Ngày 5/12/1973: quận lỵ đầu tiên bị mất kể từ ngày ngưng bắn và kho xăng Nhà Bè bị phá hoại.

Lời nói đầu: Sau khi ký kết hiệp định Paris ngày 27/1/1973, do quân viện bắt đầu cắt giảm và ko còn quân đồng minh như Mỹ, Úc, Hàn Quốc, v.v... nên tương quan lực lượng đã có lợi rất nhiều cho quân CSBV. Vì đạn dược, xăng nhớt và phụ tùng bị cắt giảm mạnh mẻ nên quân lực VNCH đã giảm bớt các cuộc hành quân, đại bác ko còn bắn thoải mái như trước, v.v... Do ko còn máy bay B-52 đánh phá đường mòn HCM nên quân CSBV đã tha hồ di chuyển ngày đêm, đưa cả những chiến cụ nặng nề như xe tăng T-54, đại bác 130 ly, và súng phòng không 37 ly, v.v... vào quân khu 1,2, và 3. Một trận tấn công vào đầu tháng 12/1973, nghĩa là chưa tới 11 tháng sau ngày ngưng bắn, vào quận lỵ Kiến Đức của tỉnh Quảng Đức, với sự tham dự của khoảng 20 xe tăng T-54, là một bằng chứng hùng hồn về tác hại của hiệp định Paris đối với quân và dân miền Nam. Đây là quận lỵ đầu tiên bị tấn công sau khi ký kết hiệp định Paris 1973.

Sau đây là chuyển ngữ từ bài viết của James Markham, đặc phái viên của báo New York Times, viết tắt là NYT, và đăng ngày 5/12/1973.

North Vietnamese Seize Highlands District Capital - The New York Times (nytimes.com)

"SÀI GÒN, Nam Việt Nam, thứ tư, ngày 5/12/1973--Khi các xe tăng và lính CSBV đã tấn công và chiếm một quận lỵ trong tỉnh Quảng Đức xa xôi và đầy núi non, họ đã lần nữa tái tục cuộc tấn công kéo dài cả tháng nay nhằm kiểm soát một hệ thống đường xá quan trọng ở Cao nguyên Trung phần, phát ngôn viên của QLVNCH thông báo sáng nay.

Cuộc tấn công vào quận lỵ Kiến Đức, 120 dặm hay 193 km bắc-đông bắc của thủ đô Sài Gòn, là một cuộc tấn công trực diện đầu tiên của CS vào một quận lỵ kể từ HĐ Paris 1973 có hiệu lực vào tháng Giêng.

Sau khi chiếm Kiến Đức, quân CSBV đã sẵn sàng để di chuyển từ thành phố nhỏ bé chuyên về khai thác gỗ (logging) này, mà dân số khoảng 5.000 người để tiến tới Gia Nghĩa, tỉnh lỵ bị cô lập của tỉnh Quảng Đức, ở cách đó 13 dặm hay 20,9 km về phía đông và nằm trên một con đường đất ngoằn nghoèo.

Phát ngôn viên nói rằng Kiến Đức đã mất lúc 6:30 sáng hôm qua khi quân csbv, hỗ trợ bởi khoảng 20 xe tăng, đã tấn công quận lỵ lần thứ tư trong cùng ngày. Có nhiều báo cáo cho biết cận chiến ác liệt (bitter) đã xảy ra trên đường phố trước khi BCH trung đoàn và quân trú phòng rút lui về Gia Nghĩa.

Trung tá Lê Trung Hiền, người phát ngôn của QLVNCH, nói rằng trước đó Bắc quân đã bắn 300 đạn đại bác 105-ly vào Kiến Đức, hủy diệt đạn dược và vài đại bác. Các phản lực chiến đấu cơ, đã bay 58 phi xuất khắp tỉnh, bắn cháy hai xe tăng T-54 ở ngoại ô của Kiến Đức, trước đó đã bị tấn công từ hướng tây và nam.

Ông nói thêm sđ 9 CSBV, từng tràn ngập hai tiền đồn trên QL-14 trong trận đánh ngày 4/11, đã tấn công khắp tỉnh. Tin cho biết năm xe tăng của địch đã bị bắn cháy ở các nơi khác trong tỉnh.

Ông cho biết tại tỉnh Quảng Đức, Bắc quân có 75 người chết; nhưng ko nói rõ tổng số thiệt hại của quân chính phủ tại Quảng Đức dù có 4 người chết và 18 bị thương trong một cuộc đụng độ.

Ông nói bộ binh csbv, hỗ trợ bởi xe tăng, đã tấn công vài vị trí của quân chính phủ (CP) ở nam Bu Prang và Bu Bong và phía tây của ngã ba Dak Son.

(Nói thêm: Bu Prang là một trại LLĐB nằm ở phía tây của QL-14; và Bu Bong là một đồn ĐPQ với quân số một đại đội ở phía đông nam của Bu Prang và cách xa QL-14 vài km. Hai nơi này bị tấn công ngày 4/11.

Dak Song là một ngã ba trên QL14, có hai ngã: một ngã theo QL14 chạy về tây nam tới Tuy Đức, ngã thứ hai chạy về đông nam, còn gọi là liên tỉnh lộ 8B (LTL-8B), chạy qua Đạo Trung, Nghi Xuân-những làng Công giáo mà TT Diệm đã đưa dân di cư 1954 lên đây để khẩn hoang lập ấp. LTL này chạy tới tỉnh lỵ Gia Nghĩa và tiếp tục tới Di Linh, dù đoạn này chỉ xử dụng một phần do mất an ninh sau khi TT Diệm bị lật đổ. (Tháng 3 năm 75, đoàn quân dân di tản từ Quảng Đức đã dựa một phần đoạn đường này để từ Gia Nghĩa đi Di Linh). Từ Di Linh, LTL-8B chạy tới Phan Thiết. Theo bản đồ của Hội Địa Lý Quốc Gia Mỹ in tháng 2 năm 1967 thì đoạn đường này tốt, ko bị gián đoạn. Tuy nhiên vào đầu thập niên 1990, lúc làm thông dịch cho người Pháp, chúng tôi đã dùng đường này để thăm một làng Chàm ở bắc Phan Thiết, đường rất xấu, tài xế phải thường xuyên nhảy ra khỏi xe để thảy những khúc gỗ lót đường cho xe chạy. -- Người dịch).

Phát ngôn viên Lê Trung Hiền cho biết trận chiến đã tiếp tục lan rộng khắp tỉnh và không quân VNCH đã thực hiện nhiều phi vụ nhằm yểm trợ những đơn vị bộ binh bị bao vây (beleaguered). Theo tin tình báo, cuộc tiến công của CS tại tỉnh thưa thớt dân cư này bắt nguồn từ một kế hoạch nhằm nối liền một con đường mới xây dựng (xuất phát từ phía bắc của Nam Việt Nam, chạy ngoằn nghoèo dọc theo biên giới Lào và Cam-bốt) với QL-14 ở Quảng Đức.

"Đường xá đồng nghĩa với lãnh thổ," một nhà quan sát quân sự thạo tin, đã nói rằng việc kiểm soát QL-14 ở Quảng Đức sẽ cho phép CS mở rộng vùng kiểm soát của họ về phía nam xuyên qua những lãnh thổ bao gồm các thành phố bị cô lập như Phước Bình và An Lộc. Nói thêm: Dù tỉnh lỵ An Lộc của tỉnh Bình Long ko bị mất trong năm 1972 nhưng phần phía bắc của tỉnh lỵ đã nằm trong tay CS như quận lỵ Lộc Ninh. Riêng tỉnh lỵ Phước Bình của tỉnh Phước Long, dù do VNCH kiểm soát tới tháng giêng 1975, nhưng việc di chuyển và tiếp tế bằng đường bộ rất khó khăn vì dễ bị phục kích. Tới cuối năm 1974, sau khi quận lỵ Đồng Xoài bị mất, tỉnh lỵ bị đe dọa và mất luôn.-- Người dịch.

Phát ngôn viên cho biết ba tiểu đoàn BĐQ, ba TĐ ĐPQ và một trung đoàn của sđ 23 bộ binh VNCH--khoảng 5.000 người--đã cố gắng bẻ gẫy kế hoạch kiểm soát QL14 của đối phương.

Trận chiến ác liệt tại Quảng Đức chỉ xảy ra một ngày sau khi CS tấn công kho xăng dầu ở Nhà Bè, kế phía nam Sài Gòn. Đây là cuộc tấn công gây nhiều tiếng vang kể từ HĐ Paris 1973 khi đã phá hủy khoảng 18 triệu ga-lông (1 ga-lông = 3.78 lít) các sản phẩm từ dầu hỏa. Cuộc tấn công bằng rốc-két này, theo một số nguồn tin, được thực hiện bởi đặc công, đã gây tác hại lớn lao cho nền kinh tế VNCH vì chiếm 45/100 khối lượng dầu hỏa dành cho dân sự của cả nước.

Chánh phủ đã lập tức ban bố một loạt biện pháp nhằm duy trì năng lượng.

Phái đoàn VC đặt tại sân bay TSN, lúc đầu đã chối bỏ (disclaim) trách nhiệm trong vụ tấn công kho xăng Nhà Bè, hôm nay đã ra thông báo rằng "dựa vào thông tin mới nhận", lực lượng của họ đã làm nổ kho xăng này.

Mỹ giúp VNCH bù đắp tổn thất.
Washington, ngày 4/12/1973 (UPI) -- Dù nước Mỹ đang khan hiếm nhiên liệu, Ngũ Giác Đài hôm nay đã nói sẽ thay thế số dầu hỏa đã bị phá hủy trong cuộc tấn công bằng rốc-két hôm qua. 18 triệu ga-lông bị phá hủy này--dù bằng 45/100 dự trữ dầu hỏa dành cho dân sự của VNCH--nhưng chỉ bằng 35 phút so với mức tiêu thụ mỗi ngày trong năm 1973 ở Mỹ."

Nói thêm: một thùng (barrel) = 42 ga-lông (gallon). Theo thông tin ở: https://www.energy.gov/.../fact-894-october-12-2015-us...

mức sản xuất các sản phẩm dầu hỏa mỗi ngày ở Mỹ năm 1973 là 17.03 triệu thùng hay 715.26 triệu ga-lông.

Do đó số dầu bị phá hủy ở VN lúc đó chỉ bằng: 18/715.26 = gần khoảng 1/40 số dầu hỏa tiêu thụ một ngày tại Mỹ năm 1973. Vì một ngày có 24 x 60 = 1.440 phút thì con số này chia cho 40 sẽ là: 36 phút. -- Người dịch.

===========================================

Thời gian để dịch bài này khoảng 2g 40 phút, dựa theo Stopwatch của iPhone XR.

SJ ngày 23/5/2023.

 

 

https://911gfx.nexus.net/vietnam/maps/nd48-16/nd48_16g.html

Quân đội VNCH tăng viện cho tỉnh lỵ Gia Nghĩa của tỉnh Quảng Đức. 

Lời nói đầu: Với vị trí chiến lược ở kế bên biên giới Cam-bốt và cách đó khoảng 60 km về phía đông là Ban Mê Thuột-thủ phủ giàu có và quan trọng nhứt của Cao nguyên Trung phần, từ năm 1968-69 đến 1973, tỉnh Quảng Đức đã thường xuyên bị CS quấy rối hay tấn công để nhằm thay đổi cán cân lực lượng. Vì nếu người CS làm chủ tỉnh này, đường Trường Sơn Đông, thay vì đi trên đất Cam-bốt, sẽ chạy trên QL-14, để đi tới tỉnh Phước Long của Vùng 3 Chiến Thuật. Hơn nữa, nếu tỉnh Quảng Đức, trong đó có quận Đức Lập, lọt vào tay CS, tỉnh lỵ Ban Mê Thuột của tỉnh Darlac sẽ bị đe dọa. Và điều này đã xảy ra vào ngày 10/3/75, sau khi quận lỵ Đức Lập đã mất vào ngày trước đó.

Nhằm giúp các bạn trẻ tìm hiểu sự quan trọng của tỉnh này trong chiến tranh VN, tôi xin chuyển ngữ bài báo đăng ngày 6/12/1973 bởi đặc phái viên James M. Markham trên tờ New York Times. 

"Một gia đình người Thượng và tài sản quí giá của họ, một con voi, di chuyển trên con đường núi ngoằn ngoèo ở phía nam của cao nguyên Trung phần, ngày 8/12/1973, để trốn tránh chiến sự tại quận Kiến Đức của họ (nay thuộc huyện Dak R'lấp, tỉnh Dak Nông). Hàng ngàn người đã rời bỏ khu vực này khi các đv quân CSBV tiến công với xe tăng. Kiến Đức đã rơi vào tay CS, nhưng sau đó được tái chiếm". (Ảnh của phóng viên người Việt Nick Ut của hãng AP).

BẢN ĐỒ CHIẾN DỊCH QUẢNG ĐỨC NĂM 1973

"SÀI GÒN, Nam Việt Nam, thứ năm 6/12/1972--Quân tăng viện VNCH ngày hôm qua đã được chỡ tới Gia Nghĩa-tỉnh lỵ bị bao vây của tỉnh Quảng Đức, nơi đã xảy ra một số trận đánh ác liệt nhứt kể từ ngày ngưng bắn 27/1/1973. Xin xem bản đồ đính kèm, của sách Từ Ngưng Bắn Đến Đầu Hàng của đại tá LeGro -- người dịch.

Trung tá Lê Trung Hiền, phát ngôn viên quân sự của QLVNCH, đã tuyên bố rằng quân CSBV, sau khi tràn ngập quận lỵ Kiến Đức của tỉnh Quảng Đức vào tối thứ ba, đã chọn Gia Nghĩa, tỉnh lỵ của Quảng Đức, là "mục tiêu kế". 

Kiến Đức cách Gia Nghĩa 13 dặm hay 20,9 km đường đất, chạy ngoằn nghoèo xuyên qua các đồn điền nằm dọc biên giới VN-Cam bốt thuộc phía nam Cao nguyên Trung phần. 

Tin cho biết, quân csbv, hỗ trợ bởi xe tăng và thiết vận xa, sau khi chiếm Kiến Đức, nay họ đã ở vị trí tốt (good position) để tấn công sân bay Nhơn Cơ, cách Kiến Đức 5 dặm hay 8km về phía đông -- sân bay này được dùng để tiếp tế cho tỉnh lỵ Gia Nghĩa. 

Phát ngôn viên quân sự nói rằng việc Bắc quân pháo kích Nhơn Cơ đã khiến sân bay ko thể xử dụng nhưng các máy bay của chánh phủ--phần lớn là các vận tải cơ có thể chỡ được 30 lính--vẫn có thể chỡ quân tăng viện tới một cánh đồng nhỏ ở tỉnh lỵ Gia Nghĩa.

Tin cho biết, nhiều đơn vị đồn trú trong tỉnh Quảng Đức, sau khi rút bỏ căn cứ vì bị tấn công dữ dội, đã tập hợp lại quanh sân bay nhỏ tại Nhơn Cơ, nhưng ko có tin về đụng độ ở đây. 

KHÔNG QUÂN VNCH CAN THIỆP

Phát ngôn viên này cho biết hôm qua các lực lượng csbv đã pháo kích nhẹ vào các đơn vị bộ binh, địa phương, nghĩa quân và thiết giáp chung quanh căn cứ Dak Song, khoảng 25 dặm hay 40,2 km bắc của Gia Nghĩa. Quân chánh phủ (CP) đã phản công,giết 5 Bắc quân trong khi bị chết 2 và 32 bị thương, tin cho biết.

Nói thêm: Dak Song là một vị trí trên QL-14, ở phía nam của Đức Lập, từ đây có hai ngã rẽ: 

- Ngã thứ nhứt chạy về tây nam tới Tuy Đức. (Trại LLĐB Bu Prang cũ ở phía tây của Tuy Đức). 

- Ngã thứ hai chạy về đông nam, cũng là liên tỉnh lộ (LTL) 8B, có từ đời Pháp, đi qua Đạo Trung và Nghi Xuân trước khi tới Gia Nghĩa. Đi tiếp về hướng Đông Nam sẽ tới Di Linh của tỉnh Lâm Đồng và chấm dứt ở Phan Thiết của tỉnh Bình Thuận. Sau TT Diệm bị lật đổ, các ấp chiến lược trên toàn quốc bị xóa bỏ, tình hình an ninh suy sụp, nên phần lớn đoạn từ Gia Nghĩa tới Di Linh gần như bỏ hoang, để cho CS kiểm soát. Tuy nhiên, tháng 3/75, đoàn quân-dân di tản của tỉnh Quảng Đức đã phần nào dựa vào LTL này để đi bộ từ Gia Nghĩa đến Di Linh, vì lúc đó quân CSBV đã rời bỏ các mật khu để tiến về các thành phố. 

Tưởng cũng nên nhắc lại, sau 1954, TT Diệm đã lập nhiều khu dinh điền trong tỉnh Quảng Đức và các tỉnh lân cận như Lâm Đồng, Darlac, Phước Long, để đưa dân di cư 1954, phần lớn là Công Giáo, đến khẩn hoang lập ấp dọc QL14 và liên tỉnh lộ 8B, với các địa điểm như Đức Lập, Sùng Đức, Đạo Trung, Nghi Xuân, Gia Nghĩa, hay Bích Khê, v.v... Bích Khê là một ấp chiến lược (ACL) có từ thời ông Diệm, phong cảnh rất đẹp, sau 1963 đã bỏ hoang, biến thành một mật khu của quân CSBV. Đại đội 1 TĐ 11 BĐQ của Vương Mộng Long đã từng hành quân vào ACL này khi TĐ ông dưới quyền Task Force South của tướng Trương Quang Ân.-- Người dịch.

Không quân Nam VN cho biết hôm qua, đã thực hiện 121 phi xuất khắp nước để "trừng phạt" việc vi phạm HĐ Paris 1973 của Bắc quân -- trong đó có 72 phi xuất ở Quảng Đức. 

VNCH đã ko thể tiếp tế Gia Nghĩa bằng đường bộ kể từ lúc quân csbv mở các cuộc tấn công bằng xe tăng tại Quảng Đức trong tháng qua như một cố gắng có vẻ muốn kiểm soát QL14 chạy ngang qua tỉnh. 

Các nhà phân tích quân sự và giới ngoại giao tại Sài Gòn đã theo dõi chặc chẻ hành động kế tiếp của CS trong cuộc tấn công ở vùng cao nguyên này. Theo một số quan sát viên, nếu CSBV tấn công tỉnh lỵ Gia Nghĩa, về phương diện tuyên truyền, là một vi phạm trắng trợn đối với HĐ ngưng bắn vốn đã bị vi phạm nhiều lần. 

Nhưng mặt khác, nếu họ ko chiếm được Gia Nghĩa cho thấy họ ko đạt mục tiêu--đó là mở rộng mạng lưới đường xá chạy dọc biên giới xuyên qua Quảng Đức và đi tới đầu não chỉ huy của họ, xa hơn về phía nam, tại Lộc Ninh. Nói thêm: sau 1972, CS đã gọi Lộc Ninh là thủ đô của chánh phủ cách mạng cộng hòa miền nam VN -- người dịch.

Trung tá Hiền cũng cho biết rằng cuộc chiến đang diễn tiến ở Quảng Đức có vẻ đã bớt ác liệt. Trong lúc ông từ chối tiết lộ quy mô của quân tăng viện, ông nói Cộng quân ko bắt đầu tiến về Gia Nghĩa. 

Chánh phủ vẫn còn giữ liên lạc với các thành phần của trung đoàn 53 thuộc sđ 23 bộ binh VNCH, mặc dù họ ko thể liên lạc với BCH của họ ở quận lỵ Kiến Đức.

222 QUÂN CSBV BỊ HẠ

Phát ngôn viên nói rằng 222 địch quân đã bị giết khi tấn công Kiến Đức. Bên VNCH có 29 chết, 18 bị thương và 64 mất tích. 

Trong trận đánh gần Bu Prang, một trại LLĐB bị mất một tháng trước đây, 50 lính csbv bị hạ. Bên VNCH có 5 chết và 40 mất tích.

Hơn nữa, có bốn xe tăng bị bắn cháy gần Bu Prang, nâng tổng số lên đến chín xe tăng kể từ chiến sự bùng nổ ở Quảng Đức. 

Trong một hoạt động khác ở Cao nguyên Trung phần, tin của chính phủ cho biết 8.000 đạn 105-ly, đã bị phát nổ hôm qua tại một kho đạn 4 dặm hay 6,4 k tây bắc tỉnh lỵ Pleiku. Năm người lính bị thương từ sự kiện có vẻ do đặc công xâm nhập này.

Phát ngôn cho biết quân csbv đã tấn công các đv bộ binh ở chín dặm hay 14,4 km tây của Huế và bắn 167 đạn cối vào các vị trí của CP. Có 23 lính csbv bị giết so với 1 chết và 6 bị thương bên VNCH. 

Phòng tuyến phía tây Huế đã bị pháo kích gần như thường xuyên trong 2 tuần.

MỸ CÁO BUỘC CSBV

Washington ngày 5/12 (tin của hãng Reuters) -- Mỹ hôm nay đã tố giác quân số của csbv tại Nam VN đã gia tăng 20/100 kể từ ngày ngưng bắn 27/1/73 và kết tội "những hành động xâm lăng công khai vừa nghiêm trọng và trắng trợn" của Bắc VN.

Phát ngôn viên của bộ ngoại giao Mỹ, George Vest, đã xác nhận, các tin tức nói rằng hôm qua các lực lượng CS đã tung ra một cuộc tấn công cấp sđ gần biên giới ở phía đông bắc của thủ đô Sài Gòn. 

Tuy nhiên, ông ko thể tiên đoán rằng đó có thể là một tấn công toàn diện ở Nam VN. 

Mỹ ước tính hiện nay quân CSBV và VC tại miền Nam là 175.000 đến 185.000 người, so với 145.00 đến 155.00 người vào tháng 1.

Bộ quốc phòng Mỹ trước đó cũng nói rằng họ ko nghĩ các hoạt động hiện nay của csbv sẽ dẫn đến một tấn công toàn diện khắp nước."

 

                   Sân bay Đức Phổ .

 

những vị tướng nặng tình với Tây Nguyên Bầu cử năm 1968: Củng cố, kiện toàn chính quyền từ tỉnh đến cơ sở

Nơi ghi dấu ấn lịch sử

Di tích “Chiến thắng cứ điểm 711-601 năm 1974” ở khu vực làng Siêu (nay là thôn 4, xã Ia Tôr, huyện Chư Prông) ghi dấu thắng lợi trận đánh ngày 15 và 16-4-1974 của Trung đoàn 48 (Sư đoàn 320). Đại tá Nguyễn Thế Tân-nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 320-cho biết: “Trận đánh cứ điểm 711-601 năm 1974 là trận đánh tiêu biểu cho tinh thần tiêu diệt gọn, làm chủ chiến trường của Trung đoàn 48. Trận đánh đã làm phá sản âm mưu chiếm lại Chư Nghé-Đức Cơ của Quân đoàn 2 ngụy. Đây là đòn trừng phạt thích đáng cho hành động cố tình phá hoại Hiệp định Paris của chúng”.

Trung tướng Khuất Duy Tiến (bìa phải)-nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 320, nguyên Tư lệnh Quân đoàn 3, Trưởng ban liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng thông tin về diễn biến trận tiến công cứ điểm 711-601 với các đại biểu tham gia hội thảo. Ảnh: Phan Lài

Tháng 11-1973, địch củng cố và xây dựng khu vực phòng ngự ở phía Tây Nam Pleiku bao gồm cứ điểm Lệ Ngọc (nay thuộc làng Pó, xã Ia Kly, huyện Chư Prông) án ngữ trục đường 20 (nay là tỉnh lộ 663). Trên trục đường 21 từ căn cứ ở Phú Mỹ đến đồn Plei Me, địch xây thêm cứ điểm 711-601 để tạo thành tuyến bảo vệ khu vực Tây Nam Pleiku và đường 14. Cứ điểm 711-601 có vị trí khá lợi hại, cắt huyện 5 (cũ) của tỉnh Gia Lai thành 2 vùng Nam-Bắc. Tại cứ điểm này, trên 4 hướng, địch có thể phát hiện, ngăn chặn mọi hoạt động của ta, đặc biệt là vào ban ngày. Hai bên sườn của cứ điểm có 2 con suối: suối Ia Muen chạy từ ngã ba Phú Mỹ, dọc phía Tây đường 21 (cách mặt đường 200-2.000 m, mặt suối rộng 3-5 m, sâu 0,4-0,8 m) và suối Ia Thyoa ở phía Đông đường 21, chạy từ Bắc xuống Nam (cách mặt đường khoảng 1.000-2.000 m). Đây là 2 vật cản tự nhiên vô cùng lợi hại cho cứ điểm của địch.

Nhận rõ vị trí chiến lược của cứ điểm, quân ta quyết tâm đánh chiếm để bảo vệ an toàn vùng căn cứ và mở rộng vùng giải phóng. Trung đoàn 48 được giao nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm này. Thời gian chuẩn bị cho trận đánh chỉ trong 3 ngày (từ 12 đến 14-4). Trung đoàn quyết định tổ chức thành 5 bộ phận tiến công đột phá, chặn viện từ xa, nghi binh dương công, hỏa lực và dự bị; tăng cường súng chống tăng B40, B41 cho các đơn vị, đề nghị pháo 85 mm bắn xe thiết giáp từ xa; các tổ diệt xe thiết giáp được tăng cường thêm mìn chống tăng, sẵn sàng đặt mìn chống tăng ở các vị trí mà xe thiết giáp chuyển vị trí hoặc rút chạy.

Từ 5 giờ 23 phút ngày 15 đến 14 giờ ngày 16-4-1974, Trung đoàn 48 và các đơn vị của ta đã chiến đấu liên tục, làm chủ hoàn toàn cứ điểm 711-601. Trong trận này, ta tiêu diệt tại chỗ 341 tên địch, bắt sống 76 tên, bắn cháy và phá hủy 17 xe M113, 12 xe GMC và xe kéo pháo, bắn rơi 6 máy bay địch, thu 1 pháo 155 mm, 1 cối 106,7 mm và nhiều phương tiện chiến tranh. Về lực lượng của ta có 19 đồng chí hy sinh, 118 đồng chí bị thương. Chiến thắng cứ điểm 711-601 của Trung đoàn 48 đã góp phần cổ vũ tinh thần quyết tâm giết giặc lập công, giữ vững vùng giải phóng phía Tây Nam Gia Lai, tạo niềm tin vào ngày thắng lợi.

Công trình tri ân

Trước khi tổ chức hội thảo, đại diện lãnh đạo UBND huyện Chư Prông và Ban liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng đã tham quan thực địa di tích tại thôn 4, xã Ia Tôr. Hiện tại, các lô cốt, hầm, hào giao thông… đã bị hư hỏng, vùi lấp theo thời gian. Toàn bộ đất khu vực này đang được các hộ dân trồng trọt, chăn nuôi. Năm 2021, Ban liên lạc cũng đã khảo sát thực địa và được người dân làm rẫy khu vực này cung cấp một số hiện vật tại di tích như: mảnh vỡ súng chống tăng M72 LAW; 1 viên đạn 12,7 mm còn nguyên đầu đạn; 1 đầu đạn súng ngắn; 1 đầu đạn AK 47 đã bị biến dạng...

Các cán bộ, cựu chiến binh Ban liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng và lãnh đạo UBND huyện Chư Prông trên đường thăm lại chiến trường xưa. Ảnh: Phan Lài

Là người chỉ huy một mũi tiến công cứ điểm 711-601 năm 1974 (mũi tiến công này đã thu được chiến lợi phẩm là khẩu pháo 155 mm của địch đang được trưng bày ở nhà truyền thống Sư đoàn 320), ông Nguyễn Duy Việt-cựu chiến binh Trung đoàn 48-cho biết: “Năm 2016 và 2018, Ban liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng đã tổ chức chuyến thăm lại chiến trường xưa cho các cựu chiến binh và khảo sát khu vực diễn ra trận đánh này. Lần này, các cựu chiến binh tuy tuổi cao sức yếu nhưng vẫn không ngại đường sá xa xôi để về tham gia hội thảo với mong muốn khu vực này có nhà bia di tích để ghi nhớ về trận tiến công và tưởng nhớ những đồng đội đã hy sinh”.  

Ở tuổi 91, Trung tướng Khuất Duy Tiến-nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 320, nguyên Tư lệnh Quân đoàn 3, Trưởng ban liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng vẫn luôn đau đáu về việc xây dựng bia di tích. Tại hội thảo, Trung tướng Khuất Duy Tiến cho biết: “Với truyền thống “giúp dân đánh giặc”, Trung đoàn 48 đã đánh thắng nhiều trận trên chiến trường Tây Nguyên. Chiến thắng cứ điểm 711-601 năm 1974 không những đánh dấu bước trưởng thành của các đơn vị mà còn cổ vũ mạnh mẽ tinh thần quyết tâm giết giặc của quân và dân ta. Tôi rất vui mừng vì UBND huyện Chư Prông tổ chức hội thảo ý nghĩa này, lấy ý kiến để lập hồ sơ đề nghị UBND tỉnh công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh, là cơ hội để cán bộ, cựu chiến binh từng chiến đấu ở cứ điểm được trở về thăm lại chiến trường xưa. Tôi mong lãnh đạo tỉnh và các đơn vị có liên quan tạo điều kiện để di tích lịch sử “Chiến thắng cứ điểm 711-601 năm 1974” sớm được công nhận. Di tích sẽ giúp thế hệ mai sau hiểu và trân trọng quá khứ, nỗ lực trong học tập, lao động để đóng góp cho sự phát triển của quê hương”.

Về phía địa phương, ông Ksor Việt-Phó Chủ tịch UBND huyện Chư Prông-khẳng định: “Ủy ban nhân dân huyện sẽ lập hồ sơ khoa học để đề nghị Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch xem xét trình UBND tỉnh xếp hạng, công nhận “Chiến thắng cứ điểm 711-60