Ba dạng tham nhũng đang gây họa loạn cho xã hội TQ

- Những gì diển ra ở TQ cũng diển ra ở VN vì VN luôn luôn là bản sao của TQ .

Bài viết này là một trích đoạn đã được dịch từ quyển sách mới đây của Larry Lang, một nhà kinh tế Hồng Kông, với tựa đề “Liệu Một ‘Chế Độ Mới’ Có Thể Thay Đổi Trung Quốc?”. Quyển sách được xuất bản vào tháng tư vừa qua.

Nhà kinh tế Hồng Kông Larry Lang trên bìa quyển sách mới nhất của ông “Liệu ‘Chế Độ Mới’ Có Thể Thay Đổi Trung Quốc?” trong đó ông nhìn vào hình thức và quy mô đáng báo động của hiện trạng tham nhũng ở Trung Quốc. (dangling.com)

Nhà kinh tế Hồng Kông Larry Lang trên bìa quyển sách mới nhất của ông “Liệu ‘Chế Độ Mới’ Có Thể Thay Đổi Trung Quốc?” trong đó ông nhìn vào hình thức và quy mô đáng báo động của hiện trạng tham nhũng ở Trung Quốc. (dangling.com)

Chủ đề tham nhũng được đề cập đến ở Trung Quốc hàng ngày. Ở đây tôi sẽ tiếp cận chủ đề này từ một góc độ mới.

Ba vụ tham nhũng đình đám này thể hiện một quy mô tham nhũng đáng báo động ở Trung Quốc. Một là khoản tiền chi trả tăng vọt cho chi phí thăm dò và khai thác dầu khí của Công Ty Cổ Phần Trách Nhiệm Hữu Hạn Dầu Khí Trung Quốc Petro China, từ 162,154 tỉ NDT (26,3 tỷ đôla Mỹ) vào năm 2011 lên đến 240 tỷ NDT (38,93 tỷ đôla Mỹ) vào năm 2013, khi mà mạng lưới tham nhũng của nó bị phanh phui.

Trường hợp khác là của Bộ Đường Sắt dưới thời Lưu Chí Quân, khi mà số lượng các chức vị quản lý chung chung đã tăng lên 400% vào lúc ông ta rút lui.

Ví dụ thứ ba là La Ấm Quốc, Bí Thư Thành Phố Mậu Danh, tỉnh Quảng Đông, người mà đã công khai rao bán các loại chức vụ khác nhau.

I/ Số Lượng Lớn Các Viên Chức Chính Phủ

Tất cả mọi người đều biết rằng trong thập kỷ vừa qua, số lượng các ứng viên cho các vị trí viên chức chính phủ ở Trung Quốc đã tăng lên gấp 11 lần. Vào năm 2003, số lượng các ứng viên vượt qua bài kiểm tra cuối cùng là 1,25 triệu người; tỷ lệ đỗ là 1 trên 23. Vào năm 2013 có 1,52 triệu ứng viên vượt qua bài kiểm tra, và tỷ lệ đỗ là 1 trên 80. Những vị trí được tranh giành nhiều nhất, theo nhân viên điều tra tại Cục Thống Kê Quốc Gia, chi nhánh Nam Xuyên, thì có tỷ lệ đỗ là 1 trên 9.470 người. Thành phần ứng viên chủ yếu là các sinh viên mới ra trường.

Ở Singapore, chỉ có 2% sinh viên ra trường muốn trở thành viên chức chính phủ. Con số này là 3% ở Mỹ, và 5% ở Pháp. Ở Nhật Bản, một công việc chính phủ đứng ở vị trí thứ 53 trong biều đồ tìm kiếm việc làm. Ở Anh, nó nằm trong tốp những công việc tệ nhất. Tuy vậy, ở Trung Quốc, lại có đến 76,4 % sinh viên ra trường muốn trở thành một viên chức chính phủ. Điều này có bình thường không?

Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev đã từng phát biểu rằng: “Hiện tượng các bạn trẻ muốn trở thành công chức là rất đáng lo ngại đối với tôi. Khi một người trẻ tuổi kiên quyết chọn con đường của một công chức, chúng ta phải đặt ra một số câu hỏi. Đây có phải là một công việc danh giá không? Không có vẻ là như vậy. Nó có thù lao lớn không? Điều đó cũng không đúng. Vậy, tại sao họ lại chọn một công việc như thế này? Đó là vì đây chính là con đường nhanh chóng để làm giàu. Do đó, các công việc chính phủ là rất phổ biến ở Nga. Nó chỉ ra rằng nước Nga đang tồn tại một vấn đề tham nhũng nghiêm trọng.”

Một cuộc khảo sát năm 2011 đã chỉ ra rằng hơn một nửa số người độ tuổi từ 18 đến 30 cho rằng việc trở thành một công chức nhà nước là tốt hơn so với trở thành một doanh nhân. Có vẻ như các bạn trẻ ở Nga và Trung Quốc rất muốn trở thành một viên chức chính phủ. Tại sao vậy? Đó là bởi vì hai nước này có tồn tại các vấn đề tham nhũng nghiêm trọng.

Vậy chúng ta nên hiểu và phân tích vấn đề tham nhũng ở Trung Quốc như thế nào? Tôi sẽ đưa ra một khái niệm hoàn toàn mới, trích trong cuốn sách Chế Độ Cũ và Cuộc Cách Mạng, được duyệt bởi Vương Chí Sơn, tổng thư ký của Ủy Ban Giám Sát Kỷ Luật Trung Ương Đảng.

Theo cuốn sách, tham nhũng là một vấn đề rất nghiêm trọng ở Pháp trước cuộc bùng nổ Cách Mạng Pháp năm 1789. Tham nhũng ở đó có thể chia ra làm ba loại: kinh phí, cấp phép, và mua quan bán tước. Ba loại tham nhũng này là rất khác so với cái mà chúng ta thường nghĩ tới; chúng phức tạp hơn rất nhiều. Tôi sẽ giải thích chúng một cách chi tiết sau đây.

II/ Tham Nhũng Kinh Phí

Ở loại hình tham nhũng kinh phí, các quan chức trực tiếp quản lý các dự án xây dựng và từ đó tiến hành việc lạm dụng quyền lực và tham nhũng. Để tôi đưa ra một ví dụ. Vào năm 1789, nợ công của chính phủ Pháp là vào khoảng 4,5 tỷ livres. Các khoản chi trả lãi suất hàng năm là 300 triệu livres. Nhưng thu nhập hàng năm của chính phủ Pháp là bao nhiêu? Nó chỉ có 500 triệu livres. Liệu có thật cần thiết khi vay quá nhiều tiền để xây dựng đường xá và bến tàu vào lúc đó? Không, chính phủ mượn nhiều tiền như vậy bởi vì các quan chức sẽ có thể bỏ túi các khoản tiền hậu thuẫn và chi trả bất hợp pháp từ những dự án này. Họ chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân của riêng họ, chứ không hề cân nhắc đến việc liệu khoản đầu tư của chính phủ có hợp lý hay không.

Điều này có quen thuộc không? Đúng vậy, một số quan chức chính phủ Trung Quốc đã triệt để khai thác loại hình tham nhũng chi phí này. Tôi chia tham nhũng chi phí của các quan chức Trung Quốc ra làm hai loại.

Loại đầu tiên là dựa vào một người trung gian để bỏ túi các khoản tiền. Ví dụ, trong nhiệm kỳ tám năm của cựu bộ trưởng đường sắt Lưu Chí Quân, ông này đã cho thi công hơn 7.000 km đường sắt cao tốc với tổng vốn đầu tư 3 nghìn tỷ NDT (486,6 tỷ đôla Mỹ). Ông đã làm điều đó như thế nào? Từ năm 2007 đến năm 2010, 23 tập đoàn quốc doanh tầm cỡ, thông qua một doanh nhân trung gian, bà Đinh Thư Miêu, đã thu được hơn 50 dự án từ tay ông Lưu. Chính phủ Trung Quốc đã chi tổng cộng 178,8 tỷ NDT (29 tỷ đô la Mỹ) cho những dự án này. Bà Đinh đã kiếm chác 2 tỷ đô la lợi nhuận từ đó, trong đó bà đưa 49 triệu đô là cho ông Lưu. Trong phiên tỏa xét xử ông Lưu vào tháng chín năm 2013, bà giải thích rằng số tiền đó là tiền hối lộ ông Lưu.

Nhóm tham nhũng chi phí loại thứ hai vận hành bằng cách gài tay chân vào những tập đoàn quốc doanh để trực tiếp nhận hối lộ. Ví dụ, khi cựu giám đốc của Ủy Ban Quản lý và Giám sát Tài Sản Quốc Gia , Tưởng Khiết Mẫn, trở thành chủ tịch của Tập Đoàn Dầu Khí Quốc Gia Trung Quốc (TDQTQ), ông đã giao tất cả những vị trí béo bở trong tập đoàn, như là bộ phận thăm dò dầu khí, bộ phận đầu tư nước ngoài và thu mua sáp nhập doanh nghiệp, và bộ phận mua nguyên vật liệu, cho các vây cánh của ông.

Theo các báo cáo truyền thông đưa tin, chi phí đầu tư cho các hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí vào năm 2011 của TDQTQ là 162,154 tỷ NDT (26,3 tỷ đô la Mỹ). Vào năm 2012 con số này tăng lên đến 227,2 tỷ NDT (36,85 tỷ đôla Mỹ). và cuối cùng đạt mức 240 tỷ NDT (38,93 tỷ đôla Mỹ) vào năm 2013, khi hệ thống tham những của nó bị phanh phui.

Liệu sự gia tăng chi phí hàng năm có thật sự cần thiết? Bao nhiêu phần trong số chi phí này được sử dụng như là mồi câu cho các hành vi lạm dụng quyền lực?

III/ Tham Nhũng Kiểu Phê Duyệt

Giờ hãy cùng nhìn vào loại thứ hai, loại tham nhũng kiểu cấp phép. Trước sự bùng nổ của Cuộc Cách Mạng Pháp, nhà vua đã gửi 30 thống đốc và tùy tùng của họ đi khắp đất nước để trở thành các nhà quản lý chủ chốt ở địa phương. Điều này có nghĩa là họ đã có được sự phê duyệt của chính quyền. Chính phủ trung ương Pháp đã điều hành mọi mặt của chính quyền địa phương 30 đến 40 năm trước Cuộc Cách Mạng; mọi thứ đều phải đi qua quá trình phê duyệt. Ví dụ, nếu một thành phố tự trị muốn xây dựng nhà thờ, đường xá hay thậm chí là nhà ở tạm, nó phải có được sự phê duyệt của thống đốc, người mà sẽ lợi dụng quyền hành của mình để kiếm tiền hoặc đòi hối lộ cho bản thân. Bây giờ hãy nhìn vào kiểu tham nhũng phê duyệt trong thời kỳ hiện nay tại Trung Quốc. Hãy lấy phó chủ tịch Ủy Ban Phát Triển Và Cải Cách Quốc Gia Trung Quốc (UPCQTQ), Lưu Thiết Nam, làm một ví dụ.

Vào năm 2003, Thành phố Thường Đức thuộc tỉnh Hồ Nam muốn xây dựng một nhà máy điện, nhưng nó không nhận được sự phê duyệt từ phía UPCQTQ, hay nói chính xác hơn, sự phê duyệt của Lưu Thiết Nam. Vào năm 2012 đã không hề có chút hy vọng nào để cho dự án có thể được phê duyệt. Phó chủ tịch tỉnh Hồ Nam đã trực tiếp đứng ra xin dùm mà cũng phí công vô ích. Khi ông Lưu đến thăm tỉnh Hồ Nam cuối năm đó, chủ tịch tỉnh thứ nhất và thứ hai đã đi xin phép, và cuối cùng đã có được sự phê duyệt từ ông Lưu. Sau đó, người ta cần triển khai một nghiên cứu để xem xét tính khả thi của dự án, bao gồm việc lựa chọn dụng cụ, kế hoạch của các kỹ sư, kế hoạch thi công, và kế hoạch kỹ thuật. Bên cạnh đó nó cũng cần đảm bảo sự bảo vệ môi trường và đất đai cần thiết, sự bảo vệ đất và nguồn nước, sự tiếp cận với cây cối, và một nghiên cứu về khoản vay ngân hàng, cũng như các giấy tờ hỗ trợ từ Bộ Tài nguyên và Tài Nguyên, Cục Bảo vệ Môi trường, Bộ Tài nguyên Nước, Tập Đoàn Ngân Hàng và Đường Dây Điện Quốc Gia. Cả quá trình này sẽ tốn khoảng 20 triệu NDT tiền đút lót cho các quan chức lớn nhỏ để hoàn thành dự án nhà máy điện này.

IV/ Mua Quan Bán Tước

Loại tham nhũng thứ ba là việc rao bán các chức vụ trong chính phủ. Lấy Lưu Chí Quân như một ví dụ. Hà Hồng Đạt đã hối lộ Lưu Chí Quân vào năm 1997 để lấy được vị trí thư ký Cục Đường Sắt Cáp Nhĩ Tân. Nhờ vào việc tiếp tục hối lộ mà ông Hà đã ngồi lên chiếc ghế của cục trưởng Cục Đường Sắt Cáp Nhĩ Tân. Vào năm 2004, ông Hà đã được thuyên chuyển đến Cục Đường Sắt Cáp Nhĩ Tân để trở thành giám đốc Khoa Chính Trị. Ông đã hối lộ ông Lưu một khoản tiền tổng cộng là 100.000 đôla Mỹ, và cuối cùng trở thành thân tín của Lưu.

Đó chưa phải hết. Sau khi có chút ảnh hưởng chính trị, Hà Hồng Đạt bắt đầu rao bán các chức vị trong chính phủ để kiếm lời. Từ năm 1997 đến năm 2004, ông Hà đã thăng chức cho sáu nhân viên cấp thấp và cấp trung trong Cục Đường Sắt Cáp Nhĩ Tân. Có một số chức vụ đem lại những khoản tiền béo bở cho ông, như là giám đốc văn phòng Quản Lý Ô tô, cùng các chức vụ khác. Những chức vụ này đã được mua bán vài lần. Ông đã nhận được tổng cộng 14,5 triệu NDT (2,3 triệu đôla Mỹ). Nếu khoản tiền 100.000 đôla Mỹ mà ông Hà hối lộ cho ông Lưu được coi như là “vốn đầu tư ban đầu,” thì ông Hà đã thu lại được 150% khoản vốn hàng năm từ việc mua bán chức vị này.

Để tôi đưa cho bạn vài thông số đáng kinh ngạc khác. Trước khi Lưu Chí Quân giành lấy quyền kiểm soát tại Cục Đường Sắt, thì chỉ có khoảng 500 đơn vị cấp cục. Khi ông Lưu bước xuống, đã có đến tận 2000 đơn vị.

La Ấm Quốc, Bí Thư thành phố Mậu Danh, đã rất lộ liễu khi rao bán các chức vị trong chính phủ với các mức giá khác nhau; 200.000 NDT (32.440 đôla Mỹ) cho chức vụ kỹ thuật; 2 triệu NDT (324.400 đôla Mỹ) cho chức vụ cấp phòng ban; 10 triệu NDT (1,6 triệu đôla Mỹ) cho chức vụ phó bí thư, cùng với các chức vụ khác. Ông La thậm chí còn đặt giá cho chức vị của chính mình: 100 triệu NDT (16,2 triệu đôla Mỹ). Sau sự sụp đổ của La Ấm Quốc, 303 quan chức chính phủ khác đã bị liên can. Một báo cáo đã nói rằng ông La đã nhận được tiền hối lộ lên đến con số 70 triệu NDT (11,3 triệu đôla Mỹ). Tôi tin rằng con số thực tế là lớn hơn, lớn hơn rất nhiều.

Việc rao bán chức vị chính phủ để kiếm tiến nên được đối phó một cách nghiêm túc ở Trung Quốc. Một khi loại hình tham nhũng này trở thành một chuỗi dây chuyền công nghiệp, nó sẽ trở thành một mô thức của cả hệ thống. Các quan chức tham nhũng vì thế sẽ có mặt trong tất cả các chức vụ và phòng ban, với lượng thu chi và kiểm tra đều sẽ bị bóp méo bởi nạn tham nhũng. Còn hậu quả gì nữa, nạn tham nhũng của việc rao bán các chức vị trong chính phủ sẽ gây hại cho sự phát triển của toàn thể đất nước.

Larry Hsin Ping Lang là một nhà kinh tế, một nhà bình luận, tác giả và người dẫn chương trình nổi tiếng ở Hồng Kông.

Dịch bởi John Wang và Frank Fang. Hiệu chỉnh bởi Gisela Sommer

Theo vietdaikynguyen

https://hoiquanphidung.com/echo/index.php/vn/item/377-ngu-i-h-si-nh-t-nguy-n-vo-danh

CHUYỆN ÔNG MÓNG - NGUYỄN HUY THIỆP

Mấy năm trước nghe nói ở ngoại thành có một chợ bán phân nổi tiếng, " độc nhất vô nhị " nên tôi tò mò đến xem. Chợ phân họp chừng một giờ đồng hồ từ 3 giờ sáng đến 4 giờ sáng ở ngay bên đường đi Sơn Tây. Đây là vùng trồng rau, trồng cà nổi tiếng. Giống cà pháo, cà bát rất hợp với việc bón phân tươi, nhất là phân người. Người ta cũng dùng phân để bón cho lúa, nhưng phân bón cho lúa phải được ủ cho mục ra, cho chín phân. Thế nào là ủ phân ? Phân tươi có nhiều loại : phân trâu bò, phân lợn, phân gà (gọi chung là phân chuồng), phân người (còn gọi là phân bắc) nhưng được ưa quý hơn cả là phân lợn, phân gà. Phân lợn quý vì nó mát, có thể dùng ngay, bón được ngay cho cây, mà cây nào cũng hợp. Phân gà cũng quý nhưng phân gà nóng, chỉ hợp bón cho cây ớt mà thôi. Riêng phân người (phân bắc) có lẽ bởi có nhiều đạm, nhiều chất khó phân huỷ nên bón trực tiếp thì cây xót, chết ngay. Riêng chỉ cây cà là chịu đựng được, lại hợp với việc bón loại phân này. Nhìn chung, tất cả các loại phân đều phải được ủ thì mới nên dùng. Người ta đào một cái hố ở ruộng, chất phân vào cùng với tro, trấu, rồi trát bùn non trộn với rơm bên ngoài, trông như một cái mả, để đấy chừng dăm bữa nửa tháng cho ngấu dần. Phân được ủ chín, cứ thế mục ra, oải ra. Những con dòi ăn hết phân cũng chết đi, bản thân nó cũng hoá thành phân.

Khi tôi đến thăm chợ phân thì chợ đang họp. Đây là chợ phân tươi, hoàn toàn không có phân ủ (phân chín) không có phân xanh (phân làm từ các loại lá cây) hay phân hoá học. Cũng rất ít có phân chuồng, tức là phân lợn, phân gà hay phân trâu bò. Tất cả đều là phân người.

Phân người được cho vào những thùng gò bằng tôn như thùng gánh nước. Cũng có một số người dùng thùng gỗ hoặc cho phân vào sọt (sọt được lót bằng bao ni-lông). Có lẽ phần lớn phân ở đây đều được lấy từ các nhà xí công cộng trong thành phố ra, nhiều thùng phân còn thấy lẫn cả giấy vở học sinh hay giấy báo.

Chợ phân không đông, chỉ có chừng hơn ba chục người vừa mua vừa bán. Hình như họ vốn đã quen biết nhau và khá thuộc " mặt hàng " của nhau nên việc mua bán thoả thuận cũng nhạnh Dưới ánh đèn cao áp tựa như ánh trăng và không khí hơi lạnh buốt, chợ phân cũng có phần nào giấu đi được sự bẩn thỉu, sự nghèo hèn, lam lũ và cần lao.

Những người bán phân đều bịt mặt hay đeo khẩu trang. Tất cả đều bán mua, mua bán một cách âm thầm chịu đựng, ít nhất đấy cũng là cảm giác ban đầu của tội Không có ai nói to tiếng hoặc mặc cả ráo riết như ở các chợ khác, chỉ trừ có mỗi một người, người này có vẻ như " ông chủ chợ ". Ông ta khoảng 60 tuổi, dáng người thấp đậm, đầu húi cua, mắt trố, quai hàm bạnh, ngực nở nang, chân tay rắn chắc. Ông ta không đeo khẩu trang hay bịt mặt, hoàn toàn chẳng có vẻ gì sợ hãi hay ghê tởm khi phải tiếp xúc, đụng chạm với các thùng phân bẩn thỉu và các dụng cụ dơ dáy ở đây. Tôi để ý thấy ông ta không mua, cũng không bán nhưng ông ta đi đi lại lại, nhắc nhở mọi người, xem xét, đánh giá từng thùng phân, bông đùa, góp ý cho những ai còn đang băn khoăn hay lưỡng lự. Ông ta khá linh hoạt, lanh lẹn. Sự linh hoạt của ông ta khiến cho phiên chợ sôi nổi hẳn lên nhưng cũng có vẻ gì khá bất nhẫn. Ông ta như một vị nhạc trưởng, như người giữ nhịp điệu cho cả phiên chợ quái đản này.

Có mấy người đôi co về hai sọt phân của một phụ nữ. Người phụ nữ này ăn mặc quần áo như một nhân viên Công ti vệ sinh. Người phụ nữ cầu cứu "ông chủ chợ " :

- Bác Móng ! Phân này của cháu mà chê là chua thì có ức không ?

Ông Móng (tức " ông chủ chợ ") đến gần xem xét. Ông ta dùng một cái gắp phân bằng cật tre, trông hơi giống một cái đũa cả sục sâu vào đáy sọt phân rồi rút ra, đưa lên mũi ngửi. Một con nhặng xanh bay nhoằng ở ngay trước mặt ông ta. Ông ta lùi một bước, quắc mắt, chuyển cái gắp phân từ tay trái sang tay phải rồi ước lượng đón đầu đường bay của con nhặng xanh, đập véo một cái vào không trung. Ông ta hô lớn :

- Chết này !

Sau tiếng hô người ta thấy con nhặng xanh ngã vật xuống ở giữa sọt phân. Ông ta bình thản bảo người mua hàng :

- Phân tốt đấy, không chua đâu ! Chắc hố xí nhà này gần chỗ làm đậu phụ nên có nước đỗ tương lẫn vào !

Người phụ nữ bảo :

- Vâng đúng ! Trong phân vẫn còn vỏ đỗ tương đây này !

Ông Móng bảo :

- Phân của mày hôm nay không đậm như phân hôm qua ! Nát nhẽo nát nhèo... Thôi thì giảm một giá...

Người phụ nữ bảo :

- Cháu gánh kẽo kẹt suốt từ cửa ngoài ô đến đây, nặng ơi là nặng. . .

Ông Móng bảo :

- Cho chết ! Ai bảo tham múc nhiều nước vào. . . Mày phải chắt cho kiệt nước đi thì phân mới ngon !

Ở cuối chợ có ai trút hai thùng phân sang hai cái thúng sơn bị đổ ra đường. Ông Móng quát :

- Vét ngay ! Vét cho thật sạch ! Ban ngày người ta mà thấy phân dây ra đường là không còn để cho họp chợ nữa đâu !

Người bán hàng vét phân bằng một dụng cụ làm bằng tôn hơi giống như một cái thìa xúp to, có cán dài, cái này cũng gọi là móng. Tuy đã vét sạch nhưng trên mặt đường nhựa vẫn lầy nhầy một lớp váng nước bu đầy ruồi nhặng. Ông Móng đi đến, bắt người kia phải đi múc nước từ một con mương gần đấy lên để rửa đường.

Một thanh niên trẻ, người gầy nhẳng đẩy một xe phên đi đến. Đây là chiếc xe vẫn dùng để gom rác nhưng được sửa đi để đựng phận Những người không bán được hàng (ế hàng) hoặc hàng xấu (tức là phân lõng bõng toàn nước hay nhiều dòi quá) đều trút cả vào xe cho anh tạ Anh ta mua hết nhưng đều với giá rẻ, mọi người gọi là giá bèo, giá vứt đi, giá hết chợ. Ông Móng và anh này có vẻ thân nhạu Ông Móng khen :

- Làm được nhà, lấy được vợ chỉ nhờ vào phân ! Thế là nhất !

Anh ta cười, vẻ mãn nguyện, lấy thuốc lá ra mời ông Móng. Hai người đứng hút thuốc lá, bàn tán những chuyện gì đó không rõ nhưng nghe loáng thoáng có câu " nhất nghệ tinh, nhất thân vinh " với " sinh ư nghệ, tử ư nghệ ". . .

Phía cánh đồng ngoại thành bóng tối lễnh loãng dần, bắt đầu mờ mờ nhìn rõ mặt người. Những tia mặt trời đầu tiên hân hoan báo hiệu một ngày mới đang đến dần. Những tiếng rung động đầu tiên rất khẽ rồi cứ thế lan toả ra, lớn dần lên, liên hoàn ầm ào như có muôn ngàn tiếng sóng vỗ, như có muôn ngàn tiếng chim đập cánh, như rùng rùng tiếng dậm chân của cả đoàn người. Tiếng còi xe lửa, tiếng còi ô-tô lảnh lót vang lện Thành phố bắt đầu cựa mình thức dậy như một con mãnh thú to lớn, như một tên khổng lồ vĩ đại có rất nhiều tham vọng phàm tục, có rất nhiều ước mơ táo bạo cùng với năng lực ẩn tàng. Hắn vừa chậm rãi, lại nhanh nhẹn, vừa ngáp ngủ, lại tỉnh thức. Người ta không thể lường được một ngày của hắn rồi sẽ thế nào, hắn sẽ làm gì, hắn sẽ bắt đầu bữa tiệc thịt người ngay tức khắc hay sẽ hào hiệp vung tay gia ân rải bạc vàng lên khắp chốn cùng nơi như một đế vượng Thành phố ! Đấy là bao nhiêu nỗi kinh hoàng, bao nhiêu niềm vui hoan lạc ! Thành phố ! Ở đấy có cả biết bao cảnh giới thiên đường và sự đoạ đầy trong tầng tầng địa ngục !

Những người họp chợ phân tản đi rất nhanh, loáng cái chẳng thấy còn một người nào, cứ như là chui xuống đất. Ông Móng đi dọc cái chợ không còn một ai xem xét. Không biết ông ta lấy đâu ra một cái chổi nan dài, chỗ nào còn rớt lại ít phân thì ông ta dùng chổi rấp ngay vào bên rệ đường như để phi tạng Xong xuôi ông ta bước xuống con mương gần đấy rửa tay rồi lững thững đi vào quán phở vừa mới mở cửa bên đường. Ở đây ông được đón tiếp như một khách hàng quen biết thường xuyên đặc biệt. Chủ quán biết rõ ông thích ăn gì và ăn thế nào.

Sau lần tôi đến chợ phân, tôi đã làm quen với ông Móng, tìm cách trò chuyện với ông ta nhưng ông ta kín như bựng Tôi cũng đã nghe thiên hạ kể về ông ta nhiều chuyện nhưng đều " bán tín bán nghi ", chẳng biết thực hư thế nào.

Bốn chục năm trước, Móng là một thanh niên nông thôn chất phác. Anh ta sống ở một làng quê ven thành. Lớn lên Móng đi lính, đã từng sang Lào và Campuchia. Cũng có người nói hồi trẻ Móng khá tài hoa, cầm, kỳ, thi, hoạ đủ mùi.

Một dạo, đóng quân ở một vùng xa, Móng có làm quen và yêu một cô gái Chặm Cô gái tóc xoăn, da nâu, nồng nàn như lửa. Anh lính nhà quê chất phác si tình như bị hớp hồn. Họ kéo nhau vào rừng trước một pho tượng đá cổ tạc những hình thù kỳ dị mà mãi về sau Móng được nghe giải thích là tượng linga. Móng đòi cô gái trao thận Cô gái bắt Móng phải thề chung thuỷ với cộ Nửa đùa nửa thật, Móng thề :

- Nếu tôi không chung thuỷ với em thì suốt đời tôi đi hót cứt !

Cô gái vui vẻ, tự nguyện trao thận Sau đó Móng đã chuyển đi nơi khác. Anh ta quên ngay cô gái người Chặm Cuộc đời chinh chiến giang hồ bôn ba khắp nẻo, sau này Móng cũng đã nhiều lần gặp gỡ không ít những cô gái khác. Hết chiến tranh trở về quê quán, giống như nhiều người đàn ông có giáo dục và lương thiện khác đã qua thử thách, Móng lấy một cô gái làng, lập gia đình và sống cần cù, gương mẫu.

Tôi nghe kể nhưng không tin lắm vào câu chuyện trện Tôi hỏi ông Móng và biết ông làm việc ở chợ phân này mấy chục năm nay tình nguyện và không vụ lợi. Nhiều người cũng đã xác nhận việc ấy với tội Không có lẽ ông lại có tình yêu và lòng say mê với phân như khối người dở hơi chúng ta vẫn say mê văn chương nghệ thuật, toán học, chính trị hay đồ cổ ? Tôi có mang chuyện này trao đổi với một nhà sự Ông bảo :

- Sám hối vẫn thường là một nhu cầu tâm linh của người ta khi đã về già. Thế nào gọi là sám ? Thế nào gọi là hối ? Sám có nghĩa là ăn năn về những lỗi lầm mình đã phạm từ trước. Các nghiệp ác, các tội ngu si mê chấp, kiêu ngạo khinh mạn. . . hoàn toàn xin ăn năn hối lỗi, từ nay về sau không còn gây ra nữa. Thế gọi là sám. Hối có nghĩa là hối cải những điều lỗi có thể phạm phải sau này. Các nghiệp ác, các tội ngu mê, kiêu ngạo, ngông cuồng, ghen ghét. . . đã được giác ngộ sẽ phải dứt bỏ hẳn, không gây ra nữa. Thế gọi là hối, gọi chung là sám hối. Kẻ phàm phu mê chấp chỉ biết ăn năn những tội lỗi đã phạm phải từ trước mà không biết hối cải những tội lỗi về sau của mình thế là tội trước chưa diệt, lỗi sau lại sinh, vậy chưa thể gọi là sám hối được. Mỗi một thiện trí thức phải nung nấu lắm !

Tôi ngồi nghe, không hoàn toàn bằng lòng với cách giải thích như trên vì thấy ông Móng không có vẻ gì đang là người ăn năn sám hối. Tôi cũng đã dò hỏi về " linga " và các quan niệm về quả báo của người xựa Trong bái vật tổ - tôn giáo nguyên thuỷ (nhiều người coi là tà giáo) - hình tượng âm vật, dương vật giao cấu cũng khá phổ biến, chưa nghe nói vì báng bổ mà đến nỗi phải rước tai hoạ gì. Chắc chắn không hề có chuyện mê tín ở đậy Tiếp xúc với ông Móng, tôi thấy ông là người vô thần, cũng khá hồn nhiên chất phác yêu đời. Tôi băn khoăn quá, giải thích chuyện này cho thật thấu đáo kể cũng đau đầu.

- Không tôn giáo, không chính trị, không vụ lợi, không " sếch-xy " - Ông Móng bảo tôi - Nghề hót phân trên đời là nhất !

NGUYỄN HUY THIỆP
Hà Nội, xuân Tân Tị 2001

PHẦN ĐỌC THÊM: https://huongduongtxd.com/langconhue.pdf

NGƯỜI GIÀU CŨNG KHÓC KHI BỊ UNG THƯ GIAI ĐOẠN CUỐI

Tôi dịch bài này sau tin Alex Trebek, dân Mỹ gốc Canada, ng dẫn (host hay emcee) của chương trình "Jeopardy!" được chẩn đoán ung thư loại này. Ông đã làm cho CT này trong 35 năm và kiếm 18 triệu đô cho mỗi mùa* của CT này; tài sản trước thuế là 75 triệu.
* Từ 1984, CT này phát hình tập mới (new episode) năm đêm mỗi tuần trong 11 tháng của năm. Nhưng trong tháng Sáu, sô diển này sẽ cạn các tập thu trước (pre-taped) một tháng trước thời biểu.
Mỗi năm CT này phát hình 230 lần hay 230 tập với thu nhập khoảng 43 ngàn mỗi tập cho Alex Trebek (10 triệu/năm).
==

ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TỤY GIAI ĐOẠN 4.
"Ung thư tụy khó chẩn đoán sớm vì tuyến tụy (pancreas) ko nằm ở khu vực của cơ thể mà sự phát triển có thể cảm thấy qua khám bịnh thông thường. Nó thường cũng ko có triệu chứng cho tới khi lan truyền tới các phần khác của cơ thể
Hơn phân nửa các trường hợp/ca ung thư tụy được chẩn đoán ngay lần đầu là giai đoạn 4, nghĩa là ung thư đã lan ra các cơ quan khác, điển hình là GAN hay PHỔI. Ung thư ko thể trị vào lúc này, những vẫn có các giải pháp khác.
Điều trị ở lúc này được tập trung vào kéo dài cuộc sống và cải thiện phẩm chất của cuộc sống (quality of life).
HÓA TRỊ  
Nghĩa là dùng thuốc để giết tế bào ung thư hay ngăn ko chúng chia ra (divide). Thường bằng thuốc uống hay chích qua tỉnh mạch (IV).
Gemcitabine (Gemzar) là thuốc thường dùng nhứt cho ung thư tụy giai đoạn cuối. Bạn có thể dùng thuốc này một mình, hay kết hợp với các thuốc khác như paclitaxel (Abraxane), erlotinib (Tarceva), hay capecitabine (Xeloda).
Hóa trị cũng có thể kết hợp với xạ trị (gọi là hóa-xạ trị), một phương cách chống tế bào ung thư với tia năng lượng cao (high energy ray). Hậu quả phụ thường thấy là rụng tóc, mệt mỏi, và gia tăng nguy cơ nhiễm trùng.
CÁC CÁCH ĐIỀU TRỊ GIẢM ĐAU (palliative pain treatment)
Khi khối u phát triển, nó có thể tạo sức ép lên các dây thần kinh (nerve) và cơ quan gần đó. Điều này gây đau và khó chịu. BS có thể cho uống hay chích thuốc giảm đau, hay có thể cắt các dây thần kinh tạo cảm giác đau (pain sensation). Cách này ko trị ung thư, nhưng có thể khiến bạn dễ chịu.
GIẢI PHẨU GIẢM ĐAU
Mổ xẻ ở giai đoạn này ko thể loại bỏ khối u, bởi vì nó đã lan khá xa. Tuy nhiên, việc này có thể giảm nhẹ những phong tỏa/bế tắt tạo ra bởi khối u. Có bốn loại mổ xẻ có thể làm ở ung thư giai đoạn 4:
MỔ XẺ ĐI VÒNG ỐNG MẬT (bile duct bypass surgery)
Mổ xẻ đi vòng là một lựa chọn nếu khối u đang phong tỏa/làm tắt ống mật.
Gan thường tiết ra mật, giúp cho tiêu hóa. Mật được chứa túi mật (gall bladder) và di chuyển qua ống mật tới ruột. Từ đó, nó bị loại khỏi cơ thể qua phân.
Khi một khối u ngăn cản ở ruột non (small intestine), mật có thể ứ đọng trong cơ thể và tạo chứng vàng da (jaundice), làm cho mắt và da có màu vàng.
Cách mổ này là nối ống mật hay túi mật trực tiếp với ruột non để đi vòng (get around) sự ngăn cản này. Cách mổ này gọi là choledochojejunostomy.

ĐẶT STENT
Stent là một ống kim loại mỏng đặt bên trong một ống mật bị ngăn cản/bị tắt để giúp cho mật có thể lưu thông. Mật có thể cho chảy ra ngoài cơ thể, hay chảy vào ruột non. Một stent cũng có thể dùng để cho ruột non mở nếu ung thư làm ruột bị tắt.
Bạn có thể phải đặt một stent mới sau vài tháng, vì khối u này cuối cùng phát triển và ngăn cản/làm tắt stent.
MỔ XẺ ĐI VÒNG DẠ DẦY (gastric bypass surgery)
Giải phẩu này nhằm nối dạ dầy trực tiếp với ruột non. Nó có thể dùng để đi vòng một khối u đang ngăn thức ăn rời dạ dầy (gastric outlet obstruction) và đi tới ruột.
CÁC THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG (clinical trial)
Các điều trị bây giờ cho ung thư giai đoạn 4 thường ko ngăn ung thư phát triển. Nhưng đừng chán nản nếu bs nói rằng đã hết cách. Người ta đang thử nghiệm những cách điều trị mới trong các thử nghiệm lâm sàng.
Khi bạn tham gia một trong các thử nghiệm này, bạn sẽ có cơ hội thử nghiệm một cách điều trị mới mà chưa áp dụng đại trà. Cuộc thử nghiệm này cuối cùng có thể đưa tới một đột phá mới trong điều trị ung thư tụy.
Hãy hỏi bs về các thử nghiệm lâm sàng, hay tìm kiếm các thử nghiệm mở trên mạng qua National Cancer Institute hay U.S. National Library of Medicine's database.
VIỄN ẢNH (outlook)
Theo ước tính của Hội Ung Thư Mỹ cho năm 2019, khoảng 57.000 ng Mỹ sẽ được chẩn đoán với ung thư tụy và 46.000 ng có thể chết.
Độ sống sót trung bình của ung thư tụy giai đoạn 4 là giữa 2 tới 6 tháng. Nhưng nên nhớ rằng viễn ảnh của mỗi cá nhân tùy thuộc nhiều yếu tố.
Ng lớn tuổi có thể đáp ứng tốt với cách điều trị như ng trẻ, dù tuổi thọ của họ ngắn hơn. Điều này đặc biệt đúng nếu họ bị thêm các bịnh khác, như ĐÁI ĐƯỜNG (diabetes) và CAO HUYẾT ÁP (high blood pressure).
Việc điều trị bịnh ung thư ở giai đoạn cuối có thể gây lẩn lộn (confusing) và căng thẳng. Nếu bạn bắt đầu cảm thấy hoảng loạn, hảy hỏi các bs, gia đình, bạn bè, và nhà tư vấn (counselor) để giúp đở và hỗ trợ.
Dịch từ:
https://www.healthline.com/health/pancreatic-cancer/stage-4

Chú heo chống cướp đã vĩnh biệt cỏi đời

Bà Becky Moyer , cư dân của khu phố Stevens Square thuộc tp Minneapolis , bang Minnesota đã giật mình (startle) thức dậy vào sáng ngày 15.6.2005 bởi một giấc mơ rằng Arnold , con thú cưng nỗi tiếng của bà , đã chết . Và đúng như điềm báo trước , con vật hộ mạng (mascot) mà khu phố đã đặt tên “heo chống cướp” đã chết vì bịnh tim sung huyết (congestive heart failure) vào buổi trưa cùng ngày .

Càng lạ lùng hơn , hai giờ sau đó , bà mở thùng thư và thấy bản thảo/nháp của một sách thiếu nhi , của một nhà văn ở Texas , nói về chú heo kỳ diệu này .

Dù cho không ai bảo đảm rằng Arnold sống lâu và Moyer là một người lo liệu đám ma (mortician) , bà đã không thấy ngày ra đi của chú heo 6 tuổi này . “Tôi đã tin rằng nó bất tử (he was supposed to be immortal) , “bà đã nói một cách trìu mến trong nhà bếp giửa những tượng heo nhỏ (pig figurine) , một đống các bài cắt ra từ báo (news clipping) và ảnh của Arnold .

Chú heo bụng bia này , nửa giống Việt nam , nửa giống Yorkshire gốc tích là một quà sinh nhựt của bạn trai Mike Sjoberg ; Arnold đến cùng một bạn khác , Axel . Axel đã chết cùng bịnh như Arnold một năm trước .

Cả hai chú heo này sau này đều mù và hay bịnh (sickly) ; Arnold thì bị loét và Axel thì bị khối u (tumor) , khiến cả hai phải thường xuyên vào bịnh viện thú y . Chúng làm cho Moyer và Sjoberg tốn nhiều tiền , nhưng cặp đôi này không thấy chúng là gánh nặng .

Arnold được xem là đặc biệt đối với người cũng như thú khác . Nó đã nỗi tiếng THẾ GIỚI trước đó hơn 4 năm ( mùa hè 2001) như là kẻ chống tội phạm (crime-stopper) .

Hôm đó Moyer vừa trở về nhà thì gặp 2 kẻ lạ mặt chờ sẵn ở garage với súng . Khi họ vào bên trong , Arnold đang ngồi kế tủ lạnh chờ bửa ăn tối như mọi hôm . Bà Moyer la lên , và Arnold liền hành động ngay (spring into action) . Khi nó ngoặm chặt (clamp down) chân của tên cướp , hắn vội vàng ù té chạy (bolt) và để lại 1 vũng máu . Từ đó (from then on) , Arnold được biết như kẻ bảo vệ công lý (trong khi heo Axel nhút nhát lại trốn) .

Moyer không phải là người duy nhứt cảm thấy an toàn hơn khi có Arnold lẫn quẫn bên mình . Vào một dịp khác , chú heo này đã chặn một kẻ định đột nhập nhà của một láng giềng bằng cách cắn vào lưng của y . Khi một người đàn bà vô gia cư bỏ hai em bé trong sân của Moyer , Arnol và Axel dùng mõm (snout) của chúng để biến (sculpt) nhiều tấm mền thành một lớp cách nhiệt mềm mại chung quanh hai em bé này . Mặc dù Arnold và Axel nặng 450 và 433 cân , chúng đã không đè bẹp những đứa trẻ này , Moyer nói . Chúng đã dịu dàng (gentle) với hai trẻ này . Moyer đã không khám phá ra chúng cho tới khi nhận ra những ngón tay út bé nhỏ lòi ra khỏi đống mền .

Moyer tin rằng Arnold là kẻ đầu tiên biết được bà bị ung thư da vào năm ngoái vì nó không cho bà đụng tới nó nếu không có găng tay . Bà nghĩ rằng nó đã cố gắng nói với bà điều gì khi ngửi tay bà , trước cả khi bs chẩn đoán .

Sau khi Moyer về nhà sau đợt xạ trị ba buổi tối mỗi tuần , bà và Arnold thường ngủ trưa kế nhau (nap side-by-side) .

Khi Arnold chết , cả thế giới động vật đều biết , Moyer nói . Các con chim bay tới lui , hình như lo âu khi Arnold lâm trọng bịnh (struggle) . Sau khi nó tắt thở , một số đông (host) chim tụ họp trên hàng rào để chia buồn (grieve) với nó . Rồi , chúng đã thốt ra (utter) tiếng động với giọng cao như than khóc (high-pitched crying noises) , bà nhớ lại .

Một lát sau , ba chú gấu trúc Mỹ (raccoon) vẫn thường thăm viếng thùng đựng bắp (corn bin) của Arnold – từng luôn luôn dừng để gải đầu Arnold trước khi về – đã nhìn chằm chằm một cách đau khổ (stare forlornly) một lát vào nơi mà chúng đã từng làm bạn (socialize) với Arnold . Chúng chờ , nhưng không có Arnold . Lần này , những con gấu trúc này đi nhẹ nhàng (amble) một cách miễn cưỡng tới thùng bắp của Arnold . Chúng chậm chạp nhai rào rào (chomp) và tiếp tục nhìn chằm chằm (gaze) về chỗ quen thuộc của Arnold như trước đây chúng đã làm .

(Dịch xong lúc 09:32 tối ngày thứ bảy 21/05/2011 .)

Cơ chế khiến máy bay F-35 có thể cất cánh thẳng đứng .

Máy bay này là xương sống của không quân các nước NATO (trong đó có Nhật), có phiên bản dùng cho mẫu hạm. Những phần quan trọng đc sản xuất ở Mỹ, còn lại do các đồng minh. Riêng máy bay F-22 chỉ được không quân Mỹ dùng, ko bán cho đồng minh. Hiện nay chưa có máy bay nào của Nga hay TQ là đối thủ với F-22 vì khả năng tàng hình cũng như nhiều đặc điểm khác của nó .

Hệ thống đẩy LiftSystem cho F-35 gồm 4 phần chánh:

- Quạt nâng.

- Động cơ chánh.

- Ống (nozzle) thoát khí thải (của động cơ) có thể chuyển hướng.

- Hai ống bên hông để chống lật ngang (roll post).

Sắp xếp của hệ thống đẩy của F-35 hơi giống một động cơ cánh quạt (turboprop) được đặt nằm ngang giữa thân máy bay. Ống thoát ở cuối động cơ, có thể đổi chiều (swivel) lên/xuống và có 3 vòng bi (bearing)-giúp đưa khí thải, đã bị đốt, từ động cơ hoặc đi thẳng về phía sau để giúp máy bay tiến về trước, hoặc chuyển hướng xuống đất giúp máy bay cất cánh thẳng đứng.

Ở chế độ "cất cánh", 29.000 mã lực/HP từ tuabin áp lực thấp (low-pressur turbine) của động cơ chánh được chuyển về phía TRƯỚC qua một ổ trục (drive shaft), kế đó là một khớp ly hợp (clutch) và một hộp số xiên gốc (bevel-gearbox) để tới một QUẠT NÂNG có chân vịt quay ngược chiều (contra-rotating lift fan) đặt nằm ngang và phía trước của động cơ chánh. Không khí KHÔNG nóng vận tốc thấp (low-velocity unheated air) từ Quạt Nâng này sẽ thoát ra ngoài qua ỐNG THOÁT BÊN DƯỚI (có thể đổi hướng) của máy bay, do đó cân bằng với lực nâng tạo ra bởi ống thoát ở cuối động cơ. Để có ổn định ngang và tránh bị lật nghiêng (roll control), không khí từ động cơ sẽ đi tới hai ỐNG BÊN HÔNG (roll post) (1) trên cánh nhỏ ở hai bên của thân máy bay. Lực tạo từ quạt nâng và từ ống cuối của động cơ đc tính toán để tuabin có tốc độ ko đổi.

Việc tránh bay trệch (yaw) đc thực hiện bằng cách đổi hướng của ống thoát sau. Tiến về trước, và ngay cả thụt lùi được thực hiện bằng cách nghiêng ống này và lổ thoát (outlet) không khí của quạt nâng.

Cũng như quạt nâng, những kết cấu vừa kể của hệ thống đẩy của phi cơ là TRỌNG LƯỢNG CHẾT khi bay, nhưng thuận lợi của việc dùng hệ thống giúp máy bay cất cánh đã giúp cân bằng với trọng lượng chết. Hơn nữa, khí mát dư thừa từ quạt nâng giảm thiểu ảnh hưởng nguy hiểm của không khí nóng và vận tốc cao gây ra đối với nền của phi đạo trên mặt đất hay boong của mẩu hạm .

Dịch từ Wiki .

Hai clip về F-35 : http://en.wikipedia.org/wiki/Rolls-Royce_LiftSystem

http://en.wikipedia.org/wiki/Rolls-Royce_LiftSystem

(1) : Nhiều máy bay loại VTOL của LX, Nga và Pháp bị tai nạn do mất ổn định ngang hay lật ngang do chỉ có Ống Bên Dưới và Ống Thoát Sau Động Cơ và dựa vào các cánh nhỏ (flap) trên cánh. Ống Thoát Bên Hông (roll post) của F-35 là bước đột phá đáng kể, và có thể nghiêng/đổi hướng, xem hình 5.

Nhận xét: dù vốn liếng về các thuật ngữ KHKT khá nhiều, tôi cũng rất vất vã khi dịch bài này vì có nhiều kỷ thuật QUÁ MỚI về khí động học (aero-dynamics). Từ lâu tôi biết các phản lực chiến đấu cơ của LX hay Nga đổi hướng hay nhào lộn nhanh chóng nhờ ống thoát khí thải đổi hướng đc (swivel exhaust nozzle), nhưng với sắp xếp của động cơ này, lại có thêm không khí mát và ấm giúp máy bay cất cánh. Đã vậy, không khí này còn bị giảm tốc để không gây nguy hiểm cho người hay máy bay đậu dưới đất. (Các loại cất/hạ cánh thẳng đứng/VTOL trước đây vừa tỏa ra hơi nóng và lại thổi đất đá vào ng dưới đất và hay làm hư hỏng boong tàu)