Bến Giằng, một địa danh đã đi vào lịch sử và văn học, ngày nay là huyện Nam Giang, phía tây tỉnh Quảng Nam. Đi theo đường Hồ Chí Minh hoặc QL14E từ QL1A lên, là ta đã đi xuyên qua nhiều di tích, thắng cảnh của vùng đất này.

Cuối đường 14E là cửa khẩu Đắc Óoc sang huyện Đắc Chưng, thuộc tỉnh Sê Công của nước Lào, nơi nổi tiếng với cây sa nhân và giống ngựa thồ. Trong Bài thơ về hạnh phúc, nhà thơ Dương Hương Lý từng viết: “Con sông Giằng gầm réo miên man”, nhà thơ Tố Hữu cũng có câu “Ôi làng Rô nhỏ của tôi”, chính là khu vực mà trước đó nhà văn Nguyễn Chí Trung đã có bút ký nổi tiếng Bức thư làng Mực… Ngày nay, Bến Giằng đã được thay thế bằng chiếc cầu sắt của hãng Effel chế tạo được tháo từ cây cầu De Lattre ở Đà Nẵng đưa lên… Qua cầu để lên biên giới, qua khỏi các làng Tà Bhing, Chà Vàl , làng Ving, Dốc Thờ, Bót Xít… ta sẽ bước vào những vùng đất mà Chu Cẩm Phong từng lăn lộn thời chiến tranh và ghi lại sinh động trong Nhật ký Chiến tranh của anh.

Cầu Bến Giằng  Ảnh: Nguyễn Sông Hàn

Các thiếu nữ Cơ tu qua suối - Ảnh: Nguyễn Sông Hàn

Ở Bến Giằng có các thác đẹp như thác Monica dọc đường Hồ Chí Minh (tương tuyền hoàng hậu Monique của cựu hoàng Sihanouk từng dừng chân và tắm ở đây trong chiến tranh), hay thác Gờ răng (cá Chiêng) ở làng Tà Bhing, thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên sông Thanh nước trong xanh bốn mùa giữa đại ngàn.

Thăm thú vùng Bến Giằng ngày nay, có thể ghé ăn những món cơm lam nấu ống tre ở Chà vàl, uống rượu Tà vạt (rượu đoát), với món mồi cá Chiêng ở Tà Bhing trong những ngôi nhà gươl cùng các cô gái người Cơ tu luôn nở nụ cười tươi như hoa rừng. Trong men Tà Vạt ngây ngây, có thể xem những vũ điệu Đinh tuk, Ya ya… dưới ánh lửa bập bùng hoặc nghe các già làng hát lý. “Ngực em tròn như vầng trăng, chân em trắng như chiếc ngà voi” là những câu hát lý nghe từ hơn 20 năm trước, giờ tôi vẫn còn nhớ…

Từ Đà Nẵng đi Bến Giằng với đường dài khoảng 100 cây số và có thể về trong ngày. Nhưng để uống Tà Vạt hoặc hưởng cái hơi lạnh ở biên giới Cổng Trời trên độ cao hơn ngàn mét, tốt hơn là nên ở lại qua đêm.

Đi lại nhiều lần qua Bến Giằng, nhưng tôi tiếc vì chưa thấy đơn vị lữ hành nào thiết kế một tour du lịch đến đây, kết hợp với việc khám phá đường mòn Trường Sơn vẫn còn nhiều dấu vết giữa các khu rừng nguyên sinh.

Nguyễn Sông Hàn

>> Nâng cấp công nghệ trong du lịch
>> Du lịch không khách sạn
>> Phạt, tước giấy phép đơn vị bôi xấu du lịch Đà Nẵng
>> Nhếch nhác du lịch Đà Lạt
>> Nga phục hồi du lịch vũ trụ

Bến Giằng và bến Hiên ở Quảng Nam.
Hai vùng đất bến Hiên, bến Giằng trước đây nay thuộc huyện nào của tỉnh Quảng Nam? Trong tỉnh còn có địa danh nào bắt đầu từ bến nữa không? (Mỹ Trí, Hải Châu, Đà Nẵng)

- Bến Giằng, bến Hiên là tên gọi của hai vùng đất phía tây bắc tỉnh Quảng Nam, ngày nay ít người biết tới bởi cả hai đã được đổi tên.

Theo mục “Quảng Nam - Đà Nẵng qua các địa danh” trên Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng (danang.gov.vn), bến Giằng là vùng đất nơi ngã ba con sông Thanh đổ vào sông Nước Mỹ, có một bãi cát bằng phẳng nằm ở phía trên thác, làm nơi đậu của ghe thuyền có tên là bến Giằng Xay. Về sau bến Giằng Xay được rút gọn lại còn bến Giằng. Tháng 1 năm 1948, chính quyền cách mạng thành lập châu Bến Giằng theo quyết định của Ủy ban Kháng chiến - Hành chính tỉnh Quảng Nam, trên cơ sở các làng dân tộc miền núi tách ra khỏi huyện Đại Lộc. Đến tháng 6-1949, châu Bến Giằng đổi thành huyện Bến Giằng, sau rút gọn lại thành huyện Giằng. Nay đổi thành huyện Nam Giang.

Trên địa bàn tỉnh Quảng Nam còn có một địa danh Giằng Xay nữa, đó là một con dốc làm ranh giới tự nhiên giữa thành phố Tam Kỳ và huyện Tiên Phước, phía đông là xã Tam Lộc, phía tây là xã Tiên Sơn, trên con đường Tam Kỳ đi Việt An.

Cũng theo trang web dẫn trên, bến Hiên là một bãi bồi rộng ở vùng đất nơi ngã ba sông Trăng chảy vào sông Con. Đầu thế kỷ XX, có một người miền xuôi lên đây vỡ hoang trồng lúa, bắp,... Ghe lái buôn chở hàng từ hạ lưu lên trao đổi với người dân tộc đều ghé vào đây. Người Cơ tu đem lâm sản từ các buôn làng đổi lấy muối, vải,… Năm 1950, đơn vị hành chính cấp huyện được thành lập lấy tên là huyện Hiên theo quyết định của Ủy ban Kháng chiến - Hành chính tỉnh Quảng Nam, trên cơ sở các xã miền núi phía tây bắc tách ra từ huyện Đại Lộc. Huyện Hiên ngày nay được chia thành hai huyện Đông Giang và Tây Giang.

Khi xưa, giao thông ở Việt Nam nói chung, tỉnh Quảng Nam nói riêng, chủ yếu là đường thủy, từ đó phát sinh ra các bến - là nơi tàu, thuyền đỗ lại để khách lên xuống và xếp dỡ hàng hóa.

Tỉnh Quảng Nam có nhiều địa danh bắt đầu từ bến. Cũng như bến Giằng, bến Hiên, các địa danh này đều có một “lịch sử” riêng.

Bến Trễ là bến sông nằm bên sông Cổ Cò, thuộc làng Thanh Hà, Hội An. Trễ từ cổ chỉ một loại xuồng, ghe nhỏ đan bằng tre, trét dầu rái, bề ngang từ 50 - 80cm, bề dài từ 4-5m, được ngư dân dùng để đánh bắt tôm, cá,… Bến Trễ là quê hương của Phó bảng Nguyễn Duy Hiệu (Hường Hiệu), thủ lĩnh của Nghĩa hội Quảng Nam. Từ bến Trễ - Thanh Hà, ông đã đi ghe ngược sông Cổ Cò ra làng Hà Lộc (nay thuộc phường Điện Dương, thị xã Điện Bàn) để theo học Cử nhân Lê Tấn Toán.

Bến Cồn Chăm là một bến sông rộng ở làng Bàn Thạch, nay thuộc xã Duy Vinh, huyện Duy Xuyên, là điểm hội tụ của ba dòng sông chính: Thu Bồn, Bà Rén (đoạn qua khu vực Duy Vinh gọi là sông Ly Ly), Trường Giang trước khi đổ ra Cửa Đại. Sở dĩ có tên là bến Cồn Chăm, bởi xưa đây là điểm cuối của đường bộ nối từ kinh đô Simhapura (Trà Kiệu) đến cửa Đại Chiêm, một bến cảng quan trọng của Vương quốc Chăm-pa.

Bến Dầu là một bến ghe thuyền, cũng là tên một chợ nằm ở tả ngạn sông Thu Bồn, nay thuộc xã Đại Thạnh, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Các nguồn hàng lâm thổ sản khai thác từ rừng phía tây vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, mà mặt hàng đặc trưng là dầu rái, được tập trung về đây, rồi chở đi tiêu thụ ở Hội An, Đà Nẵng và các tỉnh.

Bến Ván là một bến thuyền (tên chữ là Bản Tân), nằm hữu ngạn con sông cùng tên. Ngày xưa gỗ khai thác từ nguồn Hữu Ban chuyển theo đường nước về đây, được xẻ thành ván cung cấp cho ngành đóng thuyền và làm đồ gia dụng. Bến Ván nay thuộc thị trấn Núi Thành, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam.

ĐNCT

Các tin khác
Hệ thống đào tạo y khoa
Thợ khắc bia nhà nước và thợ khắc bia dân gian
Bút đàm
Bờ biển Đà Nẵng dài bao nhiêu?
"Công tử bột"
Cầm ly rượu vang thế nào cho đúng cách?
Infographic
Tục "đi sim"
Về câu tục ngữ "Thả con săn sắt, bắt con cá rô"
Bói tuổi mẹ - con, đoán nghề con

Ý Nghĩa Của Số 16: The Shattered Citadel (Thành Lũy Tan Vỡ)

Divination:

The number 16 reduces to the single number 7 and vibrates to the planet Neptune - planet of mystery, illusion and faith.

The challenges are many, but fortunately your intuition is keen and you have learned how important it is to stop and listen to the little whispers from within. You anticipate the various potential disadvantages in any situation, and through your great insight, you spot trouble and take precautions before any harm can happen. Remember:  Through the eyes of the soul you have clear vision.  Continue to be sensitive to its callings.  You are an admirable opponent for this vibration.

"Linda Goodman's Star Cards"

Compiled & Written by Crystal Bush

Illustrated by Frank Riccio

Theo nguời Chaldeans cổ đại thì số 16 đuợc biểu tuợng bởi hình ảnh “một Tòa Tháp bị Sét đánh, từ đó một nguời đang rơi xuống, với một Vuơng miện trên đầu” (a Tower struck by Lightning, from which a man is falling, which a Crown on his head”). Số này cảnh báo về một tai họa tiền định lạ lùng (strange fatality), cũng như sự nguy hiểm của các tai nạn và sự thất bại của những kế hoạch của nguời mang số đó. Nếu tên bằng 16, điều dĩ nhiên là khôn ngoan đổi tên để tránh tác động của nó. Nếu ngày sanh là ngày 16 của bất cứ tháng nào, sự thử thách của số 16 phải đuợc cẩn thận đón nhận/đáp ứng, để cho tác động/ảnh huởng có thể giảm nhẹ tới một mức không khắc nghiệt lắm (the challenge of the 16 must be met, so that its effect may be diluted to a milder vibration). Để tránh khuynh huớng tiền định đầy khắc nghiệt này (the fatalistic tendency) của ngày sanh là số 16, nguời (có ngày sanh là 16) này phải cố gắng lập kế hoạch truớc khi làm bất cứ việc gì (one must endeavor to make all plans in advance), để chắc chắn rằng mọi khả năng của thất bại phải đuợc tiên liệu/biết truớc (making certain that any possibility of failure is anticipated) và phải đuợc né tránh/đi vòng quanh /đổi huớng (circumvented) bằng cách chú ý cẩn thận từng chi tiết. Số 16 cũng mang đến cùng với nó sự bắt buộc và trách nhiệm phải nghe theo tiếng nói từ bên trong của số 7, tiếng nói này sẽ luôn luôn cảnh báo về nguy hiểm thông qua những giấc mơ hoặc trực giác để tránh kịp thời (intuition in time to avoid it). Không nên coi thuờng tiếng nói từ bên trong. Như tôi (tức bà Linda Goodman – người dịch) truớc đây đã giải thích phần nào về sự kiện rằng tên “Abraham Lincoln” bằng số 16, rằng ông Lincoln đã đuợc cảnh báo nhiều lần về việc ám sát ông là tiềm tàng/có thể xảy ra thông qua những giấc mơ của ông (was warned repeatedly of his potential assasination by his dreams) . . . và cũng như bởi vài ông đồng bà bóng (“sensitives” or “mediums”) đuợc đưa vào Tòa Nhà Trắng bởi bà Mary Todd Lincoln. Ông đã coi thuờng/không nghe theo những cảnh báo rõ ràng này, và đã từ chối thực hiện những biện pháp phòng ngừa (precautions) cần thiết, vì vậy, đã không thể tránh khỏi tai họa tiền định này (was unable to avoid his fate). Nhưng điều này đã có thể tránh đuợc (but it could have been), và đây là điều quan trọng mà nguời có ngày sanh là 16 phải nhớ. Để tìm kiếm hạnh phúc bằng những cách khác hơn là làm lãnh đạo cấp cao (leadership at the top)(Tòa Tháp và Vuơng Miện) – thì nên từ bỏ sự nổi tiếng và danh vọng (to renounce fame and celebrity) – đây chính là cách để giảm nhẹ khía cạnh/mặt tiêu cực (negative aspect) của số 16.
Lincoln đã không làm như vậy, vì nghĩ rằng điều quan trọng là phải cố gắng thống nhứt đất nuớc (feeling it was more important to attempt to keep the nation united) hơn là huởng thụ hạnh phúc (fulfillment) của một cuộc sống riêng tư, mặc dù ông đã nhận chức Tổng thống với nhiều miễn cưỡng và nỗi buồn sâu thẳm (with much reluctance and a profound sadness).
( Dịch từ trang 254-255 của sách đã dẫn của chiêm tinh gia nổi tiếng nguời Mỹ Linda Goodman).
San Jose ngày thứ hai 15/03/2010 lúc 12:03 trưa.

Cập nhật ngày Oct 2 2022.

STEVE BANNON
Sanh ngày 27/9/1953, có tên đầy đủ là Stephen Kevin Bannon, từng là chiến lược gia trưởng của TT Trump, mới đây tái xuất giang hồ trong lễ ra mắt "Liên Bang Trung Quốc" tại New York với một tỉ phú và một lực sĩ nỗi tiếng TQ (đối kháng với họ Tập).

"Stephen Kevin Bannon (born November 27, 1953) is an American media executive, political strategist, former investment banker, and the former executive chairman of Breitbart News. He served as White House Chief Strategist in the administration of U.S. President Donald Trump during the first seven months of Trump's term.[2][3] He served on the board of Cambridge Analytica,[4] the data-analytics firm involved in the Facebook–Cambridge Analytica data scandal. -- Theo Wiki).

Vì thấy Steve Bannon nên tôi dùng LTS để giải đoán số mạng của ông.

1/ Vì Steve Bannon có ngày sanh là 27/9 nên ta xem ý nghĩa của số này
Ý nghĩa của số 27: Gậy chỉ huy
Đây là một số xuất sắc, hài hòa, và may mắn của can đảm và quyền lực, với một nét quyến rũ (a touch of enchantment). Số này phù hộ cho người hay thực thể mà nó đại diện với một hứa hẹn về quyền lực và chỉ huy. Nó bảo đảm rằng các phần thưởng lớn sẽ đến từ những công việc hữu ích/có kết quả (productive labor), trí tuệ (intellect), và tưởng tượng, rằng những năng lực (faculty) sáng tạo đã gieo mầm tốt sẽ chắc chắn gặt hái một vụ mùa tốt (reap a rich harvest). Những ai hay thực thể đại diện bởi số 27 sẽ luôn luôn tiến hành những ý nghĩ và dự định riêng của họ, ko bị dọa nạt (intimidate) hay ảnh hưởng bởi ý kiến khác biệt hay chống đối từ kẻ khác. Đây là số do NGHIỆP TỐT, đã đạt được từ nhiều kiếp trước.
Dịch từ trang 261 của sách Linda Goodman's Star Signs.

2/ Dựa theo tên cúng cơm hay tên đầy đủ (full name)
STEPHEN = 3 4 5 8 5 5 5 = 35 = 8
KEVIN = 2 5 6 1 5 = 19 = 10 = 1
BANNON = 2 1 5 5 7 5 = 25 = 7
Cộng lại: 8 1 7 = 16
Sau đây là ý nghĩa của số 16, mà tôi rất rành do có ngày sanh là 16/2/1947.
Ý Nghĩa Của Số 16 : The Shattered Citadel (Thành Quách Tan Vỡ)
Theo nguời Chaldeans cổ đại thì số 16 đuợc biểu tuợng bởi hình ảnh “một Tòa Tháp bị Sét đánh, từ đó một nguời đang rơi xuống, với một Vuơng miện trên đầu” (a Tower struck by Lightning, from which a man is falling, which a Crown on his head”). Số này cảnh báo về một tai họa tiền định lạ lùng (strange fatality), cũng như sự nguy hiểm của các tai nạn và sự thất bại của những kế hoạch của nguời mang số đó. Nếu tên bằng 16, điều dĩ nhiên là khôn ngoan đổi tên để tránh tác động của nó. Nếu ngày sanh là ngày 16 của bất cứ tháng nào , sự thử thách của số 16 phải đuợc cẩn thận đón nhận/đáp ứng, để cho tác động/ảnh huởng có thể giảm nhẹ tới một mức không khắc nghiệt lắm (the challenge of the 16 must be met, so that its effect may be diluted to a milder vibration). Để tránh khuynh huớng tiền định đầy khắc nghiệt này (the fatalistic tendency) của ngày sanh là số 16, nguời (có ngày sanh là 16) này phải cố gắng lập kế hoạch truớc khi làm bất cứ việc gì (one must endeavor to make all plans in advance), để chắc chắn rằng mọi khả năng của thất bại phải đuợc tiên liệu/biết truớc (making certain that any possibility of failure is anticipated) và phải đuợc né tránh/đi vòng quanh /đổi huớng (circumvented) bằng cách chú ý cẩn thận từng chi tiết. Số 16 cũng mang đến cùng với nó sự bắt buộc và trách nhiệm phải nghe theo tiếng nói từ bên trong của số 7, tiếng nói này sẽ luôn luôn cảnh báo về nguy hiểm thông qua những giấc mơ hoặc trực giác để tránh kịp thời (intuition in time to avoid it). Không nên coi thuờng tiếng nói từ bên trong. Như tôi (tức bà Linda Goodman – Tài) truớc đây đã giải thích phần nào về sự kiện rằng tên “Abraham Lincoln” bằng số 16, rằng ông Lincoln đã đuợc cảnh báo nhiều lần về việc ám sát ông là tiềm tàng/có thể xảy ra thông qua những giấc mơ của ông (was warned repeatedly of his potential assasination by his dreams) . . . và cũng như bởi vài ông đồng bà bóng (“sensitives” or “mediums”) đuợc đưa vào Tòa Nhà Trắng bởi bà Mary Todd Lincoln. Ông đã coi thuờng/không nghe theo những cảnh báo rõ ràng này, và đã từ chối thực hiện những biện pháp phòng ngừa (precautions) cần thiết, vì vậy, đã không thể tránh khỏi tai họa tiền định này (was unable to avoid his fate). Nhưng điều này đã có thể tránh đuợc (but it could have been), và đây là điều quan trọng mà nguời có ngày sanh là 16 phải nhớ. Để tìm kiếm hạnh phúc bằng những cách khác hơn là làm lãnh đạo cấp cao (leadership at the top)(Tòa Tháp và Vuơng Miện) – thì nên từ bỏ sự nỗi tiếng/tiếng tăm và danh vọng (to renounce fame and celebrity) – đây chính là cách để giảm nhẹ khía cạnh/mặt tiêu cực (negative aspect) của số 16.
Lincoln đã không làm như vậy, vì nghĩ rằng điều quan trọng là phải cố gắng thống nhứt đất nuớc (feeling it was more important to attempt to keep the nation united) hơn là huởng thụ hạnh phúc (fulfillment) của một cuộc sống riêng tư, mặc dù ông đã nhận chức Tổng thống với nhiều miễn cuỡng và nỗi buồn sâu thẳm (with much reluctance and a profound sadness).
( Dịch từ trang 254-255 của sách đã dẫn của chiêm tinh gia nỗi tiếng nguời Mỹ Linda Goodman) .
San Jose ngày thứ hai 15/03/2010 lúc 12:03 trưa.

3/ Dựa theo tên thường gọi:
STEVE = 3 4 5 6 5 = 23 = 5
BANNON = 2 1 5 5 7 5 = 25 = 7
Cộng lại: 5 7 = 12.

SỰ HY SINH – NẠN NHÂN (THE SACRIFICE – THE VICTIM)
Sau đây là tử vi và lời khuyên dành cho người sanh ngày 12 hoặc thực thể (entity) bằng hay (có tên cộng lại) bằng 12. Người này hay thực thể này định kỳ sẽ bị hy sinh cho những kế hoạch hoặc âm mưu của những kẻ khác. Số 12 cũng cảnh báo về sự cần thiết phải tỉnh táo (alert) trong mọi hoàn cảnh, phải coi chừng (aware) những lời nịnh hót giả tạo từ những người dùng nó để đạt những mục đích riêng của họ. Phải nghi ngờ những người hứa giao phó chức vụ cao, và phải cẩn thận phân tách động cơ (motive) này. Mặc dù sự lừa gạt không phải lúc nào cũng có nhưng cẩn tắc vô ưu (forewarned is forearmed). Có một mức độ nào đó lo lắng về tinh thần, tạo nên bởi nhu cầu phải hy sinh mục đích của cá nhân cho tham vọng của những kẻ khác.
Một ý nghĩa thứ hai của số 12 cũng nên được xem xét. Số 1 là thày giáo. Số 2 là người học trò đang quỳ gối, phục tùng. Đôi khi kết quả của sự căng thẳng nặng nề về tình cảm (emotional stress) và nỗi đau đớn về tinh thần (mental anguish) sẽ tạo ra chứng quên (amnesia): sự quên lãng những bài học đã học trước đây. Số 12 tượng trưng cho quá trình giáo dục/học vấn ở mọi trình độ, sự tuân thủ của ý muốn đã đặt ra (submission of the will required) và những hy sinh cần thiết để đạt kiến thức và khôn ngoan, trên cả hai lãnh vực tinh thần và trí tuệ. Khi trí tuệ (intellect) được hy sinh cho tình cảm (feelings), lý trí (mind) sẽ được soi sáng với những giải đáp mà (lý trí) đã tìm kiếm. Hãy nhìn vào bên trong để tìm giải pháp. Nếu đáp ứng thỏa đáng được những yêu cầu của giáo dục/học vấn thì sẽ chấm dứt đau khổ và mang lại thành công./.
Dịch từ Linda Goodman's Star Signs, trang 251.

Ảnh: Steve Bannon và lực sĩ TQ trong lễ ra mắt LB Trung Quốc.

Ý nghĩa của số 27

Gậy chỉ huy

Đây là một số xuất sắc, hài hòa, và may mắn của can đảm và quyền lực, với một nét quyến rũ (a touch of enchantment). Số này phù hộ cho người hay thực thể mà nó đại diện với một hứa hẹn về quyền lực và chỉ huy. Nó bảo đảm rằng các phần thưởng lớn sẽ đến từ những công việc hữu ích/có kết quả (productive labor), trí tuệ (intellect), và tưởng tượng, rằng những năng lực (faculty) sáng tạo đã gieo mầm tốt sẽ chắc chắn gặt hái một vụ mùa tốt (reap a rich harvest). Những ai hay thực thể đại diện bởi số 27 sẽ luôn luôn tiến hành những ý nghĩ và dự định riêng của họ, ko bị dọa nạt (intimidate) hay ảnh hưởng bởi ý kiến khác biệt hay chống đối từ kẻ khác. Đây là số do NGHIỆP TỐT, đã đạt được từ nhiều kiếp trước.

Dịch từ trang 261 của sách đã dẩn.

Bài viết về ung thư của Hội Ung Thư Hoa kỳ : được viết với một ngữ vựng rất đơn giản dành cho mọi người đọc .

What Is Cancer?
Cancer can start any place in the body. It starts when cells (tế bào) grow out of control (ngoài kiểm soát) and crowd out (chiếm chỗ) normal cells. This makes it hard for the body to work the way it should.

Cancer can be treated very well for many people. In fact, more people than ever before lead full lives (có cuộc sống toàn diện) after cancer treatment.

Here we will explain what cancer is and how it’s treated. You’ll find a list of words about cancer and what they mean at the end of this booklet.

Cancer basics
Cancer is not just one disease (Ung thư ko chỉ là một bịnh) .

There are many types (nhiều loại) of cancer. It’s not just one disease. Cancer can start in the lungs, the breast, the colon, or even in the blood. Cancers are alike in some ways, but they are different in the ways they grow and spread (Ung thư có thể giống nhau ở vài phương diện , nhưng nó khác ở cách nó phát triển và tràn lan) .

How are cancers alike? (Ung thư giống nhau như thế nào)
The cells in our bodies all have certain jobs to do Những tế bào trong cơ thể chúng ta tất cả có một số việc nào đó để làm) . Normal cells divide in an orderly way (Những tế bào bình thường phân chia theo một cách trật tự) . They die when they are worn out or damaged, and new cells take their place(Chúng chết khi chúng hao mòn hay hư hỏng, và tế bào mới thay thế chúng) . Cancer is when the cells start to grow out of control (Ung thư xảy ra khi những tế bào này bắt đầu phát triển ngoài kiểm soát). The cancer cells keep on growing and making new cells (Những tế bào ung thư này tiếp tục phát triển và tạo thêm tế bào mới) . They crowd out normal cells (Chúng CHIẾM CHỖ của tế bào bình thường) . This causes problems in the part of the body where the cancer started (Điều này tạo ra vấn đề/khó khăn/bịnh tại phần của cơ thể mà ung thư bắt đầu) .

Cancer cells can also spread to other parts of the body (Tế bào ung thư cũng có thể lan tràn đến các phần khác của cơ thể) . For instance, cancer cells in the lung can travel to the bones and grow there (Ví dụ , tế bào ung thư phổi có thể di chuyển tới xương và phát triển ở đó) . When cancer cells spread, it’s called metastasis (meh-TAS-tuh-sis)(Khi tế bào ung thư tràn lan , nó được là DI CAN) .. When lung cancer spreads to the bones, it’s still called lung cancer (Khi ung thư phổi lan tới xương , nó vẫn được gọi là ung thư phổi) . To doctors, the cancer cells in the bones look just like the ones from the lung. It’s not called bone cancer unless it started in the bones Với BS , tế bào ung thư trong xương giống như tế bào ung thư phổi) . Nó ko được gọi là ung thư xương trừ phi nó bắt đầu trong xương) .

How are cancers different? (Ung thư khác nhau thế nào)
Some cancers grow and spread fast (Một vài UT phát triển và lan nhanh) . Others grow more slowly (Những UT khác phát triển chậm They also respond to treatment in different ways (Chúng cũng đáp ứng với điều trị theo nhiều cách khác nhau) . Some types of cancer are best treated with surgery (Một vài loại UT trị tốt bằng mổ xẻ) ; others respond better to drugs called chemotherapy (key-mo-THER-uh-pee) (Một số khác đáp ứng tốt với thuốc được gọi là hóa trị) . Often 2 or more treatments are used to get the best results.(Thường 2 hơn nhiều cách điều trị được dùng để có kế quả toots0 .

When someone has cancer, the doctor will want to find out what kind of cancer it is. People with cancer need treatment that works for their type of cancer.

What are tumors?
Most cancers form a lump called a tumor or a growth(Phần lớn UT tạo nên một một khối u . But not all lumps are cancer(Nhưng ko phải mọi khối u là UT) . Doctors take out a piece of the lump and look at it to find out if it’s cancer. Lumps that are not cancer are called benign (be-NINE) (Khôi u ko phải UT gọi là u lành) . Lumps that are cancer are called malignant (muh-LIG-nunt)(Khối u là UT gọi là u ác tính)) .

There are some cancers, like leukemia (cancer of the blood), that don’t form tumors. They grow in the blood cells or other cells of the body.

“There is a fear that goes through you when you’re told you have cancer. It’s so hard in the beginning to think about anything but your diagnosis. It’s the first thing you think about every morning. I want people with cancer to know it does get better. Talking about your cancer helps you deal with all of the new emotions you are feeling. Remember, it’s normal to get upset.” – Delores, cancer survivor
What stage is the cancer?
The doctor also needs to know if and how far the cancer has spread from where it started. This is called the cancer stage. You may have heard other people say that their cancer was stage 1 or stage 2. Knowing the stage of the cancer helps the doctor decide what type of treatment is best.

For each type of cancer there are tests that can be done to figure out the stage of the cancer. As a rule, a lower stage (such as a stage 1 or 2) means that the cancer has not spread very much. A higher number (such as a stage 3 or 4) means it has spread more. Stage 4 is the highest stage.

Ask your doctor to explain the stage of your cancer and what it means for you.

How is cancer treated?
The most common treatments for cancer are surgery, chemotherapy, and radiation (ray-dee-A- shun).

Surgery can be used to take out the cancer. The doctor might also take out some or all of the body part the cancer affects. For breast cancer, part (or all) of the breast might be removed. For prostate cancer, the prostate gland might be taken out. Surgery is not used for all types of cancer. For example, blood cancers like leukemia are best treated with drugs.

Chemo (short for chemotherapy) is the use of drugs to kill cancer cells or slow their growth. Some chemo can be given by IV (into a vein through a needle), and others are a pill you swallow. Because chemo drugs travel to nearly all parts of the body, they are useful for cancer that has spread.

Radiation is also used to kill or slow the growth of cancer cells. It can be used alone or with surgery or chemo. Radiation treatment is like getting an x-ray. Sometimes it’s given by putting a “seed” inside the cancer to give off the radiation.

“What was helpful for me was taking the time to step back and see the big picture. Getting the answers to my questions helped me to make a good decision. I did what I wanted and needed to do. I did things that made me feel comfortable, not what others thought I needed to do to be comfortable.” – Kevin, cancer survivor
What treatment is best for me?
Your cancer treatment will depend on what’s best for you. Some cancers respond better to surgery; others respond better to chemo or radiation. Knowing the type of cancer you have is the first step toward knowing which treatments will work best for you.

The stage of your cancer will also help the doctor decide on the best treatment for you. A stage 3 or 4 cancer is likely to respond better to treatments that treat the whole body, like chemo.

Your health and the treatment you prefer will also play a part in deciding about cancer treatment. Not all types of treatment will work for your cancer, so ask what options you have. And treatments do have side effects, so ask about what to expect with each treatment.

Don’t be afraid to ask questions. It’s your right to know what treatments are most likely to help and what their side effects may be.

Why did this happen to me?
People with cancer often ask, “What did I do wrong?” or “Why me?” Doctors don’t know for sure what causes cancer. When doctors can’t give a cause, people may come up with their own ideas about why it happened.

Some people think they’re being punished for something they did or didn’t do in the past. Most people wonder if they did something to cause the cancer.

If you’re having these feelings, you’re not alone. Thoughts and beliefs like this are common for people with cancer. You need to know that cancer is not a punishment for your past actions. Try to not blame yourself or focus on looking for ways you might have prevented cancer. Cancer is not your fault, and there’s almost never a way to find out what caused it. Instead, focus on taking good care of yourself now.

Your American Cancer Society can tell you more about cancer and cancer treatment. Call 1-800-227-2345 anytime, day or night.

How to talk to your loved ones about cancer
It can be hard to talk about cancer, even with the people you love. Learning you have cancer can stir many feelings, such as sadness, anger, and fear. Sometimes it’s hard to know how you’re feeling, much less talk to others about it.

Your loved ones may also have a hard time talking about cancer. It’s not easy for them to know what to say to help you or make you feel better.

Here are some tips to help you and your loved ones deal with cancer:

Tell your family and friends about your cancer as soon as you feel up to it. Sooner or later, they’ll all know you have cancer. They might feel hurt or left out if they haven’t heard about it from you.
When you talk to them, explain what kind of cancer you have and how it will be treated. Let them know that no one can catch it from you.
Allow friends and family to help you, and tell them what kind of help you need. If you need a ride to the doctor’s office or hospital, let them know. If you need help around the house, let them know that, too. There may be times when you’re not sure what you need. That’s OK. Just let them know you aren’t sure, but you’ll let them know when you are.
Tell the people who are closest to you how you feel. This may not be easy, but it can be a very important way to get the support you need when you need it most. If you have trouble talking about your feelings, you might find a support group or a mental health counselor to help you.
If you have friends or family who tell you to “cheer up” when you’re not feeling good, it’s OK to ask them to just listen, and not tell you what to do. Sometimes you need to talk about what’s going on without getting advice in return.
If some people are not OK with talking about your feelings, don’t be upset. Try talking to others who might listen.
You may not be able to do things you were doing before you got cancer. If that’s true, let your family and friends know.
It’s best for your family and friends to keep doing the things they did before you had cancer. They should not feel guilty about doing this.
If you’re feeling sad or depressed, talk to your doctor, nurse, or religious leader. You can also call the American Cancer Society at 1-800-227-2345.
“The first time you say, ‘I have cancer’ out loud is the hardest. The more you say it, the easier it becomes to say the words. The more I talked about my breast cancer, the easier it was for me to accept what I was going through. I found it odd that I sometimes had to cheer up those I was telling about my cancer.” – Helen, cancer survivor
Cancer words you may hear
These are words that you may hear your cancer care team use.

Benign (be-NINE): a tumor that’s not cancer

Biopsy (BY-op-see): taking out a piece of tissue to see if cancer cells are in it

Cancer (CAN-sur): a word used to describe more than 100 diseases in which cells grow out of control; or a tumor with cancer in it

Chemotherapy (key-mo-THER-uh-pee): the use of drugs to treat disease. The word most often refers to drugs used to treat cancer. Sometimes it’s just called “chemo.”

Malignant (muh-LIG-nunt): having cancer in it

Metastasis/Metastasized (meh-TAS-tuh-sis/meh-TAS-tuh-sized): the spread of cancer cells to distant parts of the body through the lymph system or bloodstream

Oncologist (on-KAHL-uh-jist): a doctor who treats people who have cancer

Radiation therapy (ray-dee-A-shun THER-uh-pee): the use of high-energy rays, like x-rays, to treat cancer

Remission (re-MISH-un): when signs or symptoms of cancer are all or partly gone

Stage: a word that tells whether a cancer has spread, and if so, how far

How can I learn more about my cancer?
If you have questions about cancer or need help finding resources in your area, please call the American Cancer Society at 1-800-227-2345. We're there when you need us – 24 hours a day, 7 days a week.

Written by

DELTA THUNG LŨNG A SHAU
Donald J. Taylor, Sergeant Major (Retired), U.S. Army Special Forces
Project Delta Recon Team Leader, July 1968 - July 1970

Bộ chỉ huy B-52 đặc trách chương trình Delta (Hành Quân Delta), trực thuộc bộ chỉ huy liên đoàn 5 Lực Lượng Đặc Biệt Hoa Kỳ ở Nha Trang trên vấn đề nhân viên. Trong hoạt động, Hành Quân Delta trực thuộc bộ Tư Lệnh Quân Viện MACV, dưới quyền đạị tướng Westmoreland và sau năm 1968 là đại tướng Abrams.

Bộ chỉ huy MACV xử dụng Delta trong những cuộc hành quân xâm nhập, trinh sát, dò thám lấy tin tức về địch, trên bốn vùng chiến thuật VNCH. Theo thủ tục tham mưu, nếu vị tư lệnh một quân đoàn, hay vùng chiến thuật cần dò thám một khu vực nào đó mà đơn vị viễn thám của vùng không đủ khả năng, ông ta sẽ gửi một công điện cho vị tư lệnh Quân Lực Hoa Kỳ tại Việt Nam (MACV), yêu cầu xin tăng cường Delta.

Chương trình Delta chuyên điều khiển những toán viễn thám xâm nhập vào vùng hoạt động của địch quân. Một toán biệt kích Delta sẽ bí mật xâm nhập vào khu vực hoạt động của địch, dò thám, thâu thập tin tức về đơn vị địch, rồi triệt xuất, trở về an toàn. Nhiều chuyến xâm nhập thành công, những lần khác không được may mắn. Mỗi khi toán biệt kích bị địch khám phá, sẽ không đem về được những tin tức tình báo cần thiết và còn phải chiến đấu cho mạng sống của toán cho đến khi được trực thăng vào triệt xuất.

Đến cuối tháng Ba năm 1968, Hành Quân Delta cùng với phi đoàn trực thăng tấn công 281 và tiểu đoàn 81 xung kích, tiếp ứng được đưa ra tăng cường ngoài vùng 1 chiến thuật. Delta lập căn cứ hành quân tiền phương (FOB) trong phi trường Phú Bài. Sư đoàn 101 Nhẩy Dù Hoa Kỳ sẽ hành quân vào thung lũng A Shau, nên họ cần biết sức mạnh và những vị trí đóng quân của đơn vị địch trong khu vực.

Sư đoàn Dù 101 Hoa Kỳ cũng có đại đội trinh sát, viễn thám của họ, nhưng đưa vào toán nào là mất toán đó, do đó họ mới xin tăng cường Hành Quân Delta. Trong suốt tháng Tư, chúng tôi tổ chức những chuyến xâm nhập vào thung lũng A Shau, để lấy những tin tức tình báo tác chiến cho sư đoàn Dù 101. Dựa vào những tin tức này, ban tham mưu sư đoàn mới phác họa kế hoạch hành quân một cách hiệu quả.

Thung lũng A Shau mà một mục tiêu gay go nhất, với mật độ địch quân (VC/NVA quân đội Bắc Việt) cao nhất trong suốt miền nam Việt Nam. Địch quân trong khu vực cũng có nhiều kinh nghiệm đối phó với những toán biệt kích xâm nhập. Một toán biệt kích sáu người xâm nhập vào thung lũng A Shau, may mắn lắm mới không bị địch quân khám phá, và khó tránh khỏi chạm súng với địch quân cấp trung đội. Có lẽ họ tổ chức những trung đội đặc biệt, chuyên đi lùng và tiêu diệt những toán biệt kích xâm nhập vào giang sơn của họ.

Toán biệt kích nào phải xâm nhập thung lũng A Shau mà không chuẩn bị kỹ càng trước, sẽ không tồn tại lâu. Nhiều biệt kích phát biểu rằng, có dò thám được gì đâu, mỗi lần vào là chạm súng với địch, bị săn đuổi... Không may là kể như... tới số.

Trong chuyến xâm nhập đầu tiên, toán biệt kích của tôi được trao cho nhiệm vụ dò thám khu vực nơi chính giữa, phiá nam thung lũng. Có một rặng núi lớn bao bọc cả thung lũng, khu vực hành quân nào cũng có một phần của rặng núi. Khi bay thám sát khu vực hành quân, trên chiếc máy bay quan sát để tìm điểm xâm nhập và triệt xuất, tôi trông thấy tận mắt, rõ ràng nhiều đường mòn, được xử dụng thường xuyên.

Khu dưới chân rặng núi cũng có nhiều đường mòn, và những khoảng đất trống do địch quân phá rừng làm vườn trồng rau để tăng thêm lượng thực phẩm. Từ trên máy bay nhìn xuống, địch quân tập trung khu vực dưới chân những rặng núi, càng lên cao, càng ít, chỉ còn lại những toán nằm tiền đồn. Ngọn núi này có tên trên bản đồ hành quân là “Đồi 937” mà ngày nào đó, sư đoàn Dù 101 sẽ đặt tên là “Đồi Thịt Bằm” (Hamburger Hill).

Đồi 937 gần như nằm gọn trong khu vực hành quân, tôi có thể chọn bãi đáp xâm nhập trên đỉnh đồi, ở khúc giữa hay dưới chân đồi. Tôi đoán, địch có để ít nhất một tổ quan sát, báo động ngay trên đỉnh đồi để theo dõi, dưới chân đồi là nơi địch tập trung quân, cũng nên tránh né. Tôi chọn một khoảng trống nhỏ trên một mỏm núi nhỏ hơn, cao khoảng 4/5 đồi 937, làm bãi đáp chính. Bãi đáp phụ là một khoảng trống nhỏ, bên kia sườn núi, cao bằng nửa ngọn đồi 937.

Cả hai bãi đáp đều đòi những phi công trực thăng chuyên môn bay thả biệt kích. Họ không nhìn thấy bãi đáp, phải điều khiển trực thăng đứng trên đầu ngọn cây, cách mặt đất khoảng 35 bộ, chờ cho toán biệt kích leo xuống qua “lỗ hổng” bằng thang dây... sơ xuất một chút, cánh quạt trực thăng có thể chém vào vách núi. Trường hợp này, chiếc máy bay quan sát (FAC) điều động trực thăng thả toán biệt kích từ xa, chiếc này sẽ rời đội hình hợp đoàn bay vào đúng “lỗ hổng” rồi thả thang dây xuống, cho toán biệt kích xâm nhập.

Sau khi bay quanh, quan sát kỹ càng ngọn đồi 937 chừng 45 phút, chúng tôi bay về căn cứ hành quân tiền phương Phú Bài. Khi chiếc máy bay thám thính bay ngược trở lại khu vực thung lũng A Shau, tôi nghe tiếng gọi của toán biệt kích mới xâm nhập hôm qua. Tôi nhận ra ngay danh hiệu và giọng nói của trung sĩ Charles Prevedel. Anh ta chỉ nói được danh hiệu chiếc FAC và danh hiệu của anh ta rồi ngưng... Tôi có linh cảm, chuyện gì không hay xẩy ra cho toán biệt kích đang ở dưới đất. Tội biết trung sĩ Prevedel không nói bâng quơ như thế. Chiếc FAC tiếp tục bay bao vùng, cố bắt liên lạc với toán biệt kích... cho đến phi gần hết xăng, phải quay về.

Toán biệt kích sáu người dưới quyền trung sĩ Prevedel “mất tích” từ lúc đó. Không một người trở về, gồm có: trung sĩ Charles Prevedel, hạ sĩ Douglas E. Dahill, trung sĩ nhất Charles V. Newton, và ba quân nhân LLĐB Việt Nam. Họ được báo cáo “Mất tích” cả năm trời, sau đó đổi qua “Mất tích và coi như đã chết”.

Vài ngày sau, trung đội “Thẩm định trận đánh bom” BDA, dưới quyền trung sĩ nhất Jerry Nelson, được đưa vào khu vực xâm nhập của toán biệt kích Prevedel để tìm toán biệt kích cũng như chuyện gì đã xẩy ra, và số phận của họ. Trung đội BDA này vào không lâu đụng với đơn vị cấp lớn của địch và cả tiểu đoàn 81 xung kích được đưa vào tiếp ứng. Sau mấy ngày hành quân, lục soát vẫn không tìm ra dấu vết của toán biệt kích. Các đơn vị được rút về, cuộc tìm kiếm coi như chấm dứt. Nếu quân đội Bắc Việt giết toán biệt kích, và đem chôn, hy vọng sẽ tìm thấy nấm mồ tập thể của họ... Vẫn ở đâu đó trong thung lũng A Shau.

Trở về căn cứ hành quân tiền phương Phú Bài, tôi phải chuẩn bị cho chuyến xâm nhập. Tôi mới chọn một người toán phó, trung sĩ nhất Joseph “Little Joe” Hartman. Hai trong số bốn người còn lại cũng mới gia nhập Hành Quân Delta, nên phải chỉ dẫn họ thêm. Sau hai ngày thực tập, toán biệt kích ra đi trong những tia nắng cuối cùng của một ngày.

Khi chiếc trực thăng chở toán biệt kích tách rời hợp đoàn bay đến bãi đáp theo sự hướng dẫn của chiếc FAC, tôi nhận thấy hai viên phi công gặp khó khăn. Rồi một cánh quạt chém vào cành cây làm chiếc trực thăng mất thăng bằng, từ từ rơi xuống thung lũng. Đúng lúc viên khi công tìm được một khoảng đất trống, cho phi cơ đáp xuống. Khi trực thăng vừa chạm đất, Hartman cùng với mấy quân nhân LLĐB/VN đã nhẩy ra, chạy nhanh vào bụi cây. Tôi cũng nhẩy ra định gọi tất cả quay lại nơi chiếc trực thăng để bảo vệ phi hành đoàn, nhưng chiếc trực thăng lại cất cánh được, bốc lên cao, bay lết về căn cứ.

Tôi chạy lại hàng cây cùng với nhóm biệt kích. Việc đầu tiên là gọi chiếc FAC đang bay bao vùng. Viên phi công chứng kiến từ đầu đến cuối chuyến thả toán biệt kích, lên tiếng trước “Anh có biết mình đang ở đâu không?”, “Không!”. Viên phi công cho tôi tọa độ điểm đứng, khi xem lại bản đồ, bãi đáp bất đắc dĩ này cách bãi đáp chính khoảng một cây số, và nằm trong khu vực xâm nhập của một toán biệt kích “chạy đường mòn” (Road Runner). Toán “chạy đường mòn” này đang có mặt trong khu vực hành quân của họ. Biết rõ tình hình, tôi yêu cầu trực thăng quay trở lại, đón và đưa toán biệt kích vào đúng bãi đáp. Nhưng câu trả lời là “Không”, trời đã gần tối, và bọn tôi phải tìm một vị trí đóng quân đêm gấp.

Nằm trong khu vực hành quân của một toán biệt kích “chạy đường mòn”, có thể là một vấn đề cho toán biệt kích của tôi. Toán biệt kích “chạy đường mòn” hoàn toàn là người Việt Nam (đa số có gốc rễ nơi miền bắc Việt Nam). Họ ăn mặc quân phục lính Bắc Việt, võ trang tiểu liên xung kích AK-47, chúng tôi không thể nào phân biệt bạn hay địch và trong thung lũng A Shau, kẻ nào bắn chậm... là có hy vọng lên Thiên Đàng.

Phi công FAC, chuyển lại lệnh từ chiếc trực thăng chỉ huy (C&C), toán biệt kích tìm một vị trí đóng quân qua đêm gần đó và sáng sớm hôm sau, trực thăng sẽ trở lại “di chuyển” toán biệt kích vào đúng bãi đáp, đã dự trù trước. Theo kinh nghiệm, tôi cho lệnh toán biệt kích leo lên đồi tìm chỗ đóng quân đêm. Nếu ở gần bãi đáp trực thăng lầm, có thể có “khách” đến thăm viếng vào lúc đêm khuya. Sáng hôm sau chúng tôi sẽ mò xuống sớm, đợi trực thăng vào đón.

Toán biệt kích leo lên một sườn núi, khoảng 150 thước, trời đã hoàn toàn tối, không thể đi xa hơn nữa. Đây cũng là một kỹ thuật lẩn tránh địch quân, toán biệt kích di chuyển cho đến khi trời tối, địch quân không thể theo dõi được nữa mới tìm chỗ đóng quân qua đêm. Đêm đó, chúng tôi tìm được một bụi rậm, nhiều cành lá xum xuê, bên cạnh một vách núi thẳng đứng.

Đêm đó tôi ngủ không được, khi địch quân trông thấy chiếc trực thăng thả toán biệt kích vào lúc trời xập tối. Sáng sớm hôm sau, chúng sẽ cho người đến bãi đáp tìm dấu vết. Nếu trông thấy dấu vết của toán biệt kích, một tên sẽ quay trở về báo cáo và sẽ dẫn một trung đội đi lùng. Còn tên kia tiếp tục dò theo dấu vết tìm vị trí toán biệt kích để tấn công.

Sáng sớm hôm sau, chiếc FAC đã lên bao vùng, viên phi công tăng ga, giảm ga ra dấu hiệu cho toán biệt kích, có lệnh từ bộ chỉ huy để toán biệt kích vào tần số liên lạc. FAC chuyển lại lệnh cho chúng tôi phải di chuyển ra khỏi khu vực hành quân của toán biệt kích “chạy đường mòn” ngay tức khắc. Bãi đáp chính chỉ cách một cây số, và toán biệt kích phải tự túc. Sau đó chiếc FAC cho chúng tôi một hướng di chuyển để tránh “đụng nhằm” toán “chạy đường mòn”. Thêm một điều nữa, vấn đề không yểm rất kẹt vì phải dành ưu tiên cho việc tìm kiếm toán biệt kích Prevedel, mới bị địch “hốt” ngày hôm qua.

Toán biệt kích thay vì quay trở về bãi đáp lầm hôm qua, lại tiếp tục leo núi. Chúng tôi đang leo lên một nhánh của rặng núi, có nhiều nhánh nhỏ chạy xuôi xuống thung lũng như những ngón tay. Ngón tay bên trái chúng tôi nhỏ hơn ngón toán biệt kích đang leo. Từ trên cao nhìn xuống, chúng tôi nhận ra bãi đáp lầm hôm qua, là một miếng vườn trồng rau của địch, và có rất nhiều đường mòn qua lại.

Vào khoảng trưa, từng đám mây kéo đến che phủ bầu trời, và những hạt mưa lạnh rơi xuống. Chúng tôi phải tìm một chỗ trú ẩn cho qua cơn mưa, lúc này mà địch tấn công, toán biệt kích phải tự lực mưu sinh vì trực thăng và các loại phi cơ khác không thể vào vùng hành quân được. Toán biệt kích chia nhau canh gác và ăn trưa, tôi ngồi gần một binh sĩ LLĐB/VN, Trần Sĩ Chung, anh ta có nhiều kinh nghiệm, giữ vai trò đi đầu trong toán biệt kích (point man).

Ăn chưa hết một nửa, chợt chúng tôi nghe tiếng địch quân cấp đại đội đang di chuyển ngược chiều, đổ dốc từ đỉnh núi xuống. Tất cả mọi người ngừng ăn, nín thở, không dám cử động, đợi cho cơn “giông tố” di chuyển ngang qua. Tiền thám viên Chung, vẫn còn cầm chiếc thìa cơm nửa chừng giữa bao gạo sấy và cái miệng của anh ta. Cũng may, toán biệt kích leo núi, không xử dụng con đường mòn, đại đội lính Bắc Việt vừa di chuyển ngang qua. Toán biệt kích vẫn nằm im cho đến khi tên lính Bắc Việt cuối cùng đã đi ngang qua và đã xa. Chung ăn vội mấy miếng cơm rồi nhét bao gạo sấy trở vào trong ba lô (không được để lại dấu vết).

Quân Bắc Việt đã trông thấy chiếc trực thăng thả biệt kích, biết trời mưa, không lo bị không quân, trực thăng võ trang oanh kích, chúng cho một đại đội di chuyển từ trên núi xuống, để “nhát ma” lùa toán biệt kích xuống đáy thung lũng... rơi vào rọ. Trước sau gì chúng sẽ lục soát trở lên núi, toán biệt kích cần phải di chuyển gấp.

Trên một sườn núi (ngón tay) bên cạnh tôi nghe có tiếng một tên địch nói thật to. Một LLĐB/VN thông dịch lại cho tôi biết “Các anh đã bị bao vây! Hãy đầu hàng!”. Những điều tôi đoán đúng, địch quân đã biết có toán biệt kích xâm nhập... chúng chỉ “hù” thôi, chưa biết vị trí toán biệt kích.

Chúng tôi cẩn thận di chuyển trên “ngón tay” lên đỉnh núi. Rồi tiếng súng AK-47 nổ vang dội núi rừng, thì ra địch quân cứ bắn vào những điểm nghi ngờ, có cây cao trên “ngón tay” bên cạnh. Bọn chúng bầy ra nhiều trò, nếu chúng tôi bắn trả lại, sẽ bị lộ mục tiêu. Hoặc biết đâu có viên nào trúng vào đúng chỗ toán biệt kích đang trú ẩn. Hoặc, cố tình lùa chúng tôi di chuyển đến chỗ chúng đặt ổ phục kích.

Mặt trời ló dạng, những đám mây tan dần đi. Tôi đã biết vị trí của địch và sẵn sàng trả đũa. Tôi gọi chiếc máy bay quan sát (FAC, điều khiển không trợ), cho biết vị trí của địch và yêu cầu oanh kích. Để an toàn, FAC yêu cầu toán biệt kích đánh dấu vị trí bằng khói mầu. Tôi trả lời, không thể được, toán biệt kích vẫn còn nằm trong tầm đạn của địch. Sau đó tôi yêu cầu FAC cứ bắn một hỏa tiễn khói trắng (để đánh dấu mục tiêu cho phi cơ oanh kích) vào điểm có địch quân, rồi từ đó tôi sẽ cho FAC biết tọa độ của toán biệt kích.

Chiếc FAC điều động các phi tuần phản lực lên thả bom, oanh kích nhanh chóng. Toán biệt kích bố trí, và tôi làm nhiệm vụ điều chỉnh trận đánh bom. Tiếng phản lực cơ Hoa Kỳ gầm thét cùng với những tiếng nổ dữ dội của bom. Tôi không còn phải nghe những lời “đe dọa” nữa, địch quân ở dưới thung lũng đang chạy trối chết. Tôi dặn FAC, khi phi tuần cuối cùng lên đánh bom, chuẩn bị cho trực thăng vào cấp cứu bọn tôi. Và với tình trạng hiện tại, phải dùng thang dây để triệt xuất toán biệt kích. Khi toán biệt kích leo lên thang dây, người xạ thủ khẩu đại liên M-60 bắn xối xả xuống chân núi, anh ta nói trông thấy địch quân nấp trong những bãi cỏ tranh.

Về đến căn cứ hành quân tiền phương Phú Bài, trung sĩ Hart “không thích Delta” nữa, xin ra khỏi hành Quân Delta. Toán biệt kích được nghỉ một ngày, sau đó sẽ được thuyết trình cho một chuyến hành quân xâm nhập khác. Vài năm sau, tôi nghe tin trung sĩ Hart tử nạn xe cộ trên một ngọn núi ở Bavarian Alps. Mong bạn được yên nghỉ, Little Joe.

Dallas, TX.