MỌI NGƯỜI ĐỀU BÌNH ĐẲNG TRƯỚC PHÁP LUẬT

Sunday, January 15, 2023

Thu Thập Tin Tức Tình Báo Tại Ia Drang

Thông thường trong một trận đánh, phía bên nào nắm tin tức tình báo cao tay hơn thì phía bên đó sẽ có nhiều cơ may thắng phía bên đối phương hơn. Nguyên tắc này nghiệm đúng trong trường hợp trận đánh Chu Prong-Ia Drang.

Sẽ có được một bức hình khái quát về công tác thu thập tin tức tình báo tại Ia Drang bằng cách gom góp lại các mảnh thông tin lẻ tẻ chứa đựng trong các tài liệu đầu tay sau đây:

1. Pleiku, the Dawn of Helicopter Warfare in Vietnam, J.D. Coleman, St. Martin’s Press, New York, 1988.

2. We Were Soldiers Once… and Young, General Harold G. Moore and Joseph L. Galloway, Random House, New York, 1992.

3. Plâyme-Iadrăng Nơi Đụng Đầu Quân Mỹ , Thượng Tướng Nguyễn Hữu An, Chiến Trường Mới - Hồi Ức, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội - 2002

4. Chiến Dịch Pleiku , 1st Air Cavalry Division Headquarters, General Harry Kinnard, Tháng 4 năm 1966.

5. Trận Pleime Theo Dõi Từ Ban 3/I Field Force Vietnam , Nhật Ký Ban 3, I Field Force Vietnam, Tháng 10 năm 1965.

6. Hành Quân Thần Phong7 Theo Dõi Từ Ban 3/I Field Force Vietnam , Nhật Ký Ban 3, I Field Force Vietnam, Tháng 11 năm 1965.

7. Tuyên Dương Một Trung Đoàn Trưởng Kiệt Xuất, General Norman Schwarzkopf, It Doesn't Take A Hero, Bantam, 1992.

8. Why Pleime, Tướng Vĩnh Lộc, Information Printing Office, Saigon, Tháng 9 năm 1966.

9. "First Strike at River Drang", Military History, Oct 1984, pp 44-52, Per. Interview with H.W.O Kinnard, 1st Cavalry Division Commanding General, Cochran, Alexander S.

Các Tin Tức Tình Báo Giá Trị Thu Thập Được

Ban 2/Quân Đoàn II mau chóng xác định được danh xưng và vai trò của các đơn vị Việt Cộng (Why Pleime, Coleman): cuộc tấn công tiên khởi trong giai đoạn I: Trung Đoàn 33 BV tại trại Pleime, Trung Đoàn 32 BV tại địa điểm phục kích; cuộc tấn công thứ hai trong giai đoạn II; Trung Đoàn 32, Trung Đoàn 33, Trung Đoàn 66, Tiểu Đoàn Chủ Lực H-15 (đơn vị địa phương), một tiểu đoàn bích kích pháo 120 ly và 80 ly, một tiểu đoàn súng phòng không 14,5 ly. Tên tuổi của các sĩ quân chỉ huy cao cấp của Mặt Trận B3 cũng được biết rõ: Tướng Chu Huy Mân kiêm luôn chức Tư Lệnh Vùng IV Quân Sự, và các cộng sự viên chính Đại Tá Quan, Phụ Tá cho Tư Lệnh, và Thượng Tá Hà Vi Tùng, Tham Mưu Trưởng (Trong chiến tranh Đông Dương, Hà Vi Tùng là trung đoàn trưởng Trung Đoàn 803; trung đoàn này cùng với Trung Đoàn 108 hợp thành các chủ lực chính của Việt Minh trên vùng Cao Nguyên. Hai trung đoàn này đã có công trạng chiếm cứ Kontum và đánh bại Chiến Đoàn Đặc Nhiệm số 100 Pháp trên Quốc Lộ 19).

Ngay sau khi hai Trung Đoàn 32 và 33 rút lui khỏi địa điểm phục kích và vùng quanh trại Pleime, Ban2/Quân Đoàn II biết ngay là hai đơn vị này được Mặt Trận B3 ra lệnh trở lui về vùng tập trung nguyên thủy trước khi tấn công trong mật khu Chu Prong-Ia Drang (Why Pleime). Và tiếp sau đó, Ban 2/Quân Đoàn II còn biết rõ các vị trí của bản doanh hai trung đoàn cũng như bản doanh Mặt Trận B3 từng ngày một từ ngày 27 tháng 10 đến 13 tháng 11, ngày hôm trước cuộc đổ bộ của Tiểu Đoàn 1/7 Không Kỵ vào LZ X-Ray (Pleiku, Coleman):

ngày 27/10, Trung Đoàn 33 đến làng Kro; ngày 28/10, Trung Đoàn 32 tới sát các căn cứ hậu cần tại mạn bắc của Ia Drang; ngày 29/10, Trung Đoàn 33 nhắm đi tới làng Anta tại YA940010, nằm tại chân rặng núi Chu Prong; ngày 1/11, bản doanh trung đoàn đã tới căn cứ tại làng Anta; ngày 2/11, khoảng 0400 giờ Ban Chỉ Huy trung đoàn 33 tới Đồi 732 (YA885106); ngày 05/11, Trung Đoàn 66 tiếp tục qui tụ vào các vùng tập trung trong mật khu Chu Prong và Trung Đoàn 33 chờ đợi cho các lực lượng phân tán qui tụ về đơn vị mẹ, Trung Đoàn 32 và Bộ Tư Lệnh B3, trong khi đó, án binh tại phía bắc Ia Drang và gần bên biên giới Căm Bốt; ngày 08/11 Trung Đoàn 33 thu thập xong các đơn vị cơ hữu cuối cùng; ngày 11/11, vị trí ba tiểu đoàn 7, 8 và 9 của Trung Đoàn 66 trải dọc mạn bắc bờ sông Ia Drang (trung tâm khối tại 9104), Trung Đoàn 33 vẫn ở các vị trí quanh Làng Anta (YA940010), Trung Đoàn 32 vẫn ở phía bắc sông Ia Drang (YA820070).

Ngoài các di chuyển và vị trí của các đơn vị, Ban 2/Quân Đoàn II, trong nhiều trường hợp, cũng còn biết những gì đang xảy ra trong nội bộ các bản doanh trung đoàn và sư đoàn (Pleiku, Coleman):

- Ngày 1/11, ngay sau khi tới làng Anta, các cán bộ Trung Đoàn 33 mở một cuộc họp để tìm cách khám phá nguyên do nào khiến các lực lượng Mỹ liên tục pháo tập chính xác. Họ đi đến kết luận là phải có gián điệp nằm trong hàng ngũ mới có thể cung cấp vị trí và di chuyển của các đơn vi thuộc trung đoàn.
- Ngày 2/11, Bộ Tư Lệnh B3 nhận được tin Trung đoàn 66 bắt đầu di chuyển vào các vùng tập trung trong vùng Chu Prong-Ia Drang.
- Ngày 4/11, Trung Đoàn 33 được lệnh ra khỏi căn cứ tại Đồi 732 là nơi ra vào bất tiện, và đi tới các sườn núi phía tây của Chu Prong gần YA922010 với các tiểu đoàn của trung đoàn khi những tiểu đoàn này tập trung xong thì di chuyển vị trí tời Đồi 732 xuống tới làng Anta (940010) cho tới mạn bắc bờ sông Ia Meur (980000);
- Ngày 08/11 Trung Đoàn 33 thu thập xong các đơn vị cơ hữu cuối cùng và bắt đầu đếm đầu người. Nhiều binh sĩ khiếm diện. Trung đoàn ghi nhận các con số tổn thất sau đây:
Đơn Vị * Quân Sộ Trước Pleime Phần Trăm hay Con Số tổn Thất
Tiểu Đoàn 1 500 33% chết
Tiểu Đoàn 2 500 50% chết
Tiểu Đoàn 3 500 33% chết
Đại Đội Bích Kích Pháo Trung Đoàn 120 50% chết
Đại Đội Súng Phòng Không Trung Đoàn 150 60% chết
Đại Đội Truyền Tin Trung Đoàn 120 4 chết-16 mất tích
Đại Đội Vận Tải Trung Đoàn 150 50% chết
Đại Đội Quân Y Trung Đoàn 40 80% chết hay mất tích
Đại Đội Công Binh Trung Đoàn 60 15 chết hay mất tích
Đại Đội Trinh Sát Trung Đoàn 50 9 chết
Tổng cộng, đếm đầu người cho thấy 890 người của con số nguyên thủy 2200 bị giết, với hơn 100 mất tich và nhiều binh sĩ hứng chịu những vết thương hủy hoại thân thể. Các quân trang mất mát cũng nặng đối với đại đội súng phòng không trung đoàn mất 13 trong số 18 súng và đại đội bích kích pháo trung đoàn mất 5 trong số 9 ống súng. Thêm 6 ống súng bích kích pháo bị mất bởi các tiểu đoàn, cùng với hầu hết các súng không giựt. Đạn dược, thực phẩm và thuốc men mất đi cũng bộn.
Tại bản doanh Mặt Trận Dã Chiến phía bắc Ia Drang, ngày hôm nay là ngày kiểm điểm phân tích. Đính kèm số 15 mô tả bức ảnh tình báo trình cho các cấp chỉ huy ngày 9 tháng 11.
- Ngày 11/11, Bộ Tư Lệnh trù tính tấn công trại Pleime lần thứ hai vào ngày 16/11.
- Ngày 12/11, các đơn vị tiếp tục chuẩn bị và tập dượt cho cuộc tấn công dự tính trại Pleime.
- Ngày 13/11, các lực lượng bắt đầu tụ tập trong vùng Chu Prong-Ia Drang để chuẩn bị di chuyển tới Pleime và tấn công dự tính ngày 16/11, một vài đơn vị trinh sát và vận chuyển đã lên đường.

Một mẩu tình báo giá trị khác thu thập tiếp sau biến cố Lữ Đoàn 1 Không Kỵ khám phá bệnh xá của Trung Đoàn 33 ngày 1 tháng 11, là một bản đồ ghi rõ các địa điểm tiếp liệu và các lộ trình chuyển quân (Why Pleime, Pleiku, Coleman):

Chiếm đoạt được một trạm cứu thương là một khám phá lớn cho Sư Đoàn Không Kỵ và cung cấp các tài liệu, đặc biệt một bản đồ vô giá ghi rõ các đường tiếp liệu và tiến quân.

Với ngần ấy thông tin tình báo chính xác, Quân Đoàn II hiểu rõ Mặt Trận B3 hơn là ngược lại (Coleman):

Việc khám phá kho tài liệu tình báo khiến Cộng Quân bị đặt vào một vị trí duy nhất trong Cuộc Chiến Việt Nam. Họ biết ít về đối phương hơn là đối phương biết về họ.

Các Phương Pháp Thu Thập Tin Tức Tình Báo

Thể theo phương thức làm việc đã được đồng ý giữa Quân Đoàn II và Sư Đoàn 1 Không Kỵ, hai bộ tư lệnh chia sẻ tin tức tình báo (Why Pleime). Các sĩ quan Ban 2 Tình Báo thuộc các đơn vị khác nhau làm việc chặt chẽ với nhau (Coleman): LTC Bobby Lang, 1st Air Cavalry Division Forward CP; Major William P. Boyle, II Corps G2 Advisor; Major Wilmer Hall, 1st Air Cavalry Brigade; Captain John Prichard, assistant G2 3rd Air Cavalry Brigade; Đại Tá Nguyễn Văn Phước (Vùng Chiến Thuật 24 Đặc Biệt), Trung Tá Ngô Tấn Nghĩa và Đại Úy Lương (đội toán Khảo Cung Tù Binh), Ban 2/Quân Đoàn II.

Phần đóng góp về phía Sư Đoàn 1 Không Kỵ là các báo cáo rađa và hồng ngoại tuyến từ các thám thính máy bay và các tiểu đội truy cấp mục tiêu và Đơn Vị Lùng Kiếm Rađiô (Pleiku, Coleman):

h. Phát giác và hủy diệt mục tiêu. Các cuộc hành quân của sư đoàn trong vùng Pleiku cải tiến một kỹ thuật được thử nghiệm trước nhằm phát giác và phản ứng lại đối với các mục tiêu cơ may địch quân. Các Trung Tâm Hành Quân Chiến Thuật Sư Đoàn tiếp nhận trực tiếp các báo cáo của hệ thống ra đa và hồng ngoại tuyến từ các không thám và trung đội thủ đắc mục tiêu (OV-1 Mohawk) và các nguồn Không Lực HK, cộng thêm các báo cáo từ Đơn Vị Ra Điô Lùng Kiếm.

Phần đóng góp về phía Quân Đoàn II gồm các cuộc khảo cung các tù binh và hàng binh, các báo cáo của các toán thám thính Eagle Flight người Thượng và của các toán Biệt Cách Dù được thả vào lòng địch, và các báo cáo kiểm thính điện đài:

- Khảo Cung các Tù Binh và Hàng Binh: Có khoảng 150 tù binh và hàng binh bị bắt trong chiến dịch Pleime (Coleman); tất cả các tù binh và hàng binh được giải giao đến Trung Tâm Khảo Cung Tù Binh đặt tại bản doanh Quân Đoàn II; các tin tức tình báo do các tù binh và hàng binh đóng góp rất nhiều vào hiểu biết rõ ràng về tình hình địch, Đại Tá nhấn mạnh về điểm này khi liệt kê 24 báo cáo khảo cung trong số 32 nguồn tham khảo khi soạn thảo "Why Pleime"; các tù binh xác nhận là cuộc tấn công thứ hai trại Pleime dự tính vào ngày 16 tháng 11 sẽ là một cuộc tấn chiếm dứt khoát trại (Why Pleime).

- Các toán trinh sát Eagle Flight Người Thượng: Các Eagle Flights DSCĐ được tăng phái cho 1/9th Cavalry Squadron để trưng dụng làm các đội toán trinh sát và hướng đạo từ ngày 1 đến 15 tháng 11 (Pleiku):

Thiết Đoàn B 2/9 trở về lại dưới quyền điều khiển của thiết đoàn lúc 1230 giờ và thiết đoàn (-) bắt đầu các cuộc hành quân lùng kiếm trong vùng của Tiểu Khu quận Lệ Thanh (ZA246245) với sự tăng phái của một đội toán LLĐB DSCĐ "Eagle Flight". Đội toán này, tuy mang vẻ một đơn vị không vận, trên thực tế là một nhóm người thượng trinh sát trên bộ gồm sáu tiểu đội với 5 tiền sát viên.

- Biệt Cách Dù VN: thoạt tiên Quân Đoàn II xử dụng 1 Đại Đội Biệt Cách Dù để thu thập thông tin về thế trải quân của địch quanh trại Pleime; hành động này đưa tới việc đoán ý định của địch quân là ngăn cấm hành quân tiếp cứu bằng trực thăng (Why Pleime); tình báo Việt Cộng khám phá là các cuộc tấn kích bằng trực thăng của Sư Đoàn 1 Không Kỵ phần đông là được Biệt Cách Dù hướng đạo (Why Pleime):

Đợt 2: xử dụng những đơn vị tăng phái nhỏ và phối hợp với Biệt Cách Dù ngụy để thực hiện những cuộc tấn kích vào hậu cứ của ta (28 tháng 10 đến 11 tháng 11 năm 1965).
Đổ bộ thẳng bằng "nhảy cóc" vào hậu cần của ta bằng trực thăng (28 tháng 10 đến 10 tháng 11 năm 1965). Các lực lượng xử dụng: từ một tiểu đoàn đến một đại đội của lính Mỹ hay hai đại đội của lính Mỹ phối hợp với Biệt Cách Dù ngụy.
Trước khi đổ bộ. Thám sát các bãi đổ bộ bằng nhiều phi vụ thám sát hay bằng các toán nhỏ Biệt Cách Dù ngụy.
Biệt Các Dù ngụy hay các đơn vị thám sát Mỹ luôn đổ bộ trước để giữ an ninh bãi đổ bộ trước khi bộ binh, đơn vị yểm trợ và sở chỉ huy đổ bộ.
Sau khi đổ bộ quân. Biệt Cách Dù ngụy thường tiến xa tuần tiễu.

Biệt Cách Dù thường hành quân ẩn tàng sâu trong lòng địch (Nhật Ký Ban 3/IFFV) :

- 10:35G: Quân Đoàn II (Sgt Minney)(mật mã) Yêu cầu cho biết các vị trí của Toán Delta và vùng không phi pháo dành cho họ.
- 11:00G: Quân Đoàn II (Capt Ushijima) Về thư tín mật mã (liên quan đến vị trí của Toán Delta). Quân Đoàn II không biết gì về vị trí của họ.

Biệt Cách Dù là tai mắt của Trung Tá Ngô Quang Trưởng, Lữ Đoàn Trưởng Dù (Schwarzkopf); họ điểm chỉ các vị trí địch quân để ông có thể gọi pháo tập lên đầu địch quân và báo cáo ông biết là Tiểu Đoàn 5 Dù bị một tiểu đoàn địch quân ngấm ngầm bén gót khi đơn vị này vừa nhẩy vào vùng hành quân (Why Pleime).

- Các Báo Cáo Kiểm Thính Điện Đài: trong số các điện tín truyền tin của địch quân đài kiểm thính nghe ngóng được là một số điện tín bằng tiếng Quan Thoại; chính là một điện tín như vậy được Ban 2/Quân Đoàn chuyển đạt cho Trung Tá Hal Moore đã giúp ông ấn định được vị trí của địch quân tại rặng núi Chu Prong, trước khi ông dẫn đưa toán quân nhảy vào LZ X-Ray (Moore):

Matt Dilon vừa uống tách cà phê, vừa trao cho một mẩu thông tin mà đội toán kiểm thính điện đài tăng phái cho bản doanh chúng tôi bắt được. Dillon nói: “Họ bắt được điện tín bằng tiếng Quan Thoại, hình như là một báo cáo tình hình, từ một vị trí đâu đó trên đường thẳng từ trại Pleime trực tiếp đi ngang qua một bãi quang của núi Chu Prong. Viên trung úy tình báo có một bản đồ với lằn vạch ghi trên đó. Anh ta nói là đài rađiô phát sóng đi đâu đó trên lằn vạch này.”

Điện tín bằng tiếng Quan Thoại vì có sự hiện diện của các Cố Vấn Tàu trong hàng ngũ quân lính Việt Cộng. Ban 2/Quân Đoàn II được các tù binh cho biết mỗi Trung Đoàn 32, 33, 66 có một Cố Vấn Tàu (Why Pleime); Coleman nói là một bác sĩ giải phẫu bắt được tại bệnh xá trung đoàn coi bộ là người Tàu:

Cũng có ban y tế Bắc Quân bị bắt, kể cả một người to lớn hơn bình thường mà Oliver vẫn tin là một bác sĩ giải phẫu Tàu.

Phân bộ Chiến Tranh Tâm Lý khai thác sự hiện diện của Cố Vấn Tàu để lôi cuốn quân lính Việt Cộng đào ngũ:

Toàn bộ thông tin tình báo về các di chuyển, vị trí, truyền tin, báo cáo, phân tích của các bản doanh trung đoàn và sư đoàn từng ngày một nêu trên được thu thập qua các nghe ngóng của đài kiểm thính. Đó là các điện tín mà các Cố Vấn Tàu ở cấp trung đoàn chuyển đạt lên các Cố Vấn Tàu ở cấp sư đoàn và ngược lại. Họ không ngờ họ lại chính là “các gián điệp nội tuyến’ mà các cán bộ địch tìm cách phanh phui ra ! Các Cố Vấn Tàu lơ là hơn là các cán bộ Việt Cộng trong khi liên lạc nhau qua làn sóng điện đài, vì họ cũng như các cán bộ Việt Cộng đều không nghi ngờ là Ban 2/quân Đoàn II có kiểm thính viên nghe hiểu tiếng Quan Thoại. Họ không hay biết là Đại Tá Hiếu, Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn II, sinh ra tại Thiên Tân bên Tàu và chỉ hồi hương về Việt Nam vào tuổi 20!

Coleman nói tới “điệp viên” như là một trong các nguồn tình báo. Ban 2/Quân Đoàn II khó mà có thể gài điệp viên vào hàng ngũ địch quân. Chẳng qua các điệp viên này chính là các “gián điệp” Tàu không chủ tâm.

Ban 2/Quân Đoàn II thẩm định là Việt Cộng có lấy một hệ thống truyền tin đầy đủ cho phép họ có thể ứng dụng chiến thuật phục kích vận động chiến tại Pleime (Why Pleime):

4) Họ có thể áp dụng những chiến thuật này vì các phương tiện truyền tin hiện có trong tầm tay.

Tuy nhiên, thông tin liên lạc chỉ tốt ở cấp trung đoàn và sư đoàn. Ở cấp dưới, các cán bộ, đặc biệt là khi sung trận, vẫn phải nhờ vả đến nhân sự đưa tin bằng chân. Tướng Nguyễn Hữu An viết về cuộc phản công ngày 14 tháng 11 tại LZ X-Ray (Hữu-An):

Mãi tới chiều hôm ấy tôi mới gặp cán bộ chi huy trung đoàn 66 - anh Lã Ngọc Châu chính ủy trung đoàn. Châu cho biết đội hình trung đoàn bị địch chia cắt chưa liên lạc được, anh chỉ nắm được tiểu đoàn 7 và tình hình địch ở gần tiểu đoàn 7.
Nắm được tình hình địch, tình hình ta qua chính ủy Châu và báo cáo của trinh sát, chúng tôi biết bọn địch đứng sát tiểu đoàn 7 là tiểu đoàn 1 (thiếu) thuộc lữ 3 kỵ binh bay. Tôi và anh Đặng Vũ Hiệp chính ủy sở chỉ huy tiền phương hội ý chớp nhoáng quyết định dùng tiểu đoàn 7 cơ động nhanh đánh vào tiểu đoàn 1 Mỹ.
Nghe tôi phổ biến nhiệm vụ xong, Châu báo cáo:
- Thời gian như vậy gấp quá, vị trí địch tôi sẽ tổ chức nắm nhưng làm sao kịp phổ biến kế hoạch cho anh em để có thể đánh trong đêm.
Tôi nói:
- Khi hành quân tiến vào vị trí tập kết, anh gọi cán bộ đại đội đi gần anh, vừa đi anh vừa phổ biến nhiệm vụ, cách đánh cho cán bộ đại đội và tiểu đoàn, vào tới chỗ tập kết để bộ đội tập kết phía sau còn tất cả cán bộ đại đội, tiểu đoàn đi trinh sát và hiệp đồng ở thực địa. Địch vừa đi đổ xuống còn chân ướt chân ráo ta đánh ngay sẽ giành được yếu tố bất ngờ.
(…)
Sở chỉ huy cơ bản của B3 vẫn liên lạc chặt chẽ với sở chỉ huy tiền phương bằng vô tuyến điện. Biết chúng tôi đã nắm được cả hai trung đoàn 66 và 33 các anh yên tâm, luôn động viên cổ vũ nhắc nhở ý nghĩa quan trọng của trận đánh và phải kiên quyết đánh thắng..

Trong cuốn Pleime, Trận Chiến Lịch Sử, trang 172, Đại Tá Hiếu ghi nhận hệ thống liên lạc điện thoại và điện tín giữa các cố vận Trung Cộng tại Nam Vang và Hànội:

Các hành lang thiên nhiên mà Tướng Delange đã bao lần nhắc nhở đến vào năm 1951 sẽ không hiệu nghiệm nếu không có xứ chùa Tháp, nếu không có gạo Biển Hồ, nếu không có sự che đậy giả tạo của các cố vấn Trung Cộng được ở đầy đủ tiện nghi quanh thành phố Nam Vang, nếu không có liên lạc hoàn bị điện thoại, điện tín mật thiết giữa Nam Vang và Hà Nội.

- Một nguồn tình báo nữa là các tài liệu tịch thu được, đặc biệt tại bệnh xá trung đoàn (Coleman):

Stockton cũng quyết định di tản lập tức hai bao tải đầy tài liệu. Oliver cho đây là một giấc mơ của Ban 2 đã hiện thực hóa.”

Trong đống tài liệu này, có một bản đồ vô giá ghi rõ các địa điểm kho tiếp liệu và các đường đạo di chuyển quân (Why Pleime, Pleiku, Coleman):

Đó là một bản đồ còn nguyên vẹn phác họa các đường mòn xâm nhập chính dẫn đưa từ Căm Bốt qua Thung Lũng Ia Drăng vào rặng núi Chu Prong và, từ đóm các vị trí tấn công Pleime. Ngoài chỉ cho thấy các trục lộ chính hai Trung Đoàn 32 và 33 xử dụng, nó còn điềm chỉ nhiều vị trí các đơn vị quan trọng và các dữ kiến quí giá khác.

Chắc chắn là bản đồ này đã giúp Ban 2/Quân Đoàn II cung cấp cho Trung Tá Ngô Quang Trưởng, Lữ Đoàn Trưởng Dù, biết cần thiết lập địa điểm phục kích chỗ nào để dí đánh Tiểu Đoàn 635 BV trên đường tháo lui qua một hành lang dẫn sang Căm Bốt (Schwarzkopf).

- Sau hết là các sổ nhật ký của các bộ đội cũng là các nguồn tình báo cho thấy tâm trạng của các cán binh (Why Pleime). Đại Tá Hiếu trích dẫn dài dòng sổ nhật ký của Vương Luyện, một trung đội phó: :

Những trang sau đây là những đoạn trích dịch từ một cuốn nhật ký của Vương Luyện, một trung đội phó thuộc trung đoàn 32 Bắc Việt. Luyện cũng là một thành viên của Đảng Cộng Sản và bắt đầu viết nhật ký từ tháng 8 năm 1964, khi đơn vị của anh ta bắt đầu rời Bắc Việt để xâm nhập vào Nam Việt Nam.
Cuốn nhật ký này chỉ là một trong vô số cuốn nhật ký mà các Lực Lượng QLVNCH và Mỹ tịch thâu được trong các trận đánh lớn tại Pleime, Chu Prông và Ia Drang.
Những trang này được tuyển chọn vì tác giả viết đều đặn và với nhiều chi tiết hơn những người khác, đặc biệt là về trận phục kích trên Liên Tỉnh Lộ số 5 từ Pleiku tới Pleime. Chúng bao gồm thời gian từ ngày 16 tháng 10 đến 10 tháng 11 năm 1965, việc chuẩn bị phục kích, sự thất bại của Việt Cộng và cuộc rút lui thảm bại về rặng núi Chu Prông.

Kết Luận

Tôi hy vọng là công việc khảo sát tình báo tại Ia Drang này đem lại kết quả là phá đổ thành kiến cho là Tiểu Đoàn 1/7 Không Kỵ nhảy vào LZ X-Ray trong khi chỉ có tin tức tình báo mơ hồ (Cochran):

Lựa chọn tiến sâu vào Chu Prong, từng là một mật khu của địch gần biên giới Căm Bốt mà QLVNCH chưa khi nào bén mảng tới, không là của tôi. Có thể là ý kiến của Tướng Knowles hay lữ đoàn trưởng. Chúng tôi không ngó ngàng tới vùng này. Không phải là tin tình báo dẫn đưa chúng tôi vào đó. Ngược lại chính là vì không có tin tình báo, và đây coi bộ là địa điểm hợp lý.

Thật là lạ lùng và không hiểu nổi Tướng Kinnard lại có thể thốt ra lời lẽ như vậy trong khi ông là người ký tên vào bản tường trình Chiến Dịch Pleiku, trong đó có ghi đầy đủ tất cả các báo cáo tình báo nhật tu cho thấy rõ các di chuyển và vị trí của các bản doanh trung đoàn và sư đoàn Việt Cộng từng ngày một. Chỉ có thể giải thích sự đối chọi này bằng cách nêu lên sự kiện Đại Úy Coleman, chứ không phải Tướng Kinnard, là tác giả bản phúc trình, và Tướng Kinnard đã không đọc kỹ nội dung bản tường trình trước và sau khi ký tên; vả lại Tướng Knowles, Tư Lệnh Phó, chứ không phải Tướng Kinnard, nắm quyền chỉ huy chiến dịch Pleiku, và dưới quyền điều khiển của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II QLVNCH. Nhờ biết rất rõ khi nào và tại chỗ nào ba Trung Đoàn 32, 33 66 hội tụ đông đủ để chuẩn bị tấp dượt cho cuộc tấn công lần thứ hai vào trại Pleime, Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II thực hiện được khái niệm hành quân tiêu diệt địch quân bằng bom B52 trải thảm từ ngày 15 đến ngày 22 tháng 11 năm 1965 khắp mật khu Chu Prong-Ia Drang.

Nguyễn Văn Tín
Ngày 10 tháng 08 năm 2011

Tài liệu tham khảo

- Chính

- Sách báo

* Pleiku, the Dawn of Helicopter Warfare in Vietnam, J.D. Coleman, St. Martin's Press, New York, 1988.

* We Were Soldiers Once… and Young, General Harold G. Moore and Joseph L. Galloway, Random House, New York, 1992.

* "First Strike at River Drang", Military History, Oct 1984, pp 44-52, Per. Interview with H.W.O Kinnard, 1st Cavalry Division Commanding General, Cochran, Alexander S.

* The Siege of Pleime, Project CHECO Report, 24 February 1966, HQ PACAF, Tactical Evaluation Center.

* Silver Bayonet, Project CHECO Report, 26 February 1966, HQ PACAF, Tactical Evaluation Center.

- Việt Cộng

generalhieu

Nỗi Khổ Tâm Của Tướng Hiếu

John Prados viết trong The Hidden History of the Vietnam War (1995): "Năm 1975, Tướng Hiếu giữ chức tư lệnh phó vùng quân sự bao gồm Sài Gòn; ông tự vận khi rõ ràng là Miền Nam Việt Nam sắp cáo chung." Ông Prados viết đúng khi xác định "là Miền Nam Việt Nam sắp cáo chung"; nhưng ông sai lầm khi ông cho đó là lý do Tướng Hiếu tự vận. Trong phần bài này tôi sẽ cố gắng hình dung lại tâm trạng của Tướng Hiếu trong tư cách Tư Lệnh Phó Hành Quân Quân Đoàn III vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4 năm 1975, một phần dựa vào những lần găp gỡ cuối cùng giữa tôi và anh tôi vào thời buổi đó, phần khác vào những kết quả của sự tìm hiểu mới đây của tôi liên quan đến vấn đề này qua các tài liệu và các cuộc phỏng vấn cùng với những nhân chứng của thời cuộc.

Vào thời điểm Ban Mê Thuột và Đà Nẵng thất thủ, tôi đang sống ở Nha Trang. Anh tôi gọi điện thoại cho Tướng Lê Văn Thân, lúc đó là Tư Lệnh Phó Diện Địa Quân Đoàn II, nhờ nhắn lại là tôi phải rời bỏ Nha Trang tìm đường vào Sàigòn ngay lập tức vì Tổng Thống Thiệu đã quyết định bỏ Quân Đoàn I và II. Tướng Thân sai người con trai đến bảo tôi lại gặp ông. Ông cho biết là trong vài ngày nữa ông và gia đình ông sẽ được một tàu hải quân chở vào Sàigòn, nếu muốn tôi có thể đi theo chuyến tàu này. Tôi từ chối nghĩa cử này, và xin ông giúp tôi phương tiện vào phi trường dân sự, một người cháu họ làm việc với Hàng Không Việt Nam sẽ giúp tôi đáp phi cơ vào Sàigòn. Vào lúc đó, để tránh tình trạng hỗn loạn xảy ra tại phi trường Đà Nẵng, Tướng Phú đã ra lệnh áp dụng biện pháp an ninh gắt gao tại cổng vào phi trường. Tướng Thân đã phải dùng xe jíp riêng có gắn cờ một sao mới đưa tôi lọt vào phi trường. Nhờ vậy tôi đã đáp được chuyến bay Air Viet Nam cuối cùng đi vào Sàigòn.

Vài ngày hôm sau, tôi lên Biên Hòa gặp anh tôi tại bộ tư lệnh Quân Đoàn III để trình diện và đồng thời cám ơn. Trong dịp gặp gỡ này, nét mặt anh tôi rất đăm chiêu. Viên sĩ quan tùy viên cho tôi biết anh tôi mới bay từ Phan Thiết về (sau này, qua báo chí và sách vở, tôi biết được là anh tôi ra Phan Thiết ngày 2/4/1975 để Tướng Phú bàn giao các đơn vị sống sót của Quân Đoàn II tại Lầu Ông Hoàng). Tôi hỏi anh tôi liệu mình có đủ sức chống lại nổi sự tấn công của địch không. Anh tôi trả lời: "Khả năng binh sĩ có thừa; mình chỉ thiếu có đạn dược mà thôi; quân ta sẽ cầm cự được tối đa hai tháng sẽ hết đạn." Tôi đặt một câu hỏi khác: "Tại sao Tướng Toàn lại được chọn làm Tư Lệnh Quân Đoàn III vậy?" Anh tôi trả lời: "Tổng Thống bảo là tình hình này cần có một tướng gốc thiết giáp biết xông xáo." Nói tới đây anh tôi ngó lên màn truyền hình nghe Tổng Thống Thiệu đang than vãn với quốc dân đồng bào, anh tôi bình phẩm: "Tổng Thống của một quốc gia đâu nên lải nhải như vậy, để các bộ trưởng trình bày với dân chúng có hay hơn không?"

Hồi đó, nghe vậy nhưng tôi không mấy để tâm để ý, bây giờ nghĩ lại tôi mới suy nghiệm thấy anh tôi qua giọng nói mỉa mai và nét mặt khinh miệt có vẻ bực bội vì tài năng chiến lược của mình không được đem ra thi thố vì một ông tổng thống bất tài đã không chọn mình, thay vào đó lại chọn đặt một ông tướng bất tài vào chức vụ Tư Lệnh Quân Đoàn III.

Đó là lần cuối cùng tôi gặp anh tôi. Vài ngày sau, mồng 8/4/1975, anh tôi bị thảm sát tại bộ tư lệnh QĐIII. Ngày hôm sau, 9/4/1975, mặt trận Xuân Lộc bùng nổ. Quân ta anh dũng chận đứng bước tiến của địch quân trong mười ngày. Ngày 21/4/1975, Tổng Thống Thiệu từ chức. Ngày 30/4/1975, QLVNCH tan hàng.

Hai mươi lăm năm sau, tôi tò mò muốn biết anh tôi, với vai trò Tư Lệnh Phó Hành Quân Quân Đoàn III, có công trạng gì trong chiến thắng của trận Xuân Lộc nói riêng, và có kế hoạch nào bảo vệ Sàigòn nói chung không? Tôi tìm được một số tài liệu và dò hỏi được một số nhân chứng quen biết anh tôi thời buổi đó khả dĩ giải đáp thắc mắc của tôi.

Theo bản tính tự nhiên và theo huấn luyện hấp thụ được trong lãnh vực chiến lược, chắc chắn Tướng Hiếu phải phác họa sẵn trong trí óc một kế hoạch vừa qui mô vừa tỉ mỉ để đối lại địch quân đang sắp tràn xuống Quân Đoàn III. Đại Tá Lê Khắc Lý kể lại trong cuốn Tears Before The Rain: An oral history of the fall of South Vietnam của tác giả Larry Engelmann (1990): "Tôi tới thăm vị Tư Lệnh cũ tốt lành của tôi, Tướng Hiếu, một sĩ quan thật sự thanh liêm của Quân Đội. Tôi hỏi ông về tình hình Vùng 3. Ông nói là chúng ta cần tổ chức lại và cố chận bước tiến của đoàn chiến xa địch quân. Vài ngày sau đó ông bị thảm sát."

Nhưng kế hoạch đó ra sao thì không ai biết. Tôi dò hỏi những người sau đây: Tướng Lý Tòng Bá (Tư Lệnh Sư Đoàn 25), Tướng Lê Minh Đảo (Tư Lệnh Sư Đoàn 18), Tướng Trần Quang Khôi (Chỉ Huy Trưởng Lực Lượng Xung Kích Quân Đoàn III), Tướng Đào Duy Ân (Tư Lệnh Phó Diện Địa Quân Đoàn III), Tướng Nguyễn Văn Toàn (Tư Lệnh Quân Đoàn III), Đại Tá Phan Huy Lương (Phụ Tá Tư Lệnh Phó Hành Quân Quân Đoàn III – Ghi chú: chức Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn III do Tướng Lê Trung Tường nắm), Tướng Trần Đình Thọ (Trưởng Phòng 3, Tổng Tham Mưu), Tướng Fred C. Weyand (Trưởng phái đoàn được Tổng Thống Ford giao trọng trách nhận định tình hình Nam Việt Nam vào cuối tháng 3/1975), Richard Peters (Tổng Lãnh Sự Mỹ tại Biên Hòa), Charles Lahiguera (Phó Tổng Lãnh Sự Mỹ tại Biên Hòa). Tiếp sau đây xin ghi lại các câu trả lời của từng người khi được tôi hỏi: Tướng Hiếu có bàn định với anh về kế hoạch phòng thủ Sàigòn không?

- Lý Tòng Bá: Chiều ngày mồng 8/4/1975, tôi dự buổi họp do Tướng Toàn chủ tọa, không có sự hiện diện của Tướng Hiếu. Khi tan buổi họp trên đường đi ra bãi đậu trực thăng để trở về đơn vị, khi đi ngang văn phòng Tướng Hiếu tôi thấy binh sĩ tụ họp bàn tán Tướng Hiếu bị ngộ nạn. Vì cần về gấp đơn vị, tôi đã không nán ở lại theo dõi sự thể.

- Lê Minh Đảo: Anh Hiếu có kế hoạch gì thì tôi không được biết. Trên thực tế thì Quân Đoàn 3 phải trông coi ba Sư Đoàn, SĐ 25 ở Tây Ninh, SĐ 5 ở Lai Khê và SĐ 18 ở Xuân Lộc. Tư Lệnh Quân Đoàn giao phó hoàn toàn trách nhiệm cho mỗi sư đoàn bảo vệ phần lãnh thổ riêng của mình. Được việc thì thôi, còn hỏng việc thì tư lệnh sư đoàn lãnh đủ. Mỗi tư lệnh sư đoàn toàn quyền sắp xếp cách thức bố trí quân của mình. Quân Đoàn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà thôi, chứ không có sáng kiến gì cả. Do đó chiến thắng trận Xuân Lộc là hoàn toàn công lao của riêng tôi và SĐ 18. Kể ra thì Quân Đoàn có giúp đỡ bằng cách tăng phái một Lữ Đoàn Dù cho mặt trận Xuân Lộc.

- Trần Quang Khôi: Không, tôi không biết. Nhưng điều này không cần thiết, vì trong tình thế vô vọng lúc đó, thử hỏi liệu Tướng Hiếu làm được gì? Sáng ngày 8/4/1975, Tướng Hiếu bay trực thăng đến Gò Dầu Hạ họp với tôi vào lúc 8 giờ sáng. Đến 10 giờ thì Tướng Hiếu trở về Biên Hòa. Trưa hôm đó có tin Tướng Hiếu bị thảm sát.

- Đào Duy Ân: Không, tôi không được biết. Có lẽ anh nên hỏi Đại Tá Phan Huy Lương.

- Nguyễn Văn Toàn: Tình hình chiến trận thời gian này rất sôi động nên chúng tôi phải luôn luôn thay phiên nhau đi kiểm soát và chỉ huy hành quân. Thiếu Tướng Hiếu đã tỏ ra có khả năng cao độ và luôn luôn chu toàn nhiệm vụ giao phó một cách đáng khen. Chính tôi đã phải đích thân dùng loa ra lệnh cho các binh lính hỗn loạn của các đơn vị từ Quân Đoàn I và II không được xâm nhập vào vùng Sàigòn và phải tập trung về Vũng Tàu, và tôi phải hăm dọa cho chiến xa khai hỏa nếu họ không tuân lệnh. Nhờ vậy mà Sàigòn tránh được cảnh lộn xộn xảy ra tại Đà Nẵng.

- Phan Huy Lương: Không, tôi không biết. Hai ông Tướng chỉ bàn định riêng với nhau thôi.

- Trần Đình Thọ: Mấy ngày trước khi anh Hiếu chết, hầu như chiều nào tôi cũng đáp trực thăng xuống Biên Hòa vấn ý ảnh. Anh Hiếu rất giỏi về tham mưu và nắm vững tình hình. Nhiều đêm tôi còn ngủ lại trong trailer của anh Hiếu.(Tới đây thay vì trả lời câu hỏi của tôi, Tướng Thọ lại lái sang chuyện khác): Có lần tôi bay cùng theo anh Hiếu đi thăm một đơn vị đóng trong lãnh thổ Căm Bốt. Khi trực thăng đáp xuống đất, hai anh em nhảy ra khỏi trực thăng, dáo dác nhìn ngang dọc không thấy binh sĩ xuất đầu lộ diện nghêng đón. Anh Hiếu lấy làm ngạc nhiên: "Ủa, sao lại kỳ lạ thế này: rõ ràng đây là tọa độ vị trí đóng quân của đơn vị. Bậy thật, chỉ huy trưởng đơn vị di chuyển quân đi mà không báo cáo."

- Frederick Weyand: Đã lâu quá rồi, tôi không còn nhớ có gặp Tướng Hiếu trong chuyến công du nhận định tình hình Nam Việt Nam vào cuối tháng 3 năm 1975 hay không.

- Richard Peters: Không.Tôi chính thức gặp Tướng Toàn hầu như hằng ngày để thảo luận về các vấn đề quân sự trong Quân Đoàn 3. Những dịp gặp gỡ ngoài giờ làm việc với Tướng Hiếu là trên bình diện xã giao. Tôi cố gắng không đề cập tới các đề tài quân sự với Tướng Hiếu trong các dịp xã giao đó. Tướng Hiếu thản hoặc có thể nói lướt qua đến các tình trạng các đơn vị quân lực chiếm hay để mất đất đai. Nhưng chỉ có vậy thôi.

- Charles Lahiguera: Không, Tướng Hiếu rất kín đáo. Hơn nữa, Tướng Hiếu luôn giữ thể diện quốc gia, chỉ bàn định việc này trong giới Việt Nam mà thôi. Tuy nhiên, trong điện thư Tòa Tổng Lãnh Sự Biên Hòa gửi cho Thứ Trưởng Bộ Ngoại Giao Mỹ báo cáo về cái chết của Tướng Hiếu, một trong những giả thuyết được nêu lên là Tướng Hiếu bị giết vì đã khuyến cáo nên đầu hàng để tránh đổ máu quân lính cách vô ích.

Trong các câu trả lời trên đây, người trả lời hoặc biết mà không muốn nói ra (đặc biệt là trong trường hợp Trần Đình Thọ và Richard Peters), hoặc không biết thật vì Tướng Hiếu kín đáo hay vì nhu cầu cần bảo mật khi mà gián điệp địch quân nằm vùng đã len lỏi vào mọi tầng lớp trong quân đội (một ví dụ điển hình, khi chuẩn bị cuộc Hành Quân Khai Lộ, chỉ có Đại Tá Hiếu và Chuẩn Tướng Vĩnh Lộc, Tham Mưu Trưởng và Tư Lệnh Quân Đoàn II biết chuyện mà thôi).

Tướng Hiếu có thể dè dặt đối với Đại Tá Phan Huy Lương vì Đại Tá Lương đã được Tướng Nguyễn Văn Minh, người đã hất cẳng Tướng Hiếu khỏi Sư Đoàn 5 tháng 6 năm 1971 và kéo chân tay bộ hạ thuộc nhóm Băng Miền Tây về chế ngự Quân Đoàn III, mời về giữ chức Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn III.

Tướng Lý Tòng Bá, Tướng Lê Minh Đảo và Tướng Trần Quang Khôi không được Tướng Hiếu tâm sự, vì trong tư cách Tư Lệnh Phó, Tướng Hiếu không có quyền hành ra lệnh trực tiếp, mà chỉ giám sát rồi trình lại mọi việc cho Tư Lệnh Quân Đoàn và chuyển đạt lệnh của Tư Lệnh Quân Đoàn mà thôi. Đối với ba vị tư lệnh cấp sư đoàn này (SĐ25, SĐ18, LLXKQĐ3), cũng như Tướng Lê Nguyên Vỹ (SĐ5), Tướng Hiếu chỉ đôn đốc họ và trợ giúp họ trong việc phòng thủ lãnh vực hành quân của mỗi sư đoàn. Về mặt chiến lược cấp quân đoàn, lẽ dĩ nhiên họ không được tham khảo đến. Chẳng hạn, khi biết rõ Cộng Quân chọn mở mặt trận chính ở Xuân Lộc chứ không ở Tây Ninh, Quân Đoàn III đã tăng phái Lữ Đoàn 1 Dù cho Sư Đoàn 18 (khi đó Tướng Hiếu đã chết), đồng thời đưa Lực Lượng Xung Kích Quân Đoàn III từ Gò Dầu Hạ ở phía Tây (gần Tây Ninh) qua án ngữ tại Ngã Ba Dầu Giây ở phía Đông để bảo vệ Biên Hòa trong trường hợp tuyến phòng Xuân Lộc bị trọc thủng. Và khi tình hình cho thấy Sư Đoàn 18 không còn cầm cự nổi, ngày 20/04/1975, Quân Đoàn III ra lệnh cho Sư Đoàn 18 rút quân về Phước Tuy.

Tuy vợ Tướng Trần Đình Thọ có họ hàng phía đàng vợ Tướng Hiếu, Tướng Hiếu có thể giữ kẽ với Tướng Thọ vì Tướng Thọ thân cận với Tướng Cao Văn Viên và Tướng Thiệu là những người không ưa gì mình. Khi giao du với Tướng Thọ, Tướng Hiếu ý thức được rằng những lời ăn tiếng nói của mình sẽ tới tai hai người đó.

Đối với Tướng Toàn thì lẽ đương nhiên là Tướng Hiếu rất là dè dặt, cái dè dặt của một quân tử đứng trước mặt một tiểu nhân. Tướng Hiếu biết là mình không được trọng dụng khi Tổng Thống Thiệu bổ nhiệm Tướng Toàn về nắm Tư Lệnh Quân Đoàn III và tiếp đó Tướng Toàn đưa Tướng Lê Trung Tường vào chức Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn III. Tướng Hiếu đã chê Tướng Toàn chỉ biết có xông với xáo cách bừa bãi. Tướng Hiếu luôn luôn chu toàn nhiệm vụ giao phó một cách đáng khen, theo lời nhận xét của Tướng Toàn, nhưng Tướng Hiếu không tình nguyện làm gì hơn nhiệm vụ giao phó, không phải vì thiếu nhiệt tâm mà vì ý thức mình không được trọng dụng. Ngoài ra, theo lời ông Richard Peters, Giả dụ có điều bất đồng ý kiến giữa Tướng Toàn và Tướng Hiếu, tôi có cảm tưởng Tướng Hiếu, trong tinh thần kỷ luật, sẽ tuân theo lệnh của Tướng Toàn.

Tướng Lê Minh Đảo nhận xét, Tướng Hiếu không khi nào hé môi hỏi han điều gì cả, chỉ đưa mắt nhìn thôi, và chỉ đưa ý kiến khi được hỏi. Thành thử, ngày 6/4/1975, khi Tổng Thống Thiệu triệu Tướng Hiếu vào Dinh Độc Lập để vấn ý, Tướng Hiếu đã nói thẳng ý kiến của mình. "Bác Hướng, [thân phụ Tướng Hiếu], đã nói với Xuân là sáng hôm đó anh Hiếu đã từ chối che đậy cho hành vi tầm bậy của một trong những đàn em của ông Thiệu. Anh Hiếu cũng công khai chống đối chính sách rút quân ra khỏi những vùng chiến thuật của ông Thiệu, "nhượng bỏ đất đai cho Cộng Sản". (Số Mạng của một Người Ái Quốc) Chắc chắn là trong buổi họp này, Tổng Thống Thiệu tham khảo ý kiến chiến lược của Tướng Hiếu về cách đối phó với tình hình quân sự nguy kịch và rất có thể Tướng Hiếu đã phân tích rành mạch thực trạng của thế bàn cờ quân sự đã bước vào thế bí vô phương cứu chữa và đã thẳng thắn khuyến cáo nên đầu hàng để tránh đổ máu quân lính cách vô ích (theo lời Charles Lahiguera).

Khi Tướng Frederick Weyand nói, "Đã lâu quá rồi, tôi không còn nhớ có gặp Tướng Hiếu trong chuyến công du nhận định tình hình Nam Việt Nam vào cuối tháng 3 năm 1975 hay không", ông không nói ngoa, vì khi tôi hỏi thêm thế ông có lần nào gặp Tướng Hiếu năm 1970, khi ông giữ chức vụ Tư lệnh Phó MACV và Tướng Hiếu là Tư Lệnh Sư Đoàn 5 không, thì ông trả lời là không. Nhưng tôi lại tìm thấy bản sao của cuốn sổ nhật ký của bộ tư lệnh SĐ5 lưu trữ tại National Archives có ghi là Trung Tướng Frederick C. Weyand, Tư Lệnh Phó MACV, thăm viếng xã giao Tướng Hiếu ngày 4/9/1970. Tôi có phối kiểm điều này với ông Richard Peters, Tổng Lãnh Sự Mỹ tại Biên Hòa, và hỏi ông, Tướng Hiếu có thuyết trình cho Tướng Weyand khi ông ta tới Quân Đoàn 3 không?, câu trả lời là: Tôi không biết, vì tôi không sắp đặt lịch trình của Tướng Weyand. Tướng Weyand có nói chuyện với một số người Việt tại Long Bình trước khi tới Quân Đoàn 3 và riêng tôi có nói chuyện với Tướng Weyand.

Ngoài ra, tôi hỏi thêm Tướng Weyand ông Clinton Granger có viết trong một văn thư gửi cho Tướng Scowcroft ngày 5/4/1975, Tướng Weyand đã phát biểu mối quan tâm của ông về sự tồn tại của Tổng Thống Thiệu, và về khả năng của nhiều tướng lãnh cao cấp của Quân Đội Việt Nam; ông sẽ trình lên Tổng Thống những điểm này, Tướng Weyand ngụ ý đến tướng lãnh nào thì Tướng Weyand trả lời là không nhớ ông Clinton Granger là một thành viên trong phái đoàn của ông và ông cũng không nhớ đề tài này.

Tôi nghĩ có thể là Tướng Weyand không gặp riêng Tướng Hiếu, nhưng khi phái đoàn của ông đến bộ tư lệnh Quân Đoàn III nghe thuyết trình về tình hình quân sự tại Quân Đoàn III, một trong những thuyết trình viên phải là Tướng Hiếu, không những vì chức vụ Tư Lệnh Phó Hành Quân Quân Đoàn III, mà vì không ai thuyết trình quân sự bằng Anh ngữ lưu loát hơn Tướng Hiếu cả (theo ý kiến của một phóng viên UPI).

Trong văn thư Tướng Weyand đệ trình lên Tổng Thống Ford ngày 4/4/1975 sau chuyến công du, Tướng Weyand đề cập tới III. Các Kế Hoạch Và Ý Định của Chính Phủ NVN, và IV. Viễn Tượng Hiện Tại.

III. Các Ý Định và Kế Hoạch Hiện Tại của Chính Phủ NVN
Chính Phủ NVN có một "kế hoạch chiến lược" nhưng nó được duyệt xét lại hình như hằng ngày tùy theo các biến cố. Một tuần trước (25/3) kế hoạch này hình dung một địa bàn tại Đà Nẵng và một tuyến phòng thủ về phía nam đặt tại ven biển ở Bình Định hay, nếu thất bại, ngay phía dưới Tuy Hòa trong tỉnh Phú Yên. Tuyến phòng này băng qua các tỉnh Tuyên Đức và Lâm Đồng, rồi tới Xuân Lộc thuộc tỉnh Long Khánh và kéo qua Tây Ninh. Từ khi kế hoạch được thiết lập, Đà Nẵng đã mất, vị trí của Chính Phủ NVN tại vùng ven biển thuộc Quân Đoàn 2 đã tan rã phía bắc Cam Ranh.
Chính Phủ NVN có ý định tái tổ chức và tái võ trang các đơn vị QLVNCH và TQLC bị tan hàng trong các trận đánh tháng vừa qua càng nhanh chóng càng tốt. Họ cũng có ý định dùng các biện pháp khác để tăng cường lực lượng QLVNCH bằng tăng cấp các lực lượng địa phương quân và các liên đoàn Biệt Động Quân. Sự thành công trong nỗ lực này tùy thuộc vào khả năng Chính Phủ NVN có thể chỉnh đốn sự kém cỏi trầm trọng trong giới lãnh đạo và chỉ huy và trong khả năng của giới này trong việc biến cải kế hoạch này thành hành động có tổ chức. Tổng Thống Thiệu và Tướng Viên ý thức được điểm này và hứa sẽ hành động sửa sai.
[…]
IV. Viễn Tượng Hiện Tại
Những gì xảy ra tại Nam Việt Nam trong tháng tới hay sau đó, tùy thuộc rất nhiều vào những gì được thực hiện--hay không được thực hiện--bởi Bắc Việt, Chính Phủ NVN, và Hoa Kỳ trong hai tới ba tuần tới hay ngay cả trong những ngày tới.
Ngoại trừ Lực Lượng Bắc Quân bị chận đứng tại trận địa hay Hànội bị thuyết phục ngưng chiến qua ngã ngoại giao hay ngã nào khác, Bắc Việt sẽ đánh bại Chính Phủ NVN trên bình diện quân sự. Không có dấu chỉ cho thấy Bắc Việt đang gặp khó khăn tiếp vận hay bắt đầu thiếu hụt nguồn tiếp liệu. Sự nam tiến của chỉ một, nếu không nói là hai, trong số năm sư đoàn Bắc Quân hiện đang có mặt tại Vùng 2 CT sẽ đủ để thanh toán quân Chính Phủ NVN tại vùng ven biển thuộc Quân Đoàn 2. Nếu một trong số năm sư đoàn Bọc Quân hiện đã có mặt tại Vùng 2 CT được đưa xuống Vùng 3 CT, đặc biệt là nếu được tăng cường với pháo binh và chiến xa, cán cân lực lượng tương quan hiện tại Vùng 3 CT sẽ bị nghiêng ngửa. Các lực lượng Chính Phủ NVN tại vùng Đồng Bằng, đủ khả năng đương đầu với lực lượng Bắc Quân hiện đã có mặt trong Vùng 4 CT, và Vùng 4 CT sẽ không đứng vững nổi nếu Vùng 3 CT tan rã sau các cuộc thất bại tại Vùng 1 và 2 CT.
Hình ảnh phác họa trên may ra có thể biến cải đang khi Chính Phủ NVN điều quân tại Vùng 3 CT với các đơn vị sống sót từ Vùng 1 và 2. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi thời gian để tái tổ chức và tái trang bị. Ta có thể chẩn đoán là Bắc Việt có thể tiến quân và xung trận các sư đoàn hiện diện tại NVN nhanh hơn là Chính Phủ NVN có thể thiết lập các sư đoàn tân trang.
Còn phần Chính Phủ NVN, phải thực hiện những công tác thật sự hữu hiệu không những để ngăn ngừa sự suy thoái của vị trí quân sự tại Vùng 3 CT, nhưng cũng để--và có lẽ quan trọng hơn--hiến cho dân chúng và giới quân đội, một thôi thúc tâm lý tin tưởng vào tài lãnh đạo của giới chóp bu Chính Phủ NVN. Trong lãnh vực tinh thần, Nam Việt Nam--ít ra tại Vùng 3 CT, kể cả Sàigòn--rất gần kề miệng dốc đưa tới chủ bại và vô vọng của một sự đổ vỡ cơ cấu toàn diện.

Những tư tưởng và nhận định trên của Tướng Weyand, nếu không chịu ảnh hưởng và phản ảnh thì cũng đồng quan điểm với tâm tưởng của Tướng Hiếu vào thời điểm đó.

Nếu Tướng Weyand không gặp riêng với Tướng Hiếu thì chắc Clinton Granger, một thành viên trong phái đoàn Weyand, sau khi gặp riêng Tướng Toàn, thể nào ông cũng ghé sang văn phòng kế bên để tham khảo ý kiến Tướng Hiếu.

Một vài ý kiến của Tướng Hiếu cũng ló dạng trong văn thư Clinton Granger gửi Tướng Scowcroft ngày 5/4/1975. Tướng Hiếu nói quân ta sẽ cầm cự được tối đa hai tháng sẽ hết đạn; Clinton Granger viết, Nếu không có sự trợ lực đầy đủ từ phía Hoa Kỳ, tôi không nghĩ Chính Phủ Việt Nam sẽ tồn tại tới cuối tháng 4. Với sự thay thế nhanh chóng các vũ khí chính yếu về phía Hoa Kỳ, tình hình có thể chịu đựng được đến giữa hay cuối tháng 5. Tướng Hiếu nói với Đại Tá Lê Khắc Lý là chúng ta cần tổ chức lại và cố chận bước tiến của đoàn chiến xa địch quân”; Clinton Granger viết, Tướng Toàn cho chiến xa Bắc Quân là mối đe dọa chính yếu. Ông mong ước có thêm chiến xa để phản công mối đe dọa này, nhưng chúng tôi không thảo luận tới sự hữu hiệu của hỏa tiễn chống chiến xa TOW đặt trên các thiết vận xa M113 thay cho việc phải dùng chiến xa khi không có. (Sau này tôi nhận định riêng là QLVNCH có đủ súng phóng hỏa tiễn TOW và thiết vận xa M113 để xử dụng chung với nhau như một vũ khí hữu hiệu, và họ đã khéo léo tài tình trong việc điều chỉnh cách đặt đại bác phóng hỏa tiễn TOW trên thiết vận xa. Tuy nhiên, các thiết vận xa và súng TOW rải rác khắp cùng các đơn vị QLVNCH, và việc gom lại và điều chỉnh kịp thời rất mong manh.).

Tướng Hiếu lấy làm bực dọc vì Thiệu bất tài lại không chịu dùng tới các tướng tài, kể cả bản thân mình, thay vào đó lại dùng tới những tướng vừa bất tài vừa tham nhũng, và bao quanh mình với một hội đồng gật (Khiêm, Viên, Quang). Tướng Hiếu đã phê bình vào thẳng mặt Tướng Thiệu quyết định thất sách và vô tổ chức rút lui Quân Đoàn I và II cách vội vã, khiến cho tình hình quân sự suy sụp vô phương cứu vãn trong chớp mọt. Đồng thời, Tướng Hiếu lấy làm khổ tâm về số phận hẩm hiu của các binh sĩ bị giới lãnh đạo quân đội coi như những con cờ tốt vô bổ và không ngại thí quân. Ngày đám táng anh tôi, một viên thiếu tá tiểu đoàn trưởng, trên mình còn đóng nguyên bộ đồ trận lấm bụi đất đỏ, từ mặt trận Xuân Lộc lái xe về nghiêng mình trước linh cửu anh tôi, có nói với tôi: "Khi Tướng Hiếu ra lệnh tụi tôi trấn giữ một cứ điểm thì anh em đều vững lòng tuân theo, vì biết sẽ không đời nào bị bỏ rơi". Những khi nắm sinh mạng quân binh trong tay, Tướng Hiếu chỉ tung quân tấn công khi nắm chắc phần thắng; và khi phải thủ đồn, Tướng Hiếu luôn giải cứu đồn với lực lượng tiếp cứu (FOB2, Đức Cơ, Pleime), và trong trường hợp không giữ nổi đồn thì Tướng Hiếu tài tình xử dụng đến chiến thuật đào tẩu (Thân Mẫn, Snoul), chứ không chủ trương buộc binh sĩ phải tử thủ đồn cách vô bổ, chỉ để khỏa lấp tài nghệ cầm quân kém cỏi (không biết tiên liệu, không có kế hoạch chín chắn) của cấp lãnh đạo quân sự. Tướng Hiếu thương mến quân lính; và họ cảm nghiệm được điều đó. Chấp, một thiếu tá gốc mũ nâu BĐQ, tâm sự: "Tướng Hiếu là thần tượng của tôi và biết ông từ khi ông về Sư Đoàn 5. Lúc đó tôi ở một đơn vị biệt phái nhảy vào vùng biên giới được ông lo cho hết mình. Vào gần tới Krek thì ông cho lệnh rút ra khi cấp trên thình lình hủy bỏ không yểm B-52 theo như kế hoạch hành quân đã trù tính. Ông bảo "Không có yểm trợ thì không đánh". Đó là một vị tướng sạch, một vị tướng biết lo lắng nhiều cho thuộc cấp và đạo đức. Khâm phục, khâm phục."

Nguyễn Văn Tín
Ngày 07 tháng 07 năm 2003
Cập nhật ngày 14/08/2003

generalhieu

Duyệt Trình Cuốn Sách Why Pleime

Cuốn sách mang tựa đề Why Pleime, khổ nhỏ 4.5in. x 7in., 180 trang mang tên tác giả Major General Vĩnh Lộc, ARVN viết xong tháng 4 năm 1966 (ngoại trừ chương X chót viết vào tháng 9 cùng năm) được in ấn tháng 9 năm 1966 tại nhà in Bộ Thông Tin, Việt Nam. Cho đến nay (*), không thấy có ấn bản tiếng Việt, mà chỉ thấy nói tới một cuốn sách mang tựa đề Pleime, Trận Chiến Lịch Sử. Cuốn sách Why Pleime không được mấy ai nhắc tới. Ngay cả các tác giả Mỹ viết về trận chiến Pleime cũng không thấy liệt kê cuốn sách này trong phần nguồn tham khảo. Tuy nhiên, khi duyệt trình cuốn sách, sẽ thấy nội dung rất là độc đáo và hoàn bị. Quả thật là một tuyệt tác về mặt quân sự.

Một Tường Thuật Xác Thật Nhất

Hình thức tổng quát của cuốn sách là một bản tường trình chiến trận của Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn II gửi lên Trung Tâm Hành Quân, Bộ Tổng Tham Mưu, với các chi tiết quân sự mật được xóa bỏ. Ngoài ra, nó còn là sản phẩm của các loạt bài thuyết trình Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn II trình bày cho giới chức quân sự cao cấp của các quân lực đồng minh: Hoa Kỳ, Đại Hàn và Đài Loan. Ngay sau khi trận đánh kết thúc, các tướng lãnh thuộc MACV từ Sài Gòn và US II Field Force từ Nha Trang lên Pleiku tìm hiểu chi tiết về trận đánh và đi tham quan để biết tỏ tường các chiến trường tại Pleime, Chu Prông và Ia Drang. Đầu năm 1966, một phái đoàn tướng lãnh Đại Hàn dẫn đầu bởi Tướng Lee Hyun Chin, tháng 4 năm 1966, một phái đoàn gồm các Tướng Tư Lệnh Quân Lực Đại Hàn dẫn đầu bởi Tướng Chang Chang Kuk, Thứ Trưởng Bộ Quốc Phòng Đại Hàn, rồi tiếp sau đó, một phái đoàn gồm 11 Tướng Lãnh Đài Loan dẫn đầu bởi Tướng Lo Yu Lun, Hành Quân đến bản doanh Quân Đoàn II để học hỏi về trận đánh và xin tài liệu. Do đó, những chi tiết ghi trong cuốn sách phải là xác thật tuyệt đối, vì mọi sai lầm sẽ không qua mắt được các Tướng Lãnh Hoa Kỳ thuộc US II Field Force và US 1st Air Cavalry trực tiếp tham gia và theo dõi rất sát các chiến trường trong suốt các trận đánh.

Những Chi Tiết Không Đâu Nhắc Tới

1. Vai trò chủ động của BLT QĐII

Vai trò chủ động của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II trong đợt đầu của trận Pleime giải vây Trại Pleime là chuyện đương nhiên: BTL QĐ II quyết định gửi hai toán Biệt Cách Dù Việt và một toán Biệt Kích Delta Mỹ tăng cường việc phòng thủ trại, điều động một chiến đoàn giải cứu, yêu cầu Quân Lực Mỹ yểm trợ một tiểu đoàn bộ binh phòng thủ Pleiku và một tiểu đoàn pháo binh yểm trợ cho cuộc hành quân tiếp cứu.

Nhưng ít ai biết đến vai trò chủ động của BTL QĐ II trong quyết định truy đuổi tàn quân địch với đợt 2 và đợt 3 của trận Pleime. Xin trích dẫn:

Ngày 26 tháng 10 năm 1965, đang khi đoàn quân tiếp viện và lính trú phòng trại Pleime thực hiện công cuộc càn quét xung quanh Trại, một buổi hội nghị diễn ra tại Trung Tâm Hành Quân của Quân Đoàn II với sự hiện diện của các cố vấn Mỹ và các đơn vị trưởng.
[. . . ]
Quyết định của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II khai thác các kết quả của đợt một và đuổi theo địch được sự đồng thuận trọn vẹn của giới chức quân sự Mỹ và một sự thỏa thuận đã thành hình đi tới việc thiết lập một sự cộng tác chặt chẽ về mặt hành quân. Sư Đoàn 1 Không Kỵ Mỹ sẽ là nỗ lực chính với Hành Quân Long Reach và Lữ Đoàn Dù QLVNCH sẽ là lực lượng trừ bị, sẵn sàng can dự khi Quân Đoàn ra lệnh.

Tướng Westmoreland công nhận vai trỏ chủ chốt này của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II, khi ông viết Lời Tựa:

Đối với việc xử dụng các lực lượng phối hợp, trận đánh Plei Me là một trường hợp điển hình. Các thành quả nổi bật của các giai đoạn sau có thể, có lẽ, không bao giờ thể hiện được nếu như không có đầu óc thẩm định và con mắt nhìn xa của giới lãnh đạo Việt Nam. Nỗ lực chuẩn bị tiên khởi trên chiến trường, mở đường cho việc xử dụng Sư Đoàn 1 Không Kỵ, đã do các lực lượng Việt Nam hoàn thành. Cũng vậy, thành quả khai thác của giai đoạn chót đã do Lữ Đoàn Dù Việt Nam phần lớn hoàn thành. Sự hữu hiệu của nỗ lực khéo tổ chức, ăn khớp mật thiết, cộng tác phối trí chung quả là hiếm thấy trong chiến tranh hiện đại.

2. Trận Đánh Pleime Gồm Ba Đợt

Các tài liệu của Hoa Kỳ và của Cộng Sản Bắc Việt cố tình tạo "sa mù chiến trận" của trận Pleime bằng cách chỉ chú tâm và chỉ nhấn mạnh tới trận "Thung Lũng Ia Drang". Sự thật là trận đánh này gồm ba đợt với ba cuộc hành quân: Dân Thắng 21 (VN) tại Pleime, Long Reach (HK) tại rặng núi Chu Prông và Thần Phong 7 (VN) tại thung lũng Ia Drang.

Thái độ của các tác giả và sử gia Mỹ và Việt Cộng nhận chìm hành quân Long Reach của Sư Đoàn 1 Không Kỵ HK và hành quân Thần Phong 7 của Lữ Đoàn Dù QLVN; đồng thời đặt danh xưng sai cho trận đánh tại chân núi Chu Prông là trận đánh "Thung Lũng Ia Drang" thay vì là trận đánh "Rặng Núi Chu Prông", vì tên trận đánh "Thung Lũng Ia Drang" của Tiểu Đoàn 1/7 Không Kỵ HK do Tiểu Đoàn Trưởng Harold Moore chỉ huy phải được dành cho trận đánh của Lữ Đoàn Dù QLVN do Lữ Đoàn Trưởng Ngô Quang Trưởng chỉ huy trong cuộc hành quân Thần Phong 7, vì trận này mới đúng là xảy ra tại thung lũng Ia Drang.

3. Vài trò của Biệt Cách Dù VN

Khi các đơn vị của Sư Đoàn 1 Không Kỵ Mỹ truy lùng địch trong vùng từ Pleime đến Chu Prông, không như thiên hạ tưởng, họ không đơn phương hành quân nhưng luôn được sự yểm trợ của các toán Biệt Cách Dù VN. Chi tiết này không được giới quân sự VNCH hay Hoa Kỳ cho biết, có lẽ vì lý do bảo mật quân sự dính dáng tới một đơn vị "bí mật", mà là được một bản báo cáo chiến trường của Bộ Tư Lệnh Mặt Trận Tây Nguyên Việt Cộng tiết lộ. Bản báo cáo về đặc điểm của Sư Đoàn 1 Không Kỵ Mỹ này được đính kèm nơi chương IX của cuốn Why Pleime. Xin trích dẫn:

Đợt 2: xử dụng những đơn vị tăng phái nhỏ và phối hợp với Biệt Cách Dù ngụy để thực hiện những cuộc tấn kích vào hậu cứ của ta (28 tháng 10 đến 11 tháng 11 năm 1965).
Đổ bộ thẳng bằng "nhảy cóc" vào hậu cần của ta bằng trực thăng (28 tháng 10 đến 10 tháng 11 năm 1965). Các lực lượng xử dụng: từ một tiểu đoàn đến một đại đội của lính Mỹ hay hai đại đội của lính Mỹ phối hợp với Biệt Cách Dù ngụy.
Trước khi đổ bộ. Thám sát các bãi đổ bộ bằng nhiều phi vụ thám sát hay bằng các toán nhỏ Biệt Cách Dù ngụy.
Biệt Các Dù ngụy hay các đơn vị thám sát Mỹ luôn đổ bộ trước để giữ an ninh bãi đổ bộ trước khi bộ binh, đơn vị yểm trợ và sở chỉ huy đổ bộ.
Sau khi đổ bộ quân. Biệt Cách Dù ngụy thường tiến xa tuần tiễu.

4. Chiến Đoàn Tiếp Cứu Sơ Khởi và Vai Trò của TĐ 22 BĐQ

Chiến Đoàn Thiếp Cứu sơ khởi thành lập ngày 20 tháng 10, chỉ gồm có:

- Bộ Chỉ Huy, Thiết Đoàn 3 Kỵ Binh,

- Một Tiểu Đoàn Biệt Động Quân,

- Một Đại Đội Xe Thiết Giáp M 113,

- Một Đại Đội Chiến Xa M-41,

- Một Đội Pháo Binh,

- Một Tiểu Đội Công Binh.

Đến ngày 23 tháng 10, Chiến Đoàn mới được tăng phái thêm Tiểu Đoàn 1/42. Đơn vị này được trực thăng vận từ Kontum tới Pleiku. Sở dĩ Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II phải đợi đến mãi ngày thứ tư kể từ khi trại Pleime bị tấn công là vì tất cả các trực thăng bị trưng dụng để chuyển vận một tiểu đoàn đến tăng cường tỉnh Quảng Đức trong cuộc hành quân Thần Phong 6 đang tiếp diễn.

Đồng thời, Tiểu Đoàn 22 BĐQ, đơn vị chót trừ bị đóng tại Pleiku được Chiến Đoàn Ingram của Sư Đoàn 1 Không Kỵ Mỹ đến thay thế trong công tác phòng vệ Pleiku "được trực thăng vận tới bãi đáp tại phía Tây của Liên Tỉnh Lộ 5, 10 cây số Bắc Pleime, với hai sứ mạng: một, càn quét hướng đông và dồn địch về hướng Liên Tỉnh Lộ 5; và hai, chận đứng và hủy diệt bất cứ địch quân nào kẹt giữa tiểu đoàn và Chiến Đoàn".

5. Thái Độ Lưỡng Lự của Chiến Đoàn Tiếp Cứu

Có nhiều người giải thích sự kiện chiến đoàn tiếp cứu, sau khi xuất phát căn cứ Pleiku chiều ngày 20 tháng 10, lại dậm chân tại Phú Mỹ đến mãi ba ngày sau mới tiếp tục tiến tới trại Pleime là do tính rụt rè và quá thận trọng của Chiến Đoàn Trưởng Trung Tá Luật.

Thật sự ra thì Trung Tá Luật được lệnh của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II làm bộ chỉ phát động những cuộc hành quân càn quét quanh vùng Phú Mỹ vì hai lý do: một là tranh thủ thời gian đợi điều kiện về phương tiện chuyên chở bằng trực thăng như nêu trên; hai là để đối lại chiến thuật phục kích di động của đic̣h vì Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II biết được là khác như thường lệ trong quá khứ Việt Cộng dùng chiến thuật phục kích cố định, lần này họ dùng tới yếu tố di động để tránh cho đơn vị nằm phục kích bị thiệt hại bởi các vụ tiền oanh tạc bằng phi pháo. Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II chỉ ra lệnh cho Trung Tá Luật cấp tốc lên đường trực chỉ trại Pleime một khi dụ được Trung Đoàn 32 BV xuất phát từ địa điểm tập trung gần rặng núi Chu Prông đi đến địa điểm phục kích ấn định tại đoạn đường dài 4 cây số trên Liên Tỉnh Lộ 5 từ Đồi 538 đến Đồi 601.

6. Ý Định Tấn Công Pleime Đợt 2

Cuốn Why Pleime chứa đựng một chi tiết quan trọng không mấy ai biết hay để ý tới. Đó là Bộ Tư Lệnh Tây Nguyên, sau khi lui quân về rặng núi Chu Prông vì thất bại đánh chiếm trại Pleime đợt đầu với hai Trung Đoàn 32 và 33, dự tính trở lại đánh chiếm trại Pleime lần thứ hai, lần này với ba Trung Đoàn 32, 33 và 66. Ngày N được ấn định vào ngày 16/11/65. Xin trích dẫn:

Tin chắc các lực lượng của ta đánh mất vết tích của các đơn vị của họ, Mặt Trận Việt Cộng liền lấy một quyết định để lấy lại ưu thế với một cuộc tiến công. Mục tiêu lại là Pleime và ngày tiến công được ấn định vào ngày 16 tháng 11. Kế hoạch được biết trong nội bộ cán bộ Việt Cộng như là đợt hai của cuộc tiến công Pleime. Tất cả ba trung đoàn sẽ can dự vào lần này, cũng như một tiểu đoàn pháo kích 120 ly và một tiểu đoàn súng phòng không hai nòng 14,5 ly; cả hai đơn vị này đang trên đường xâm nhập và dự tính sẽ tới kịp thời cho cuộc tiến công. Theo lời tuyên bố của một sĩ quan chính trị viên hàng binh, mục tiêu chính của cuộc tấn công mới là hủy diệt trại.

Nhưng ý đồ này không được đem ra thực hiện vì trước đó hai ngày, tức ngày 14 tháng 11, Tiểu Đoàn 1/7 Không Kỵ bất thần đổ bộ tấn công địch ngay tại hậu cứ dưới chân núi Chu Prông.

Sau này phía Việt Cộng che dấu sự kiện này để có thể chuyển thua thành thắng và rêu rao kế hoạch đánh Pleime là để dụ đánh lính Mỹ nhảy vào Pleime. Có một số tác giả và tướng lãnh Việt Cộng, tỉ như Chu Huy Mân và Nguyễn Nam Khánh, còn bạo miệng hơn cho kế hoạch đánh Pleime là để dụ đánh lính Mỹ nhảy vào thung lũng Ia Drang.

7. Tài Liệu Việt Cộng

Một điểm độc đáo của cuốn Why Pleime là nguồn tham khảo chính là các tin tức tình báo gặt hái được về tình trạng của Việt Cộng ngay trên chiến trường. Ngoài ba tài liệu Việt Cộng - (a) Tiêu Lệnh Tác Chiến Điều Trung Đoàn 32 Lập Ổ Phục Kích, (b) Đặc Điểm của Sư Đoàn 1 Không Kỵ Mỹ, và (c) Sổ Nhật Ký của Một Cán Binh Việt Cộng - trong số 32 nguồn tham khảo liệt kê trong cuốn sách, 23 nguồn còn lại là các báo cáo tình báo lấy từ các lời khẩu cung hàng binh và tù binh Việt Cộng.

Một điểm đặc biệt đáng lưu ý: sở dĩ Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II lấy những quyết định hành động thích ứng với kết quả đánh bại đic̣h ở Pleime cả tại trại lẫn tại ổ phục kích, ở Chu Prông và ở Ia Drang là vì những quyết định đó dựa trên những phân tách và thẩm định các tin tức tình báo chính xác ban 3 quân báo gom góp được.

Những Chiến Thuật Được Nêu Lên

Ngoài chiến thuật phục kích di động, cuốn Why Pleime còn bàn đến những chiến thuật khác đôi bên đem ra áp dụng trong trận Pleime. Xin trích dẫn:

- Một chiến dịch thực hiện với chiến thuật "nhất điểm lưỡng diện" chắc chắn sẽ gây hoang mang cho sự phân tích và ước tính về tác dụng của nỗ lực chính của Việt Cộng. "Điểm" sẽ được lựa chọn cách nào để không cho phép lực lượng QLVNCH tránh những khuyết điểm và những bất lợi, ngoại trừ không chấp nhận sự thách thức. Chiến thuật "nhất điểm lưỡng diện" có nghĩa là "một nỗ lực chính và hai nỗ lực phụ" hay "một cuộc tấn công chính và hai cuộc tấn công nghi binh".
- Trận đánh Điện Biên Phủ chấm dứt cuộc chiến Đông Dương (1947-1954) kéo dài hai tháng nhưng chỉ là một cuộc vây lấn một cứ điểm tại lòng chảo Điện Biên Phủ. Trận đánh Pleime với nhiều khác biệt trên nhiều phương diện chiến thuật: bao bọc, chống phục kích, giải tỏa, truy đuổi, phục kích, khai thác, tấn công và tiêu diệt, hẳn là trận đánh to lớn nhất từ mấy năm sau này.
- Tư Lệnh Quân Đoàn II quyết định đấu lại trò chơi của địch. Vì địch tính tuần tự diệt trừ các lực lượng của chúng ta, kế điều quân phải khéo dùng tối đa đến yếu tố THỜI GIAN và khai thác các yếu điểm tự tại của thế dàn trải quân của địch.
- Điểm đáng lưu ý là các cuộc phục kích qui mô của Việt Cộng xảy ra trong thời gian mới đây đều được thực hiện trong khuôn khổ của chiến thuật chiến trận di động. Chúng không còn hiện hữu như những bẫy gài tĩnh động.
- Lúc 1400 giờ, tiểu đoàn 22 Biệt Động Quân QLVNCH được trực thăng vận tới bãi đáp tại phía Tây của Liên Tỉnh Lộ 5, 10 cây số Bắc Pleime, với sứ mạng: càn quét hướng đông và dồn địch về hướng Liên Tỉnh Lộ 5; và chận đứng và hủy diệt bất cứ địch quân nào kẹt giữa tiểu đoàn và Chiến Đoàn.
- Quyết định của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II khai thác các kết quả của đợt một và đuổi theo địch được sự đồng thuận trọn vẹn của giới chức quân sự Mỹ và một sự thỏa thuận đã thành hình đi tới việc thiết lập một sự cộng tác chặt chẽ về mặt hành quân.
- Từ trước tới giờ Việt Cộng luôn thành công thu hồi và tập trung lại quân lính sau trận đánh. Lần này, sau khi các lực lượng của ta giải vây Pleime, họ phải đương đầu với một cuộc săn đuổi dài 22 ngày và phải tan vỡ để thoát thân.
- Khách quan mà nói, Pleime không có giá trị về mặt chiến lược. Nhưng nó đã được lựa chọn như một mục tiêu chính vì địch luôn tìm cách chập đôi chiến thuật và tuyên truyền, để gán ép các công tác chiến trận với tâm lý chiến. Địch muốn khiến chúng ta bị bất ngờ vì họ tin chắc là các cuộc hành quân tại An Lão và Kim Sơn, bắc Bình Định, đã trói chân 6 tiểu đoàn của Lực Lượng Tổng Trừ Bị QLVNCH, 4 tiểu đoàn thuộc Sư Đoàn 22 Bộ Binh QLVNCH và ba đại đội trực thăng Mỹ tại vùng duyên hải. Nhưng thế điều quân mau lẹ của ta đã chuyển sự bất ngờ qua phía địch và khiến địch mất thế chủ động.
- Bài học thứ hai từ trận Pleime là Việt Cộng không chỉ là lãnh chúa duy nhất của sơn lâm. Vì với các quân cụ công binh hiện đại và các chiến thuật cách mạng, các trực thăng có thể đáp xuống bất cứ đâu và các bãi đáp có thể được tạo nên bất cứ chỗ nào, hoặc trên đỉnh đồi hay trong lòng rừng già. Chính vì lý do này mà Việt Cộng thất bại hoàn toàn trong việc dự kiến đâu sẽ là bãi đáp.
- Trong hầu hết các trường hợp, bộ binh tháp tùng bảo vệ các đoàn quân chiến xa là điều đòi buộc. Trái lại, trận Pleime là một trường hợp cổ điển trong đó các phần tử bộ binh phương hại nhiều đến tính di động và khả năng của các chiến xa. Vì lẽ đó, các đại đội trưởng thiết giáp không nên bám quá khư khư vào các nguyên tắc bài bản và tốt hơn là bạo dạn phơi trần ra thay vì giới hạn tính di động của mình với một bộ binh tháp tùng sát bên bảo vệ. Điều này sẽ không những tạo tự do hành động mà còn biện minh cho khả năng tự vệ trong trường hợp bị tập kích bất ngờ.
- Trong đợt III, các cuộc hành quân được thực hiện qua một sự cộng tác mật thiết giữa các Lực Lượng Việt Nam và Mỹ: đó là phương thức mới nhất được đem ra áp dụng từ Thế Chiến II. Các đặc điểm của phương thức này là: phối hợp các công tác tình báo và yểm trợ, chia sẻ khái niệm hành quân và kết quả, vùng hành quân riêng rẽ, bộ tư lệnh riêng rẽ, điều quân riêng rẽ, hành động riêng rẽ, trừ bị riêng rẽ.

Tác Giả Why Pleime

Cuốn sách Why Pleime mang tên tác giả Thiếu Tướng Vĩnh Lộc. Điều này là đương nhiên vì ông là Tư Lệnh Quân Đoàn II khi trận Pleime xảy ra. Nhưng thật sự tác giả của nội dung cuốn sách là Đại Tá Nguyễn Văn Hiếu, Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn II vì những lý do sau đây:

1. Cuốn sách là sản phẩm của bản báo cáo chiến trận do Bộ Tham Mưu Quân Đoàn II soạn thảo và được Tư Lệnh Quân Đoàn ký đệ trình lên Trung Tâm Hành Quân/Bộ Tổng Tham Mưu;

2. Cuốn sách được soạn thảo xong vào tháng 4 năm 1966, ngoại trừ chương chót vào tháng 9, không tài nào Tướng Vĩnh Lộc trong nhiệm vụ tư lệnh quân đoàn kiếm ra thì giờ để soạn thảo cuốn sách trong thời gian ngắn ngủi bốn tháng sau khi trận đánh Pleime kết thúc, ngoại trừ ông bỏ bê công việc tư lệnh quân đoàn để ngồi viết sách.

3. Cuốn sách còn là sản phẩm của các buổi thuyết trình tổ chức tại Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II dành cho các giới chức quân sự cao cấp đồng minh, Hoa Kỳ, Đại Hàn, Đài Loan, từ tháng 12 năm 1965 đến tháng 4 năm 1966, với vô số tài liệu Việt Cộng tịch thâu được và những bản báo cáo về lời khẩu cung của các hàng binh và tù binh Việt Cộng trong các trận đánh tại Pleime, Chu Prông và Ia Drang.

4. Đại Tá Hiếu, tuy phục vụ dưới quyền Tướng Vĩnh Lộc, mới là người có đủ bản lãnh và tài năng chỉ huy và tham mưu quân sự để điều nghiên, thực hiện các kế hoạch phản công địch trong một trận chiến đa diện và phức tạp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và hoà nhịp với Sư Đoàn 1 Không Kỵ Mỹ. Công trạng của Tướng Vĩnh Lộc là biết tin dùng và để cho Đại Tá Hiếu toàn quyền hành động trong trận đánh Pleime.

Cần nêu thêm điểm Đại Tá Hiếu không phải là một loại sĩ quan văn phòng tách rời chiến trường. Trái lại Đại Tá Hiếu luôn can dự vào những phần hành tuy trông ra có vẻ thứ yếu nhưng thật sự vẫn quan yếu của bộ máy chiến trận. Xin đan cử hai ví dụ.

Chính là toán kiểm thính của Quân Đoàn II hoạt động tại trại Pleime cạnh bên các đơn vị của Sư Đoàn 1 Không Kỵ Mỹ đã thông chuyển thông tin tình báo cho Tiểu Đoàn 1/7 biết sự hiện diện của một lực lượng cấp trung đoàn nằm tại chân núi Chu Prông trên một đường thẳng kẻ từ Pleime đến núi Chu Prông. Tín hiệu bắt được là một bản báo cáo bằng tiếng Quan Thoại (Moore, When We Were Soldiers Once...and Young, trang 63). Đại Tá Hiếu thông thạo tiếng Quan Thoại vì sinh tại Thiên Tân, Trung Hoa, hẳn can dự trực tiếp trong việc chia sẻ thông tin tình báo này với phía quân đội Hoa Kỳ.

Sự kiện Lữ Đoàn Dù VNCH nhảy trúng phóc vào đường rút lui của tàn quân Việt Cộng tại thung lũng Ia Drang và vây khốn hai Tiểu Đoàn BV 365 và 334 trong cuộc hành quân Thần Phong 7 là do Đại Tá Hiếu đã cung cấp tin tức tình báo chính xác cho Trung Tá Ngô Quang Trưởng, người chỉ huy quân Dù "đóng hộp" quân Việt Cộng, được Tướng Schwarzkopf mô tả trong It Doesn't Take A Hero (1992).

5. Cuốn sách được viết bằng Anh văn. Tướng Vĩnh Lộc lưu loát tiếng Pháp chứ không thông thạo tiếng Anh đủ và bằng Đại Tá Hiếu.

Kết Luận

Không như những bài viết hay sách tường thuật về trận đánh Pleime của những tác giả, hoặc không trực tiếp tham dự vào trận đánh, hoặc nếu có tham dự trực tiếp thì cũng chỉ trong một vai trò nhỏ bé ở cấp tiểu, trung hay sư đoàn nên chỉ có được một góc độ nhìn hạn hẹp về trận đánh, cuốn Why Pleime là lời tường thuật của Đại Tá Hiếu trong vai trò của Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn II, vừa có cái nhìn quán xuyến của người chỉ huy vừa có cái nhìn tỉ mỉ của bộ óc tham mưu. Do đó Why Pleime phản ảnh cách chính xác và đầy đủ nhất về toàn bộ trận Pleime. Dù cuốn sách được viết xong năm 1966, nhưng cho tới nay, tuy là cái nhìn của phía QLVNCH, Why Pleime vẫn cống hiến một nhãn quan thẳng thắn và đầy đủ nhất về trận đánh Pleime.

Nguyễn Văn Tín
Ngày 28 tháng 2 năm 2007

(*)Ngày 5 tháng 12 năm 2011, tôi tìm thấy cuốn Pleime, Trận Chiến Lịch Sử trong thư viện Cornell University.

generalhieu

MỌI NGƯỜI ĐỀU BÌNH ĐẲNG TRƯỚC PHÁP LUẬT

Sunday, January 15, 2023

Pages

Followers

Blog Archive

Đơn Vị *	Quân Sộ Trước Pleime	Phần Trăm hay Con Số tổn Thất
Tiểu Đoàn 1	500	33% chết
Tiểu Đoàn 2	500	50% chết
Tiểu Đoàn 3	500	33% chết
Đại Đội Bích Kích Pháo Trung Đoàn	120	50% chết
Đại Đội Súng Phòng Không Trung Đoàn	150	60% chết
Đại Đội Truyền Tin Trung Đoàn	120	4 chết-16 mất tích
Đại Đội Vận Tải Trung Đoàn	150	50% chết
Đại Đội Quân Y Trung Đoàn	40	80% chết hay mất tích
Đại Đội Công Binh Trung Đoàn	60	15 chết hay mất tích
Đại Đội Trinh Sát Trung Đoàn	50	9 chết