Giải cứu Huế Tết Mậu Thân (15) * Triệu Phong chuyển ngữ

Posted by seashelloc ⋅ Tháng Hai 8, 2020 ⋅ Bình luận về bài viết này

 

 

CHƯƠNG MƯỜI MỘT

Khơi mào (Phần 1)

 

Từ sớm ngày 12, Th/tá Thompson và Tiểu Đoàn 1/5 vẫn còn dậm chân tại chỗ ở vùng Hữu Ngạn mà lẽ ra họ phải đang trên đường vào Mang Cá; đến nơi trước họ có ĐĐ Alpha và hai trung đội của ĐĐ Bravo. Riêng ĐĐ Delta không còn thuộc quyền chỉ huy của ông nữa mà tạm thời kết hợp với Tiểu Đoàn 2/5 để hành quân ở vùng Nam sông Hương.

Một lần nữa hoạt động của TQLC chỉ có tính cách lẻ lẻ từng phần.

Th/tá TQLC Mỹ Bob Thompson. (DOD/USMC)

Kiên nhẫn vốn không phải là đức tính của Thompson, nay lại là dịp để thử thách ông thêm vì ông cùng đại đội chỉ huy Charlie và trung đội còn lại của ĐĐ Bravo vẫn còn đợi ở bến tàu bên Nam sông Hương chưa thể khởi hành vào Mang Cá được vì hỏa lực rất nặng của địch bắn ra từ Thành Nội. Th/tá Thompson và Th/tá Len Wunderlich, sĩ quan hành quân kiêm sĩ quan điều hành của ông, lợi dụng thời gian trễ nải để huấn luyện thêm cho binh sĩ, những chiến binh đã từng tác chiến trong thành phố suốt hai tuần qua. Những thông tin và lời nhắn nhủ tỏ ra rất hữu ích cho những ngày sắp đến. Đến xế chiều họ mới khởi hành được, tuy nhiên Thompson lại gặp thử thách  khác. Số là sau khi đổ bộ xuống bến tàu bên ngoài Mang Cá, Thompson và nhóm chỉ huy dẫn đạo đi lố qua khỏi ngã rẽ vào Mang Cá và suýt lọt vào vùng địch kiểm soát. Sau khi đi quành trở lại đúng chỗ rồi thì vì bất đồng ngôn ngữ, lính canh không cho vào thành. Cuối cùng khi Th/tá Thompson dọa sẽ dùng đến võ lực thì mọi sự mới êm xuôi.

*

Chiều tối, thêm hai tiểu đoàn TQLC NV đến, mang theo 5 khẩu đại bác 105mm; họ từ Sài Gòn ra sau khi vừa giao tranh với địch vào những ngày đầu Tết xong. Bốn ngày sau một tiểu đoàn khác sẽ cùng đến nhập cuộc.

12 tháng Hai cũng là ngày chuyển quân của 3 tiểu đoàn Dù VN rời Thành Nội để về căn cứ gốc ở Sài Gòn. BCH Lực Lượng Đặc Nhiệm Dù (The Airborne Task Force HQ) cùng TĐ9 được không vận về Phú Bài trước 4g50 chiều, hai tiểu đoàn khác di chuyển bằng LCU qua bến sông ở Nam sông Hương, sau đó được đưa về Phú Bài bằng quân xa. Thời tiết vẫn tiếp tục lạnh và mây thấp khiến cuộc đổi quân càng thêm chậm chạp.

Sang ngày hôm sau toàn bộ quân Dù hoàn tất cuộc di chuyển vào Sài Gòn bằng máy bay .

Theo báo cáo của Th/tá Milton Bertrand cố vấn trưởng của Lực Lượng Đặc Nhiệm Dù trong cuộc hành quân tại Huế, đơn vị này đã thiệt mất 119 chết và 396 bị thương, địch có 910 chết. Riêng Tiểu Đoàn 9 Dù có 55 chết, 125 bị thương, hầu hết trong cuộc giao tranh ở Quảng Trị trong hai ngày 31 tháng Giêng và 1 tháng Hai. Tiểu Đoàn 7 Dù có 47 chết, 156 bị thương đa số từ cuộc tấn công vào khu nghĩa địa bên ngoài khu thành Tây Bắc Huế hôm 31 tháng Giêng. Còn lại Tiểu Đoàn 2 Dù thì số chết là 17 và 115 bị thương. Nói chung quân Dù sau những trận giao tranh đẫm máu bây giờ đã mệt mỏi và què quặt, họ dồn chút tàn sức còn lại để hoàn tất cuộc triệt thoái.

“Khi lên máy bay để về Sài Gòn chúng tôi chỉ còn 169 người kể cả những thương binh còn đi đứng được.” Đ/úy Blair cố vấn của Dù 7 nói.

Lược đồ các đường tấn công của quân Mỹ và Nam Việt từ ngày 1 đến 12 tháng Hai, 1968. (DoD/MarineCorps)

 

Kế hoạch đề ra là tiểu đoàn của Th/tá Thompson sẽ từ BCH SĐ1 tức thành Mang Cá, với ba đại đội tiến về hướng Đông Nam để chiếm vị trí trước đây do Lực Lượng Đặc Nhiệm Dù NV trấn giữ ở mạn Bắc đường Mai Thúc Loan, nơi đây được gọi tên là ‘Lằn Tuyến Xanh’ (Phase Line Green). Lực Lượng TQLC NV mới đến được giao nhiệm vụ yểm trợ các đơn vị Nam Việt khác đang trấn giữ ở khu vực Tây của Thành Nội. Sau khi mới vào Thành Nội đêm 12, Th/tá Thompson liền được Tướng Trưởng và Đ/tá Adkisson tóm lược tình hình tại chỗ. Tướng Trưởng biệt phái cho Thompson Tiểu Đoàn 2/3 đi theo giữ an ninh mạn sườn phải và phía sau, đơn vị này kiêm thêm việc giải quyết vấn đề dân tị nạn và lấy cung tù binh.

*

Sáng 13 tháng Hai là ngày hiếm hoi có nắng nhưng tiếc thay đây không phải là dấu hiệu của một ngày tốt.

Đạo binh của Thompson xuất quân lúc 8 giờ sáng tiến về phía ‘Lằn Tuyến Xanh’ là tuyến đầu mà Thompson lầm tưởng vẫn còn do 3 tiểu đoàn Dù NV trấn giữ. Lúc gần đến mục tiêu đại đội tiên phong Alpha lọt ngay vào hàng rào lửa của địch khiến họ bị tổn thất nặng nề, đồng thời nguyên tiểu đoàn phải dừng lại.

TQLC Mỹ không biết quân Dù NV đã rút khỏi khu ‘Lằn Tuyến Xanh’ là chuyện thật khó tin bởi vì ngày hôm trước quân Dù rầm rộ cuốn gói ra khỏi Mang Cá ngay trước mặt tiểu đoàn TQLC mới đến này, thế mà Thompson vẫn cứ thề là không ai nói gì cho ông ta hay cả.

“Tướng Trưởng hay một sĩ quan nào đó của ông, tên gì tôi không nhớ, có nói với tôi rằng tiểu đoàn Dù NV đang án ngự ở đó,” Vài năm sau Thompson nhắc lại. “Tôi dự tính cho quân vượt lên trước họ rồi thế chỗ luôn. Ai ngờ có ma nào đâu và thế là ĐĐ A của tôi dẫm phải lửa.”

Sự mập mờ về chuyện các đơn vị Dù có đó hay không, nguyên nhân có thể vì tiểu đoàn của Th/tá Thompson chuyển quân vào Mang Cá trễ gần một ngày; lúc họ đến nơi thì trời đã tối mịt. Lại nữa Thompson vào thành mà không có một ý niệm tình báo nào cả, một phần, đơn vị khá lộn xộn trong khi vận chuyển, không còn thì giờ để thăm dò trận địa trước. Tiểu đoàn của Thompson như vậy đã học được bài học về tác chiến trong thành phố với một giá khá đắc.

Lúc 8g15 ngày 12 Th/tá Thompson gọi cho Đ/tá Hughes ở MACV thông báo về kế hoạch hành quân của mình cho ngày hôm sau, ông có đề cập đến việc hai tiểu đoàn TQLC NV đáng ra sẽ yểm trợ bên mạn sườn phải nhưng đã không đến, mặc dù họ có đến nhưng Thompson không biết. Trong cuộc điện đàm Thompson không đá động gì đến quân Dù NV mặc dầu họ rút quân khỏi Mang Cá trong cùng ngày.

“Chuyện nhầm lẫn nếu có là do vấn đề thông tin liên lạc,” Tướng Trưởng về sau nói. “Tôi thường xuyên liên lạc với chỉ huy trưởng của Lực Lượng Đặc Nhiệm Dù. Ông ấy là bạn thân của tôi. Còn TQLC Hoa Kỳ tôi đã thông báo với họ đầy đủ tất cả tin tức.”

 

Bản đồ hành quân tái chiếm Huế sau này do Th/tá Thompson vẽ lại cho cuốn sách “The Battle for Hue” của Nolan. Những chú thích cho thấy mặc dù đã trên 15 năm sau Thompson vẫn còn hằn học vì tổn thất trong ngày đầu tiên của con cái mình. Ông ta vẫn đổ thừa cho quân Dù NV đã rút ra khỏi vị trí mà không thông báo trước,, ngoài ra ông ta vẫn giữ lập trường ác cảm đối với TQLC quân đội Nam Việt. (DOD/USMC)

 

Căn cứ theo một bài tường trình về trận đánh Huế, TQLC Mỹ đã không ngớt chỉ trích quân đội Miền Nam về biến cố này, họ mạnh mẽ ngụ ý rằng do thiếu thông tin về sự triệt thoái ra khỏi vị trí của quân Dù NV đã đưa đến sự thương vong không cần thiết cho TQLC Hoa Kỳ.

Ba mươi năm sau Thompson còn nói: “Hồi đó nếu tôi biết quân Dù NV không còn đó thì tôi đã có kế hoạch hành quân khác rồi.”

Các cố vấn Mỹ của các đơn vị Dù NV thì cho rằng TQLC đáng ra phải biết về việc rút quân của quân Dù vì việc đó diễn ra trước mặt họ.

“Bình thường phải có một cuộc bàn giao tại chỗ nhưng đằng này chúng tôi được lệnh phải rút lui và xuống tàu đổ bộ ngay,” Đ/úy Cobb cố vấn cho Tiểu Đoàn 2 Dù NV nói. “Tôi thật bực mình vì TQLC HK cho rằng chúng tôi bỏ đi trước khi họ đến khiến họ bị ăn quả tạ. Chúng tôi vì được lệnh rút nên phải thi hành chứ các binh sĩ đơn vị tôi không  bao giờ trốn tránh ai hay tránh né chuyện gì cả.”

Đ/úy Blair cố vấn của TĐ9 Dù nhớ đã có gặp một trong những đại đội trưởng TQLC Mỹ để thông tin về việc triệt thoái của tiểu đoàn này.

“Theo dự liệu trực thăng sẽ đến đón đi nên sáng đó chúng tôi tập trung đầy đủ ở Mang Cá nhưng cuối cùng thì không chiếc nào đến cả,” Blair kể. “Tôi có nói chuyện với viên đại úy này rồi trở về vị trí. Mãi lâu sau đó chúng tôi trở lại bãi đáp để lên trực thăng về Phú Bài.”

Hình do nữ phóng viên Pháp Catherine Leroy chụp cảnh trợ y đang băng bó vết thương cho một binh sĩ TQLC. (icp.org)

 

Dầu sao thì sao, TQLC Mỹ cũng đã bị một phen bất ngờ khi họ vừa xuất quân sáng ngày 13 tháng Hai. Trong giờ đầu của trận đánh, ĐĐ Alpha dẫn đầu bị tổn thất 2 chết, 33 bị thương. Trong số bị thương có Đ/úy Đại Đội Trưởng J. J. Bowe, và viên sĩ quan điều hành. Vốn đã hao hụt quân số từ trước, sau lần thương vong này ĐĐ Alpha phải rút về để tái tổ chức và về sau không còn tác chiến ở Huế nữa. Đến trưa, Th/tá Thompson phải xin lại ĐĐ Delta đang tạm bị trưng dụng để càn quyét ở vùng Nam sông Hương. ĐĐ Charlie được điều động lên tiền đạo thay thế cho ĐĐ Alpha, không mấy chốc đơn vị này liền rơi vào hỏa lực ác liệt của địch từ thượng thành, nóc nhà và cửa sổ ở các tầng lầu bắn xuống. Quân TQLC vốn không quen tác chiến trong thành phố đâm ra bối rối và ngập ngừng không biết phải tiến thối ra làm sao hệt như những đơn vị chị em Tiểu Đoàn 1/1 và 2/5 đã vừa vấp phải khi giao tranh ở khu Hữu Ngạn. Phải mất một hai ngày sau họ mới học được cách chiến đấu trong thành phố hữu hiệu hơn. Trong thời gian đầu, quân TQLC bị dẫm chân lên một số đơn vị lính Miền Nam mà họ cho là toán quân Dù hậu vệ của NV; sự thật họ có thể là binh sĩ của Trung Đoàn 3 SĐ 1 BB được tạm thời phái đi giữ các vị trí quân Dù bỏ lại.

 

Phóng viên đài CBS quây cảnh TQLC Mỹ xúm lại cứu một đồng đội bị trúng đạn. (GlobalResearch.CA)

 

Nhiều năm sau, Th/úy Nicholas Warr, trung đội trưởng của một trung đội thuộc ĐĐ Charlie đã cay đắng viết lại rằng, TQLC là nạn nhân của trò chính trị thấp hèn trong thảm kịch ở Thành Nội ngày 13 tháng Hai năm Mậu thân. Trong cuốn sách do anh viết nhan đề ‘Phase Line Green, the Battle for Hue, 1968’ (Lằn Tuyến Xanh, Trận Đánh Huế năm 1968), Warr kể rằng không ai cho đơn vị anh biết họ đến để thay thế cho đơn vị Dù Nam Việt nào cả. Đại đội trưởng của anh là Tr/úy Scott Nelson bảo anh tiến quân lên mặt Bắc đường Mai Thúc Loan (Lằn Tuyến Xanh) nằm chờ để phối hợp làm cuộc tấn công vượt qua ngã tư. Anh cũng được biết sẽ không có tiền pháo mở đường cho cuộc xung phong vì sợ thiệt hại cho các thắng tích lịch sử của Việt Nam. Đây là một quyết định hoàn toàn có tính cách chính trị, điều mà Th/tá Thompson không thể có ý kiến gì được. Đúng là một cuộc đổi chát giữa sinh mạng của TQLC và đền đài.

 

Toán lính Mỹ khiêng bàn ra đường làm chỗ kê cho cây đại liên M-60. (DoD/MarineCorps)

 

Tác xạ bằng cối 60mm trên một con đường ở nội thành. (newseumed.org)

 

Warr viết một cách chua chát:

‘Sự điên rồ này, những qui ước về giao chiến khốn nạn này đã trói tay trói chân người chiến binh Hoa Kỳ, không cho phép họ được sử dụng những vũ khí chiến thuật cần thiết hầu giúp họ đạt được ưu thế trong chiến đấu — cả một hỏa lực hùng hậu như tác xạ bằng pháo binh, phi pháo, hải pháo để yểm trợ cho bộ binh trước khi tấn công đều không được sử dụng — lệnh cấm sử dụng vô lí này vẫn duy trì cho đến ngày thứ tư của trận giao chiến ở Thành Nội khiến cho biết bao chiến binh của 1/5 bị thương vong.

 

Đội pháo thủ cối 81 ly hoạt động trong sân một tư gia. (HistoricaFirearms.Info / Catherine Leroy)

 

‘Thực ra sau khi lệnh này được hủy bỏ và sự thống thiết yêu cầu của 1/5 xin được yểm trợ bằng hỏa lực nặng được chấp thuận rồi thì cũng phải mất thêm ba ngày ác chiến đẫm máu nữa mới giành được khu phố đầu tiên ở ngay phía bên kia Lằn Tuyến Xanh. Hỏa lực nặng giúp giành lại phần đất ấy gồm tác xạ của pháo binh, đại bác 90mm của chiến xa, luôn cả của 106mm không giật gắn trên các xe Onto, nhiều phi tuần dội bom lửa napalm, bom 250 cân và bom 500 cân có sức công phá cực mạnh thả từ các chiến đấu cơ F-4, kể cả hải pháo từ các chiến hạm cộng với hỏa lực súng nhỏ và súng phóng lựu M-79 của hai Đại Đội Alpha và Bravo. Trong tiến trình cuộc giao tranh này, tất cả nhà lầu hai tầng nằm viền theo mặt Nam của Lằn Tuyến Xanh do địch kiểm soát đều bị san bằng thành bình địa. Chẳng còn chi để mà bảo vệ di sản quí giá nữa.’

 

(USMC.Archives)

 

Cuộc tiến quân dọc theo thượng thành về hướng cửa Đông Ba, có chiến xa M-48 dẫn đầu. (history.army.mil)

 

Warr, cậu thanh niên nhà nông ở miệt Tây Nam Tiểu Bang Oregon, có đủ lí lẽ để mà cay đắng như thế. Trung Đội 1 thuộc ĐĐ Charlie của anh trong ngày đầu tiên đã chịu tổn thất 7 chết 20 bị thương trong tổng số 51 người. Kể từ đó trung đội của anh bị giải tán và những kẻ sống sót bị phân đều qua các trung đội khác. Khi chiến dịch tái chiếm Thành Nội chấm dứt, những thành viên trong trung đội nguyên thủy của Warr chỉ còn vỏn vẹn 13 người.

Cha tuyên úy Th/tá Aloysius S McGonigal theo Tiểu Đoàn 1/5 vào Thành Nội  một ngày trước ngày tấn công chiếm lại cửa Đông Ba. Ông làm lễ rửa tội cho một binh sĩ đang hấp hối. Một lát sau ông cũng bị giết. (Newseumed.org)

 

Trở lại cuộc tiến quân đến Lằn Tuyến Xanh, hôm ấy quân TQLC 1/5 phải mất 7 tiếng mới đến được mục tiêu; lúc 3 giờ chiều họ được lệnh dừng quân, củng cố vị trí và chuẩn bị cho cuộc tiến quân ngày hôm sau.

 

Một xạ thủ đại liên có con bài xì bích gắn trên nón, có nghĩa mang lại điềm xui xẻo cho phe địch. Một hình thức chiến tranh tâm lý, lá bài xì bích thường được đặt cạnh xác địch, hoặc được máy bay rãi xuống bãi chiến địa. (Newseumed.org)

 

Ngày đầu của cuộc giao tranh đối với Tiểu Đoàn 1/5 cũng là ngày bề bộn ở thành Mang Cá. Thương binh TQLC Hoa Kỳ liên tục được đưa về để chờ di tản bằng trực thăng. Vì thời tiết xấu và hỏa lực địch bắn lên từ ba phía, các máy bay phải lên xuống Thành Nội thật nhanh theo một hành lang nhất định được định trước, phi cơ nào đi trật ra ngoài dễ có nguy cơ bị bắn rơi. Sau chiến dịch giải vây Thành Nội có tất cả 60 trực thăng hoặc bị bắn hạ hoặc bị hư hại vì trúng đạn.

 

Trước giờ phút lâm chung trong một căn nhà rường ở Thành Nội. (Newseumed.org)

 

Cứu đồng đội bị trọng thương lúc đang giao tranh gần Chợ Xép, cửa Đông Ba. (Neweumed.org)

 

Những thương binh được đưa về trong đợt đầu tiên trông rất bàng hoàng, họ quen chiến đấu nơi các đồng ruộng trống trải, tác chiến trong thành phố với họ là điều hoàn toàn xa lạ. Xe Jeep và xe không mui, còn gọi là ‘xe lừa’ (mules) liên tục chạy ra vào Mang Cá chở theo lính tử trận hoặc bị thương. Có người vết thương thật ghê rợn, có người đang trong cơn hấp hối.

 

Ngày 17 tháng 2, nhiếp ảnh gia John Olson chụp cảnh lúc các binh sĩ Mỹ bị thương được chất trên một chiến xa. Về sau bức ảnh trở thành hình biểu tượng của chiến tranh VN, được đăng trên tạp chí Life số 8.3.1968. (Newseumed.org)

 

Tất cả chúng tôi đều chạy ra để săn sóc thuốc men, hoặc ngồi bên băng ca để vỗ về an ủi, mời họ hút thuốc hoặc lắng nghe họ tâm sự. Người chết được trùm bằng poncho xếp thành hàng gần bãi đáp; dĩ nhiên người bị thương vẫn ưu tiên hơn.

Những gì đang chứng kiến tôi đã chứng kiến rồi ở bên khu Hữu Ngạn. Các binh sĩ TQLC này cũng rất trẻ như những người tôi đã gặp bên kia sông; họ cũng tỏ ra tự kỷ không kêu la rên rỉ mà chỉ nghiến răng chịu đựng đau đớn. Máu cũng đỏ. Cái chết bên nào cũng như bên nào.

Ngay trong ngày đầu tiên, hết thảy 5 chiến xa của Tr/úy Morrison đều bị trúng đạn, một chiếc tạm bị loại ra khỏi vòng chiến. Đường xá ở nội thành chật hẹp và mỗi nhà đều có tường bao bọc chung quanh khiến các chiến xa khó bề xoay trở dễ làm bia cho địch bắn, trong khi đại bác 90mm gắn trên pháo tháp không được khai hỏa chỉ thêm kềnh càng vô ích. Nhiều thành viên xa đoàn than phiền bị long đầu khi địch bắn B-40 trúng thành xe, có người bị chấn động não (concussion) phải đưa đi cấp cứu. Sau ngày đầu tiên, cả 5 chiến xa phải đưa về Mang Cá sửa chữa và những ngày giao tranh sau đó cũng tương tự.

 

Đường xá ở nội thành chật hẹp, khó bề cho chiến xa xoay trở, dễ làm bia cho địch bắn. (Newseumed.org)

 

Morrison bước quanh một chiếc, anh nhìn những chỗ lõm vào và cháy nám trên thành xe mà lắc đầu.

“Trung Úy ơi lại đây coi nè,” Một binh sĩ của Morrison lên tiếng. Một vết nám lớn vừa ngay mé trái lỗ khoét cho tài xế nhìn, sờ vào vẫn còn thấy nóng. “Chỉ cần nhích qua phải một tí là tôi đi đong. Chiến tranh chó má thật.”

Anh chàng châm điếu thuốc hút nhưng tay vẫn còn run, và nói chuyện thật lớn giọng như người bị lảng tai. Đêm đến anh phải nhờ bạn bè mở dùm đồ hộp vì tay run quá không tự mở được và rồi anh ta cũng không thể đưa đồ ăn vào miệng.

Có mấy người nhà báo đi lại chỗ xa đoàn thiết giáp hỏi chuyện với họ; vốn là thanh niên trai trẻ nên trước ống kính mấy anh chàng tha hồ nổ.

“Chúng tôi bắn bay tầng trên một nhà lầu, thế là có thằng địch văng xuống và rơi bịch như cứt rớt từ đít con bò cao cẳng xuống đất.” Một người bắt đầu hoa trong khi mấy người khác ôm miệng cười ở phía sau.

 

(Tiếp kỳ 16)

Trở lại kỳ trước

 

Giải cứu Huế Tết Mậu Thân (14) * Triệu Phong chuyển ngữ

Posted by seashelloc ⋅ Tháng Hai 7, 2020 ⋅ Bình luận về bài viết này

 

 

CHƯƠNG MƯỜI

Thành Nội

 

Ngày 7 tháng Hai bắt đầu bằng một tiếng nổ lớn. Đêm hôm trước đặc công và người nhái địch đã đặt một khối lượng lớn chất nổ để giật sập cầu Trường Tiền. Một đoạn cầu dài 100 mét bị đứt lìa, chìm xuống nước, khiến giao thông bằng xe cộ hoàn toàn bị gián đoạn; về sau chỗ này được tạm sửa chỉ để có thể đi bộ.

 

Sau khi quân Đồng Minh tái chiếm xong khu Hữu Ngạn, CS giật sập hai vài của cầu Tràng Tiền đêm 7 tháng Hai hòng làm gián đoạn đà tiến đánh của quân Mỹ qua Tả Ngạn sau đó. (DoD.MarineCorps)

 

Sức nổ làm chọc thủng màn sương và cơn mưa bụi của buổi tinh mơ lúc 5 giờ sáng. Tiếng nổ cũng tạo cơn chấn động như đợt hỏa tiễn mở màn trận đánh 8 ngày trước đây. Tôi bị giật bắn người trong khi đang trực gác ở MACV.

Quyết định giật sập cầu là thái độ dứt khoát của địch đối với khu Hữu Ngạn. Thành Nội mới là trọng điểm họ cần bám giữ. Quân CS đã gởi một tín hiệu cho thấy bây giờ họ đang dồn hết nỗ lực cho khu Tả Ngạn. Sứ mệnh của họ là cố thủ Thành Nội càng lâu càng hay, càng giữ lâu họ càng có lợi thế về mặt chính trị, cái giá mà họ phải đạt được trước dư luận quốc tế. Trong khi phe Đồng Minh muốn đẩy họ ra cần phải sử dụng nhiều sức mạnh, hành động này đưa đến sự tàn phá một thắng tích lịch sử tôn nghiêm mà hậu quả sẽ coi như trút lên đầu quân đội Hoa Kỳ.

 

Không ảnh một phần sông Hương và khu Tả Ngạn, sau khi cầu Trường Tiền bị giật sập. (DoD.MarineCorps)

 

Việc đánh sập cây cầu chính bắc qua hai khu vực, người CS đã tỏ rõ cho thấy sức mạnh và quyết tâm của mình. Họ muốn bắn tiếng rằng trận đánh này còn lâu mới xong; mà sự thật sau này diễn tiến sẽ đưa dần đến như vậy.

*

Phe Đồng Minh cũng vậy, cùng hôm ấy họ biểu dương sức mạnh bằng cuộc dội bom của Không Quân Nam Việt. Một oanh tạc cơ A1 Skyraider thả 20 trái bom 500 cân anh xuống dãy tường thành; cuộc oanh tạc được xem như lớn nhất kể từ khi trận đánh bắt đầu. Thoạt đầu một phi cơ quan sát nhỏ bay vào để đánh dấu mục tiêu, sau đó oanh tạc cơ cánh quạt từ từ đâm bổ xuống để trút bom, chiếc này vần vũ lên xuống từ Tây sang Đông và Đông sang Tây ở cao độ chỉ có 100 mét. Tiếng nổ vang dội dưới tầng trời mây thấp trong khi vôi gạch bắn xa lên không trung hằng chục mét.

 

Một máy bay trinh sát lấy tọa độ cho Skyraider thả bom ở cửa Đông Ba, vừa trong Thành Nội bay ra phía sông Hương. (USMC Archives)

 

Hai phía coi như đã nhe nanh múa vuốt chuẩn bị cho màn ngoạn mục sẽ diễn ra.

Vì tình trạng mây thấp kéo dài suốt hai tuần lễ đầu, phi cơ cánh quạt một động cơ trở nên thích hợp hơn phi cơ phản lực cao tốc. Mỗi chiếc có thể mang được 12 trái bom 500 cân, tương đương với trọng tải tổng cọng 6000 cân.

*

Vào đầu tháng Hai lực lượng địch ở Thành Nội hầu như đã ngang ngửa hoặc hơn hẳn quân đội Miền Nam. Nhưng kể từ đó quân Miền Nam chỉ nhận được tiếp tế nhỏ giọt và nay đang cạn kiệt dần, họ chỉ đủ khả năng từ Bộ Tư Lệnh SĐ 1 đánh thọc ra được 1000 mét để tái chiếm phi trường Tây Lộc rồi dậm chân tại chỗ. Trong khi đó địch quân vẫn chiếm giữ được 60% diện tích Thành Nội và tiếp tục được chi viện đều đặn từ quân cho đến vũ khí đạn dược, lương thực. Quân CS đang đóng chốt vững vàng và có vẻ quyết bám tới cùng.

“Trên cương vị cá nhân tôi rất lấy làm phẫn uất và thất vọng vì người Mỹ trong suốt 10 ngày đã không cung cấp được cho chúng tôi thực phẩm cũng như đồ tiếp liệu,” Đ/úy Jack Chase cố vấn cho Đại Đội 3 Tiểu Đoàn 7 Kỵ Binh Nam Việt nói. “Việc này người Việt không lo mấy vì nguồn tiếp tế của họ cũng khá dồi dào; dân chúng ở Huế rất vui vẻ san sẻ thực phẩm với chúng tôi đó là nhờ nhà nào cũng dự trữ nhiều đồ ăn để vui chơi dịp Tết. Nhưng có lúc thiếu thốn phải ném lựu đạn xuống hồ để kiếm cá ăn; bởi vậy hậu quả là tôi bị viêm gan là thế.”

Tuy nhiên việc tiếp tế đạn dược là vấn đề khác. Đơn vị của Đ/úy Chase thì hoàn toàn thoải mái vì họ trang bị toàn súng Carbine mà đạn dược thì có sẵn trong luồng tiếp tế của quân đội Miền Nam. Riêng quân Dù vì họ được trang bị bằng M-16 nên họ phải trông vào Mỹ tiếp tế đạn dược. Tuy nhiên các thiết vận xa trong đơn vị của Đ/úy Chase phải chịu sự thiếu thốn đạn đại liên 30 và 50. Giải pháp của nhiều đơn vị VN là sử dụng lại vũ khí đạn dược tịch thu được của địch. Trong đa số trường hợp, đó chỉ là cách chọn lựa duy nhất của họ.

“Carbine là loại súng bắn chậm nhất, gần như tôi có thể thấy được đạn bay ra khỏi nòng,” Chase nói. “Nó trở nên vô dụng khi đem ra dùng tác chiến trong thành phố.”

Yếu tố khác khiến quân Miền Nam tiến quân chậm chạp là thiếu vũ khí nặng và phi pháo yểm trợ. Đ/úy Chase tiếp, “tôi biết thời tiết xấu thật nhưng sự thật là hoàn toàn không hề có một yểm trợ nào.”

Rồi ra thì đơn vị của Đ/úy Chase cũng được một tác nhân bất ngờ làm nức lòng chiến sĩ, đó là khi Đ/úy Thi đơn vị trưởng cũ bỗng nhiên tìm đến rồi tái nhập cùng đơn vị hôm 3 tháng Hai. Số là nhiều tuần trước đó Đ/úy Thi được điều về làm việc ở BCH Tiểu Đoàn 7 Kỵ Binh tại An Cựu; hôm Tết ông bị kẹt trong khi đang nghỉ phép với gia đình ở Thành Nội. Ông phải trốn trên gác lửng dưới mái nhà, nằm chờ cơ hội trong nhiều ngày mới trốn về được với đơn vị cũ. Ba tuần lễ tiếp sau này chính sự trở lại của Đ/úy Thi đã mang lại tinh thần chiến đấu cho binh sĩ biết chừng nào.

*

Ba Tiểu Đoàn Dù báo cáo diệt được 200 quân CS trong hai ngày 2 và 3 tháng Hai ở khu vực chung quanh phi trường Tây Lộc. Qua ngày 4, Tiểu Đoàn 1 Trung Đoàn 3 tái chiếm được một cổng thành ở hướng Tây Bắc. Về hướng Đông Nam, Tiểu Đoàn 4 Trung Đoàn 2 lập được một phòng tuyến nằm cách BTL SĐ1 chừng 6 khu phố và họ đã giữ vững được hơn một tuần lễ.

Tuy nhiên trong tuần đầu mọi tin tức liên quan đến Thành Nội chỉ toàn là tin xấu. Th/tá Lê Văn Ngọc Tiểu Đoàn Trưởng Dù 7 và Đ/úy Chuck Jackson cố vấn của đơn vị này bị thương nặng phải tải đi cấp cứu hôm 2 tháng Hai.

“Thật là trúng độc đắc,” Đ/úy Jackson kể lại về quả đạn cối đã làm hai người bị thương và gây tử vong cho người chuyên viên truyền tin. “Chúng tôi vừa thiết lập xong trạm chỉ huy tiểu đoàn và đang đứng coi bản đồ thì bỗng nhiên trái cối từ đâu rơi tòm vào giữa 3 chúng tôi. Đúng là trúng số độc đắc.”

*

Sang đến ngày 4 tháng Hai, tiềm năng chiến đấu của đơn vị 3/7 Kỵ Binh khi quân số giảm xuống còn 40 và chỉ 3 thiết vận xa là còn sử dụng được. Ba đơn vị Dù cũng suy yếu trầm trọng. Tiểu Đoàn 7 và 9 cũng như 1/3, mỗi đơn vị bị thiệt mất một đại đội trong trận giao tranh ác liệt ngày 31 tháng Mười Hai trước khi về đến Thành Nội. Riêng Tiểu Đoàn 2 Dù mới về đến Thành Nội trong cùng ngày, lực lượng tương đối còn nguyên vẹn, họ dự liệu sẽ mở một cuộc tấn công bất ngờ ngay đêm ấy vào dãy tường thành Tây Nam phía bên kia phi trường Tây Lộc, một phần để khai thông cuộc tiến quân của quân lực Nam Việt nói chung.

“Người chiến hữu VN tìm gặp tôi và dặn dò tôi hãy gắng giữ kín miệng về kế hoạch tấn công đêm. Ngay cả Tướng Trưởng, anh ta cũng chưa tiết lộ ý định của mình, sợ rằng truyền miệng cuối cùng sẽ đến tai địch quân,” Đ/úy Cobb cố vấn quân sự của Dù 2 nói. “Cuộc hành quân dự liệu sẽ khởi diễn lúc nửa đêm. Lúc bấy giờ tôi nghĩ rằng kế hoạch kín đáo và bất ngờ như thế ắt phải thành công và cảm thấy hãnh diện về họ vô cùng. Thế rồi lúc 11 giờ chúng tôi được lệnh phải rút về BCH SĐ. Tôi đoán bên đó có thể họ đang có gì bất an cần được tăng cường bảo vệ.”

Hóa ra Tướng Trưởng muốn ba tiểu đoàn Dù qua giữ an ninh mặt Đông Nam thay thế cho Tiểu Đoàn 4 Trung Đoàn 2 về giữ trách nhiệm khu vực phi trường. Nhiều cuộc chuyển quân khác đồng thời cũng đang diễn ra. Tướng Trưởng ra lệnh cho Phân Đội 2 Tiểu Đoàn 7 Kỵ Binh di chuyển từ Quảng Trị vào Huế hôm 3 tháng Hai nhưng phải ba ngày sau họ mới chuyển quân được vì đang đụng độ với địch. Đến ngày 6 họ rời Quảng Trị với lực lượng bổ sung gồm 15 thiết vận xa. Cùng tháp tùng đoàn xe có Tiểu Đoàn 2 Trung Đoàn 1 Bộ binh. Sau khi dừng quân nghỉ đêm ở căn cứ Evans họ thận trọng tiến xuôi về Nam theo QL 1. Khi cách Huế chừng 12 cây số, đoàn xe rời QL1, chạy băng đồng để về Huế. Họ đến Thành Nội lúc 5 giờ chiều mà không gặp mấy đụng độ.

“Trong khi đang di chuyển mọi người đều mang tâm trạng hoang mang lo lắng,” Đ/úy cố vấn Jim Zimmerman nói. “Lí do là nhiều binh sĩ, kể cả Tr/úy Đại Đội Trưởng Nguyễn Hòa đều có thân nhân đang ở Huế.”

Phân Đội 2/7 Kỵ Binh lập tức thay thế cho 3/7 ở khu vực gần phi trường. Như đã đề cập ở trên, Phân Đội 3/7 quân số chỉ còn 40 người cùng 3 thiết vận xa được coi như bất khiển dụng nên cần rút về để tái tổ chức, bổ sung quân số, sửa chữa quân cụ đồng thời lo giữ an ninh cho BCH SĐ1.

Thành phần còn lại của Trung Đoàn 3 của Tướng Trưởng là ba Tiểu Đoàn 2, 3, và 4 cũng về đến Thành Nội bằng thuyền máy hôm 7 tháng Hai. Mỗi Tiểu Đoàn đã từng đánh vào Thành Nội từ hướng Nam sau khi đánh tan được áp lực của địch vào thời gian đầu cuộc chiến. Hai Tiểu Đoàn 2 và 3 tiến chậm dọc theo khu Tả Ngạn về hướng Đông nhưng thất bại không vào Thành Nội được. Còn Tiểu Đoàn 4/3 hôm 31 tháng Giêng vì đang hành quân cách MACV vài cây số về hướng Đông Nam nên cuộc hành trình vào Thành Nội của họ gay go hơn cả. Cũng như đơn vị chị em 1/3, 4/3 phải chiến đấu để thoát vòng vây của địch. Cuộc đụng độ ác liệt đến nỗi sĩ quan cố vấn Mỹ bị thương trầm trọng phải tải thương bằng trực thăng. Đến khi phá được vòng vây và về đến MACV vào ngày 4 tháng Hai thì lực lượng chỉ còn vỏn vẹn 170 binh sĩ.

Ngày 8 tháng Hai, cả 4 tiểu đoàn của Trung Đoàn 3 được chỉ định đóng chốt gần phi trường Tây Lộc thay thế cho Tiểu Đoàn 4 Trung Đoàn 2, trong khi tiểu đoàn này nhận nhiệm vụ mới là giữ an ninh bãi đậu giang đĩnh ở ven sông góc phía Bắc của bộ tư lệnh.

*

Tôi tái ngộ với các cố vấn quân sự khác ở Thành Nội hôm 8 tháng Hai sau khi theo chuyến tàu đổ bộ LCU đi dọc theo sông Hương, một lộ trình đầy bất trắc. Loại tàu đáy bằng mà TQLC gọi tên là ‘whiskey boat’ này chất đầy đạn dược, đồ tiếp tế, binh lính Miền Nam về tái nhập với đơn vị và cả đám nhà báo. Xạ thủ địch quân ở khoảng cách 600 mét từ trên dãy tường thành phía bên kia sông có thể quan sát bãi đổ bộ thật rõ ràng, chúng tôi có thể bị bắn ngay cả trước khi tàu rời bến.

Nhiều hầm trú ẩn được làm sẵn ở bãi đáp để khi bị pháo kích có chỗ để tránh, nhưng một khi đã lên boong tàu rồi hoặc lúc ở ngoài sông thì chỉ biết phó mạng cho trời.

Chúng tôi chen chúc lên tàu, ngồi khum mình nép sát thành khi tàu bắt đầu rời bến. Khoảng cách theo đường chim bay đến nơi đổ quân ở góc phía bắc của BTL SĐ1 là 3 cây số nhưng vì con sông lượn khúc nên đoạn đường trở thành dài gấp đôi. Lộ trình con tàu đi xuôi dòng về hướng Bắc qua một kênh nước sâu vòng theo cồn đất ở giữa sông (Cồn Hến), cuối cùng thì quẹo thật gắt về hướng Tây để đến bến tàu. Toàn bộ cuộc hành trình là đi xuyên qua vùng địch kiểm soát.

 

TQLC Mỹ ngồi trên tàu đổ bộ chĩa súng vào bờ sông, nơi hoàn toàn do địch kiểm soát, khi đang được chuyển vận vào BTL SĐ1 NV. (DoD.MarineCorps)

 

Địch từ hai bên bờ bắn ra, đạn trúng thành tàu kêu leng keng, hoặc bay rít ngang qua đầu nghe thật ghê rợn. Nhất là khi nghe tiếng đạn cối rời khỏi nòng, bạn chỉ còn biết nín thở chờ chết vì chỉ trúng một quả thôi là con tàu chở đầy đạn sẽ nổ tung. Ai nấy đều thở phào khi trái đạn rơi xuống nước ở ngay phía trước hoặc sau thân tàu. Chúng tôi chỉ biết cúi gập đầu xuống trong khi các xạ thủ đại liên xả tới tấp hàng loạt đạn 50 vào bờ, một vài người bắn cả M-16. Tôi nhìn lại thì thấy mình đang chen vào giữa hai dãy thùng đựng lựu đạn, tôi không dám nghĩ chuyện gì xảy ra nếu địch pháo trúng vào đây.

Kim giờ trên đồng hồ chỉ cho thấy chúng tôi đi chỉ mất chưa đầy nửa tiếng nhưng rõ ràng không ai nghĩ như vậy cả. Cuối cùng thì tôi sung sướng được trở lại bờ an toàn, bến đậu chỉ cách cửa Hậu có 100 mét. Cửa này là cửa duy nhất trong mười cửa vào Thành Nội an toàn nhất.

*

Tôi xúc động mạnh thấy lại được BCH SĐ1.

Vào một buổi mai nắng đẹp chỉ mới mười ngày trước đây tôi đã đứng trong đội ngũ ở sân diễn hành này để chào cờ; ngước nhìn lá cờ VNCH được từ từ kéo lên trong khi ban quân nhạc trỗi bài quốc ca Miền Nam (tôi nghe có âm hưởng giống bài quốc ca Pháp La Marseillaise). Tướng Trưởng cùng ban tham mưu và các cố vấn quân sự trong bộ binh phục ủi hồ thẳng nếp đứng chào nghiêm trong khi lá cờ vàng với những sọc đỏ được kéo lên.

Trở lại lần này tôi thấy có nhiều thay đổi. Tướng Trưởng trông hốc hác hẳn đi. Áo quần mọi người không còn ủi hồ nữa. Ngoài sân cờ bây giờ có nhiều hố đạn và công sự bằng bao cát thì hiện diện khắp nơi. Hai tòa nhà lớn bây giờ lỗ chỗ đầy vết đạn và có nơi hư hại vì đạn cối. Các cửa sổ thì hoặc mất hoặc còn dính lủng lẳng, xe cộ bị trúng đạn hư nằm trơ ra đó, vỏ đạn đủ loại nằm vung vãi khắp nơi. Chỉ nhìn ngần đó cũng dư hiểu được chuyện gì đã xảy ra ở đây và quân của Tướng Trưởng đã suýt bị tràn ngập như thế nào.

Trên mặt giấy tờ thì có vẻ như Tướng Trưởng có nhiều quân hơn địch đang hiện diện ở Thành Nội, phỏng chừng ông có khoảng từ ba đến bốn tiểu đoàn. Sự thật thì vì thoải mái vấn đề phép tắc dành cho thuộc cấp trong dịp Tết nên trước khi địch tấn công, phần lớn đang ở nhà với gia đình; lại thêm lực lượng bị tiêu hao qua những trận giao tranh lớn trong tuần lễ đầu tiên. Ba tiểu đoàn của Lực Lượng Đặc Nhiệm Dù số 1 (các tiểu đoàn 2, 7, và 9) thực lực chỉ còn phân nửa. Bốn tiểu đoàn của Trung Đoàn 3 thuộc SĐ1, Tiểu Đoàn 4 thuộc Trung Đoàn 2, và hai Phân Đội của Tiểu Đoàn 7 Kỵ Binh trực thuộc Sư Đoàn 1 cũng đang lâm vào tình trạng tiêu hào quân số tương tự. Hai đại đội Hắc Báo và Thám Báo cũng yếu hẳn đi. Những tổn thất do tử trận hoặc bị thương làm hao hụt mất những chiến sĩ giàu kinh nghiệm và ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu không ít. Nhiều người đi phép đã tìm về được với đơn vị nhưng một số khác hoặc đã bị giết hoặc bị địch bắt làm tù binh.

Binh sĩ quân đội Miền Nam lại đang lâm vào tình trạng đói khát, mệt mỏi và mất nhuệ khí. Họ đang bị thiếu hụt trầm trọng về đạn dược, thuốc men, áo quần và lương thực. Tinh thần chiến đấu xuống thấp. Họ không còn khả năng tấn công mà chỉ rút về thế phòng thủ bị động. Tướng Trưởng nhờ tài lãnh đạo khéo léo mới giữ được binh sĩ chiến đấu trong khi ông không ngớt kêu gọi xin bổ sung quân số và gia tăng tiếp liệu. Ngay chính ông cũng đang ở mức gần kiệt lực.

Ba tiểu đoàn Dù mà quân số bây giờ gom lại chưa bằng một vậy mà bây giờ lại lâm vào ngỏ bí nữa, đó là họ đang bị thiếu hụt tất cả mọi thứ.

“Vấn đề tiếp liệu nay trở nên trầm kha,” Th/tá Milton Bertrand cố vấn cho Lực Lượng Đặc Nhiệm Dù viết trong biên bản hành quân. “Tất cả đồ quân cụ trong kho vũ khí của BTL SĐ1 đã được đem phân phát hết trong khi chưa hề nhận thêm bổ sung từ bên ngoài.”

*

Lực Lượng Đặc Nhiệm nhanh chóng nhận thức được rằng họ không đủ quân và vũ khí nặng hòng có thể bứng được địch ra khỏi các trọng điểm kiên cố. Đang hành quân gần mé Bắc đường Mai Thúc Loan ở phía nam BTL, Tiểu Đoàn 9 Dù tiến theo mạn trái còn TĐ 2 bên mạn phải trong khi TĐ7 yếu hơn chỉ đi theo làm trừ bị, tiểu đoàn này có tân cố vấn là Đ/úy James K. Redding về thay thế cho Đ/úy Chuck Jackson bị thương nặng. Các đơn vị tiên phong thường xuyên chịu hỏa lực nặng từ cả chính diện lẫn hai mạn sườn, đặc biệt là từ thượng thành gần cửa Đông Ba và khu vực Đại Nội.

“Rõ ràng là nếu cứ tiến sâu thêm nữa thì Dù sẽ bị bao vây,” Bertrand tiếp. “Địch chốt rất kỹ trong khu vực, cần có phi pháo trước để dọn sạch bớt chướng ngại mới lấy mục tiêu được. Do vậy ở đây các đơn vị có vẻ tương đối thụ động hơn; họ chỉ mở những cuộc tuần tra, phục kích lẻ tẻ và giữ an ninh cho đơn vị.”

Dù sao thì sao tinh thần chiến đấu của binh chủng Dù vẫn cao.

“Chúng tôi ai nấy đều bẩn thỉu, tả tơi như xơ mướp, ống quần rách thấy luôn cả đầu gối,” Tr/sĩ Mike Smith cố vấn của TĐ 9 nói. “Khi bàn giao vị trí chiến đấu với Trung Đoàn 3, lính Dù nhái tiếng gà kêu để nhạo lính bộ binh, chuyện không khác chi chuyện SĐ 101 Dù Hoa Kỳ khi họ đỡ gánh nặng cho một đơn vị bộ binh ở Bastogne thời Đệ Nhị Thế Chiến.”

Smith còn nhớ lại đợt dội bom của phi cơ Skyraider lên thượng thành gần cửa Đông Ba hôm 7 tháng Hai.

“Lúc ấy chúng tôi ở cách nơi dội bom chỉ khoảng 100 mét, mặt đất rung chuyển mạnh dưới chân,” Smith kể. “Phi cơ trút bom xong vừa bay lên thì quân BV lại đứng dậy bắn theo phía sau. Họ không chết mới lạ chứ; vậy thì họ độn thổ đi đâu? Thành phố này kinh khủng thật.”

*

Tiếng súng dịu bớt không gian trở lại yên lặng đến chết người.

“Có lúc không nghe cả tiếng mèo kêu lẫn tiếng chó sủa. Suốt thời gian ở đây tôi chưa hề thấy bóng dáng của người dân nào.´ Đ/úy Ty Cobb, cố vấn của TĐ2 Dù, nói. “Cả người và vật chắc quá sợ nên trốn biệt hết.”

Đối với Đ/uý Donald Erbes phụ tá của Cobb thì người thường dân anh thấy có chăng chỉ toàn là người chết. Erbes nói:

“Ở một số nhà, khi đi vào chúng tôi thấy xác chết của đàn ông, đàn bà và trẻ con. Tôi cam đoan họ đã bị xử tử, không thể lầm vào đâu được.”

Quân Dù thuộc Lực Lượng Trừ Bị Quốc Gia, căn cứ gốc ở Sài Gòn nên việc tiếp tế đến với họ phải theo một dây chuyền dài nhất so với các binh chủng khác; bởi vậy khi họ bị thiếu hụt về đạn dược và thực phẩm thì họ là đơn vị cuối cùng sẽ được nhận tiếp tế.

“Nhiều lúc chúng tôi sống nhờ thức ăn kiếm được ở nhà dân,” Erbes tiếp. “Có hôm tôi nhớ là đã ăn toàn chuối và bánh lạt. Dầu sao chúng tôi cũng không sợ chết đói vì người Việt thường trữ nhiều thức ăn ở nhà.”

Tướng Trưởng vốn từng ở binh chủng Dù thời gian 12 năm đầu tiên lúc mới vào quân ngũ đã cố gắng hết sức mình san sẻ hết kho thực phẩm khiêm nhường với các đơn vị thuộc quyền nhưng cũng không có bao nhiêu để mà phân phối.

Hằng ngày tôi lo việc giám sát đám nhà báo đang ngày càng đổ vào Thành Nội đông thêm, ngoài ra còn lo ghi chép dữ kiện để báo cáo và luôn luôn trong tư thế sẵn sàng, nơi nào cần thì tôi có ngay để giải quyết; mà thường thì người ta tìm tôi không ngớt.

Giường ngủ của tôi là nền xi măng trong phòng có mái tôn. Cạnh bên là công sự chiến đấu và nhà vệ sinh. Đạn dược chất đầy hai bên công sự. BCH SĐ1 thường xuyên bị pháo kích bằng súng cối cả ngày lẫn đêm, phần lớn do địch pháo từ Đại Nội ở cách đó 1500 mét. Tuy bị pháo nhưng phe Đồng Minh không được phép phản pháo vào khu vực Đại Nội ngoại trừ bắn trả bằng vũ khí nhẹ vì sợ gây thiệt hại cho di tích lịch sử.

Thời tiết vẫn tiếp tục xấu: mưa và mây mù làm giới hạn công cuộc tiếp tế bằng trực thăng cũng như hoạt động của các chiến đấu cơ chiến thuật. Mặc dù có sự hiện diện của một tiểu đoàn đã suy yếu thuộc Sư Đoàn 1 Không Kỵ Hoa Kỳ ở cách Huế 5 cây số về phía Tây, lực lượng địch ở Thành Nội vẫn được tiếp tế đều đặn và bổ sung thêm quân mà không hề bị cản trở. Ngày nào đường tiếp tế của địch còn hoạt động êm xuôi ngày ấy việc tái chiếm Thành Nội vẫn còn bị trở ngại.

Đang bị khó khăn, nay Tướng Trưởng gặp thêm khó khăn khác vì thượng cấp ở Sài Gòn muốn ba tiểu đoàn Dù trở về thủ đô vì họ thuộc lực lượng trừ bị quốc gia. Tướng Trưởng được biết 3 tiểu đoàn TQLC Nam Việt sẽ lấp vào khoảng trống này vì họ thuộc lực lượng trừ bị của Quân Khu 1. Tướng Trưởng đáp lại rằng ông cần thi hành ngay lập tức, khó có thể chờ lâu hơn được.

Ngày 9 tháng Hai Tướng Trưởng có một quyết định quan trọng khác đó là cần có vũ khí nặng để tái chiếm Thành Nội mà nhu cầu này thì ông thỉnh cầu ở đồng minh Hoa Kỳ.

Theo kế hoạch, phe Đồng Minh đã thỏa thuận rằng Mỹ sẽ chịu trách nhiệm lấy lại khu Hữu Ngạn còn khu Thành Nội giao cho quân đội Miền Nam. Chính quyền Sài Gòn và Tướng Trưởng vẫn muốn thi hành đúng như đã thỏa thuận nhưng vì tình thế lúc bấy giờ đòi hỏi một vài thay đổi. Đó là hôm 10 tháng Hai, chính quyền Sài Gòn miễn cưỡng yêu cầu TQLC Hoa Kỳ giúp khai mào cuộc tái chiếm Thành Nội.

*

Thoạt đầu Tr/tướng Robert E. Cushman Chỉ Huy Trưởng Lực Lượng Thủy Bộ TQLC Đệ Tam Hoa Kỳ không muốn phải rây máu của TQLC Mỹ thêm thay cho binh sĩ Miền Nam ở Thành Nội. Tướng Westmoreland phải đích thân thuyết phục Cushman suy nghĩ lại.

Tướng Westmoreland luôn tuôn có vẻ khó chịu về tư thế ‘độc lập’ của binh chủng TQLC ở Vùng 1, và đặc biệt thất vọng về cách hành xử của Tướng Cushman. Để có thể kiểm soát hữu hiệu hơn về các hoạt động ở Vùng 1, đặc biệt là hai tỉnh cực bắc Quảng Trị và Thừa Thiên, Tướng Westmoreland đã công bố hôm 27 tháng Giêng về sự thành lập một BCH MACV Tiền  Phương tạm thời ở Phú Bài gồm một ban tham mưu hỗn hợp của cả TQLC lẫn Lục Quân. Tân BCH này còn đòi hỏi được giám sát luôn hai sư đoàn Lục Quân mới dọn đến là SĐ1 Kỵ Binh và SĐ 101 Dù. Quyết định này thoạt đầu đã gây thắc mắc cho binh chủng TQLC vì họ vẫn thường xem Vùng 1 là khu vực hoạt động của mình.

Tướng Westmoreland do bị áp lực nặng từ Washington phải giải quyết cho xong vụ binh biến ở Huế càng sớm càng hay, riêng ông thì lại rất bực mình cách thức Tướng Cushman giải quyết vụ Tết Mậu Thân nên ngày 7 tháng Hai ông phải bay ra Đà Nẵng để gặp vị tư lệnh TQLC này. Về sau ông viết rằng ông nhận thấy Cushman và ban tham mưu ‘có vẻ quá tự mãn mới miễn cưởng nhận trách nhiệm thêm các lực lượng Lục Quân do tôi cài vào.’

Cả giới quân sự lẫn báo chí đều có nhận định, rằng TQLC có khuynh hướng thích thống trị hơn là hợp tác.

Sau cuộc gặp gỡ, Tướng Westmoreland càng quyết tâm muốn biến MACV Tiền Phương trở nên Trung Tâm Chỉ Huy, vững vàng và hữu hiệu, bất chấp sự phản kháng của phía TQLC. Để thực thi ý định, ông giao trọng trách cho phụ tá của ông là Tướng Creighton W. Abrams. Mặc dù quyết định này tạo nên phần nào khó chịu trong mối tương giao ở cấp chỉ huy, nhưng rốt cục nó cũng không đến nỗi làm lung lay đường lối lãnh đạo ở khu vực miền Bắc Trung Phần mà phía TQLC vẫn hằng quan ngại.

Tướng Cushman là người to lớn đẩy đà mang kiếng cận, ông thường giải quyết những cơn rắc rối phong ba theo lối nhà nghề. Về sau ông kiếm thêm được ngôi sao thứ tư và được phong làm Tư Lệnh Binh Chủng TQLC.

Khi lời thỉnh cầu Hoa Kỳ giúp khai mào cuộc tái chiếm Thành Nội bay đến hôm 10 tháng Hai, TQLC do sự thúc giục của Tướng Westmoreland đồng ý đưa Tiểu Đoàn 1/5 đi chiến đấu, tiểu đoàn này vừa mới hành quân tác chiến gần Phú Bài trở về. Westmoreland điện cho Washington báo cáo quyết định về việc đưa quân Mỹ đi tham chiến, điện văn nói rằng ‘địch quân có chừng ba đại đội ở khu Thành Nội’ nên chỉ một tiểu đoàn cũng đủ để đối phó.

9 giờ 30 sáng hôm sau hai trung đội của Đại Đội Bravo vào đến BTL SĐ1 bằng trực thăng. Trung đội thứ ba phải quay về Phú Bài vì phi cơ bị phát hỏa làm viên phi công bị thương. Hai giờ sau khi đến Thành Nội địch dàn chào TQLC Mỹ bằng khoảng 10 trái hỏa tiễn 122mm.

*

Vài giờ sau Th/tá Tiểu Đoàn Trưởng 1/5 TQLC Robert Thompson cùng trung đội còn lại của Bravo và ba đại đội khác đi theo đoàn quân xa lên Huế. Th/tá Thompson trú quán ở Corinth, Mississipi là Sĩ Quan Tiếp Liệu của Sư Đoàn. Ông nhận trách nhiệm Tiểu Đoàn 1/5 hôm 2 tháng Hai sau khi tiểu đoàn trưởng bị thương trầm trọng phải đưa đi điều trị. Dù chỉ là sĩ quan cấp nhỏ nhưng ông được thượng cấp trong binh chủng đặc biệt quan tâm. Sau khi trình diện và báo cáo với Đại Tá Hughes ở cơ quan MACV, ông được cho biết tin tình báo về địch tình ở Thành Nội rằng hiện có rất ít, tuy nhiên vấn đề ở Thành Nội chỉ cần ‘vài ngày’ là giải quyết xong.

Tiểu đoàn của Thompson nằm dưới quyền chỉ huy hành quân trực tiếp của Đ/tá Hughes, ông này thẳng thừng bảo với Th/tá Thompson rằng chỉ nhận lệnh trực tiếp từ ông mà thôi chứ không được nghe theo lệnh của Tướng Trưởng. ĐĐ Delta tạm thời thuộc quyền Đ/tá Hughes ở khu vực Hữu Ngạn.

Sáng hôm sau (12 tháng Hai) Th/tá Thompson dẫn hai đại đội Alpha và Charlie cùng trung đội còn lại của ĐĐ Bravo theo tàu LCU vào Thành Nội.

Cùng vào Thành Nội còn có một người trẻ tuổi tên là Alexander Wells mà trong hai tuần sắp tới sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc phác họa kế hoạch hành quân ở Thành Nội. Tr/úy TQLC Wells chỉ còn ở VN một tuần lễ nữa trước khi về nước nhưng theo sự tình nguyện của thượng cấp anh phải vào Thành Nội để thiết lập một trạm tiền sát pháo binh. Người ta bảo công tác này chỉ đòi hỏi 24 tiếng là cùng. Wells bay vào Thành Nội hôm 11 tháng Hai ngay lúc địch đang pháo kích; anh tạm ở chung trong nhà lều được đặt tên là ‘Quonset hut’, ở đây anh báo  cáo là ‘đầy nhóc cả lính Úc và rằng họ đánh bài và uống rượu scotch suốt ngày.’

Rồi ra Tr/úy Wells phải ở lại hai tuần lễ làm tiền sát viên gọi hỏa lực yểm trợ của pháo binh và chiến hạm cho cả TQLC Mỹ lẫn quân đội Nam Việt.

*

Cùng đến Huế hôm 11 tháng Hai có một trung đội TQLC với 5 chiến xa hạng nặng M48 do Tr/úy Ron Morrison chỉ huy. Họ từ Đà Nẳng đến Huế bằng tàu đổ bộ đi dọc theo biển Đông, sau đó ngược dòng sông Hương để vào Huế. Đến bãi đổ bộ gần BCH SĐ1 thì trời vừa tối. Bấy giờ người ta cần có người ra gặp họ để dẫn đường vào. Đ/tá Lục Quân Adkisson đảo mắt quanh phòng một vòng rồi mới chỉ tôi.

Được giao một xe Jeep tôi kiểm soát lại đạn trong hai cây M16 và Colt 45 rồi bảo người tài xế Việt Nam lái ra bãi đổ tàu. Thấy còn ngần ngừ tôi liền tháo cây Colt ra khỏi bao rồi nhét vào ngực anh ta. Làm thế, ngôn ngữ dù bất đồng cỡ nào cũng có thể hiểu nhau ngay, chúng tôi ra khỏi cổng rồi phóng tới nơi trong thời gian kỷ lục.

Khu vực bến tàu do thành phần còn lại của Tiểu Đoàn 4/2 NV giữ an ninh, họ đến Huế từ đầu tháng Hai. Mới đầu họ hành quân ở khu vực Đông Nam trước khi quân Dù đến thay thế, kế đó họ qua đánh địch ở khu vực quanh phi trường Tây Lộc. Bây giờ đang bị thiếu hụt quân số trầm trọng không còn sử dụng để chiến đấu nữa nên nhận nhiệm vụ mới này từ ngày 8 tháng Hai.

Trong khi chờ đoàn tàu đến, tôi đứng nói chuyện với viên cố vấn của TĐ 4/2 là Đ/úy David Shepard. David quê ở Cincinnati, anh ta người to lớn, đã từng tham dự chiến tranh Triều Tiên. Hỏi về hoạt động của đơn vị anh trong suốt 10 ngày qua thì anh cho biết trước khi được đưa đến Huế anh hoàn toàn không biết chuyện gì đang xảy ra ở đây.

“Đang đóng quân ở Đông Hà thì có lệnh phải di chuyển vào Huế, chúng tôi được biết thời gian cuộc hành quân ở đây sẽ lâu chừng 4 ngày,” Shepard nói. “Một nửa tiểu đoàn chúng tôi vào trước bằng trực thăng hôm 1 tháng Hai, ngày sau thì đến lượt số còn lại trong đó một ít đi vào bằng thuyền. Lúc mới đến, quân số chỉ có phân nửa vì nửa kia bị kẹt vì đang lấy phép nghỉ Tết.”

Sau 7 ngày giao tranh ở Huế mà không có tiếp tế và viện binh, Tiểu Đoàn bị tổn thất hết phân nửa của tổng số 250 người.

Đêm nay ở khu bến tàu trời tối đen không có ánh trăng và mát lạnh, cảnh vật yên lặng, vẻ chết chóc thê lương nhưng rồi thì chúng tôi nghe tiếng đoàn tàu LCU đến, từng chiếc cập vào bến, các chiến xa nhanh chóng chạy lên bờ. Đ/úy Shepard báo cho BCH SĐ1 biết tàu đã đến, rồi trao cho Tr/úy trưởng đoàn Morrison tấm bản đồ chỉ nơi có cổng để vào doanh trại, đồng thời bảo anh ta chạy theo tôi. Morrison hỏi tôi:

“Anh có chắc cổng đủ lớn để xe tôi vào lọt không?” Tôi chỉ biết đáp là cứ tới đó rồi hay.

Các chiến xa nối đuôi theo xe tôi thẳng đến cổng thành Mang Cá, tất cả đều qua lọt vừa sít sao. Morrison được tiếp đón như một người hùng đi chinh phục miền đất mới; sau đó những chiến xa được bố trí ở các nơi quanh doanh trại.

Không đầy một giờ sau ĐĐ Alpha lại khởi hành để vào Mang Cá bằng LCU, nhờ đêm đen họ di hành đến nơi an toàn.

Tất cả chỉ có 5 chiến xa và một đại đội TQLC nhưng đối với Tướng Trưởng như vậy cũng như quăng cho người sắp chết đuối một cái phao. Tôi nhận thấy ông ta thở ra nhẹ nhỏm và hình như nơi ông có thoáng một nụ cười.

Nhìn vào bản đồ, Tướng Trưởng có đủ lí lẽ để tin tưởng rằng điều ông đang lo ngại nay đã qua. Gần hai đại đội TQLC Mỹ (Alpha 1/5 và 2 trung đội của ĐĐ Bravo 1/5) đã đến để thay thế cho 3 tiểu đoàn Dù NV ở mặt Nam, và 3 đơn vị TQLC NV đang trên đường đến để giải tỏa bớt gánh nặng ở hướng Tây cho Trung Đoàn 3 của ông đã quá mệt mỏi. Phân Đội 2/7 Kỵ Binh NV đến Thành Nội từ hôm 7 tháng Hai với 15 xe thiết giáp và 87 binh sĩ nay đang hoạt động ở khu vực quanh phi trường Tây Lộc, thay thế cho đơn vị chị em Phân Đội 3/7 mà tiềm năng suy giảm xuống chỉ còn 34 quân nhân và 3 thiết vận xa.

*

Mặc dầu hầu hết hoạt động ở vùng nam sông Hương đã giảm thiểu, hai tiểu đoàn TQLC Hoa Kỳ (1/1 và 2/5) vẫn còn bận rộn công tác tảo thanh và tuần tra khu vực. Hai đại đội của 1/1 (Alpha và Bravo) đã tái lập an ninh chung quanh MACV và bãi đổ hàng, họ còn giữ an ninh cho đoạn QL1 thẳng đến cầu An Cựu; cầu này bị địch phá sập hôm 4 tháng Hai nay đang được một đại đội công binh Mỹ sửa chữa. Địch ở vùng phụ cận thỉnh thoảng bắn qua quấy rối.

Đồng thời ba đại đội của Tiểu Đoàn 2/5 (Fox, Golf and Hotel) tiến quân về hướng Tây dọc theo hữu ngạn sông Hương lên sông đào An Cựu. Ngày 10 tháng Hai, tiểu đoàn được lệnh quay xuống hướng Nam và phá hủy hết bốn cây cầu bắc qua sông An Cựu để chận không cho địch đưa thêm viện binh vào thành phố từ mặt Tây Nam.

Công việc tuần tra và sửa chữa hai cây cầu còn lại ở sông An Cựu vẫn tiếp tục nhưng vùng Hữu Ngạn nói chung được chính thức tuyên bố là hoàn toàn an ninh.

 

(Tiếp kỳ 15)

Trở lại kỳ trước

Chia sẻ: