M-24 và 1 M-113 bị hư hay phá hủy. Sau những trận đánh này, BCH của mặt trận B-2 ra lịnh 2 trung đoàn này rút lui. Quân VNCH cố gắng đánh chận, nhưng chỉ phát hiện 1 hệ thống đường hầm lớn. 

MACV cho biết từ 28/12/1964 đến 6/1/1965, quân bạn có 201 chết, 192 bị thương, 68 mất tích. Mỹ có 5 chết, 8 bị thương, 3 mất tích hay bị bắt. Có hai M-113 bị phá hủy, 4 trực thăng rơi, 4 tăng M24 hư hại, và mất 9 súng cộng đồng và 231 súng cá nhân.

Ngoài tổn thất trên đây, còn có tổn thất trước ngày 28/12, gồm 1 đv thiết giáp vào ngày 9/12 và nhiều chạm súng nhỏ giữa VC và ĐPQ/NQ quanh các làng ấp.

NHẬN ĐỊNH VỀ CHIẾN DỊCH BÌNH GIẢ: 

1/ Những xáo trộn chính trị tại SG đã sao lãng (divert) chú ý của tướng Khánh và Viên. Họ đã coi thường các cảnh báo của MACV về cuộc tấn công sắp diễn ra (unfold) và chỉ dùng quân một cách nhỏ giọt (piecemeal) cho một chỗ nước xoáy (maelstrom) -- ý nói 1 chiến trường lớn đã được chuẩn bị kỹ lưỡng bởi VC, sẽ cuốn hút mọi thứ. 

2/ Địch đã chọn lựa kỹ lưỡng chiến trường: vùng này ít đường xá và đường đi phải ngang rừng cao su. Quân bạn đã dùng trực thăng để giảm thiểu bất lợi này, nhưng rất ít chỗ trống làm bãi đáp. Và địch sẽ chờ họ ở các bãi đáp ít ỏi này. Trực thăng ko đủ để bốc cả TĐ, như mỗi lần chỉ bốc 1 đ.đ. TQLC.

3/ Bình Giả ngoài tầm pháo binh, và MACV chỉ trích quân nam VN ko chuyển pháo tới gần trận địa.

4/ Rừng rậm bao la và địch núp trong công sự chuẩn bị kỹ lưỡng đã hạn chế hỏa lực của gunship. Để giảm tác dụng của phi pháo, VC đã áp dụng chiến thuật "bám vào thắt lưng địch để đánh" (sáng kiến của tướng VC Nguyễn chí Thanh)./.

Chuyển ngữ từ: Advice and Support: The Middle Years.

SJ ngày 20/6/25.

Tài Trần

Nghe them ve Tran Binh Gia: https://youtu.be/FnDvHjiV5Aw?si=A1Vcico-_oW4a2-e