ĐI VÀO LÒNG ĐẤT

Mình đã xem phim này 2 lần, 1 lần do bạn mời, 1 lần mình bỏ tiền mua vé cho mình và vợ con đi cùng. Chứng tỏ mình ủng hộ phim Việt Nam lắm và xem cũng kỹ lắm. Một phần là do lần 1 mình bị đến muộn 10 phút, mất đoạn đầu.

Đánh giá của mình có tiết lộ 1 phần nội dung phim, nên ai mà muốn xem phim có đầy đủ cảm xúc thì không nên đọc nhé.

Mấy hôm nay, phim Địa Đạo được tuyên truyền mạnh quá mức cần thiết. Nói thực là mình ghét tâm lý bầy đàn và trò tuyên truyền nhồi sọ nên kiểu tuyên truyền này với mình và không ít người khác sẽ là phản cảm và gây phản ứng ngược. Tương tự như PR xe VF thôi, ăn được đám bo` đỏ thì sẽ mất khối khách hàng khác, không nhất thiết là bo` vàng, mà chỉ là người có nhiều lý trí và tư duy phản biện. Người ta sẽ nghi ngờ tính chân thực của những lời khen kia.

Mình có quen biết anh Nam, nhà đầu tư, anh ấy cũng có mời mình xem phim này trước đây cả tháng, mà mình quên béng mất! Thế tức là mình đánh giá dưới góc nhìn khách quan thôi, chứ không có thù ghét ai cả, cũng chả phải dưới góc nhìn PĐ đâu. Nên anh em PĐ đừng có kỳ vọng gì!

Mình không hay xem phim truyện, nhưng lại hay xem phim truyện chiến tranh, lịch sử và rất nhiều phim tài liệu cùng đề tài. Nên cũng hiểu tương đối. Nhất là về chiến tranh Việt Nam mình càng tìm hiểu sâu.

Phim Địa Đạo, công bằng mà nói, có rất nhiều ưu điểm, so với các phim cúng cụ trước đây. So sánh gần gũi nhất là với Đào Phở, thì phim này có hình ảnh và âm thanh rất chân thực, “rất Tây’. Hóa ra là Tây thật, nên về bản chất, đây là phim “liên doanh”. Về hình ảnh âm thanh hầu hết do Tây làm, thì mới được thế.

Phim chiến tranh và lịch sử, thì dựng phim trường, hình ảnh, âm thanh là cực khó và tốn kém. Phim này làm rất tốt so với phim Việt Nam cùng đề tài. Nhưng không nên nói quá lên, so sánh với bom tấn kiểu Giải cứu binh nhì Ryan hay Kẻ thù trước cổng của Mỹ. Cái dễ hơn về hiệu ứng khói lửa ở phim này là do hầu như không có đại cảnh, những cảnh nhìn từ trên cao thấy rõ là 3D. Bối cảnh của phim khá chật chội, cảnh cận nhiều nên dễ làm hơn.

Một số đoạn cháy nổ, chuyên gia hơi lạm dụng lửa, có phải cứ có bom đạn là lửa đùng đùng đâu, mà phải là cảnh đất đá bay rào rào mới đúng. Ví dụ như đoạn cái cano Mỹ bị đánh mìn, mà quả mìn ngầm dưới nước mất mét. Mìn nổ thì đúng ra nó ục 1 cái rồi cột nước dựng lên, gây lật hoặc làm vỡ cano ra. Đây cano chả vỡ, vẫn bình thường, lại thấy nổ ở bên trên nó, giống như dính 1 quả B40! Hay ví dụ khác là quay cảnh xác chê't VC, toàn thấy như bị cháy bởi bom Napalm nhưng thực ra dính quả đạn bình thường, đúng ra là xác bị nát mới đúng. Nhưng dựng xác bị nát như phim Mỹ là quá khó, nên anh em dựng xác bị bỏng, nó vẫn lành lặn, chỉ hóa trang bề mặt thôi, cho nó dễ.

Tóm lại cái này sạn khá nhiều nhưng với đại chúng có thể bỏ qua, vì có lẽ không để ý như thằng hay xem phim chiến tranh như mình.

Về diễn xuất, nói chung các diễn viên đều diễn đạt vai của mình. Nhưng mà không rõ vai chính, thấy sàn sàn 5-6 đồng chí đều là chính cả, nên tạo cảm giác nhạt nhòa. Thậm chí là lẫn lộn tên đồng chí này với đồng chí khác.

Có nhân vật chú Sáu (lúc mới xem mình tưởng là Sáu Dân!), đại ý là muốn diễn đạt vai trò lãnh đạo của đảng, là cán bộ lãnh đạo từ bưng tới chủ yếu là vỗ về, tuyên truyền không thấy chỉ đạo được gì. Nhưng đoạn buồn cười, xin lỗi vì buồn cười, nhất trong phim này là cảnh chú Sáu đứng ngơ ngác trước cảnh bom đạn vèo vèo, các cháu đang bắn nhau mà chú đứng mặt đờ đẫn, nên bị thương!

Hình ảnh tương tự trong phim We are soldiers (dựng lại trận IaDrang lần đầu VC đụng độ lớn với Mỹ), thì anh chỉ huy Mỹ cũng không hề nằm, bo` khi có bom đạn (chắc là bịa, thực tế chắc nằm dính xuống đất). Nhưng bọn Mỹ dựng hình ảnh anh hùng cách mạng cho lãnh đạo, sĩ quan đi lại mặt mũi hiên ngang hò hét chỉ đạo anh em chiến đấu, chứ không như chú Sáu của ta. Nhẽ chú là chính ủy nên mới ngẩn ngơ khi có bắn nhau vậy?!

Nhưng đỉnh cao của hài hước không phải chỗ đó, nhưng vẫn là chú Sáu. Sau khi bị thương và quyết định ra hàng để câu giờ, cho các cháu trong địa đạo tìm đường thoát, chú Sáu bị Mỹ bắt. Đúng quy trình là bắt người là lính Mỹ sẽ khám xét xem có vũ khí không. Nhưng mà khám ng u, để chú vẫn găm được quả lựu đạn, sau đó giật nổ! Trong lúc câu giờ, chú tuyên truyền lịch sử cách mạng với bọn Mỹ và 1 thằng phiên dịch gọi điện về căn cứ. Đại khái tuyên truyền tinh thần đấu tranh CM với bọn Mỹ rõ là dài, mà bọn Mỹ lại ngoan cứ để chú che'm thoải mái luôn. Chứ thực tế nó tát vỡ mồm tù binh lại cứ nói linh tinh, không đúng trọng tâm thẩm vấn! Nói chung tuyên truyền bằng tiếng Việt với bọn Mỹ, rồi phải dịch ra là buồn cười và vô lý lắm rồi.

Về biên kịch, tức là nội dung phim ấy, nói chung phim ít có tính điện ảnh, nói thẳng là kịch bản khá chán. Nó giống như là dựng lại phim tài liệu vậy, thiếu kịch tính để gây nên tính bất ngờ cho phim. Xem đoạn đầu, mình còn tưởng cậu thợ cơ khí là 1 “đặc tình” của bên kia cài vào nhóm du kích để gây nên những bất ngờ ở cuối, nhưng lại không phải. Vì thế nên phim quanh quẩn ở quanh địa đạo, thiếu chuyển cảnh và các tiết tấu mang tính điện ảnh để đỡ buồn ngủ.

Nếu coi đường hình và tiếng là lớp vỏ bao bì, kịch bản là lõi, thì phim này có bao bì đẹp, có thể gây choáng ngợp cho đám đông, với cảnh bom rơi đạn nổ khá bắt mắt. Nhưng phần ruột thì không ổn, gần giống xem phim tài liệu nhồi thêm tý tuyên truyền.

Chính vì có vỏ bắt mắt, nên người xem dễ bị tâm lý choáng ngợp, dễ bỏ qua các hạt sạn trong phim. Tất nhiên sạn kiểu này phải có mắt cú vọ, tinh tế chút, cộng thêm vốn sống và kiến thức xã hội mới nhìn thấy rõ và nhanh. Cái này là bệnh chung của phim Việt Nam thời kỳ đổi mới, xem phim bi mà lại thấy hài vì sạn.

Ví dụ đoạn anh Hai Thưng giao nhiệm vụ BÍ MẬT cho anh Bảy nhưng chả hiểu sao lại phải đọc mật lệnh oang oang trong khi lính lác đi lại ngay cạnh, cách 2m (lệnh là bí mật với cả lính). Trong khi rõ ràng là chỉ cần đưa tờ giấy lệnh cho đọc rồi thu lại đốt là xong.

Cảnh các chiến sĩ du kích thấy món cá khi ăn cơm mà ồ cả lên kiểu như lâu lắm mới có món ngon. Thực tế là vô lý. Vì địa đạo ngay cạnh sông. Dân miền Nam họ bắt cá dễ không, cá ở vùng sông nước còn dễ kiếm hơn là gạo hay rau. Nên du kích có lẽ ăn cá phát chán luôn, thèm thịt bo` nghe còn có lý!

Cảnh anh thợ vác súng ra bắn máy bay Mỹ với mục đích là để khiêu khích Mỹ ném bom xăng xuống, để ảnh thu phế liệu vỏ bom, rồi bán phế lấy tiền mua gạo, thì là 1 sáng tạo ghê gớm của kịch bản! Khéo bắn xe tăng để thu phế liệu bán lấy tiền mua gạo luôn?! Theo mình biết thực tế lúc đó phe ta chỉ sợ không tìm được dân thì mới đói, chứ chả việc gì phải đi bán phế liệu chiến tranh đâu mà đi xin gạo dễ dàng, không cho thì dùng súng là có hết.

Cảnh quân ta xxx nhau trong hầm, tuy câu view gen Z nhưng khá là vô lý. Ban đầu mình tưởng anh chị yêu nhau rồi chịch trộm thì còn logic, như trong phim Enemy at the gate. Đây là đồng chí du kích nam hấp diêm trộm đồng chí du kích nữ xinh nhất đoàn. Lẽ thường bộ đội, du kích, họ sẽ ngủ tập thể, từng khu vực riêng của nam và nữ. Nên vụ hấp diêm này khó xảy ra, do trong phim là nữ du kích ngủ hầm riêng, nên đến đêm là nam du kích bo` vào xơi. Nữ du kích bị/được xong lại không báo cán bộ để có bầu, rồi thủ trưởng phải đứng ra nhận làm tác giả để tổ chức đám cưới. Nó khiên cưỡng quá đi. Tác giả thật chỉ tự khai khi mù mắt do khí độc. Có hơn chục nam du kích thôi mà nữ đồng chí kia lại không thể phát hiện ai chịch mình.

Cũng cảnh xxx này, nó vô lý về mặt TD học. Vì bom đang ầm ầm, sợ sun cả t..im lại mà sao vẫn chịch được chứ? Về tâm sinh lý là không được đâu chỉ có sợ són cả cứt đái ra thì được.

Đoạn dùng rắn để cắn lính Mỹ mình thấy cũng ảo, chả nhẽ nuôi rắn độc để làm việc đó, trong khi quá rủi ro khi nuôi bọn này, trong địa đạo nó có gì ăn đâu?

Đoạn cuối, chắc để làm tăng kịch tính lên cao trào, nên mới có cảnh đấu súng với lính Mỹ. Mà bọn lính Mỹ ng u vãi, vừa bo` vừa soi đèn pin, nên đi đến đâu là du kích biết để thịt! Bài chuẩn là nó phun khói độc vào trước để biết chắc không có VC còn sống rồi nó mới đeo mặt nạ bo` vào. Chắc khó mà có màn đấu súng. Bọn Mỹ hèn lắm!

Cảnh chú lính Mỹ bị cô du kích dùng cái gậy tre vạt chéo đầu xiên qua thân người như xiên miếng chả cũng khá vô lý. Cô này xiên thằng Mỹ qua cái lỗ vách hầm chỉ vừa với cây gậy thì nhìn sao được nó mà xiên? Nhỡ trượt thì sao? Nhỡ xiên vào mông vào chân thì sao mà chê't được. Đây ăn may là xiên qua sườn. Nhưng nó lại không chê't, còn kêu cứu và cô chú du kích lại cứu nó! Chứng tỏ quân ta rất nhân văn. Nó vừa giê't bao đồng đội ta xong mà lại cứu nó liền, cho nó lên cái bè chuối (không biết đóng lúc nào) thả trôi trên sông và đốt đám cỏ trên bè để có khói bốc lên.

Lại thêm cảnh 2 cô chú này lặn dưới sông ngậm ống thở. Thật khó hiểu vì không biết sao phải lặn vậy khi xung quanh yên ắng không có lính Mỹ truy đuổi? Không hiểu thả thằng Mỹ lên bè trôi sông để làm gì? Đốt khói để báo hiệu cho Mỹ đến cứu chăng? Thế thì chu đáo quá.

Tóm lại, phim Địa Đạo cũng đã thoát khỏi lối mòn xưa ta thắng địch thua, có tuyên truyền thì cũng đỡ thô hơn trước. Phim cũng mạnh dạn để cho thủ trưởng chửi thề đe'o (hình như dân Nam ngày xưa không chửi từ đó?), tính tình khá cục cằn chân thực. Hay mạnh dạn đưa chủ đề xxx kiểu Mỹ vào phim dù không lộ hàng. Du kích mà hấp diêm nhau thì chắc là sáng tạo mới trong phim?! Phim không e ngại mô tả cảnh quân ta chê't chóc tang thương cũng là 1 điểm mới.

Mình chỉ nhớ đại khái vậy thôi. Đồng bào cứ đi xem để có trải nghiệm nhé, nhà mình ủng hộ 4 vé rồi đó. Tóm lại là phim vẫn hay, nên xem cho…biết những chỗ hay. Mình cố tình không kể cụ thể tuần tự nội dung phim, chỉ review các lát cắt, để mọi người còn đi xem đó.

Em xin lỗi đoàn làm phim và nhà tài trợ, xin lỗi đảng và quân đội, em thà không xem hoặc không đánh giá, chứ không thể che'm ẩu lừa đồng bào được. Chỗ nào hay thì bảo hay, chỗ nào chưa hay thì cũng phải nêu rõ để còn rút kinh nghiệm. Đây sẽ là phim tài liệu hay nhất trong các phim truyện và phim truyện hay nhất trong các phim tài liệu.

Mạnh dạn chấm điểm như trên IDMB thì phim này tầm 5-6 điểm. Ai đó bảo đi dự Oscar thì biết đâu cũng được, vì bọn Mỹ chắc không thấy sạn ta đâu, vì nó không hiểu!

Trong ảnh là cảnh chú Sáu đang diễn thuyết trước khi giật lựu đạn.

Ba Sao and others

250

67

Like

Comment

Share

Cao Phan

Chưa xem phim, nhưng đọc đoạn re-view "Cảnh anh thợ vác súng ra bắn máy bay Mỹ với mục đích là để khiêu khích Mỹ ném bom xăng xuống, để ảnh thu phế liệu vỏ bom, rồi bán phế lấy tiền mua gạo" trước 75 trong này, phế liệu đầy, ai mua mà bán? thu gom rồi bán cho ai, làm gì có Xưởng tái chế phế liệu?

 https://youtu.be/IPMFWgBeks8?si=Q0QTM-3OGd8uX5Hc

https://youtu.be/l564sLIDmsw?si=1IEGyi4T9XSHBiHd

     

Trận đánh đồn Phước Quả

 

Trận đánh đồn Phước Quả

                                                            

          Chị Tố Lan thân mến,

Đây là anh bạn của tôi kể lại trận đánh đồn Phước Quả. Nếu có thể chị post cho các bạn đọc biết đâu có bạn biết.

Lý Mỹ Hạnh 

                         ************************************ 

Nguyễn Ngọc Thạch 

                        

 Ghi lại để tưởng nhớ đến các chiến hửu thuộc Tiểu đoàn 3/9 Sư đoàn 5 Bộ Binh

Vào năm 1967 Tiểu đoàn được lệnh hành quân lên vùng Phước Long, lúc đó tôi là sĩ quan Ban 3 Tiểu đoàn, chuyên lo về hành quân và huấn luyện. Sau khi đặt chân xuống sân bay Phước Bình, Tiểu đoàn được lệnh di chuyển vào vùng hành quân với nhiệm vụ được giao phó là thực hiện kế hoạch Bình định Xây dựng vùng phía đông quận lỵ Phước Bình qua các xã Phước Sơn, Phước Quả, Phước Lộc và Hiếu Phong. Tiểu đoàn được phối trí như sau: BCH/TĐ + ĐĐCHCV + ĐĐ11 đóng tại đồn Phước Quả, ĐĐ10 đóng tại đồn Phước Lộc cách Phước Quả ba cây số, và ĐĐ9 hoạt động lưu động trong vùng trách nhiệm.

Tỉnh Phước Long nằm về hướng Đông Bắc của Sài Gòn. Đường quốc lộ 13 chạy về phía Bắc sẽ qua Lái Thiêu, Thủ Dầu Một, Bến Cát rồi tới quận Chơn Thành. Ở đây là ngả ba nếu rẽ về phải thì sẽ đi Đồng Xoài, Phước Bình, Phước Long và từ Đồng Xoài có ngả rẽ để đi Bù Đăng và Ban Mê Thuột. Còn nếu từ ngả ba Chơn Thành chạy thẳng thì sẽ đến An Lộc, Bình Long, Lộc Ninh. Khi đến gần biên giới Việt Miên xã Lộc Tấn, nếu chạy thẳ̉ng thì sẽ qua biên giới và tới thị trấn Snuol của Campuchia, còn ở ngả ba Lộc Tấn rẽ phải thì sẽ đi qua Bù Đóp (Bố Đức), con đường này nằm xong xong và cách biên giới 3 cây số. Đi tiếp tới sẽ đến quận lỵ Phước Bình và quẹo trái sẽ lên tỉnh lỵ Phước Long. Đây là vùng biên giới Việt Miên nằm trong hai tỉnh Bình Long và Phước Long với những đồn điền cao su bạt ngàn, đồn điền Michelin Dầu Tiếng, đồn điền Terre Rouge Hớn Quản, Lộc Ninh, Xa Cam, Xa Cát, Xa Trạch, Bồ Com, Văn Hiến v.v...

Phước Long là một tỉnh lỵ mới được thành lập từ thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm, nằm cách quận lỵ Phước Bình 8 cây số và gần núi Bà Rá. Đây là môt vùng rừng xanh đất đỏ sương lam chướng khí rừng thiêng nước độc, sốt rét rừng, ngày xưa ai mà bị đổi lên Bà Rá tức là coi như bị đày. Theo kinh nghiệm của dân địa phương cho biết là không nên ăn măng le, uống nước suối và ngủ̉̃ trưa, nên ăn nhiều ớt để tránh bệnh sốt rét rừng.  

Tình hình chiến sự tỉnh Phước Long lúc đó rất là căng thẳng, bị áp lực rất nặng vì cách mật khu Bù Gia Mập của VC không xa về phía Đông Bắc núi Bà Rá. Mật khu của VC ở bên kia biên giới Việt Miên rất là an toàn vì quân lực VNCH cũng như Hoa Kỳ không được quyền xâm phạm vào lảnh thổ của Miên. Nhưng trái lại thì quân CSBV lợi dụng thế trung lập thân cộng của Miên và Lào để làm hành lang xâm nhập qua đường mòn Hồ Chí Minh và xây dựng các mật khu an toàn của chúng ở bên kia biên giới. Quân CSBV tập trung ở các mật khu an toàn ở bên kia biên giới, đợi thời cơ thuận tiện để xâm nhập đánh phá, với mục tiêu và thời điểm là hoàn toàn do chúng lựa chọn, quân ta không có quyền gì khác hơn là ra sức chống đở tự vệ mà thôi.

Trong thời gian này chúng tôi đã chứng kiến một sự tàn ác dã man của VC khi chúng tấn công vào làng Dakson của người Thượng, ở phía đông bắc thị xã Phước Long và cách mật khu Bù Gia Mập không xa lắm. Khi Tiểu đoàn chúng tôi đến nơi thì VC đã rút đi để lại một cảnh hết sức đau lòng, VC đã giết sạch, đốt sạch nguyên cả làng sau khi toán nghĩa quân giữ làng bỏ chạy. Nhìn những thân hình mà đa số là đàn bà con trẻ bị đâm bị giết một cách hết sức dã man bị đốt cháy đen nằm trong các đống than hồng còn đang bốc khói làm liên tưởng đến bọn giặc Tàu phương Bắc đã từng đối xử với dân tộc ta trong thời kỳ Bắc thuộc: “nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ”.

Ngày 26 tháng 10, 1967 CSBV mở cuộc tấn công đại quy mô vào đồn Phước Quả. Vào khoảng 11 giờ đêm tôi nghe một loạt súng bắn báo động, lập tức tôi nhảy xuống hầm Trung tâm Hành quân để liên lạc với các toán tiền đồn phục kích bên ngoài. Phản ứng của tôi rất là nhanh, chổ tôi nằm trong căn nhà tranh sát cạnh hầm nên tôi phóng nhanh vô hầm. Vừa ngay lúc đó VC bắt đầu pháo kích dử dội, pháo như mưa đều khắp mọi nơi trong đồn. Ngay chổ tôi nằm, ở phía đầu nằm tôi có treo một tấm poncho để che mưa che nắng, sau này nhìn lại tấm poncho rách nát, không còn một chổ nào lớn hơn bàn tay. Trung úy Nhơn, Tiểu đoàn phó, có nuôi một con két nhỏ xíu cũng bị đứt đầu, nếu như tôi chỉ chậm chân chừng vài giây đồng hồ thì chắc đã nát thây. Những người chạy xuống hầm sau tôi đa số đều bị thương, trong số đó có Trung sĩ Võ Đà ban 5 Tiểu đoàn bị thương rất nặng, bị đứt mạch máu ở cổ quị ngay dưới chân tôi, máu phun ra có vòi, y tá đến băng nhưng không cứu kịp vì máu ra quá nhiều, ngồi chết dưới chân tôi. Số người bị thương nằm la liệt trong hầm, trong toán cố vấn Mỹ cũng có người bị thương nặng nằm ở một góc hầm.

Trong lúc đó thì các đại đội trưởng báo cáo tình hình ở các phòng tuyến đang bị tấn công với một hỏa lực rất là mạnh. Tôi gọi báo về Tiểu khu để xin pháo binh yểm trợ, nhưng tình hình ở BCH/Tiểu khu lúc đó cũng đang lúng túng vì đang bị pháo kích. Bởi vì khi địch mở một cuộc tấn công lớn, thường thì nó pháo kích khắp nơi để cho ta không biết đâu là điểm đâu là diện, chổ nào là mục tiêu chính, chổ nào là mục tiêu phụ. Và vì tôi nắm vững tình hình ở đây nên tôi quyết chắc là nó đánh điểm chính là ở đây, đồn Phước Quả. Tôi báo cho Tiểu khu biết rõ tình hình đang nghiêm trọng để tập trung yểm trợ về đây và đồng thời báo về BCH/Trung đoàn 9 ở Chơn Thành biết để theo dỏi.

Có một sự việc đáng nhớ là trước đó chừng một tháng có một Lao công Đào binh bỏ trốn. LCĐB là những quân nhân đào ngủ bị phạt đưa ra chiến trường để làm lao dịch, cho nên Thiếu tá Tôn Văn Lượng, Tiểu đoàn trưởng, liền cho thay đổi ngay kế hoạch phòng thủ. Lúc trước súng đại liên đặt ở các pháo đài góc, sau thay đổi lại đặt vào giửa các cạnh tuyến. Vì vậy khi VC mở các cuộc tấn công biển người vào giửa các cạnh tuyến, liền bị hỏa lực hùng hậu của các khẩu đại liên của ta chận đứng. Một điều đáng nói là vào năm 1967, quân đội ta vẫn còn dùng súng Garant, Carbine, Thompson, Trung liên đầu bạc, Đại liên 30 có từ thời Đệ nhị Thế chiến. Trong khi đó thì phía VC đã có súng AK47, B40, B41, Thượng liên nồi, súng phun lửa rất là tối tân.

Quân ta chống trả quyết liệt, nhưng vì hỏa lực địch quá mạnh nên độ nửa giờ sau thì một pháo đài góc đã bị tràn ngập. Không chần chờ Thiếu tá Lượng liền quyết định tung ra Trung đội Quân báo để tái chiếm lại pháo đài góc đó. Trung đội Quân báo là một lực lượng để bảo vệ BCH và là lực lượng trừ bị duy nhất của Tiểu đoàn, chỉ được sử dụng trong tình huống thật lâm nguy. Sau khi Quân báo đi rồi thì thành phần còn lại trong hầm TTHQ lo bố trí phòng thủ lại cho kỹ, những thùng lựu đạn cho mở nắp sẵn sàng để sử dụng khi địch tới gần và tôi cũng đã gọi pháo binh để chuẩn bị sẵn các loại đạn đầu nổ cao. Nếu trong trường hợp bị địch tràn ngập thì sẽ xin pháo binh bắn đạn nổ cao ngay trên đầu, tiêu diệt địch ở bên ngoài, còn bên ta tất cả ở trong hầm sẽ vô hại. Tuy nhiên đây là một quyết định cuối cùng khi đã lâm vào tình thế tuyệt vọng.

Chừng 10 phút sau Trung đội Quân báo báo cáo là đã chiếm lại được pháo đài góc, chận đứng sự xâm nhập của địch, giữ vững được phòng tuyến. Chúng tôi rất mừng, nhưng với áp lực địch quá mạnh tôi sợ các đợt xung phong kế tiếp sẽ dữ dội hơn nên tôi nói với Cố vấn Mỹ xin phi cơ chiến đấu phản lực lên yểm trợ. Cố vấn Mỹ đi theo Tiểu đoàn thường là họ chỉ lo giúp đở xin phương tiện tản thương hay yểm trợ hỏa lực, họ gọi rất là nhanh qua hệ thống liên lạc tối tân và trực tiếp bên phía Mỹ.

Một lúc sau Đại úy Cố vấn cho biết là máy bay đã cất cánh và yêu cầu ngưng tác xạ các loại súng bắn vòng cầu để máy bay vào vùng. Tôi gọi ngưng các loại súng cối và pháo binh và cho đốt mũi tên lửa lên để cho máy bay thấy. Mũi tên lửa là một tấm ván lớn cắt theo hình mũi tên, trên đó có gắn các lon sửa bò trong nhét vải bố tẩm dầu cặn và quay trên một trục. Khi đốt lửa lên và quay mũi tên chỉ về hướng địch đang tấn công, thì máy bay sẽ thấy rõ vị trí của địch mà đánh. Tôi xin dội bom theo hướng mũi tên và cách xa 500 thước. Sau khi dội trái bom đầu tiên, Đại đội trưởng ở ngoài tuyến báo cáo cho biết là xa quá vì địch quân đang bám sát hàng rào rồi, phải đánh gần lại. Tôi liền yêu cầu gần lại 200 thước và các quả bom sau đã đánh trúng mục tiêu. Sáng ra thấy các bộ phận con người bay văng tung tóe lên nóc nhà trông rất là ghê rợn.            

VC tiếp tục mở thêm nhiều đợt tấn công nữa nhưng không thành công nên đành phải chịu rút lui trước khi trời rạng sáng. Chiếc máy bay trực thăng tản thương đã đáp xuống khi trời còn chưa sáng hẳn. Chúng tôi vô cùng biết ơn và cãm phục những người phi công chiến đấu cũng như phi cơ trực thăng tản thương đã can đãm băng mình trong lửa đạn, trong đêm tối cực kỳ nguy hiểm để cứu nguy cho quân bạn, một điều rất khó khăn và nguy hiểm cho không quân yểm trợ là vị trí đồn Phước Quả nằm gần chân núi Bà Rá.

Sáng ra thu dọn chiến trường địch quân chết quá nhiều trên 200 xác trong và ngoài hàng rào đầy mìn bẩy và tịch thu được một số rất lớn vũ khí tối tân đủ mọi loại như K54, AK47, CKC, B40, thượng liên nồi và đặc biệt là hai cây súng phun lửa với hai bình hơi trông rất là lạ. Có một lính Quân báo chui ra hàng rào để lấy chiến lợi phẩm bị mìn nỗ cụt chân. Và vì không thể nào lấy hết xác để chôn cất được, cho nên sau cùng phải dùng dầu tưới lên để thiêu đốt tất cả.

Sau chiến thắng to lớn này tưởng đâu là sẽ được yên ổn trong một thời gian dài nhưng không ngờ chỉ vài ngày sau là chúng liền mở ngay một trận kế tiếp để phục thù. Đại đội 9 đang hoạt động lưu động bên ngoài giữ nhiệm vụ an ninh lộ trình từ Phước Quả ra Phước Bình. Thì vào lúc 12 giờ trưa bị VC dùng vận động chiến mở cuộc tấn công chớp nhoáng tràn ngập Đại đội 9. Tôi nghe tiếng thều thào trong máy của Lê Sĩ Linh khóa 20 Đà Lạt ĐĐT/ĐĐ9 cho biết là VC đông lắm yêu cầu cho bắn ngay trên đầu, rồi im bặt. Chúng tôi tức tốc điều động lực lượng ra tiếp cứu nhưng vì địch quá mạnh nên báo cáo lên Tiểu khu xin tiếp viện.

Sau đó Khu 32 Chiến thuật liền cho tăng viện Tiểu đoàn 31 Biệt Động Quân do Đại úy Trắng chỉ huy, đổ quân từ nhà thờ Phước Sơn đi xuống. Khi đến cua Phước Quả thì chạm địch rất mạnh, chiếc commando car bị bắn cháy, TĐ31/BĐQ bị áp đão vì địch quân quá đông và vì chiến trận là do họ sắp đặt phục kích sẳn. Vì vậy sau cùng TĐ31/BĐQ phải dạt ra, rút về phía chân núi Bà Rá khi trời tối và tìm đường về đến đồn Phước Quả. Qua ngày hôm sau được tăng viện thêm TĐ36/BĐQ mới giải tỏa xong. Khi ra thu dọn chiến trường, Trung úy Linh đã hy sinh bên hố chiến đấu kiến bu đầy người và bên cạnh đó còn có mâm cơm với ba quả trứng luột còn nguyên chưa kịp ăn. Ngoài ra còn có hai sĩ quan Trung đội trưởng đã anh dũng hy sinh đó là Thiếu úy Sến, khóa 21 Đà Lạt và một Chuẩn úy mà tôi quên tên, là cháu ruột của Đại tá Woong A Sáng, Tư lệnh phó Sư đoàn 5 Bộ Binh lúc đó.

Một tuần sau VC lại mở một cuộc tấn công kế tiếp nhằm vào đồn Phước Lộc do ĐĐ10 trấn giử, Trung úy Trần Hửu Tâm khóa 21 Đà Lạt làm ĐĐT. Tâm mới vừa được thăng cấp đặc cách ngoài mặt trận. Trước kia Tâm học khóa Biên tập viên Cảnh sát, nhưng sau đó đổi ý, không thích ngành Cảnh sát mà tình nguyện vào trường Võ Bị Quốc Gia. Đồn Phước Lộc nằm trên ngọn đồi  bên cạnh liên tỉnh lộ Phước Bình – Quảng Đức, cách đồn Phước Quả ba cây số.

Trong đêm đó VC kéo đại lực lượng tới tấn công, Tâm cho biết là địch rất đông, hỏa lực địch rất mạnh, cho nên tôi đã gọi Pháo binh yểm trợ ngay. Sau đó vì địch mở các đợt xung phong quá dử dội cho nên tôi phải nhờ Cố vấn Mỹ gọi chiến đấu cơ lên yểm trợ gấp. Nhờ vào sự yểm trợ vô cùng hửu hiệu của các phi tuần phản lực mà đã chận đứng được các đợt xung phong biển người của địch. Và vì theo lời Tâm yêu cầu cho yểm trợ sát cạnh cho nên có một quả bom rớt quá gần, gây cho bên ta một số bị thương, trong số đó tôi nhớ có Thượng sĩ Hồ Hến Lòng, là một Trung đội trưởng người Nùng rất dày dạn chiến trường, đã bị thương nặng và sau này phải bị giải ngủ.

ĐĐ10 đã chống trả vô cùng anh dũng, giử vững phòng tuyến cho đến sáng buộc địch quân phải rút lui để lại trên 100 xác chết và la liệt súng đạn đủ loại. Sau đó phải dùng xe ủi đất mới thu dọn sạch hết được. Một đặc điểm của đồn Phước Lộc là nằm trên đỉnh đồi cao, phía trước bằng phẳng gần liên tỉnh lộ, còn mặt sau là triền dốc cao rất khó tấn công. Vì vậy hệ thống mìn bẩy cũng như các hỏa tập tiên liệu của súng cối và pháo binh đều tập trung vào mặt trước của đồn. Khi VC tấn công vào phía trước chúng đã bị lọt vào vòng vây hỏa lực rất mạnh của đồn.

Đây là những chiến thắng lẩy lừng của Quân đoàn III, đã ghi lên những chiến tích vẽ vang trong quân sử của QL/VNCH. Và đã có bản nhạc để ca ngợi 72 tay súng oai hùng giử đồn Phước Lộc, cũng như bài ca Phước Quả và trước đó là bài ca Chiến thắng Lộc Ninh của Trung đoàn 9 Sư đoàn 5 Bộ Binh trong trận tái chiếm quận lỵ Lộc Ninh vào năm 1966. Chiến thắng Phước Quả cũng đã được nhắc lại trong quyển "Chiến thắng bị bỏ lở" của giáo sư Stephen Young và trong bộ sách "Một thời nhiễu nhương" của Bạch Hạc Trần Đức Minh ./.

Nguyễn Ngọc Thạch khóa 20 trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam

        BÍ MẬT TẠI ĐỒN LE         ROLLAND, CAM-BỐT

- Một số cố vấn Úc phục vụ trong lực lượng đặc biệt Mỹ rất lập dị, chẳng hạn như 1 thiếu tá; "... y luôn luôn đứng trên càng trực thăng khi vào vùng cũng như rời vùng. Lúc nào y cũng mặc một áo T-shirt rách, mang 1 khẩu M-16, và 1 lon bia hiệu Foster's Lager... y đúng là một kẻ bất cần đời".  

Lời nói đầu: Bài dưới đây của thiếu tá Tom Burke thuộc LLĐB Mỹ nói về vùng đất đầy bí ẩn, kích thích tò mò của người đọc, nằm dọc theo ranh giới Việt-Cam bốt giáp với tỉnh Quảng Đức của VNCH. Trên vùng đất Cam bốt có một sân bay do Pháp xây từ TN 1920-1930 của thế kỷ trước.

 Sau đây là phần chuyển ngữ.

==== 

"Đã 50 năm kể từ khi đ.đ. Mike Force của chúng tôi được lịnh hành quân để bảo vệ việc xây dựng 1 trại LLĐB ở Cao nguyên Trung phần của VN. Khi chúng tôi sắp (be about) tiến hành công tác, chúng tôi được giao thêm 1 nhiệm vụ nhằm tìm kiếm vài chiến cụ bị mất tích.                                  

Đồn LeRolland ở tây bắc của Trại LLĐB Bu Prang. Bản đồ in tháng 2 năm 1967 của Hội Địa lý Quốc gia Mỹ, mà tôi có trong tủ sách cá nhân.

Vị trí của Đồn LeRolland

Y-Bham Enuoil, một lãnh tụ của lực lượng FULRO tại Đồn LeRolland năm 1965.

Năm 1969: Một C-7A Caribou đáp xuống trại Bu Prang đang bị tàn phá bởi pháo kích.

Trẻ em Thượng, gần trường bắn ở nam Pleiku, phần lớn đi chân không, chờ lính Mũ Xanh cho quà. 

Ngày 1/3/1970, đ.đ. 221 Mike Force của Pleiku (thuộc Toán B-20, liên đoàn 5 LLĐB) nhận lịnh bảo vệ việc xây dựng 1 trại LLĐB tại Bu Prang. Trại này hầu như đã bị phá hủy từ khi quân csbv bắt đầu vây hãm trại từ cuối tháng 10 và chấm dứt đầu tháng 12 1969. Mike Force là một đv bộ binh trang bị nhẹ và biết nhảy dù, hoạt động tại Cao nguyên miền Trung. Phần lớn lính Mike Force là dân Rha-đê và Jarai.

Thời gian ở VN (1969-70), chúng tôi có 3 nhiệm vụ chánh: Cường thám, tiếp ứng, và công tác đặc biệt. Trong nhiệm vụ cường thám (reconnaissance in force), một đ.đ. hay TĐ được giao một "ô" trên bản đồ để tìm kiếm 1 thứ gì ở đó. Khu vực trách nhiệm của chúng tôi phần lớn dọc biên giới Viêt-Miên hay Việt-Lào. Ko bao giờ có quân bạn trong ô của chúng tôi. Trong nhiệm vụ tiếp ứng (reaction force), chúng tôi giúp bảo vệ các trại LLĐB, chẳng hạn như Ben Het (A-244), Bu Prang (A-236), và Dak Seang (A-243). Còn nhiệm vụ đặc biệt (special mission) thường là bí mật, nhận lịnh từ cấp quân đoàn hay cao hơn.

Tại Pleiku, Mike Force có ba TĐ; và tại Kontum có một TĐ. Mỗi TĐ có ba đ.đ., mỗi đ.đ. có một trung đội chỉ huy và 4 trung đội tác chiến. Có khoảng 120 lính Thượng mỗi đ.đ.   Thường thường một thiếu úy làm đ.đ. trưởng, và một hạ sĩ quan làm trung đội trưởng. Vì trang bị nhẹ, chúng tôi chỉ có M-16, M-60, 1 cối 60 và các súng M-72 -- để phá hầm. Tôi luôn luôn nói với bạn bè rằng tôi đã "tình nguyện" vào Mike Force. Lúc đó tôi đang công tác tại Trường Viễn Thám (Recondo) của BTL quân viện Mỹ tại VN, viết tắt là MACV, với tư cách một huấn luyện viên về y tế của LLĐB và một y tá của lực lượng tiếp ứng. Khi một lực lượng tiếp ứng được gửi để cứu 1 toán viễn thám đụng địch, tôi là y tá của toán này. 

Trại LLĐB Ben Het bị bao vây, từ tháng 2/1969 đến cuối tháng 6/1969. Trại ở gần tam biên, nơi mà lãnh thổ của VN, Cam-bốt, và Lào gặp nhau. Nó nằm 1 bên của 1 nhánh của đường mòn HCM và căn cứ hậu cần 609 của csbv. Tôi đã "tình nguyện" vào Mike Force. Trước đó tôi tình nguyện vào Lục quân từ 1966. Sau đó tôi chuyển qua Nhảy dù, rồi LLĐB. Nhờ vậy mà tôi đến VN. Quân Mike Force bị thương vong rất nhiều và rất cần y tá có kinh nghiệm tác chiến. Lúc đó tôi là y tá duy nhứt tại Trường Viễn thám hội đủ yêu cầu này. Thế là chưa tới 24 g, tôi đã về TĐ 2 Mike Force. Lúc đầu tôi nghĩ sẽ là trợ y của TĐ, ko ngờ tôi được chỉ định làm 1 trung đội trưởng của đ.đ. 221 của TĐ này.

Vào tháng 11 1969, tôi là người cao cấp nhứt của đ.đ. này, và theo 1 chánh sách ko chính thức, tôi là đ.đ. trưởng. Tháng 9/1969, tôi có một đồng đội, đó là chuyên viên bậc 5 Ronnie Nash. Do Ronnie xin gia hạn thời gian phục vụ tại VN nên MACV chuyển y qua LLĐB dù y ko có kinh nghiệm về LLĐB.

Tính tới tháng 3/1970, Ronnie và tôi là 2 người Mỹ ở đ.đ. Mike Force này. Thỉnh thoảng chúng tôi được tăng phái một toán tiền sát viên pháo binh từ 2-3 người.

Tháng 11 năm đó, tôi dẫn đ.đ. dự trận Bu Prang. TĐ đào công sự trên 1 đỉnh đồi ở 2 km nam của Bu Prang. Từ đây tôi hướng dẫn phi pháo tấn công hệ thống đường mòn che dấu trong rừng già. Tôi làm đ.đ. trưởng cho tới cuộc hành quân cuối cùng khi đ.u. Gordon Vogel đến TĐ. 

Gordon thuộc Vệ binh Quốc gia bang Florida. Ông đã tình nguyện vào LLĐB tại VN. Là một sĩ quan bộ binh kinh nghiệm, ông là TĐ trưởng của TĐ 2 Mike Force trong khi Bu Prang bị vây hãm. Chúng tôi đã trở thành bạn thân kể từ ngày ấy.

Có 1 toán huấn luyện viên người Úc tăng phái cho Toán B-20. Phần lớn họ từ LLĐB Úc, viết tắt là SAS. Họ từng chiến đấu chống CS trong rừng núi ở Malaya và Borneo. (Quân đội Anh cũng có SAS -- người dịch). 

Một số cố vấn Úc rất lập dị, chẳng hạn như 1 thiếu tá; "... y luôn luôn đứng trên càng trực thăng khi vào vùng cũng như rời vùng. Lúc nào y cũng mặc một áo T-shirt rách, mang 1 khẩu M-16, và 1 lon bia hiệu Foster's Lager... y đúng là một kẻ bất cần đời (a mean sonofbitch)".            

Một thay đổi vào phút cuối đã đưa chúng tôi đến 1 nơi khoảng 15 km đông nam của Bu Prang để tìm vài trang bị quân sự bị thất lạc. Đây là nhiệm vụ Tìm kiếm và Thu hồi. Nó được đánh dấu X trên bản đồ. Đây là lần đầu tiên chúng tôi mang lựu đạn nhiệt nhôm (thermite grenade). Nói thêm: Theo wikipedia, nhiệt nhôm là phản ứng hóa học tỏa nhiệt trong đó nhôm và một số kim loại mạnh là chất khử ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên nhôm thường được sử dụng do nhiệt độ tỏa ra cao. Ví dụ nổi bật nhất là phản ứng nhiệt nhôm giữa oxide sắt III và nhôm. -- người dịch).

Nhiệt nhôm tỏa nhiệt ở 4.000 đô F và sẽ làm chảy phần lớn kim loại. Chúng tôi đã di chuyển 3 ngày ko kết quả trong khu vực khoảng 12 km2 trong rừng ba tán lá hay rừng ba từng. Từng thấp nhứt từ 8 đến 10 feet chỉ có bụi cây và dây leo; từng thứ hai chỉ có cây và dây leo. Từng thứ ba có đủ mọi cây lớn. Cố gắng di chuyển qua loại rừng dầy đặc này là một điều cực kỳ khó khăn. Cố gắng tìm một vật gì rơi vào rừng loại này lại càng khó khăn hơn. 

Sau khi báo cáo ko thấy gì hết, chúng tôi được lịnh kéo dài thêm 2 ngày. Chúng tôi được lịnh tiếp tục tìm kiếm, "Anh sẽ biết vật đó khi anh thấy nó." Kết quả ko có gì.

HANG RẮN

Chúng tôi đi ngang 1 hố sụt (sinkhole) rất lớn, nằm giữa rừng, với độ sâu thẳng đứng 20 feet. Tôi nghĩ đây có lẽ là hầm chứa vũ khí nên quyết định leo xuống, bằng dây leo. 

Một khi tôi đã xuống hang và quan sát chung quanh, tôi thụt lui (back up). Tôi dùng tay trái đưa ra sau để tìm hòn đá lớn mà tôi đã thấy khi vào hang. Khi tôi quay lại phía trước, Y-tot, đ.đ. trưởng người Ja-rai của tôi, cầm dao đi rừng chạy về phía tôi. Y-Tote nắm cổ của áo jacket của tôi và quăng tôi về phía trước. Sau khi quay lại, y dơ một con rắn gần như bị đứt đầu vào mặt tôi. Y đã có một nụ cười vừa ngớ ngẩn vừa tự mãn (shit-eating grin) vì đã cứu tôi. (Vì trong lúc dơ tay về phía sau, đã nói ở trên, tôi suýt đụng tay vào đầu con rắn). Tôi vừa sợ vừa ngạc nhiên đến độ tôi leo vội lên khỏi hang trong lúc lính Thượng cười rộ.                    

Vượt qua 1 cánh đồng lúa gần Plei Morong. Một toán xung kích đã lập đầu cầu ở phía bên kia.

SUÝT BỊ BẮN CHẾT BỞI MÁY BAY RF-101 VOODO

Trong ngày thứ hai của chuyến công tác, trở về khu vực trách nhiệm (viết tắt là AO) ban đầu, chúng tôi đã tới những đồi rất lớn và thoai thoải ở phía nam của QK-2. Địa thế ở đây rất lạ khi có nhiều đồi trọc, ko có cây lớn mà chỉ có cỏ cao tới đầu gối, rất khác với khu vực ở phía tây trại Đức Lập là rừng âm u ba tán lá. Khu vực đồi trọc này dài từ 1-4 km hay hơn nữa và rộng bằng nữa chiều dài. Khu vực này bị ngăn cách bởi rừng ba tán lá, có thể rộng 1-2 km. 

Khi vượt qua 1 ngọn đồi, tôi ngoảnh lại (turn around) để nhìn lại đội hình. Tôi thấy từ xa một vệt khói màu đen. Vài phút sau, tôi nhìn lại và nhận ra đó là một thám thính cơ phản lực RF-101 Voodoo của Không quân Mỹ, xem hình. Ở mủi máy bay có một máy ảnh lớn. Chiếc phản lực bay rất chậm đến nổi tôi có thể thấy cửa chập (shutter) của máy ảnh đóng và mở. Khi máy bay bay qua đầu, tôi thấy phi công với mặt nạ dưỡng khí, nhìn xuống chúng tôi. Y bay 1 vòng và quay trở lại để nhìn chúng tôi. Chúng tôi ko có máy truyền tin không-lục để liên lạc với y. Y lại bay 1 vòng và quay trở lại. Lúc đó tôi chợt nảy ra ý nghĩ, "Y ko biết chúng tôi là ai!" Khi y bay tới, đ.u. Gordon Vogel và tôi đều tuột quần, nằm sấp, và chổng mông (moon) lên máy bay. Ở vòng thứ 4, y nghiêng cánh trái, và nhìn xuống, chào tay và lắc cánh máy bay khi rời đi. Máy bay xịt khói đen, hướng về biên giới Cam-bốt. (Moon là 1 tiếng lóng để chỉ việc tuột quần chổng mông nơi công cộng để bày tỏ sự coi thường, khinh miệt (scorn) hoặc khiêu khích -- người dịch).

Tôi nghĩ các sĩ quan chuyên về không ảnh sẽ bật cười khi thấy ảnh chúng tôi chổng mông trước máy bay. Sau đó, đ.u. Vogel và tôi ngạc nhiên khi biết rằng chúng ta đã ko nói 1 lời trước khi đồng loạt quyết định chổng mông.

Hôm nay chúng tôi chắc chắn rằng mục tiêu của chiếc RF-101 này là sân bay của Đồn LeRolland. Điều này đã được chứng minh vài ngày sau đó.                        

Buổi sáng sau 1 cuộc chạm súng ở đông nam Bu Prang, những vỏ của đạn M-79 nằm trên mặt đất. Khói bốc lên từ cỏ bị cháy do chạm súng.

LỰU ĐẠN NHIỆT NHÔM              

Các loại lựu đạn gồm khói (có màu để đánh dấu), 

nhiệt nhôm (màu hồng) và hơi cay.

Con đường chúng tôi đi ngang qua một đồi trọc và đi xuống sườn đồi để tới bìa rừng. Khi trung đội đi đầu xuống đồi, họ bị bắn bằng vũ khí nhỏ. Ngay lập tức các trung đội bung ra hai bên trái phải để bao vây địch quân. Cả ba trung đội tác xạ vào bìa rừng, khiến địch rút lui vào rừng.

Chúng tôi lập chu vi phòng thủ và bắt đầu lục soát. Sau đó chẳng bao lâu, chúng tôi tìm thấy một kho vũ khí gồm đạn cối, đồng phục, poncho, mền và hàng ngàn đạn rời của súng AK-47 nằm dưới một hố lớn. 

Tôi để lính Thượng lục soát kho vũ khí. Khi họ hoàn tất, chúng tôi đã dùng chất nổ C-4 để phá hủy đạn cối. Một câu hỏi đặt ra: "Làm thế nào để phá hủy đám đạn AK này?"

Đ.u. Vogel và tôi nghĩ rằng nên dùng lựu đạn nhiệt nhôm với đám đạn này. Chúng tôi đã coi thường khuyến cáo của chuyên viên bậc 5 Ronnie Nash. Chúng tôi lấy mền và poncho chất đống lên đám vỏ đạn này. Đứng 2 bên của hố, tôi và đ.u. Vogel mỗi người ném 1 lựu đạn nhiệt nhôm vào đó.

Chỉ trong 10 giây, đạn bắt đầu nổ vì nóng. Đ.u. Vogel và tôi nhào xuống, nằm sát đất để tránh miểng. Chúng tôi nằm như vậy trong khoảng 15 phút trong khi đạn nổ vèo vèo (whiz) chung quanh. Tôi có thể nghe Ronnie Nash và đám lính Thượng đang cười trước nguy hiểm của chúng tôi. Họ đã rất khôn đã chạy thụt lùi khi thấy chúng tôi ném lựu đạn nhiệt nhôm. Nơi đạn nổ giờ đây chỉ còn một đống vỏ đạn (slag pile). 

BIỆT THỰ

Biệt thự này, có lẽ được xây bởi người Pháp, ở khoảng 9.5 km phía đông của Trại LLĐB Bu Prang. Ko ai biết chủ của nó là ai. Tôi phỏng đoán nó được xây trong thập niên (TN) 1920-30. Tường bằng bê-tông dày trên 12 in hay 3 tấc. Vì ko có dấu hiệu của hoạt động nông nghiệp, tôi nghĩ rằng nó được dùng như 1 nhà nghỉ (lodge) khi săn bắn. 

Có khoảng 10 người ở trong nhà này trước khi chúng tôi tới. Chỉ cần 2 phát hỏa tiển M-72, chúng tôi đã khiến họ đi về phía tây, vượt qua Đường Ranh giới Quân sự, vào Cam-bốt. Tôi bảo lính Thượng bắn vào các cửa và may quá họ bắn trúng.

Chúng tôi núp trong các hố cá nhân có sẵn. Tôi đặt BCH trên từng hai, hướng mắt về phía tây, tức phía Cam-bốt. Tôi đã dùng biệt thự này trong 2 ngày kế.

Chẳng bao lâu, sau khi chúng tôi đã dọn quang khu vực chung quanh biệt thự và lập chu vi phòng thủ, thì trung sĩ Y-Bai, một trung đội trưởng ở độ tuổi 50 xuất hiện và tỏ ý muốn dùng lan can (banister) của cầu thang. (Có 1 cầu thang xoắn ốc rất đẹp đi từ từng trệt đến lầu 2). Tôi đồng ý và nghĩ rằng họ cần củi đốt. Y tháo lan can ra, cắt thành khúc dài 1.5 tấc, và phân phát cho đồng đội. Y và các lính Thượng dùng dao để biến các khúc gỗ này thành ống điếu. Hóa ra họ nhận biết lan can này là gỗ tác. Một bài học mới: ko là gì là phế thải với người Thượng.

Hai tháng trước đây, tại làng Plei Morong, khi VC đã mở màn trận tấn công đêm bằng lùa trâu vào chu vi phòng thủ. Lính Thượng đã nổ súng vào đám trâu. Sáng hôm sau, khi trời hừng sáng, lính Thưởng hỏi chúng tôi làm gì với các xác trâu này. Tôi rất giận dữ với trưởng làng vì đã ko cảnh báo gì về địch sẽ tấn công. Tôi hy vọng rằng trâu chết sẽ là bài học cho ông. Tôi ra lịnh cho lính Thượng phải di chuyển càng nhanh càng tốt vì sợ địch tấn công. Chỉ trong chưa tới 90 phút, các con trâu chỉ còn trơ xương. Như tôi đã nói, ko có gì phế thải với người Thượng.

CON VOI CỦA KẺ THÙ

Trong ngày thứ 2 ở biệt thự, chúng tôi tuần tiểu vượt qua Đường Ranh giới Quân sự để hướng về biên giới. Chúng tôi đã đi vào khu rừng ba tán lá nằm giữa những đồi thoai thoải chung quanh Bu Prang.

Trong lúc di chuyển, đột nhiên có âm thanh như một xe lửa chở hàng tiến tới. Lính Thượng đùa cợt (spook)! Chúng bắt đầu tản ra khi tiếng động càng lúc càng lớn -- đúng theo đội hình chiến đấu. Tôi nghe tiếng cây cối gãy răn rắc. Đột nhiên 1 con voi xuất hiện với một bóng người trên đầu nó. Tên này điều khiển cho voi đi rất chậm (sauntering walk). Tôi thấy y đang nhìn chòng chọc (eyeball) chúng tôi. Y nhìn tôi với vẻ khinh bỉ (sneer). Tôi muốn chận tên này nhưng lính Thượng ko muốn động chạm đến con voi. Y phóng nhanh và chuyển hướng về phía tây tới Cam-bốt. (Theo người Kinh, người Thượng tin rằng sẽ phạm thượng khi giết những con vật lớn như cọp hay voi; họ chỉ đặt bẫy hay giết những con vật nhỏ như sóc hay thỏ hay chồn để ăn thịt bằng cách dùng lửa đốt trụi lông, nên thịt rất hôi. Do đó dù ở trong rừng, họ luôn luôn có thức ăn, ko như lính người Kinh -- người dịch).

Sau này tôi biết rằng người Thượng rất mê tín (supertitious) khi gặp voi trong rừng (tôi ko hiểu tại sao). Họ nói với tôi rằng tên cởi voi có lẽ là 1 VC hay CSBV. Nhưng họ đã ko làm gì với tên này và con voi của y.

Họ sợ rằng con voi sẽ tấn công họ nếu chúng tôi bắt tên cởi voi. Sau này nghĩ lại, tôi nghĩ họ có lý. Nếu muốn bắn con voi, chúng tôi phải dùng M-60 hay M-72. Tháng 7/1966, CIA đã nhận định Đồn LeRolland là một điểm trung chuyển. Hàng tiếp tế từ đồn Le Rolland, và đưa tới Buôn Y Mair Klang. 

ĐÊM THỨ HAI Ở BIỆT THỰ

Như đã nói, BCH của chúng tôi đặt ở từng 2, nhìn về Cam-bốt ở hướng tây. Ngay sau nửa đêm, lính gác đánh thức tôi và báo cáo có ánh sáng ở phía tây. Nhìn qua bệ cửa sổ (windowsill), tôi rất sốc khi thấy ánh sáng bên kia biên giới, Tôi ra lịnh báo động 100/100 và mở rộng tiền đồn xa tới khoảng 1 km.

Bản đồ của tôi cho thấy sân bay bỏ hoang của Pháp ở Đồn LeRolland ngay bên kia biên giới. Xa hơn 2 km, Cam-bốt đang rực sáng. Ở khoảng 10 km nam của sân bay này, chúng tôi có thể thấy suốt chiều dài phi đạo dài 3.800 feet hay 1.158 mét tràn ngập (awash) ánh sáng nhân tạo! 

Vì chỉ có thể liên lạc với Bu Prang nên chúng tôi báo cáo với họ. Họ ko thể thấy phi đạo từ trại Bu Prang vì núi che. Họ gọi Toán-B-23, tại Ban Mê Thuột. Toán B ko biết gì hết và bảo chúng tôi "Quan sát và Báo cáo."

Khoảng 00:30 sáng, một máy bay đáp xuống, và thỉnh thoảng chúng tôi nghe tiếng động cơ máy bay. Giờ đây cứ 20-30 phút, 1 máy bay đáp xuống và cất cánh, cho tới 4-5 giờ kế, cho tới lúc rạng đông. Kế đó hoàn toàn IM LẶNG, và đèn tắt ngấm, BÓNG TỐI trở về với rừng thẩm. 

Bắt đầu bóng tối hàng hải buổi sáng (mà từ viết tắt của tiếng Anh là BMNT) là một thuật ngữ quân sự chỉ thời gian vào buổi sáng khi tâm của mặt trời ở độ cao 12 độ dưới chân trời. Nó đánh dấu sự bắt đầu của bóng tối hàng hải, khi các thủy thủ có thể bắt đầu lấy các số liệu đáng tin cậy từ các vì sao để xác định vị trí của họ trên biển. Trong thời gian BMNT, sẽ có đủ ánh sáng để các hoạt động quân sự bắt đầu.

Tôi nghĩ rằng sẽ có điều gì đó xảy ra khoảng rạng đông nhưng ko có. Cả trại Bu Prang và Toán B-23 cũng ko có thông tin về hoạt động mà chúng tôi đã thấy ở Đồn LeRolland. 

Ngay trước rạng đông, chúng tôi rời biệt thự. Từ đây tới trại Bu Prang chưa tới 10 km, nên chúng tôi đi càng nhanh càng tốt. Khi chúng tôi tới gần trại Bu Prang, chúng tôi trở về nhiệm vụ ban đầu là giữ an ninh cho trại.

Đã hơn 50 năm kể từ biến cố này xảy ra, và thông tin đã giải mật.

Vào khoảng thời gian này, hoàng thân Sihanouk, lãnh tụ của Cam-bốt, sắp bị lật đổ trong 1 cuộc đảo chánh ko đổ máu (Tháng 3/1970), và vị thủ tướng thân Mỹ, trung tướng Lon Nol nắm quyền. Chẳng bao lâu Lon Nol đã yêu cầu Mỹ giúp đỡ đuổi quân csbv khỏi Cam-bốt. Quân csbv đã chiếm các tỉnh của Cam-bốt giáp giới VN. Ngay phía bắc của sân bay LeRolland là căn cứ hậu cần 740 của csbv, "đây là 1 khu vực lớn ở Cam-bốt dọc theo các tỉnh Darlac và Quảng Đức..." đã được dùng bởi các đv vận tải csbv như một điểm trung chuyển (transhipment) để chuyển người và tiếp liệu từ Cam-bốt đến hai tỉnh trên đây của Nam VN. Một báo cáo của CIA trước đó cho biết, "trong tháng 2/1967, một đoàn công-voa gồm 15 xe tải GMC chở 22 tấn gạo, 60 bao cá khô, và 20 thùng thiếc nước mắm từ Đồn LeRolland tới Buon Mour."

Tác giả Daniel Ford trong sách in năm 2018, "Cowboy: The Interpreter Who Became a Soldier, a Warlord, and One More Casualty of Our War in Vietnam," đã viết Đồn LeRolland đã được dùng như một khu huấn luyện cho lực lượng FULRO trong đầu thập niên 1960. Trong thời gian 4-6 tuần, liên quân Việt-Mỹ đã tấn công Cam-bốt nhằm phá tan các căn cứ csbv (30.4.1970). Các thành phần tăng viện của sđ 4 bộ binh Mỹ sẽ yểm trợ quân Nam VN trong HQ "Bình Tây" chống lại căn cứ địa 740 của csbv.

Những máy bay mà tôi đã thấy có thể là một phần của cuộc HQ vào tháng Tư này? Tôi ko tin vào điều này vì bí mật đã bao phủ từ lúc hoạch định HQ. Những chi tiết của kế hoạch chỉ là "lịnh miệng" của chính phủ Việt-Mỹ. Tướng Nguyễn cao Kỳ, đã bí mật gặp Lon Nol hai lần vào đầu tháng 4/1970. Có thể đây là giai đoạn tập kết các lực lượng chống cộng của Quân đội Cam-bốt, viết tắt là FARK/FANK, tại phía nam của căn cứ địa 740 để yểm trợ cho cuộc HQ kể trên." Nhưng lực lượng FARK ko phải là 1 lực lượng mạnh. Quân đội, với một số ngoại lệ, đã hoạt động kém trước. Tinh thần của họ vẫn cao, nhưng hiện tại rõ ràng họ không có khả năng chống lại kẻ thù ngoài những cuộc tấn công với qui mô nhỏ, và họ cần phải được huấn luyện lâu dài trước khi trở thành 1 lực lượng chiến đấu hữu hiệu."

Một lực lượng của Cam-bốt có khả năng chiến đấu là Khmer Serei. "Các thành viên của Khmer Kampuchia Krom hay Khmer Krom và Khmer Serei đã được Mỹ huấn luyện cho các HQ bí mật trong Chiến tranh Đông Dương lần 2. Họ thuộc MIKE Force và phần nào được trả lương và võ trang bởi CIA. Lúc cao điểm của năm 1968, Khmer Serei và các lực lượng liên hệ được nghĩ rằng có quân số tới 8.000. Trong sách của Taylor Owen về các cuộc ném bom của Mỹ tại Cam-bốt từ 1965-1973, đã dẫn lời của cựu giám đốc CIA William Colby rằng "Lon Nol có thể rất an tâm khi biết Mỹ đã làm việc với Sơn Ngọc Thành. Từ 1955-59, Thành đã phát động chiến tranh du kích chống Sihanouk. Năm 1956 với giúp đỡ của Mỹ, y lập Khmer Serei. 

Đầu thập niên 1960, LLĐB Mỹ bắt đầu tuyển mộ Khmer Serei vào chương trình DSCĐ. Người ta tin rằng họ đã yểm trợ các công tác tình báo của Project Gamma tại cam-bốt. 

===

Bốn tháng sau khi cuộc vây hãm trại Bu Prang, hình tình ở sân bay và đồn LeRolland như thế nào? Trong tháng 11/1969, khi CCHL Kate, ở đông nam Bu Prang, bị bao vậy, đ.u. LLĐB Bill Albracht phải tuyên bố "Nguy cấp Chiến thuật" để câm họng các khẩu 130 ly của csbv tại Đồn  LeRolland. Tùy viên quân sự TĐS Mỹ ở Phnom Penh đã báo cáo hiệu quả của việc ném bom; "Ngày 22/11/1969, chúng tôi đã bay từ Phnom Penh tới sân bay Sen Monorom, tây bắc của Dak Dam, và dùng xe đi đến Dak Dam trong 1g 20 phút. Có vẻ ngôi làng và tiền đồn kế cận, đồn LeRolland , đã tan tành bởi các đợt ném bom từ giữa tháng 10 đến 18/11. Có thể do không quân VNCH hay máy bay của Không lực số 7 của Mỹ. Để phá tan hoàn toàn ngôi làng này, gồm trường học, và đồn LeRolland, họ đã dùng bom 500 hay 1.000 cân Anh, bom napalm... Ủy viên Gorham thuộc phái đoàn Canada của ủy ban kiểm soát đình chiến (ICC) đã hỏi phần lớn các câu hỏi, bao gồm những câu hỏi liên quan đến khả năng CS dùng khu vực trong và chung quanh làng để đặt pháo binh để bắn xuyên qua biên giới... Tùy viên quân sự Mỹ đã tìm thấy vị trí pháo." Ngày nay tôi tin rằng nhiệm vụ của chiếc thám thính cơ RF-101 là xác nhận tình trạng của phi đạo này -- 1 phi đạo bằng đất dài 3.800 feet. 

Khi chúng tôi trở lại Pleiku, hình như ko ai quan tâm đến chuyện này. Phòng 2 của LLĐB Mỹ tại quân khu 2, nằm đối diện với doanh trại của Mike Force, ko bao giờ hỏi tôi điều gì.  

CHÚNG TÔI ĐÃ CHỨNG KIẾN ĐIỀU GÌ?

Tôi nghĩ rằng chúng tôi đã chứng kiến việc di chuyển những đv đầu tiên của Khmer Krom/Khmer Serei vào Cam-bốt. Trong Bản ghi nhớ số 253 của cố vấn an ninh quốc gia Kissinger gửi tổng thống Nixon về việc "không vận sang Phnom Penh 4 tiểu đoàn (trong số quân 3.500 quân) của Khmer Krom và Khmer Serei, theo yêu cầu của Lon Nol. Họ được trang bị và huấn luyện bởi LLĐB Mỹ. Họ sẽ gia tăng sức mạnh cho quân đội Cam-bốt. Chúng ta phải nhờ nam VN tiếp tế cho họ".

Tại sao phải thực hiện bí mật? Lý do duy nhứt và hợp lý là ko muốn thế giới thấy Mỹ tham chiến ở Cam-bốt. Dù cơ quan SOG và Không lực Mỹ đang tiến hành hành quân bí mật tại Cam-bốt vào lúc này. Mỹ chỉ can thiệp công khai tại Cam-bốt kể từ 30.4.70. 

                   

KẾT LUẬN

Chúng tôi trở lại Pleiku khoảng 20.3.1970. Tôi nghe TĐ tôi sẽ cải tuyển sang 1 đv ĐPQ vào ngày 27.3.

Tôi ko biết điều này vào lúc đó, nhưng đó là cuộc HQ cuối cùng ở Mike Force. Ngày ước tính trở về Mỹ, viết tắt là DEROS sắp gần. Thời gian qua nhanh. Kế đó là Bắc quân phát động Tổng tấn công mùa Xuân 1970"./.

San Jose ngày 11 tháng 4 2025.

Tài Trần