Phép lạ trong y học
1/ Bài 1 : Chống lại một trùng a-míp ăn não gây chết người .
- Chiến đấu như một cô gái . Đó là điều mà cha mẹ bé Kali Hardig nói với cháu ngày thứ sau 19/7/2013 .
"Không còn gì để nói . Thật ko thể tin rằng ngay trước ngày chứng nhức đầu như búa bổ và ói mửa dữ dội (relentless) của cháu bắt đầu , Kali và 2 bạn đã chơi đùa vui vẻ tại 1 công viên nước gần Benton , bang Arkansas . Tại đó , các bs nói với cha mẹ đã quá thất vọng (devastated) này , rằng Kali đã bị 1 loại a-míp ăn não theo nước vào mũi . Sinh vật này đi theo dây thần kinh khứu giác (olfactory) đến não , nơi nó bắt đầu ăn mô não - một bịnh được gọi là viêm màng não sơ cấp do a-míp (primary amoebic meningoencephalitis) . BS nói tử vong là 99/100 - chỉ có 2 ng tại Bắc Mỹ sống sót . " Chúng tôi phải nói với cha mẹ cháu rằng cháu ko thể sống trong 48 giờ," bs Matt Linam nói , ông là chuyên gia về bịnh nhiễm trùng này cũng là ng đang trị cháu .
Tuy nhiên , các bs tại bv trẻ em Arkansas hết lòng cứu chữa , bằng cách : - bơm vào người Kali thuốc chống nấm (antifungal) và trụ sinh cũng như 1 loại thuốc hiếm của Đức , chưa được chuẩn y (unapproved) từ CDC (trung tâm quản lý bịnh tật Mỹ) ; - hạ thân nhiệt của cháu xuống 93 độ F và gây hôn mê cho cháu để não giảm phồng to (swelling) ; - gắn một máy thở nhân tạo (ventilator) ; - và một máy lọc thận cho thận hư của cháu . Trong 2 tuần , toán y khoa của cháu làm việc 24/24 để giúp cháu sống - một công việc phức tạp khi vừa ngăn ngừa áp huyết thấp và vừa chận đứng những lúc áp huyết cao dẫn đến não phình to .
"Chúng tôi có những giờ , chứ ko phải là ngày , tốt và xấu , " BS Linam nói . Từ từ , não của Kali ko còn phồng nữa . Các bs giảm thuốc mê và tăng thân nhiệt của cháu , nhưng ko chắc chắn cháu cũng là cô gái đó khi - hay nếu - cháu thức dậy . "Chúng tôi ko biết điều gì," bs Linam nói , " nhưng 2 ngày sau , cháu đã giơ ngón tay (thumbs-up) , và ba má cháu biết rằng cháu còn sống ."
Kali đã nằm viện trong 8 tuần , học lại những động tác căn bản , như nuốt . Nhưng cuối cùng , cháu chính thức là ng thứ ba sống sót . Kali , nay là 1 cô gái 13 t , khỏe mạnh , bình thường .
Các bs ko biết chính xác tại sao cháu sống sót . (1 bé trai 12 t bang Florida , bị bịnh sau Kali , cũng trị bằng thuốc của Đức nhưng ko sống) ".
Dịch từ Reader's Digest tháng 4/2015 trang 102-3 .

2/ Bài 2 : Đã "chết" trong 45 phút .
Ruby Graupera Cassimiro , 42 t , vừa sinh đẻ qua rạch thành bụng (C-section) , để ra đời 1 bé gái đẹp đẽ vào ngày 23 tháng chín . Nhưng khi toán y khoa chuyển cho cô đến phòng hồi sức , cô đã bất tỉnh . Ruby , nay là mẹ của 2 bé , đột nhiên bị đứng tim (cardiac arrest) .
Jordan Knurr , bs gây mê tại bv khu vực Boca Raton ở Florida , lập tức gắn ống thở (intubate) cho Ruby để máy giúp cô thở được . Ông bấm số và khoảng trên 10 bs và yt đến lập tức . "Trong hơn 2 g , cô đã có nhịp tim rất nguy kịch," bs Knurr nói . Điều lo sợ nhất khi tim vẫn đập nhưng ko đẩy máu đi khắp cơ thể - và các bs phải làm hô hấp nhân tạo (CPR) bằng cách liên tục ép mạnh lên ngực cô trong 45 phút liền để cố gắng giúp tim cô trở lại bình thường .
Sau khoảng 2 g , các bs biết rằng ko hy vọng . Họ gọi gđ cô đến để nói lời từ biệt . Sau khi gđ cô Ruby đến , họ (gđ) và vài y tá , quì gối cầu nguyện cho một kết quả khác , thì các bs ngừng ép ngực cô . Họ sẵn sàng để nói 'cô đã chết' .
" Tôi sắp tắt máy thở thì 1 yt la lên 'Ngừng'" bs Knurr nói . "Không cần thuốc hay hô hấp nhân tạo (CPR) , tim của Ruby bắt đầu tự đập lần đầu trong 2 g . Thật ko thể tin được ."
Sau này mới biết , chút đỉnh dịch nước ối (amniotic fluid) đã thấm qua tử cung và chảy theo mạch máu đến tim . Được gọi là nghẽn mạch (embolism) do dịch nước ối , chúng ngăn máu chảy trong tim . " Chứng nghẽn mạch này rất hiếm và chúng tôi ko biết nhiều về nó , " bs Knurr nói . " Thường BN qua đời hay tổn thương não đáng kể" . (Các bs ko biết điều gì đã xảy ra với mảnh vụn (debris) của dịch này , họ nghĩ rằng nó tự tan trong mạch máu) .
Chẳng những Ruby sống , "nhưng cô ta còn có sức khỏe tốt. Hầu như điều đó chưa bao giờ xảy ra" , bs Knurr nói .
Ngày kế , ống thở của Ruby được tháo . 4 ngày sau , cô ta xuất viện với đứa con mới sinh - cô ko bị gảy 1 xương sườn nào sau khi bị đè ép ngực liên tục .
" Tôi ko biết tại sao Chúa lại chọn tôi , nhưng tôi biết Chúa cho tôi sống lại vì một lý do." Ruby nói .
Dịch từ Reader's Digest tháng 4/2015 trang 104-105 .

An Lộc ,Quản Lợi trước năm 1972.

Frenchmen's Pool at Quan Loi Vietnam

Centaur Glossary of Vietnam Terms

Please submit other terms that may need an explanation or answer. Updated 23 Jan 2017 bap 

105 Howitzer - a towable or airliftable, short cannon used to fire shells at medium velocity and with relatively high trajectories. Very effective firing close range Beehive round. Also see "Howitzer"
160th SOAR(A): - Special Operations Aviation Regiment (Airborne), also known as Night Stalkers, is a special operations force of the United States Army that provides helicopter aviation support for general purpose forces and special operations forces (not of the Vietnam Era). Established 16 Oct 1981
201 file - Army personal file
2.75 FFAR - is a helicopter tube launched rocket measuring 2.75 inches in diameter that has a warhead and folding fins that deploy at its rear to provide spin stability after launch. Early rockets had a 10 pound high explosive (HE) warhead. In 1967 the Centaurs started receiving 17 pound HE warheads. We also had White Phosphorus ("Willy Pete") and Flechettes ("Nails").
51 cal - a heavy machine gun used by the enemy as an anti aircraft weapon
540 Rotor System - Vastly improved rotor system for the UH-1C model Huey.(Conversion from B to C model)
A-1E Skyraider (Sandy) - a fixed wing prop driven close air support airplane. The older AD-5 Skyraider was modified for the Vietnam war and redesigned the A-1E. "Sandy" was derived from their USAF call sign. Four 20mm cannons and various bombs, mines, grenades, flares and gun pods. An amazing aircraft.
AAR - After Action Report
AC - Aircraft Commander
ACAV - Armored Cavalry Assault Vehicle
Agent Orange - A herbicide dropped on the forests and bush in Vietnam to defoliate (strip the leaves from plants and trees) an area. Many Vietnam veterans who had been exposed to Agent Orange during the war have shown an increased risk of cancer. (see Agent Orange Discussion)
AGL - Above Ground Level (Aircraft Altitude)
Air Cav - Air Cavalry; helicopter borne infantry; gunship assault team
AK-47 - Semi-automatic and automatic assault rifle developed by the Soviet Union and used by the NVA and VC
AK fire - The enemy is shooting at you with AK-47 weapons
AO - Area of Operations
AO Earp- An area SouthSouthEast of Cu Chi near the Hoc Mon Bridge, designated specifically for test firing of aircraft weapons. Approximately XT6806
ao-dai - traditional dress of Vietnamese women. A brightly colored silk top worn over loose fitting silk trouser. Pronounced 'ao yai'
APC - armored personnel carrier - M113 a tracked vehicle
ARC-51 - Aircraft UHF radio transceiver, tube type, heavy
ARC-54 - Aircraft FM radio transceiver, tube type, heavy
ARC-102 - Aircraft HF Side Band radio. AM, USB, LSB, and CW on 28,000 channels. In Battalion level C&C aircraft. Antenna zig zaged down the UH-1 tail boom. Centaurs did not have one.

ARC-115 - Aircraft VHF AM radio 116-150 mhz range; solid state.
Arc Light - A term for the close air support operations provided by Strategic Air Command B-52 Stratofortresses based in Guam during the Vietnam War. The name comes from the codename for the mission, Operation Arc Light. Arc Lights were flown from June 1965 to August 1973. Their strike pattern would saturate an area of 1,100 by 2,200 yards, and flatten the jungle. The B-52 could carry a full load of 51 750 lb bombs or 500 lb bombs, with 27 carried internally and 24 externally.
Arm Pit - Rearming area at Cu Chi Base Camp
ARVN - Army Republic of Vietnam
Ash and Trash Missons - any type of non-combat aviation mission, like delivering mail and parts to the ground Cav units or doing road damage assessment along route 1 from Saigon to Tay Ninh. Also called “milk runs”.
AWOL - absent without leave
Azimuth - a bearing from north
B-40 - a variant of the RPG-2, the first rocket-propelled grenade launcher designed in the Soviet Union
B-52 - The Boeing B52D Stratofortress is a long-range, subsonic, jet-powered strategic bomber. Max load of 500 lb. bombs could be 24 on external wing mounts (12 per side) and 84 in the bomb bay. 8 man crew. Flew at 30,000 feet. A B52 strike was called an "Arc Light".
B-53 - "B-53" was the cover name for the training program which was derived from Detachment B-53, 5th Special Forces Group.
Bangalore Torpedo - Long connectable tubes of explosives. The primary use of the torpedo is clearing paths through wire obstacles and heavy undergrowth. It will clear a 3- to 4-metre wide path through wire obstacles
BAR - Browning Automatic Rifle - M1918 - A light machine gun(mostly a WWII/Korea weapon) that used the .30-06 Springfield cartridge. The U.S. Army began phasing out the BAR in the late 1950s and was without a portable light machine gun until the introduction of the M60 machine gun in 1957.
Ba Mu`o` Ba - or "Ba Moui Ba" - Biere "33", (Vietnamese beer) which came in a bottle about the size of a US 12 oz., and tasted OK, most of the time. The other local beer was called "Tiger Beer", but was actually named Biere Larue, normally in a one liter bottle. Inconsistent in quality. Some bitter or worse. But occasionally you got a great tasting one.
BDA - Bomb Damage Assessment. Usually after a B-52 strike armed scout helicopters would be called in to see how much damage was done. Pilots sometimes had to wear gas masks while doing this. See Dunbar Slides#BD-205 and #BD-187
Beans and dicks - C ration of hot dogs and beans
Beehive - (or Grapeshot) 105mm Artillery round: each round contained 8,000 one-half gram "flechettes" (pointed steel projectiles, with vaned tails for stable flight) packed tightly together; Called the 105 mm M546 APERS-T (Anti-PERSonnel-Tracer) round. It is said that the name beehive was given to the munition type due to the noise of the thousands of flechettes moving through the air resembling that of a swarm of angry bees. Attack helicopters had a similar warhead that could be used on their 2.75 inch rockets. They contained 2200 flechettes. Slang term was "Nails". This was a deadly munition that had to be used carefully and not close to friendly troops.
Berm - perimeter line of a fortification; usually raised above surrounding area; in the case of rice paddies it is called a Dike.
Bingo (Bingo Fuel) - a multiservice tactical brevity code for a low fuel state.
Blues - UH-1 Slicks that hauled the Aerorifle Platoon or an element of the platoon. Cobras = Red, LOH's = White, Cobra plus LOH = Pink, UH-1H's (carrying troops) = Blue. These terms may have came into fashion sometime after the arrival of the Cobra.
Boo-coo - bastardized French from beaucoup, meaning “much or many”
Boom boom - as in GI want boom boom (sex)
Break Squelch - to press the transmit button on the radio handset without speaking: twice for all-clear, once for enemy near
Broomstick Flying - emergency flying an LOH (OH-6) Scout Helicopter from the left seat (copilot/gunner) with an broomstick handle instead of a cyclic stick. see Broomstick Flying War Story
C-123 - (Provider) An Air Force twin engine cargo and military transport aircraft, smaller than the C-130, powered by both conventional propellers and by turbojet engines mounted under the wings. We saw it mostly as the primary aircraft for spraying Agent Orange and delivering supplies to the short dirt runways of special forces camps (see story and photo).
C-130 - (Hercules) An Air Force four engine airplane capable of hauling large bulky equipment, including artillery pieces and tanks, over long distances; able to land in tight spaces, slow to 125 knots for paratroop drops, and fly, if need be, with one engine. It is a tough, versatile heavylifter with plenty of “trunk” space.
C-4 - A plastic explosive called "Composition 4". C-4 has a texture similar to modeling clay and can be moulded into any desired shape. C-4 is stable and only explodes by the combination of extreme heat and shock wave from a detonator.
C & C - command and control
C & C Aircraft - Usually a UH-1D slick with a special set of radios for the commander. Some commanders used other helicopters like the OH-23G.
Call Sign - A word and number assigned to the position of those who needed to communicate on the radio. If you received a call from "Centaur Six", you would be talking to the current D or F Troop Commander. "Centaur Three" would be the man serving as Operations Officer. see also Centaur Call Sign Discussion
CAR-15 - The Colt Automatic Rifle-15 Military Weapons System or CAR-15 was a family of the AR-15 and M16 rifle–based firearms marketed by Colt in the late 1960s and early 1970s.
CG - Commanding General; usually refering to the 25th Inf Div Commander.
Chalk - is the number of a helicopters position in a formation flight. Chalk would be the third helicopter. This term was needed to help the grunts on the ground, especially at night, know which aircraft they are to load into. Tail numbers were not often visible.
Charlie - Viet Cong; also gook, Victor Charlie, Sir Charles
Chicken Plate - Protective body armor for aircrews. It had a front pocket and stretchable webbing sides. It had an overlapping waistband with velcro to strap it on. The design was improved in 1968. The ceramic armor, though not as good as what the other branches of the service had, successfully protected against 30 caliber fire at 100 yards range. See Woody Gardner's video.
Chinook - CH-47 twin rotor cargo helicopter (slang "Shit Hook")
Chopper - it meant helicopter in the old days. Nowdays it means motorcycle.
Chu Hoi - an initiative by the South Vietnamese to encourage defection by the Viet Cong and their supporters to the side of the Government
Chup Plantation - Rubber Plantation in Cambodia (NW of Tay Ninh). ARVN operation there in 1972.
Kelley's Book: Immed NW Phum Suong and 85 km WSW Snuol. 11°57’00’’N-105°39’00’’E, NC48-03 JOG. Cambodia. 
Church Key - Old style beer can opener
CIB - Combat Infantryman's Badge. Men who personally fought in active ground combat while assigned as members of either an Infantry, Ranger, or Special Forces unit any time after 6 December 1941. This is the Infantryman's badge of honor.
CKC - first model of the Russian SKS assault rifle
Claymores - antipersonnel mine ( from Gaelic) “claidheamh Mor”.
CO - Commanding Officer
Composition B - The explosive used in the warheads of our 2.75 inch Rockets. It is made from castable mixtures of RDX and TNT. see 2.75 inch FFAR.
Conex - A conex is a very structurally strong steel box about seven feet high, six feet wide, five feet deep with two steel security doors. Normally used for shipping things overseas; however we used them for storing weapons and other equipment on the flight line.
CONUS - CONUS - Continental United States, but generally used by Centaurs to mean "Home".
Cordite - a smokeless explosive made from nitrocellulose, nitroglycerine, and petroleum jelly, used in ammunition.
Corral - The flightline area in Cu Chi where the Centaur aircraft were parked in revetments.
CTZ - Combat Tactical Zones. The French divided Vietnam into four tactical zones. Americans assigned these zones to I, II, III, and IV Corps (later referred to as Military Regions or MR).
CS Gas - CS is a stronger version of Tear Gas dispensed like smoke from a smoke grenade. Causes a burning irritation of the eyes, nose, mouth and throat. Rated as non-lethal (you might think otherwise when you experience it). Used to drive the enemy out of tunnels and other hiding places.
DD 214 - Department of Defense Certificate of Release or Discharge from Active Duty.
DEROS - Date Estimated Return from Over Seas.
Detcord - explosive that looks like a rope, used to daisy chain claymores
DFC - the Distinguished Flying Cross
Diddy bopping - walking carelessly
Dike - a dirt berm surrounding a rice paddy; rice paddy dike.
Dinky Dau - to be crazy
DMZ - Demilitarized Zone
Donut Dolly - volunteer women from the American Red Cross
DRV - Democratic Republic of Vietnam (North)
Duster - M42 40 mm Self-Propelled Anti-Aircraft Gun. Although initially designed for an anti-aircraft role, it proved highly successful when used in the Vietnam War against unarmored ground forces. see Rick Arthur TextPhoto 2.
Dustoff - a medical evacuation mission from the bush by a Helicopter; a designated Helicopter that performs medical evacuation.
ECU - the Environmental Control unit was an air conditioner installed in the AH-G Cobras in 1970 at the same time as the tail rotors were retrofitted from the left side to the right side of the aircraft.
Elephant Ear - or more specifically "Little Elephant Ear". An area along the Cambodian border due West of Katum. Mentioned in Mike Kelley's book as XT0588.
Evaced - Medically evacuated (sent back) to the field hospital or Base Camp
F/4 - F Troop, 4th Cavalry Regiment
F-4 - The McDonnell Douglas F-4 Phantom; a tandem two-seat, twin-engine, all-weather, long-range supersonic jet interceptor aircraft/fighter-bomber. It has a top speed of over Mach 2.2; can carry more than 18,000 pounds (8,400 kg) of weapons on nine external hardpoints, including air-to-air missiles, air-to-ground missiles, and various bombs.
FAC - Forward Air Controller; also see FAC Coordination article
Fast Mover - Jet Fighter or Attack Aircraft, usually an F-4 Phantom
FAO - Forward Air Observer
FFZ - Free Fire Zone. Anything in this area can be engaged.
Flameout - An engine failure; The run-down of a jet engine caused by the extinction of the flame in the combustion chamber. see story
Flare - illumination projectile; hand-fired or shot from artillery, mortars, or air dropped by helicopters
Flechette - a pointed steel projectile, with a vaned tail for stable flight. It is a French term meaning "little arrow" or "dart". A ballistic artillery shell (105 mm Artillery Beehive round) or smaller rocket (2.75 in FFAR) warhead packed with flechettes was fired and set off by a mechanical time fuse, scattering flechettes in an expanding cone. A very effective close range anti-personnel munition. Centaur pilots called them "Nails". - See a video.
FNG - Fuckin' New Guy see story
FO - Artillery Forward Observer. Attached to the Centaurs from an Artillery Unit.
Foo Gas - a mixture of explosives and napalm, usually set in a fifty-gallon drum. A sling load of these drums would be dropped from a helicopter on an enemy position and exploded using machine gun or rocket fire.
Frags - a fragmentation grenade
Freedom Bird - YOUR airplane back home
Friendlies - other US or allied troops on the battlefield
Friendly Fire - An accidental attack, whether by shooting or by dropping bombs, upon one's own troops, such as U.S soldiers shooting at other U.S. soldiers.
FUBAR - Fouled Up Beyond All Recognition
Gas Mask - Aircraft Gas Mask - The M24 gas mask entered service in 1962 and was used up until the mid 1990s by helicopter crews. It is a copy of the M14 series tank crew mask. The accessories include a clear and and a black outsert (like an insert but on the outside) to protect eye lenses, an air pathway that reduced fogging, anti fogging cloth and a chemical protective hood ABC-M7. see Aviation Gas Mask discussion. Gas mask for ground troops was the M17.
Go Dau Ha - An abandoned airfield used by the Centaurs as a standyby location for Gunships covering the MSR Convoys and as a POL point for their OH-23G Light Scout helicopters (XT415242). Named after the nearby small village.
Gook - Negative slang term for Viet Cong.
Grease Gun - was a .45 cal American submachine gun adopted for U.S. Army service in 1942 and designated the "M3". Cheaper to produce, lighter and more accurate than the Thompson. Nicknamed for its similarity to a mechanics grease gun.
Grunt - a foot soldier; infantryman
Gunship - heavily armed helicopter, a UH 1B or C Huey; later in war an AH-1G Cobra.
Gun Target Line - or GT-LINE: The direct line on a map from the Artillery firing battery to the target. Aircraft had to be careful to stay out of this line to avoid being hit by an artillery round.
GVN - Government of Vietnam (South)
H & I - Harassment and Interdiction; preplanned Artillery fire to mess with the enemy
Heavy Scout - a UH-1C gunship with flex-guns and 2.75 inch rockets. Less ordinance than the Hog.
HOG - a UH-1C gunship with full artillery firepower of rockets and grenades
HH-43 (Huskie) - Call Sign "Pedro", Kaman HH-43 "Huskie," a small helicopter that was used for airborne fire fighting and air base crash rescue. In May 1964 they deployed to Vietnam and Thailand, where they took on the additional role of combat rescue. (see related story)
HH-53 (Super Jolly Green Giant) - the first helicopter specifically designed for combat search and rescue [CSAR] operations. Equipped with armor plating, self-sealing fuel tanks, three 7.62 miniguns and an external rescue hoist with 250 feet of cable. It could transport 38 combat-equipped troops on side facing troop seats, or 22 litter patients and four medical attendants or 18,500 pounds of freight. The external hook had a 20,000-pound capacity.
Ho Chi Min Trail - Supply paths from North Vietnam to South Vietnam that traveled through Cambodia and Laos to supply the communist forces fighting in South Vietnam.
Honor Thief - A term that we use to describe those that falsify records or otherwise claim to have received military medals during the war. This includes those that claim to have served in Vietnam or in a particular unit in Vietnam, when that is not true. see Stolen Valor
Hooch - also spelled hootch - GI sleeping quarters at base camp
Honey dippers - Those chosen to burn excrement
Hot LZ - Landing zone under enemy fire
Howitzer - short cannon used to fire shells at medium velocity and with relatively high trajectories; usually a 105 mm towed howitzer called a "Baby Howitzer" because of it's relatively small size and portability.
HUEY - The UH-1 "Iroquois" helicopter; icon of the Vietnam war
Hunter-Killer Team - or "Pink team" of OH-6A scout (LOH or Loach) and AH-1G (Cobra) attack helicopters. (Shoulder patch).
Incoming - enemy artillery/mortar attacks in Vietnam
Iron Triangle - VC dominated area near Cu Chi See Map
Jesus nut - large nut which holds the main rotor blade system on the rotor shaft
Jet Fuel or JP4 - This was the fuel used in our aircraft (except for the OH-23G which was aviation gas). JP-4 was a 50-50 kerosene-gasoline blend that had a low flash point (for fire safety), evaporated easily and floated on water. (JP = "Jet Propulsion"). It was used for other things like burning the shit from our latrines.
K-bar - combat knife
KIA - Killed In Action
KBH - Killed By Helicopter
Kit Carson - Kit Carson Scout Program recruited Viet Cong defectors to work with small unit US forces.
Klick - kilometer, 1,000 meters; It is less than a mile (.62 miles)
Laager - Tanks or APCs circled in a defensive position, usually at night.
LAW or M72 LAW - Light Anti-tank Weapon - is a portable one-shot 66 mm unguided anti-tank weapon. It may have been built to fight armored vehicles but we mostly used it for fortified positions.
LOH or "Loach" - OH-6A Observation Helicopter; egg shaped and very crash worthy
LP - Listening Post: usually a three to four man position set up at night outside the perimeter away from the main body of troopers, to act as an early warning system against attack.
LRRP - Long Range Recon Patrol. Elite teams of 5-7 men deployed into the deep jungle to gather information about enemy without being caught. See Answers page

In jargon “lrrps” also referred to the freeze dried rations that LRRP patrols were issued. They were light-weight and when mixed with hot water were very tasty. .
LST - naval vessel supporting amphibious operations by carrying vehicles, cargo, and landing troops directly onto an unimproved shore.
LT - U.S. Army Lieutenant. Normally a First Lieutenant Platoon Leader of the Aerorifles or a Helicopter Aircraft Commander.
LZ - Landing Zone. A designated area on the ground where troops are inserted/extracted by helicopeter
M113 - Armored Personnel Carrier APC Tracked Vehicle
M16 - the standard U.S. military rifle (5.56mm) used in Vietnam from 1966 on. It replaced the M-14.
M2 system - an electronically controlled, hydraulic-powered, air-cooled, gas-operated, belt-fed M60C machine gun. It was a variant of the standard M60 machine gun designed for aircraft mounting. The M2 system provided two M60 machine guns, one mounted on each skid of the OH-23G "Raven" Observation Helicopter and other small aircraft. The mounts provided flexible elevation, with 650 rounds per gun stored externally. They were fired electronically from the cockpit by the pilot. see war story "The Second Year"
M24 - Aircraft Gas Mask - The M24 gas mask entered service in 1962 and was used up until the mid 1990s by helicopter crews. It is a copy of the M14 series tank crew mask. The accessories include a clear and and a black outsert (like an insert but on the outside) to protect eye lenses, an air pathway that reduced fogging, anti fogging cloth and a chemical protective hood ABC-M7. see Aviation Gas Mask discussion
M551 Sheridan - a light tank armed with a 152mm gun/launcher. Its light weight allowed it to traverse mud better than most vehicles but suffered from a low rate of fire in combat.
M60 - the standard lightweight machine gun used by U.S. forces in Vietnam
M79 - Grenade Launcher - is a single-shot, shoulder-fired, break-action grenade launcher that fires a 40x46mm grenade which uses what the US Army calls the High-Low Propulsion System to keep recoil forces low, It can fire a wide variety of 40 mm rounds, including explosive, anti-personnel, smoke, buckshot, flechette, and illumination.
Mama-san - pidgean word used by GIs for older Vietnamese women. Also papa-san for older men.
McGuire Rig - Device used to extract soldiers from the jungles of Vietnam. It would be suspended from a helicopter and used to extract soldiers from areas without a suitable pick-up zone. It was simple, inexpensive, and effective. It did not require the soldier to carry any special equipment. Designed by Sergeant Major Charles McGuire, member of Project DELTA, a Special Forces reconnaissance project. Stabo rig came later.
MIA - Missing In Action. A soldier who is missing and whose death cannot be confirmed.
MIKE Force - Nickname for the Mobile Strike Force Command, Special Forces unit in Vietnam. They served with indigenous soldiers selected and trained through the largely minority Civilian Irregular Defense Group and were led by American Special Forces and Australian Army Training Team Personnel.
MOS - Military Occupational Speciality. Try this site for Nam MOS's and this site for modern MOS's
MP - Military Police
MPC - Military payment certificates; form of currency used to pay U.S. military
MR - Military Region. Vietnam was divided into four areas representing I Corps, II Corps, III Corps and IV Corps (North to South). Later these regions were referred to as Military Regions (MR1, MR2, MR3 amd MR4)
MSR - Main Supply Route (Highway 1) from Saigon to Tay Ninh
Mule - a 4-wheel drive, gasoline-powered truck/tractor type vehicle that can carry up to a 1/2 ton off-road. Also called "Mule," "Military Mule," or "Mechanical Mule".
Mogas - Automotive gasoline suitable for use in piston-engined gasoline powered aircraft. Also called "Avgas". 
Napalm - thickened gasoline, resembles Jello in bombs. In slang "maple syrup in a zippo-track"
Nam - Vietnam
Nap of the earth (NOE) - Flying at treetop level (or below) to avoid enemy detection and attack in a high-threat environment. This left you open for small arms fire and tested your navigation skills.
Nails (or Flechettes) - Slang for a 2.75 inch Folding Fin Rocket anti-personnel warhead fired from an Attack Helicopter. This warhead contained approximately 2,200 twenty grain flechettes. The flechettes are released by a base-mounted, fuze-ignited (integral fuze) expulsion charge at rocket motor burnout. Fuzed weight of the flechette was 9.3 pounds. Since the rockets themselves were not known for their accuracy, this dangerous warhead could not be used near friendly troops. The Artillery units had a similar round called a Beehive. - See a video
Night Hawk - a UH-1H with a Xenon light and a (NOD) Night Observation Device (AN/TVS-4) (like a big spotter scope) and different combinations of weapons; usually a minigun door gun. (see stories 1969 article, 1969 video, Minigun, twin 60's, Aug 1971)
Number One GI - you the best.
Number Ten GI - you the worst.
NVA - North Vietnamese Army; NVA troops vs Viet Cong troops
OCS - Officer Candidate School - where select Enlisted Soldiers can become Commissioned Officers
OH-23G - light recon "Observation" helicopter built by Hiller; gas engine; no hydraulics
OH-6 - light recon "Observation" helicopter built to replace the OH-23; nickname "Loach"
Oriental River - the Song Vam Co Dong river that runs North and South passing Go Da Hau was nicknamed "Oriental" by many of the Centaurs in the early years.
OV-10 Bronco - Air Force (and Marine Corps) fixed wing aircraft used by forward air controllers in support of ground troops. It replaced the L19 (O-1) Birddog.
One Six - Platoon Leader
P-38 - small collapsible can opener
Pacification Program - The program was created on 9 May 1967, and included military and civilian components of both governments. It was called CORDS (Civil Operations and Revolutionary Development Support). The mission was to counter the effects of the insurgency. To Centaurs it meant don't shoot back.
PD-680 - is a very strong Mineral Spirit degreasing solvent used by the Military for cleaning weapons and equipment. Highly flamable, believed to be a cause of cancer. Replaced in Dec 1999
People Sniffer - a machine created by the Army's Chemical Corps that could detect human smell like urine and sweat. It could be mounted in a helicopter and used to sweep an area marking "hot spots" or left hidden on the ground by a LRRP team to sense movement of troops. see article
PIC - Pilot In Command of the aircraft.
Pink Team - or Hunter-Killer Team - of OH-6A scout (LOH or Loach) and AH-1G (Cobra) attack helicopters
Pipe Smoke - Call Sign for the aircraft recovery teams of the 520th Battalion. The "Pipesmoke" teams were unique in that both the rigging and extracting elements were under unified operational control. They recovered many Centaur aircraft.
Piss tube - verticle tube buried 2 to 3 feet into ground for urination
Point - Lead man in a patrol.
POL - Petroleum, Oil and Lubricants - This is where we refueled our aircraft.
POL Point - A place set aside for refueling our helicopters.
POW - Prisoner Of War." A soldier that has been taken captive by the enemy.
PRC-25 - The AN/PRC25 is a short range manpack, portable VHF FM combat-net radio transceiver. AN/PRC means "Army/Navy, Portable, Radio, Communication."
Project Delta - one of just three Special Reconnaissance (SR) units formed by the U.S. Military Assistance Command, Vietnam (MACV) during the Vietnam War to collect operational intelligence in remote areas of South Vietnam. Established at Nha Trang in 1964
PTSD - Post-Traumatic Stress Disorder. A psychological disorder caused by experiencing a trauma. Many Vietnam veterans suffered from PTSD upon their return from their tour of duty.
Pucker Factor - assessment of the fear factor, as in the difficulty/risk in an upcoming mission
Punji stake/Punji Pit - sharpened bamboo stick (booby trap), often smeared with excrement to cause infection if stepped on, and usually hidden in a camouflaged pit.
PZ - Pickup Zone. Designated area where troops are to be picked up by their helicopters
R & R - Rest and Relaxation
RIF - Reduction In Force. The Army had to greatly reduce its size after Vietnam. This resizing was called "Reduction In Force" or RIF. A lot of good people were let go. Many came back in the service at a lower rank.Here is one story.
Repo Depo - Replacement Depot is a military unit where men comming in from the States are processed to combat units in the field.
Revetment - a wall type of fortification usually made of sand bags or steel plating that gave some protection for our helicopters while they were parked on the flight line. They could be "L" shaped or "Parallel".
Rome Plow - were large, armored, specially modified, bulldozers used by the Army to clear jungle areas. Name comes from where they were built in Rome, GA
RLO - Real Live Officer
RTO - Radio Telephone Operator was the enlisted soldier that carried the communications radio (PRC-25 in Nam) for the small unit commander. The large antenna and the fact that he was the units link to support and coordination made him a prime target for the Viet Cong and NVA.Here is one story
Rucksack - also ruck; packs carried by grunts
RF/PF - Ruff-Puff - Rural Forces/Popular Forces. Indigenous friendly forces located within the villages. These units were more civilian than military. They were equipped with surplus U.S. weaponry from WW-II and Korean conflict era(s). BAR's, M-1 Carbines and M-1 Garands. No standardized uniform to wear.
RPG-7 - (later replaced by the RPG-2) is a Russian portable, unguided, shoulder-launched, anti-tank (or in our case anti-helicopter) rocket propelled grenade launcher. "RPG" is an acronym for three Russian words not for Rocket Propelled Grenade. That is something our soldiers named it. It can be confusing in that an RPG-40 anti-tank weapon is not "Rocket" propelled, but hand thrown.

RPG-40 - Russian hand held and hand thrown anti-tank grenade. (created in 1940)
Rules of Engagement - specific regulations for conduct of air & ground battles; says when you can shoot.
RVN - Republic of Vietnam; also meaning South Vietnam
S2 - Squadron (or Battalion) level shop that deals with military intelligence gathering, security clearance records and classified information control.
SA-7 Strella - Russian Surface to Air Missile launcher. The Strela-2 system was given to North Vietnam forces, where along with the more advanced Strela-2M the Russians say it got 204 hits out of 589 firings against US aircraft between 1972 and 1975. A total of approximately 40–50 kills are attributed to Strela-2/2M hits between 1970 and the fall of Saigon, almost all against helicopters and propeller-driven aircraft. Nasty weapon but didn't do well against Jets.
Sampan - a relatively flat bottom Vietnamese boat; primitively built and in various sizes. A peasant boat.
Sappers - Highly trained units of the NVA/VC with the mission to penetrate American defensive perimeters at night and blow things up.
SAR - Air Force Search And Rescue Team in Vietnam. Short-ranged HH-43 Huskie helicopters (call sign Pedro); later replaced by specially equipped HH-3 and HH-53 Jolly Green Giant helicopters: escorted by A-1 Skyraiders(call sign Sandy). Later in the war, this escort role was taken over by A-7D Corsair II jets. 
Satchel Charge - pack used by the enemy containing explosives that is dropped or thrown and is generally more powerful than a grenade
SCAS - Stability Control Augmentation System. It is a 3 axis "Gyro" system that cancels undesired motion of the helicopter during flight. The electrical signals from the SCAS actuate electronic solenoids that manipulate the hydraulic system. Tough to fly without it.
Shamming - goofing off
Short timer - 30 days and counting to end of tour
Sitrep - Situation Report; made hourly to higher ups, or on demand
SKS - a Soviet semi-automatic self loading carbine; 7.62x39mm round. Replaced in the early 1950's with the AK-47.
Slick - UH-1D or H model "Huey" helicopter used for transporting troops and supplies
SNAFU - Situation Normal All Fucked Up
Snake - nickname for the AH-1G Huey Cobra.
SOG - Studies and Observations Group (MACV-SOG). Its existence once denied by the US Government, it wasn't until long after the war that the SOG story could even be told.
Spider hole - camouflaged VC foxhole
Spooky - Call Sign of the Douglas AC-47 USAF Fixed wing gunship (also nicknamed "Puff, the Magic Dragon"). It was the first in a series of gunships developed by the United States Air Force during the Vietnam War (the military version of the DC-3). Equipped with miniguns capable of firing 6,000 rounds a minute.
Spring Offensive - The massive attack by North Vietnam's army into South Vietnam, begun on March 30, 1972 and lasting until October 22, 1972.
Squadron - Cavalry unit, similar in size to a battalion
Stabo Rig - "STAbilized BOdy" was an extraction harness/rig, used from a helicopter to extract men from the jungle. It was far more secure, safe and comfortable than the McGuire rig, and allowed the unrestricted use of the operator's hands during 'hot' extractions from a combat landing or pickup zone.
Stable Boy - the Centaur UH-1D helicopter used as a Maintenance and recovery ship
Task Force 160 - see 160th SOAR(A)
TC -Track Commander (of an Armored Personnel Carrier)
TDY -Temporary Duty
TET - January holiday. Vietnamese Lunar new year.
TET Offensive - one of the largest military campaigns of the Vietnam War, launched on January 30, 1968 by the Viet Cong and North Vietnamese Army
The Wall- The Vietnam Veterans Memorial is a 2-acre (8,000 m²) national memorial in Washington, DC. It honors U.S. service members of the U.S. armed forces who fought in the Vietnam War, service members who died in service in Vietnam/South East Asia, and those service members who were unaccounted for (Missing In Action) during the War. See also
Thompson - a .45 cal American submachine gun, invented by John T. Thompson in 1918, that became infamous during the Prohibition era.
TLN - Tropic Lightning News - Official Newspaper of the 25th Infantry Division (see Links to find articles)
TOC - Tactical Operations Center. A radio control center in the Troop area ran by the Operations Officer and crew. Call sign Centaur 65
TOE - (or TO&E) A U.S. Department of Defense document which prescribes the organization, staffing, and equippage of units. It also provides information on the mission and capabilities of a unit.
Together We Served - Is a commercial website for members of all the military services.
Top - Top sergeant; unit First Sergeant
Tracers - Red and Green - Projectiles or ammo rounds that are built with a small pyrotechnic charge in their base. Viet Cong and NVA weapons used a tracer round that appeared green in color in low light or at night. Our weapons used red ones. Generally every fifth round in a belt of ammo was a tracer.
Tractor Tail Rotor - This was a modification of the AH-1G Cobra that moved the tail rotor from the left side (pusher) to the right side (pull or Tractor effect) and provided an increase in the usable in-ground-effect (IGE) operating envelope and improved the directional control characteristics while maneuvering.
Trail watcher - soldier left to watch a trail and sound the alarm If the enemy approaches
Troop - Cavalry unit, same size as an Infantry company
Tunnel rat - Small in stature American soldier sent into VC tunnels.
Turtles - your replacement taking his good old time arriving in country
Viet Cong or "VC" - The communist guerilla forces in South Vietnam..
Viet Minh - Shortened term for the Viet Nam Doc Lap Dong Minh Hoi (League for the Independence of Vietnam), the organization established by Ho Chi Minh in 1941 to gain independence for Vietnam from France.
Vietnamization - The process of withdrawing U.S. troops from Vietnam and turning over all fighting to the South Vietnamese. This was part of President Richard Nixon's plan to end U.S. involvement in the Vietnam War.
White mice - derogatory term for South Vietnamese police. The nickname came from their uniform of white helmet and gloves.
WIA - Wounded in action. A battlefield casuality
WP or "Willie Pete" or White Phosphorous - is a chemical munition that burns with intense heat and produces billowing white smoke. White Phosphorus or "WP" or "Willy Pete" warheads on our 2.75 inch aerial rockets worked great for marking a target. Gunships often carried a few rounds for initial marking or verification of a target or exploding foo gas drums. Used in both aerial rockets and hand grenades
VR - Visual Reconnaissance generally by a Light Scout Helicopter team; Look, Identify, Report.
Xenon Light - a 50 million candlepower searchlight (AN/VSS-3) from the M551 Sheridan light tank, mounted in the cabin door of a UH-1D or H model, and operated by a crew member. Had both white light and infrared modes. Later versions worked in conjunction with a (NOD) Night Observation Device (AN/TVS-4), like a big spotter scope. The missions they flew with this setup were called Night Hawk.
Xin loi - (sin loy) a polite Vietnamese phrase literally meaning "excuse me" or " pardon me", but used sardonically by GIs to mean "sorry about that"
Zulu - casualty report.

Giây Phút Hấp Hối của Việt Nam Cộng Hòa

     Ba mươi năm trôi qua kể từ ngày xảy ra thảm kịch lớn lao nhất cho cả một dân tộc mà tưởng như mới ngày nào. Giây phút chạy trên con đường Brookhurst để về nhà, thấy cờ Việt Nam Cộng Hòa bay phấp phới bên cạnh cờ Mỹ, liếc nhìn vào kính chiếu hậu thoáng thấy mái tóc đã bạc trắng của mình, chợt nhớ tới những kỷ niệm của 30 năm trước. Buồn và đau, dù trong những năm tháng trôi qua trên đất Mỹ vẫn cứ cố phải tạm quên để nhìn về phía trước, và để mưu sinh.
     Cho đến nay, tôi vẫn không rõ là mình may mắn hay bất hạnh khi phải chứng kiến giây phút tắt hơi của chế độ tại Ðài Phát Thanh Saigon, nơi mà tôi và một số nhân viên còn lại vẫn làm việc theo lệnh của Tổng Thống Dương Văn Minh và chính phủ của ông cho đến giờ phút chót.
     Big Minh nhận chức và thành lập chính phủ trong hoàn cảnh của một đám cưới chạy tang. Chính phủ của ông chỉ tồn tại hơn một ngày rưỡi. Trí nhớ của tôi qua 30 năm nay đã mòn mỏi sau bao nhiêu tang thương, nên chỉ còn ghi nhận được một vài nhân vật trong nội các lúc ấy mà tôi có dịp tiếp xúc hay nói chuyện qua điện thoại: Tổng Thống Dương Văn Minh, Phó Tổng Thống Nguyễn Văn Huyền, Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu, Bộ Trưởng Thông Tin Lý Quí Chung, Thứ Trưởng Thông Tin Dương Văn Ba, Bộ Trưởng Phủ Thủ Tướng Thái Lăng Nghiêm, Bộ Trưởng Tư Pháp Trần Thúc Linh, Tổng Giám Ðốc CSQG, Luật sư Triệu Quốc Mạnh và Tổng Tham Mưu Trưởng Quân Ðội lần lượt thay đổi từ Tướng Lâm Văn Phát, Vĩnh Lộc và cuối cùng là Nguyễn Hữu Hạnh. Ba tổng tham mưu trưởng thay đổi nhau trong vòng một ngày rưỡi!
     Từ mồng 1 tháng Tư, theo lệnh của vị Hệ Thống Trưởng cuối cùng của Hệ Thống Truyền Thanh Quốc Gia là Thiếu Tá Nguyễn Văn Thăng (Không Quân), tôi đã ăn ngủ ngay ở trong Ðài Phát Thanh Saigon để ứng trực và điều động các biên tập viên làm công việc trong tình hình có biến động nhanh chóng như vậy. Tôi có trách nhiệm điều khiển một sở khá quan trọng trong ngành truyền thông lúc đó là sở Thời Sự gồm có bốn phòng: Phòng Phóng Viên, Phòng Bình Luận, Phòng Tin Tức (biên tập), Phòng teletype, Thư viện và Ban Thăm Dò-Trả Lời Thư Thính Giả. (trước 30/4/1975, chúng tôi mua tin thế giới của các hảng thông tấn AP, UPI, Reuters và AFP. Họ ráp đặt cho chúng tôi những máy viễn-ấn-tự tức teletype và gởi tin cho chúng tôi 24/24. Ngoài ra chúng tôi còn có nguồn tin từ Phòng Kiểm Thính của Ðài, tin mua của Việt Tấn Xã và tin của phóng viên trung ương và các thông tín viên ở các tỉnh gởi về. Sở Thời Sự còn được trao cho trách nhiệm vạch chính sách tin tức và kiểm thính những chương trình thời sự và văn nghệ của từ 8 đến 10 đài phát thanh vùng và địa phương). Có thể nói đây là cơ quan đầu não trong ngành truyền thông VNCH vì truyền đi những tin tức cùng các chương trình phóng sự, ký sự được truyền đi trong một thời gian nhanh nhất. Kể từ ngày 15-4-1975, nhân viên các Sở, Ban ngành khác trong Ðài đi làm việc đã bắt đầu thưa thớt do một số đang tìm đường để có một chỗ ngồi trên các chuyến bay của cơ quan DAO. Vị Tổng Giám Ðốc của tôi thỉnh thoảng mới ghé qua. Nhìn tới nhìn lui trong đài vẫn chỉ còn các biên tập viên, phóng viên, xướng ngôn viên, producers và những nhân viên điều khiển máy phát thanh là đi làm đều. Họ bình thản một cách đáng ngạc nhiên, tuy đôi lúc họ cũng có bàn tán về chuyện mất còn của Miền Nam Việt Nam.
     Big Minh nhận chức vụ vào trưa ngày 28-4 với Phó Tổng Thống là Thương Nghị Sĩ Nguyễn Văn Huyền, Giáo sư Vũ Văn Mẫu, cựu Khoa Trưởng Luật Khoa giữ chức vụ Thủ Tướng. Khoảng 2 giờ trưa ngày 28-4, Lý Quí Chung (mới qua đời tại Việt Nam) điện thoại yêu cầu Hệ Thống Trưởng Hệ Thống Truyền Thanh sang họp tại văn phòng Tổng Cục Trưởng Truyền Thanh và Truyền Hình. Tôi điện thoại về nhà Thiếu Tá Thăng, không có ai bốc điện thoại. Buộc lòng tôi phải đại diện ông sang họp. Buổi họp kéo dài khoảng 15 phút. Chỉ thị duy nhất của ông vắn tắt có bấy nhiêu lời: “Tình hình nghiệm trọng, có nhiều phần trăm chúng ta phải đầu hàng, nhưng nhiệm vụ của truyền thanh và truyền hình là phải túc trực để nhận chỉ thị. Còn nước còn tát”. Sau đó ông Chung ra lệnh phải bỏ tất cả nhạc quân hành, những bản nhạc mà Viết Chung viết cho các đoàn cán bộ Xây Dựng Nông Thôn chúng tôi hay dùng làm nhạc nền, những bản nhạc của Cục Chính Huấn và thay vào đó bằng những nhạc phẩm nói về tình quê hương.
     Có thể nói tình thế tuyệt vọng được phản ảnh qua hiện tình của “Tiếng Nói nước Việt Nam Cộng Hòa, phát thanh từ thủ đô Saigon” vào lúc đó. Chúng tôi còn khá đủ biên tập viên, phóng viên, kiểm thính viên và kỹ thuật viên teletype cần thiết để làm việc, nhưng các bộ phận yểm trợ không còn. Tôi cũng còn lại một vài nhân viên kỹ thuật viên lưu động trên đài trung ương. Bộ phận quan trọng nhất về kỹ thuật và đài dự phòng tại Trung tâm phát tuyến Quán Tre ở Quang Trung. Nhưng các phóng viên tại hai mặt trận Long Khánh và Long An thì không còn phương tiện gởi bản tường trình nào nữa kể từ 5 giờ chiều ngày 28/4.
     Trước đó, Tổng Thống Dương Văn Minh đích thân gọi điện thoại vào Ðài Phát Thanh. Vẫn giọng hiền lành và dùng chữ “qua” làm ngôi thứ nhất, ông cho biết đã cử tướng LVP làm Tổng Tham Mưu Trưởng Quân Ðội và yêu cầu tôi ghi một điện văn ngắn để loan báo trước khi văn thư chính thức đến đài được gởi tới Ðài vào sáng hôm sau. Ghi xong, Big Minh hỏi tên và tuổi. “Em còn trẻ, sao không tìm cách đi đi?”. Tôi trả lời vắn tắt: “Thưa Tổng Thống chẳng còn đường, tôi lại quen biết ít”. Ông lại hỏi tiếp: “Qua thấy tình hình không hy vọng gì. Cụ Huyền đang ở Tân Sơn Nhứt để thương lượng với họ (Cộng Sản), mặt trận Long Khánh tan rồi, họ đưa xe tăng và hỏa tiễn vào sát Saigon. Em liệu giữ được tiếng nói quốc gia trong bao lâu nữa”. Tôi đáp: “Chừng nào tôi còn được bảo vệ, chừng đó làn sóng phát thanh vẫn còn duy trì được tiếng nói quốc gia, thưa Tổng Thống”.
     Khoảng 5 giờ 30, lực lượng cảnh sát dã chiến bảo vệ cổng ra vào phía góc Nguyễn Bỉnh Khiêm và Phan Ðình Phùng báo cho tôi biết có sự xuất hiện mấy xe phóng thanh. Họ dùng loa phóng thanh nói chõ vào Ðài và tự xưng là lực lượng thứ ba yêu cầu chúng tôi “về với nhân dân” và để cho họ tiếp thu đài làm phương tiện dàn xếp một giải pháp với “cách mạng”. Viên đại đội trưởng CSDC giữ an ninh cho Ðài và bảo vệ chúng tôi lúc đó còn rất trẻ, cấp bậc đại úy, người Huế (Năm tháng dài dằng dặc đã làm tôi quên mất tên anh) rất cứng rắn. Anh đề nghị với tôi là cho vài đứa què để chúng tởn. Sau khi hội ý, chúng tôi đồng ý là dùng biện pháp mạnh. Viên sĩ quan cảnh sát trẻ hành động ngay: đầu tiên anh bắc loa cảnh cáo, sau đó là lựu đạn cay và những tràng đại liên 30 bắn rạp những ngọn cây trên đầu đám biểu tình. Họ chạy tán loạn, bỏ lại mấy chiếc xe. Viên đại đội trưởng CSDC với loa phóng thanh cầm tay nhắc lại nhiều lần: lần tới mà làm như vậy sẽ có người chết. Ðược báo động đại đội nhảy dù án ngữ tại sân Hoa Lư chuẩn bị đối phó với tình hình tương tự. Nhưng rồi suốt đêm đó cho tới sáng 30/4, đám người biểu tình đó “tởn” thật. Tôi nghĩ họ cũng chẳng muốn chết ở giờ thứ 25.
     Buổi chiều 28 là buổi chiều có khá nhiều biến chuyển. Khoảng 6 giờ 30 chiều, Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu yêu cầu chúng tôi có mặt tại Ðài Truyền Hình THVN9 ở ngã tư Hồng Thập Tự-Cường Ðể để thu hình và thu thanh lời yêu cầu của ông đòi chính phủ Hoa Kỳ rút hết lực lượng bảo vệ sứ quán Mỹ, các nhân viên và chuyên viên Hoa Kỳ ra khỏi Việt Nam trong vòng 24 giờ đồng hồ. Ðó là lần cuối cùng tôi gặp Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu. Từ phòng thu hình ra, ông Mẫu không nói năng gì thêm ngoại trừ trả lời một câu hỏi của tôi về hiện tình. Ông nói thẳng: “Tình hình tuyệt vọng. Họ (những nhà lãnh đạo trước) đã làm nát bấy đất nước trước khi quá muộn để phía bên kia thương lượng với chúng ta. Việc yêu cầu Mỹ rút hết những người Mỹ cuối cùng ra khỏi Việt Nam chỉ để thành phố này không thành biển máu vô ích mà thôi”.
     Tôi không nhớ hết những điểm giải thích của Thủ Tướng Mẫu nhưng những điểm chính trong lời lẽ của ông thì không thể nào quên được. Vì Ðài Truyền Hình và Ðài Phát Thanh chỉ cách nhau sân vận động Hoa Lư nên chúng tôi lội bộ về Ðài. Gặp Vũ Thành An vào tăng cường, tôi giao cuốn băng ghi âm cho anh yêu cầu hoàn chỉnh với nhạc hiệu và cho phát thanh cứ 15 phút một lần. Sau khi tắm rửa xong, tôi ghé qua phòng tin tức. Ðủ tám biên tập viên và chủ bút cho ca chiều. Ông H.C đưa tôi một bản tin của AP nói đến việc di chuyển của hàng không mẫu hạm chở trực thăng Midway ra khỏi Vịnh Thái Lan hướng về Việt Nam, tình hình đẫm máu tại Cambodia sau khi Khmer Ðỏ chiếm được Phnom Penh, cái chết của Sirik Matak, những vụ hành quyết và đuổi dân Phnom Pênh ra khỏi thành phố. Ông HC là một chủ bút rất giỏi và nhạy bén với tình hình. Lúc tôi còn học lớp huấn luyện phóng viên vô tuyến truyền thanh, ông chính là một người thầy tận tụy chỉ dẫn cho chúng tôi cách viết một bản tin, cách chuyển một bản tin từ tiếng Anh qua Việt ngữ, cách phỏng vấn và làm sao khi dự một cuộc họp báo xong chỉ 10 phút sau có một bản tin ngắn. Ông cũng đã từng dẫn chúng tôi tham dự cuộc họp báo của tướng Nguyễn Khánh và làm một mẫu để chúng tôi thấy: vừa nghe vừa khởi sự viết bản tin ngay trong phòng họp báo. Ông nói: “Muốn được như vậy cần có kiến thức thời sự và nắm bắt được điểm chính trong những lời tuyên bố tràng giang đại hải của người chủ trì họp báo”.
     Khi tôi vừa xem xong bản tin AP, ông HC nói: “Chắc mất rồi bạn ơi. Nhưng thôi kệ mẹ nó. Hút một điếu thuốc lào không. Tao có trà nóng ngon lắm. Hồi chiều trước khi đi làm, vợ mới mua cho một ít bánh bía nhân hạt sen mới sang chứ”. Ðối với ông, trà và bánh đậu xanh hay bánh bía của người Triều châu là loại sang vì ông rất nghèo, lúc nào tôi cũng thấy ông túng thiếu cả. Chắc quí vị không thể hiểu được là một số biên tập viên vào cỡ đàn anh chúng tôi tại Phòng Biên Tập Ðài Phát Thanh không hút thuốc lá mà hút thuốc lào, bằng điếu bát và thuốc Cái Sắn. Những điếu thuốc lào đầu tiên trong đời tôi không phải bắt đầu từ trại cải tạo sau này mà bắt đầu từ việc gạ gẫm của ông HC khá lâu trước 30-4-1975.
     Xuống dưới CLB để ăn một tô mì gói và uống một ly cà phê, tôi gặp tài xế Ðường. Ông nói ngay: “Tối nay không phải phiên trực của tôi, nhưng tôi vào đây ngộ nhỡ ban đêm ông cần dùng công xa”. Tôi hỏi Ðường: “Ông Thăng đâu, ông mang xe vào đây lỡ cần lấy gì cho ông ấy đi?”. Ðường cười: “Có lẽ sếp lớn không cần dùng xe đâu. Hồi hôm ông ấy lái chiếc Fiat của riêng ông ấy và nói tôi mang xe vào đây cho ông. Tôi là người chạy xe bạt mạng nhưng được việc trong trường hợp khẩn cấp”. Tôi nghĩ bụng khẩn cấp vào giờ phút này chỉ có chạy thôi chứ còn làm gì được nữa. Trong câu lạc bộ đầy lính nhảy dù và cảnh sát dã chiến. Họ bình thản hút thuốc và đấu láo, không hề chú ý gì tới chiếc giây thong lọng đang xiết dần vào cổ họ và chúng tôi. Trên tường từ chiếc radio, phát ra một giọng ca rất ngọt của Trần Văn Trạch:

     “Chiều mưa biên giới Anh đi về đâu
      Sao còn đứng mãi nơi giang đầu”

     Tôi không hiểu sao, lúc đó ca khúc này làm cho tôi chùng xuống và nghĩ bài hát hợp với hoàn cảnh của chúng tôi đến thế. Hai tài xế đồng thời là chủ nhân câu lạc bộ thấy tôi vội nói: “Không còn bàn, tôi bưng lên văn phòng cho ông. Bà xã mới nấu một nồi cháo gà. Sao giờ này ông còn ở đây?”. Tôi nói với ông là tôi đứng ở quầy ăn cũng được. Ông Hai hỏi: “Liệu còn hay mất”. Tự nhiên tôi sợ một lời xác định hay phủ định mà chính bản thân tôi cũng không biết rõ. Nhưng còn hay mất lúc này có là vấn đề gì nữa đâu. Chuyện quan trọng trước mặt là tất cả chúng tôi lính cũng như dân còn ở đây giữa khối người di chuyển, hốt hoảng tìm phương tiện ra đi như một đàn ong vỡ tổ. Chúng tôi cần được lãnh đạo. Tôi gần như bị tê dại giống như lần tôi tường thuật một vụ trực thăng vận tấn công vào mật khu Ðồng Bò (Tuy Hòa) năm 1967. Năm đó, việc đổ quân vẫn còn phải dùng loại trực thăng H-34. Trong đợt đổ quân đầu tiên, các phóng viên Việt Nam duy nhất chỉ có tôi và Bình (năm 1972 chết tại mặt trận An Lộc). Trước khi các trực thăng chở quân đến mục tiêu, các khẩu 12 ly 8 của địch đã bị các phi tuần AD-6 làm câm họng, nhưng địch vẫn còn bắn ra bằng súng cá nhân. Chiếc trực thăng vừa hạ thấp cao độ và là là trên ngọn cây thì anh chàng xạ thủ của khẩu đại liên 30 trên cửa phi cơ nằm vật xuống, máu tuôn xối xả, đồng thời thấy khói luồn vào than tầu. Tôi gần như không còn biết gì nữa, trong vài giây tôi như bị tê liệt hoàn toàn và ngay sau giây phút nhận thức rằng mình cầm chắc cái chết vì trực thăng bị trúng đạn, tôi bỗng tĩnh trở lại cùng với Bình giúp kéo người xạ thủ đại liên 30 vào trong thân tầu. Nhưng chỉ một phút sau, chiếc H-34 đáp được xuống an toàn, tuy bị shock gẫy bánh đáp, chúng tôi chỉ bị thương nhẹ và được những người lính xuống trước lôi ra khỏi thân tầu. Những sự tê dại toàn thân trước cơn nguy khốn đó thỉnh thoảng trở lại trong suốt đêm 28, ngày 29/4 và sáng 30/4.
     Suốt đêm 28/4, tôi chỉ di chuyển giữa phòng tin tức và văn phòng tôi để nhận những bản tin mới nhất của các hãng thông tấn ngoại quốc, và dường như tôi chỉ thiếp đi nửa giờ. Lý Quí Chung chắc cũng không ngủ được nên ông ta liên tiếp gọi cho tôi. Ông còn than phiền là không tiếp xúc được cho Hệ Thống Trưởng của tôi lúc đó là Thiếu Tá Nguyễn Văn Thăng, người thay thế Thiếu Tá Phạm Bá Cát từ chức và xin trở lại quân đội từ Tháng Giêng 1975. LTT, Trưởng Khối Thời Sự và Chương Trình là một phóng viên đồng khóa với tôi còn rất trẻ cũng đã tìm đường thoát thân. Sáng ngày 28/4, tài xế Hai ra khỏi đài để mua thực phẩm cho CLB đã nhận ra chiếc Toyota của chính phủ cấp cho anh vất ở trước tiệm phở Trần Cao Vân. Ở cấp chánh sự vụ, duy nhất chỉ còn có tôi, vài trưởng phòng và một số nhân viên. Ngày 27-4, tôi đã cho phép các nhân viên hành chánh trở về nhà lo gia đình ngoại trừ ông phát ngân viên, vì ông giữ chìa khóa Quĩ Xã Hội của Ðài. Lúc đó, không ai còn trông chờ gì vào lương Tháng Tư. Chúng tôi cần dùng tiền quĩ xã hội để chi phí cho những việc khẩn cấp.
     Các phóng viên thường xuyên có mặt trong Ðài lúc bấy giờ là Lê Phú Bổn, Yến Tuyết, Trần Nhật Cự, Phạm Mạnh Ðức và Phụ Tá Trưởng Khối Thời Sự Chương Trình Vũ Thành An. Các biên tập viên tin tức mỗi ca vẫn đầy đủ. Kỹ thuật viên, xướng ngôn viên, kiểm thính viên và nhân viên phòng viễn ấn tự vẫn cắt người đủ để cho bộ não của ngành thông tin tuyên truyền VNCH lúc đó không bị tê liệt. Hai ngày cuối cùng của chế độ, tất cả những chính sách tin tức và tuyên vận của VNCH gần hầu như tan hoang. Chúng tôi không biết bám víu vào đâu “để được chỉ huy”. Chưa bao giờ trong cuộc đời làm việc, chúng tôi cần sự chỉ huy đến thế. Nhưng rồi cuối cùng chúng tôi đành chỉ huy lẫn nhau mà thôi. Tôi áp dụng phương án khẩn cấp: loại bỏ tất cả những tin nào có thể gây hoang mang trong dân chúng khiến họ đổ vào Sứ quán Mỹ trên đường Thống Nhất và sân golf gần Tổng y viện Cộng Hòa vì những vụ đạp lên nhau và những vụ người di tản cố gắng trèo lên tường Sứ quán để tìm cách lọt vào trong bị TQLC Hoa Kỳ đánh trọng thương đã xảy ra. Trong những ngày cuối cùng, phải nói rằng các hãng thông tấn AP, UPI. Reuters làm việc rất hữu hiệu. Những bản tin chính họ phát đi giúp chúng tôi nhận ra ngay chiều hướng của tình thế: kế hoạch dùng các trung đoàn TQLC bảo vệ hành lang Saigon Vũng Tầu để di tản những nhân viên cao cấp của chính phủ Việt Nam Cộng Hòa mà tính mệnh sẽ nguy hiểm nếu lọt vào tay Cộng Sản không thể nào thực hiện được sau khi có lời tuyên bố của Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu đòi Hoa Thịnh Ðốn rút toàn bộ nhân viên Mỹ ra khỏi Việt Nam.
     Một ngày sau khi Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức, chúng tôi đã được ghi tên vào một danh sách di tản nhưng lại được nói trớ đi rằng “danh sách để được tầu Singapore của chính phủ Lý Quang Diệu chở sang căn cứ Subic ở Phi Luật Tân”. Khoảng chín giờ tối 28, Chủ bút H.C đưa tôi bản phân tích của hãng thông tấn AP và nói: “Bọn Mỹ có thể sẽ phải áp dụng kế hoạch di tản khẩn cấp nhân viên Mỹ bằng trực thăng vào ngày mai ra tầu Midway lúc đó đậu cách Vũng Tầu có 40 hải lý và hai hàng không mẫu hạm và các khu trục hạm của Ðệ Thất Hạm Ðội cũng đang tiến sát Vũng Tầu”. Ông còn cho tôi xem một bản tin khác nói đến việc mất tuyến Long Khánh và Bộ Chỉ Huy của Tướng Lê Minh Ðảo rút về tới Biên Hòa. Bản tin cũng còn nói Sư Ðoàn 18 là sư đoàn duy nhất của VNCH còn chống trả khá mãnh liệt trên đường rút. Văn phòng trưởng của hãng thông tấn AP lúc đó là George Esper cũng gởi trên máy một bản tin rất dài về việc rút lui có trật tự của Liên Ðoàn 81 Biệt Kích và các Sinh Viên Sĩ Quan các khóa cuối cùng của trường Võ Bị Quốc Gia Ðà Lạt. Ông hỏi tôi: “Loan chứ?”. Tôi nói: “Có gì mà không loan nhưng sẽ phải viết rất khéo, tránh gây xúc động cho gia đình những đơn vị nào chưa biết số phận chồng con họ ra sao”. Vị chủ bút đầy kinh nghiệm này cười và nói: “Ðược cậu khỏi lo, đó là nghề của tao”.
     Sở dĩ tôi nhắc lại chi tiết này để cho thấy rằng cho tới giờ phút hấp hối của chế độ, Ðài Phát Thanh Saigon vẫn là tiếng nói Việt Nam Cộng Hòa, tuy có người bỏ chạy nhưng không phải là tất cả. Những người được giao phó làm công việc chuyên môn của mình vẫn làm việc với một thái độ bình tĩnh và sáng suốt, chứ không phải là đã tan hoang như Văn Tiến Dũng viết trong cuốn “Ðại Thắng Mùa Xuân”, một cuốn sách viết hết sức cẩu thả và dựng đứng nhiều chi tiết.
     Khoảng 4 giờ sáng ngày 29/4 vừa mới chợp mắt một chút. Người thư ký trực với tôi, anh Bào báo cho biết có điện thoại của Tổng Thống Dương Văn Minh trong văn phòng Hệ Thống Trưởng, tôi chạy vào. Bên đầu dây bên kia tiếng Big Minh:
     - Qua là Minh đây. Trong Ðài ai là người cao cấp nhất vào lúc này?
     - Thưa Tổng Thống, không có ai ngoại trừ tôi, một số phóng viên, biện tập viên và nhân viên kỹ thuật.
     - Qua hỏi để là hỏi thôi, giờ này họ bỏ đi hết rồi. Có tin tức gì mới liên quan đến Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ không trên những bản tin viễn ấn?
     Tôi đáp không, ngoại trừ một bản tin rất ngắn của hãng thông tấn UPI cho biết mọi liên lạc giữa Tòa Ðại Sứ Mỹ và chính phủ Vũ Văn Mẫu bị cắt đứt. Hãng thông tấn AFP thì nói đến vai trò trung gian cuối cùng của Ðại Sứ Pháp Merillon và cựu tướng Vanuxem để tránh cho Saigon một cuộc đổ máu. Cộng quân đã kéo hỏa tiễn SAM vào tới Tân Uyên và sẵn sàng mở cuộc tấn công.
     Tôi đặt một vài câu hỏi liên quan đến khả năng tử thủ của những tướng lãnh dưới vùng Ðồng Bằng Sông Cửu Long. Tổng Thống Minh chỉ nói: “Khả năng thì có đấy, nhưng giữ được trong bao lâu và sẽ chết bao nhiêu người”. Sau đó ông nhờ tôi chuyển lời cám ơn đến tất cả anh em trong Ðài đã cố gắng làm việc với ông trong giờ phút nghiêm trọng này.
     Sáng 29/4, tôi vào phòng Hệ Thống Trưởng để tắm sau khi phòng vệ sinh cho nhân viên dưới lầu không có người bảo trì và quét dọn đã bị nghẹt. Nước lạnh làm giúp tôi tỉnh táo. Bước ra lan can, hút một điều thuốc lá. Cây hoa sứ ở phần tường ngăn tiếp giáp với đài cũ bị sập từ Tết Mậu Thân nở những bông đỏ chói cùng với những cơn mưa hè bắt đầu. Ðối diện với tôi là phòng phát thanh. Kiểm soát viên phát thanh Hoài An cũng thò đầu ra cửa cười toe toét: “Ê sao không về thăm nhà, tôi thấy ông ở đây hoài”. “Còn ông, sao không về?”. Tôi hỏi lại ông. Hoài An là một nhạc sĩ, nhưng ông lại làm kiểm soát viên phát thanh của phòng sản xuất và là một trong những thành viên cựu trào của hệ thống truyền thanh quốc gia. Hoài An hỏi:
     -Ê, ngoài cái tớ biết rồi, còn tin gì cậu biết mà tớ đếch biết không. Nghe nói bọn nó pháo kích vào Tân Sơn Nhất dữ lắm, mẹ kiếp, coi chừng đây cũng lãnh quả. Ê này, sang đây tôi nói cho cậu cái này hay lắm.
     Tôi xuống lầu để sang phòng phát thanh dù thừa biết cái hay lắm của Hoài An chỉ là chuyện bói toán, tử vi. Hoài An rất thích tử vi. Tuấn “râu” tức xướng ngôn viên Anh Tuấn xách túi “hồ lô” đựng quần áo ngủ trực đêm gặp tôi ở giữa cầu thang dẫn lên phòng phát thanh. Ông nói: “Tôi về xem nhà có gì không, rồi quay lại với cậu”.Tôi bắt tay ông rất chặt. Anh Tuấn là một kịch sĩ chuyên đóng những vai “độc”. Nếu ông thủ vai một tên đểu giả thì có thể khiến khán giả ở dưới ném cà chua vào ông. Tuy nhiên, cuộc sống ngoài sân khấu là một cuộc sống nghiêm túc và một xướng ngôn viên đóng góp khá nhiều vào việc hướng dẫn những xướng ngôn viên lớp sau, tuy rằng đôi khi cách nói năng của ông rất khinh bạc. Trên phòng phát thanh, có mặt đủ cả: chị Ngọc Sương, nữ xướng ngôn viên đàn chị từ trước khi tôi mới thi đậu vào khóa phóng viên và đang trong thời gian huấn luyện năm 1964, các chị Minh Tần, Song Hạnh (cũng là một diễn viên kịch truyền thanh), nam xướng ngôn viên Hồng Phúc (một kịch sĩ và diễn viên kịch truyền thanh) và Dạ Lan. Họ đùa giỡn như thường ngày và chuẩn bị thay ca vào 8 giờ sáng. Là những xướng ngôn viên, họ thừa biết tình hình nghiêm trọng như thế nào qua những bản tin mà họ phải đọc, nhưng dường như không ai tìm cách lo toan một chỗ ngồi trên những chuyến bay C-141 cất cánh từ Tân Sơn Nhất. Tại sao vậy? Cho đến mãi sau này tôi vẫn chưa có dịp hỏi họ xem điều gì đã khiến họ bình thản trước những sự đổi thay chính trị và quân sự mạnh mẽ đến như thế, hay họ coi biến cố chính trị nào thì cũng giống những cuộc đảo chánh mà mình đã trải qua. Trong thời gian huấn luyện và làm phóng viên tập sự năm 1964, tôi cũng đã từng chứng kiến cuộc đảo chánh do tướng Lâm Văn Phát và Dương Văn Ðức cùng một số tướng lãnh khác. Một số sĩ quan đánh chiếm đài phát thanh Quốc gia hùng hổ, súng lục cầm tay lên đạn nghe răng rắc, la hét lùa tất cả các nhân viên nhốt vào phòng tin tức. Nhiều nhân viên bị tát tai oan uổng, đến khi lực lượng Nhảy Dù đến giải tỏa, những sĩ quan binh lính thuộc phe đảo chánh bị còng tay đưa lên xe bít bùng trước mặt những người mới vài giờ trước bị họ đánh đập, mặt ông nào cũng cúi gầm. May cho tuổi trẻ của chúng tôi, cảnh chán chường này không còn được lập lại sau cuộc đảo chánh ngắn ngủi đó nữa. Vào những giờ phút cuối cùng của VNCH, tôi thường tự hỏi: không biết có phải những chính biến ấy có phải đã góp gió thành bão biến cố Tháng Tư này không?
     Trong suốt buổi sáng 29/4, kho dự trữ của USAID tại Newport bị dân hôi của tràn vào phá vỡ. Họ chở hàng xe vận tải, thịt hộp, sữa bột, các loại thực phẩm khô và thuốc lá, máy truyền hình, radio, máy cassette đem bán dọc theo đường Ðinh Tiên Hoàng, Nguyễn Bỉnh Khiêm. Khoảng 10 giờ, tôi nhận được lệnh của Bộ Trưởng Thông Tin Lý Quí Chung là sắp xếp để giảm nhân số trong đài, chỉ giữ lại một số rất ít nhân viên thật cần thiết thôi. Khoảng 11 giờ, một phóng viên chót của Ðài phải rút chạy theo sư đoàn 18 về đến Ðài. Anh cho biết rằng Bộ Chỉ Huy của Sư Ðoàn này đã về đến nhà máy xi măng Hà Tiên và đang củng cố các tuyến phòng thủ mới (Hải trước là quản đốc Ðài Ban Mê Thuột. Sau khi Ban Mê Thuột mất, tưởng anh đã bị Việt Cộng bắt làm tù binh, nhưng thực ra anh trốn được theo dân di tản. Tháng Ba, Hải đã về trình diện và tôi tạm sắp xếp cho anh công việc của một phóng viên. Trung tuần tháng Tư, Hải xin vào mặt trận Long Khánh của Sư Ðoàn 18 cùng với một số phóng viên khác).
     Khoảng 2 giờ trưa 29/4, văn phòng Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu điện thoại cho biết Hoa Kỳ đã bắt đầu chiến dịch di tản những TQLC và nhân viên cuối cùng của Mỹ ra khỏi Việt Nam và yêu cầu tôi phối kiểm trên các bản tin viễn ấn. Vừa buông điện thoại, quay ra ngoài hành lang để xuống phòng viễn ấn tự thì trên không phận Saigon bốn chiếc Phantom F-4, loại chiến đấu cơ tối tân nhất của Hải Quân Hoa Kỳ đã gầm thét và bay khá thấp với tốc độc nhanh. Một vài chiếc còn vượt bức tường âm thanh gây ra những tiếng nổ lớn làm rung chuyển cửa kính trong các phòng của Ðài. Rồi các trực thăng CH-53, Chinook, UH-1B xuất hiện như những con chuồn chuồn khổng lồ. Ðầu tiên họ hạ thấp cao độ từ phía cầu xa lộ và đài phát thanh Saigon để đậu xuống sân trực thăng trên nóc Sứ Quán Hoa Kỳ. Nhưng không hiểu sao đó, họ đổi hướng hạ thấp cao độ từ phía Dinh Ðộc Lập để vào Sứ Quán và từ từ nâng cao độ ngay ở trên mái nhà của Ðài Phát Thanh Saigon.
     Tôi gọi điện thoại cho ông Chung để báo là các bản tin của bốn hãng thông tấn mà Ðài mua đã xác nhận cuộc di tản bắt đầu. Ông ra lệnh cho tôi là bỏ tất cả những hiệu triệu nào “có tính chất súng đạn” đi, kể cả lời kêu gọi của Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu, phát nhạc “hòa bình” và làm những tin liên quan đến việc di tản. Bộ Trưởng Thông Tin Lý Quí Chung còn yêu cầu Ðài Phát Thanh Saigon viết một bản phân tích “hàm ý cho thấy Mỹ đã bỏ rơi VNCH, khuyến cáo dân chúng không nên hoảng loạn, chính phủ sẽ dàn xếp để Saigon tránh khỏi biển máu”. Ðây là một bản phân tích khó khăn nhất trong lịch sử của Ðài Phát Thanh Quốc Gia dựa trên lời hiệu triệu của Phó Tổng Thống Nguyễn Văn Huyền, người đã đại diện cho Tổng Thống Dương Văn Minh chống gậy vào căn cứ David để thương lượng với trưởng đoàn Cộng Sản trong Ban Liên Hợp Quân Sự 2 bên lúc đó là Hoàng Anh Tuấn từ chiều 28/4 (tôi sẽ đề cập đến chi tiết này trong bài viết khác vì tôi là người tiếp chuyện cụ Huyền khi cụ đến Ðài đọc bản hiệu triệu trấn an dân chúng). Khó khăn vì chưa ai viết phân tích mà chỉ để trấn an chứ không đưa ra được một luận điểm nào khác.
     Khoảng 5 giờ chiều ngày 29/4, nhân viên Phủ Tổng Thống đưa đến Ðài bản thông cáo của văn phòng Tổng Thống Dương Văn Minh kêu gọi quân đội cảnh sát bình tĩnh và tuyệt đối tránh những hành động nổ súng vào máy bay của đồng minh, nhất là tránh những hành động có thể gây hiểu lầm hay gây thiệt hại cho dân chúng trong cơn hoảng loạn. Khoảng 7 giờ tối dường như các chuyến trực thăng di tản được tăng cường. Xuống phòng Tin Tức, tôi yêu cầu Chủ Bút ca đêm (bắt đầu từ 8 giờ tối) chỉ nên để lại chủ bút và hai biên tập viên. Nhưng họ cứ bịn rịn mãi cho tới giờ giới nghiêm không về nhà được và đến 8 giờ sáng hôm sau mới dần dần ra khỏi Ðài. Sau đó, có vài người lại quay trở lại với tôi.
     Quá mệt mỏi, nên tôi ăn qua loa chút đỉnh ở dưới CLB rồi lên phòng dọn dẹp những hình cảnh cá nhân cho vào một cái túi. Tôi đứng ngắm bức hình chụp đứng cùng với tướng Vũ Văn Giai tại một đồi cát thuộc quận Hải Lăng, Quảng Trị vào năm 1969. Tôi không còn nhớ một sĩ quan nào đó trong Phòng Tâm Lý Chiến của Sư Ðoàn 3 chụp và phóng lớn tặng tôi vào kịp kỷ niệm ngày thành lập sư đoàn. Gần 36 năm qua rồi, ký ức đã mờ phai nhiều chuyện, nhưng tôi vẫn nhớ đến giây phút cuối cùng của tôi tại phòng làm việc mang đầy kỷ niệm ấy. Tôi thích bức hình, và ngắm nó mãi bởi vì chiếc nón sắt mà tôi đội bị thủng một lỗ ngang thái dương, chiếc quần trận bị rách toạc ngay đầu gối chân trái. Chiếc nón sắt ấy là của một người lính đã tử trận, văng ra trên bờ một giao thông hào ở Ðông Hà. Mưa nắng đã làm chiếc nón hơi bị sét. Ðầu năm ấy, khi di chuyển cùng với một đơn vị của Sư Ðoàn 3 trong cuộc hành quân ở Ðông Hà, tôi đã nhặt được chiếc nón sắt ấy và dùng nó cho đến năm 1972 là năm mà tôi đã không còn rong ruổi để tường thuật từ mặt trận nữa. Hình chụp đẹp và đầy tính nghệ thuật. Tháo bức hình ra khỏi khung và cuốn lại, tôi tính sẽ nhờ tài xế Ðường đưa về nhà sáng hôm sau, rồi góp mấy bản thảo các scripts phóng sự chiến trường mà tôi thích nhất, các bức hình tôi chụp tại San Clemente và Hoa Thịnh Ðốn cùng với các phóng viên Nguyễn Mạnh Tiến và Lê Thái Tuế trong chuyến tháp tùng Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu đi xin viện trợ lần cuối cùng Tháng Tư năm 1973... cho tất cả vào trong một chiếc ba lô mà tôi đã mang theo đi các mặt trận suốt 5 năm. Sau đó, ngả lưng trên chiếc ghế bố trong góc phòng làm việc, tôi chìm dần vào giấc ngủ dù tiếng động cơ trực thăng vẫn ầm ầm suốt đêm trên đầu.
     Người thư ký trực đánh thức tôi dậy vào quãng 7 giờ sáng. Ánh ban mai lọt qua khung cửa mở rộng khiến cho căn phòng tràn ngập bình minh. Tôi hỏi: “Có chuyện gì không?”. Anh đáp: “Êm ả quá, chúng ngưng pháo kích Tân Sơn Nhất rồi, không biết có chuyện gì đây. Ông xuống căng tin uống cà phê cho tỉnh. Phóng viên Lê Phú Bổn chờ ông dưới đó”. Bổn vừa gặp tôi đã nói: “Tiêu rồi anh, bọn nó về tới Hốc Môn và Phú Lâm”. Tôi hỏi: “Cậu lấy tin ở đâu?”. Bổn đáp “Ngoài phố họ đang nhao lên. Trên đường từ nhà tới đây, em thấy dân chúng ở ngoại ô bắt đầu tản cư vào Saigon. Bây giờ tính sao?”
     Tôi giở “bựa”: “Tính mẹ gì nữa. Ngồi chờ cho nó siết cổ thôi”. Bổn lại hỏi: “Họ chạy hết sao anh còn ở đây?”. Tôi nói: “Vì những người còn ở lại đây, thế thôi”.
     Cuộc di tản của Mỹ chấm dứt vào lúc tôi đang ngủ. Vũ Thành An bước vào CLB đã vội loan báo: “Xong hồ sơ rồi ông ơi”. An không hút thuốc lá, nhưng hôm ấy anh phì phèo điếu thuốc. Tôi nói đùa với anh: “Chẳng qua cũng là bài không tên cuối cùng thôi”. Chúng tôi uống cà phê, ăn mì gói, hút thuốc đến khoảng 9 giờ 30 (sáng 30-4) vừa định vào phòng tin tức thì thư ký trực hốt hoảng chạy từ trên lầu xuống: “Ông ơi, văn phòng Tổng Thống điện thoại xin cử người sang thâu băng hiệu triệu”. Vừa lúc ấy nữ phóng viên Yến Tuyết vào đài. Cô đòi đi theo kỹ thuật viên sang thu thanh nhưng tôi không cho. Tôi chỉ định Lê Phú Bổn và một kỹ thuật viên là anh Hồ Ổn sang Phủ Thủ Tướng, số 7 đường Thống Nhất, Tổng Thống Dương Văn Minh và Nội Các chờ họ ở đó.
     Bổn thu thanh và mang vào Ðài vài phút trước 10 giờ sáng và chuyển lệnh của Tổng Thống: “Ðầu hàng rồi. Anh cho phát ngay, không cần hoàn chỉnh”. Tôi đưa cuốn băng cho Vũ Thành An. Nội dung cuốn băng chỉ dài chưa đầy 5 phút, trong đó Tổng Thống Dương Văn Minh kêu gọi quân nhân, cảnh sát và các lực lượng bán quân sự “giữ vị trí, buông súng để bàn giao chính quyền trong vòng trật tự”. Bản hiệu triệu này do chính Tổng Thống Dương Văn Minh đọc theo một script do chính ông viết trên một mảnh giấy nhỏ.
     Nhưng cuốn băng chỉ phát được một lần vào lúc 10 giờ 15 phút sáng 30-4-1975. Lê Phú Bổn vừa ra khỏi đài thì Tướng Nguyễn Hữu Hạnh, Tổng Tham Mưu Trưởng Quân Ðội, vị Tổng Tham Mưu Trưởng thứ ba trong vòng hơn 1 ngày rưỡi từ phủ Thủ Tướng sang Ðài Phát Thanh sau khi đã ghé qua Ðài Truyền Hình. Tôi đón ông ở cổng. Tướng Hạnh nói ông sang tiếp nhận Ðài để trao cho phía “cách mạng”. Còn đang nói chuyện với tướng Hạnh thì một đoàn xe trờ tới. Khi chiếc Mercedes đen ngừng lại ở cổng ngoài, tôi thấy một người mặc quân phục tác chiến mầu cỏ úa của bộ đội CS, súng lục cầm trong tay, tiếp theo là Tổng Thống Dương Văn Minh, và một người khác cũng mặc quân phục mầu cỏ úa, cũng súng lục cầm tay. Tổng Thống Dương Văn Minh đi giữa hai người này, phía sau có nhiều cán binh mang AK-47. Rồi đến những chiếc xe jeep lùn khác của quân đội VNCH cũng đến đậu trước Ðài phát thanh. Từ trên xe bước xuống là một đám thanh niên, thiếu nữ, trang phục dân sự nhưng trên tay phải của mỗi người đều có đeo băng đỏ. Tôi nhận ra ngay Lê Văn Nuôi, Huỳnh Tấn Mẫm, Cao Thị Quế Hương, Nguyễn Hữu Thái, Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn, và Hà Huy Ðỉnh thì cầm chiếc máy quay phim, ký giả Mỹ Don Luce, một phóng viên đeo thẻ của Ðài BBC và một người của hãng thông tấn AP, dường như là George Asper (lâu quá, không chắc chắn lắm), và hai thu hình viên của phía Cộng Sản. Ông Hạnh yêu cầu tôi lên phòng phát thanh trước (họ vẫn sợ có thể bị phục kích?) Lên tới phòng phát thanh, Tướng Hạnh yêu cầu mở cửa phòng vi âm lúc đó đang đóng vì không phải là giờ đọc tin. Viên sĩ quan đi bên cạnh Tổng Thống Dương Văn Minh lớn tiếng yêu cầu mọi người bình tĩnh, không được kháng cự vì kháng cự cũng vô ích. Ông ta nói: “Tổng Thống của các ông đã bị bắt”, và quay lại đẩy Big Minh vào phòng vi âm và nói: “Các anh thua rồi, phải tuyên bố đầu hàng vô điều kiện chứ còn gì nữa mà bàn giao”. Cuốn băng thứ hai mà dân chúng miền Nam được nghe từ 11 giờ ngày 30/4/1975 trở đi chỉ khác cuốn băng đâu tiên ở điểm “đầu hàng vô điều kiện" thay vì "bàn giao chính quyền trong vòng trật tự”.
     Sau đó tôi hỏi tướng Hạnh: “Tôi có thể ra khỏi đài được chứ?”. Ông Hạnh nói: “Anh hãy về nhà ngồi đợi lệnh của Ủy Ban Quân Quản”. Tôi bước xuống cầu thang thì phóng viên Yến Tuyết từ phòng làm việc chạy ra. Vừa ra đến cổng thì thấy xe của Thiếu Tá Nguyễn Văn Thăng do tài xế Ðường lái chạy vào. Trên xe có cả vợ ông Thăng, chắc họ không kiếm được chỗ đi. Ông Thăng còn mặc bộ đồ bốn túi bằng vải ka-khi vàng. Tôi nói: “Họ đầy ra ở trên đó, Thiếu tá còn vào đây làm gì, quay xe ra ngay đi”. Ðường thấy vậy mở cửa xe và đẩy vội tôi và Yến Tuyết lên, vọt nhanh ra khỏi cổng.
     Ra đến đường Hồng Thập Tự, Ðường quay lại hỏi: “Ði đâu ông?”. Tôi lắc đầu và không nói gì nữa, vì “phim” đã cháy thực sự.

     Vũ Ánh