Thursday, June 27, 2019

Vietnam's Forgotten Army: Heroism and Betrayal in the ARVN

“Một Quân Ðội Bị Quên: Anh Hùng và Bội Phản Trong Quân Ðội VNCH”, là một cuốn sách viết về hai người lính và binh nghiệp của họ trong cuộc chiến Việt Nam. Hai người lính - trong trường hợp này là hai sĩ quan - Trung Tá Phạm Văn Ðính và Thiếu Tá Trần Ngọc Huế. Trung Tá Ðính và Thiếu Tá Huế, hai ngôi sao sáng đang lên của quân lực VNCH. Hai người đang xả thân chiến đấu chống lại một chủ nghĩa mà họ thù ghét từ lúc mới lớn. Nhưng vào những giờ cuối cùng trong đời binh nghiệp, hai người chọn hai lối đi khác nhau: Thiếu Tá Huế chiến đấu đến viên đạn cuối cùng rồi bị bắt làm tù binh; Trung Tá Ðính, dưới áp lực của địch, đầu hàng để khỏi bị bắt làm tù binh.

Tình tiết trong “Một Quân Ðội Bị Quên” giống như một cuốn tiểu thuyết, nhưng tất cả đều sự thật; đều có thể kiểm chứng được. Ðường binh nghiệp của Trung Tá Ðính và Thiếu Tá Huế gần như đi song song với nhau: cả hai là sĩ quan tác chiến; đều là chỉ huy trưởng những đơn vị vang tiếng của quân lực VNCH. Và đoạn cuối binh nghiệp của cả hai cũng giống nhau, khi bị chấm dứt trong hai trận đánh khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam: Thiếu Tá Huế trong trận hành quân Lam Sơn 719 năm 1971; Trung Tá Ðính vào Mùa Hè Ðỏ Lửa năm 1972.

Trung Tá Phạm Văn Ðính tốt nghiệp khóa 9 trường Liên Trường Võ Khoa Thủ Ðức; Thiếu Tá Trần Ngọc Huế, khóa 18 trường Võ Bị Quốc Gia Ðà Lạt. Ra trường hai người về phục vụ ở miền Trung - nơi sanh ra và lớn lên của Huế và Ðính. Ðính phục vụ ở tiểu đoàn 3/ trung đoàn 3/ sư đoàn 1 Bộ Binh; Huế, TÐ1/ Tr.Ð 1/ SÐ 1BB. Sau vài năm nếm mùi binh lửa ở vị trí thấp nhất của một sĩ quan mới ra trường, cả hai được hoán chuyển về đơn vị mới, với nhiều cơ hội thăng tiến hơn. Ðầu năm 1965, Thiếu Tướng Nguyễn Văn Chuân, tư lệnh sư đoàn 1BB, quyết định thành lập một đại đội xung kích, có khả năng phản ứng nhanh để đáp ứng những trường hợp khẩn cấp ở Vùng I. Ðại đội này còn phải có khả năng trinh sát như một đại đội thám báo/ viễn thám của sư đoàn. Ðại đội tân lập đó được đặt tên Hắc Báo, nằm dưới quyền chỉ huy trực tiếp của tư lệnh sư đoàn. Và Trung Úy (lên đại úy vài tháng sau đó) Ðính được danh dự chọn làm chỉ huy trưởng đầu tiên.

Ðại đội Hắc Báo của sư đoàn 1BB có lẽ là một trong những đơn vị cấp đại đội được nhắc đến tên nhiều nhất trong quân lực VNCH. Thành hình vào tháng 2-1965, đại đội có năm trung đội tác chiến (năm 1968 có sáu trung đội); có một đơn vị không vận cơ hữu ứng trực 24 tiếng đồng hồ một ngày, gồm năm trực thăng chuyên chở và hai trực thăng võ trang yểm trợ. Ðại đội có một toán cố vấn Mỹ và Úc Ðại Lợi đi kèm. Sự có mặt của các cố vấn ở cấp đại đội cho thấy sự quan trọng của đơn vị này: thông thường cố vấn chỉ có mặt ở cấp tiểu đoàn trở lên. Từ lúc thành hình cho đến ngày VNCH thất thủ, đại đội Hắc Báo chưa bao giờ thất bại với những công tác giao phó. Từ những công tác giải cứu phi công bị rớt trong lòng đất địch, cho đến những cuộc đột kích vào những binh trạm của CSBV ở thung lũng A Shau, ở Co Roc, hay xa hơn bên kia biên giới Lào. Ðại Tướng Creighton Abrams, tư lệnh MACV, nhiều lần nhắc đến tên đại đội Hắc Báo trong những buổi họp tham mưu cuối tuần (ghi lại trong The Abrams Tapes, của Lewis Sorley). Ít có một đại đội nào của quân lực VNCH có danh tiếng vang tận đến Bộ Quốc Phòng Mỹ ở Hoa Thịnh Ðốn như đại đội Hắc Báo.

Cuối năm 1971, trong cao điểm của chương trình Việt Nam Hóa, phó giám đốc Nha Nghiên Cứu và Biến Chế của Bộ Quốc Phòng, Leonard Sullivan - đang làm việc trực tiếp cho Tổng Trưởng Quốc Phòng Melvin Laird - sang Việt Nam điều nghiên một kế hoạch ít tốn kém để ngăn chận đường xâm nhập Hồ Chí Minh. Trong lần viếng thăm Trung Tướng Hoàng Xuân Lãm và Thiếu Tướng Phạm Văn Phú vào trung tuần tháng 10-1971, Sullivan cho biết Tổng Trưởng Laird đã thông báo là Không Quân Hoa Kỳ sẽ còn tài chánh để tiếp tục giội bom ngăn chận bằng B-52 vào năm tới. Thay vào đó, Bộ Quốc Phòng Mỹ đề nghị một phương cách ngăn chận khác là dùng những đại đội như đại đội... Hắc Báo để đột kích những binh trạm của CSBV trên đường Hồ Chí Minh! Tiếp theo, Sullivan đề nghị quân đoàn I nên lập thêm vài đại đội Hắc Báo nữa và đưa vào Vùng II để đột kích những binh trạm ở vùng ba biên giới Việt-Miên-Lào.

Nhưng hai vị tư lệnh quân đoàn và sư đoàn cho biết họ chỉ có thể thực hiện lời yêu cầu nếu có lệnh từ Bộ Tổng Tham Mưu VNCH. Hơn nữa, nhân sự của đại đội Hắc Báo không phải dễ có. Trung Tá Nguyễn Xuân Lộc, trưởng Phòng 2 Sư Ðoàn 1BB, cho biết nhân sự của Hắc Báo đến từ hai đại đội thám báo của trung đoàn 3 và 54. Nghĩa là hai trung đoàn này không có đại đội thám báo như hai trung đoàn 1 và 2 của SÐ 1BB, để có chỗ cho nhân sự của đại đội Hắc Báo. Tóm lại, lập ra một đại đội như đại đội Hắc báo không phải là chuyện đơn giản (Ðọc thêm: Ðiện tín của Trung Tướng Welborn G. Dolvin, tư lệnh Quân Ðoàn XXIV, gởi Ðại Tướng Creighton Abrams, tư lệnh MACV. Secret DNG 2997 Eyes Only, 20 October 1971. Subject: Visit to MR 1 of Mr. Leonard Sullivan; về vai trò của phó giám đốc Leonard Sullivan, đọc Bernard C. Nalty, The War Agaisnt Truck). Liên hệ và thành tích của Ðính với đại đội thiện chiến và lừng danh như Hắc Báo, làm độc giả khó giải thích được hành động đầu hàng CSBV sau này của ông.

Trong thời gian Ðính chỉ huy đại đội Hắc Báo, Trung Úy Huế, sau khi tốt nghiệp khóa sình lầy ở Mã Lai Á, được về làm sĩ quan tùy viên cho Tướng Chuân ở Sư Ðoàn 1BB. Cùng phục vụ cho một vị tư lệnh, Ðính và Huế thường gặp nhau, tìm hiểu về nhau. Sau những biến động liên tục ở miền Trung năm 1966; sau nhiều lần tư lệnh của Quân Ðoàn I và Sư Ðoàn 1 BB bị thay đổi, nhiệm sở của Ðính và Huế cũng bị thay đổi theo, nhưng thay đổi theo chiều hướng khả quan.

Khi Chuẩn Tướng Ngô Quang Trưởng về coi SÐ 1 BB, ông đề bạt Ðính về làm tiểu đoàn trưởng TÐ 2/ Tr.Ð 3, kiêm luôn quận trưởng Quảng Ðiền. Nhiệm vụ của Thiếu Tá Ðính lúc đó là vừa đáng giặc, vừa bình định. Về phần Huế, dù có chọn lựa để được thuyên chuyển một đơn vị không tác chiến, để hưởng thụ một đời sống gia đình (vừa mới lấy vợ), anh xin đổi về một đơn tác chiến: đại đội Hắc Báo. Về làm đại đội phó Hắc Báo được chừng hai tháng thì Tướng Trưởng bổ nhiệm Huế làm đại đội trưởng, thay vào chỗ của Ðính. Một lần nữa, Huế và Ðính lại làm việc chung cho một ông thầy, cùng ở chung một sư đoàn. Sự liên hệ, quen biết liên tục đó làm tăng thêm ngỡ ngàng về sau, sau khi hai người trở thành kẻ thù - dù kẻ thù trong yên lặng.

Trong hai năm 1968 và 1969, phục vụ ở Sư Ðoàn 1BB, đường binh nghiệp của Trung Tá Ðính và Thiếu Tá Huế được thăng hoa. Hai đơn vị của Huế và Ðính có công tiếp cứu Bộ Tư Lệnh Sư Ðoàn 1 BB của Tướng Trưởng, và một phần nào đó, có công giải tỏa thành nội và dựng lại lá cờ VNCH ở kỳ đài Ðại Nội vào trận Mậu Thân 1968. Dựa vào những gì hai nhân vật chánh trong tác phẩm kể lại, TÐ2/ 3 của Ðính là đơn vị triệt tiêu những điểm kháng cự cuối cùng của cộng sản ở kỳ đài; và đại đội Hắc Báo là đơn vị bảo vệ bộ tư lệnh Sư Ðoàn 1 BB trong giờ phút kịch liệt nhất của trận Mậu Thân. Cũng trong trận này, liên hệ của hai người gắn chặt nhau hơn khi tiểu đoàn 2/3 và đại đội Hắc Báo cùng được giao nhiệm vụ chung là giải tỏa một góc chiến trường của thành nội Huế.

Năm 1969, Trần Ngọc Huế bây giờ mang thiếu tá, rời đại đội Hắc Báo về coi tiểu đoàn 2/2; trong khi đó Ðính đã là trung tá, vẫn còn coi tiểu đoàn 2/3. Năm 1969 tiểu đoàn của Trung Tá Ðính liên quan đến một trận đánh mãnh liệt, nhưng không được bao nhiêu báo chí nhắc đến: Trận Ðộng Ấp Bia - mà báo chí và các quân nhân tham dự đặt cho một tên rất biểu tượng là Ðồi Hamburger Hill (Thịt Bằm). Theo báo chí và phần lớn sách sử về chiến tranh Việt Nam, trận Hamburger Hill kết thúc khi lính của một trong ba tiểu đoàn Nhảy Dù Mỹ - sau hơn 10 ngày giao chiến ác liệt - triệt tiêu những lô cốt cuối cùng của trung đoàn 29 CSBV trên đỉnh đồi cao 937 thước và làm làm chủ ngọn đồi.

Nhưng theo tác giả Wiest, và theo một số sử liệu chúng ta có thể tìm được, thì tiểu đoàn 2/ trung đoàn 3 của Trung Tá Ðính là đơn vị lên được đỉnh đồi trước nhất. Trận đánh này, lúc khởi đầu, chỉ có một tiểu đoàn Nhảy Dù Mỹ phụ trách, nhưng sau hơn một tuần quần thảo, bộ tư lệnh Sư Ðoàn 101 Nhảy Dù quyết định lấy ngọn đồi bằng mọi giá. Tướng Trưởng, trong tinh thần hợp tác Việt-Mỹ, gởi tiểu đoàn 2/3 của Trung Tá Ðính để phụ lực vào cuộc tấn công cuối cùng. Bốn tiểu đoàn đánh bốn hướng từ chân đồi lên, và lính của tiểu đoàn 2/3 có mặt trên cao điểm của đỉnh đồi trước nhất. Trong tác phẩm, tác giả Wiest trích lời của Ðại Tướng Abrams trong buổi họp tham mưu ở MACV ngày 24 tháng 5-1969. Tướng Abrams nói tuy các cơ quan truyền thông nói là lính Dù Mỹ chiến được ngọn đồi, nhưng ông có tin riêng nói lính VNCH là đơn vị được vinh dự đó (Tác giả Wiest trích lời của Abrams trong The Abrams Tapes của tác giả Lewis Sorley).

Cũng trong buổi họp đó, Tướng Abrams có nhắc lại chuyện đại đội Hắc Báo và trận đánh chung quanh kỳ đài thành nội Huế năm 1968). Ðiều đáng tiếc, tác giả Wiest kết luận, là đơn vị VNCH không được tuyên dương như sự thật đã xảy ra.

Sau trận Hamburger Hill, Trung Tá Ðính về làm sĩ quan hành quân cho bộ tư lệnh Sư Ðoàn 1BB Tiền Phương (Ðây là một đơn vị gồm trung đoàn 2/ SÐ1BB và một lữ đoàn TQLC VNCH, được lập ra để trám vào chỗ của những đơn vị TQLC Mỹ rút đi trong chương trình Việt Nam Hóa. Ðơn vị này nằm dưới quyền chỉ huy của Ðại Tá Vũ Văn Giai, tư lệnh phó sư đoàn). Thiếu Tá Huế thì vẫn coi tiểu đoàn 2, trung đoàn 2, đóng quân sát vùng giới tuyến. Là một đơn vị nằm dưới quyền điều khiển của SÐ1 BB Tiền Phương, con đường binh nghiệp của Huế và Ðính lại gặp nhau. Tháng 5-1970, Tướng Trưởng yêu cầu Ðại Tá Giai đưa Trung Tá Ðính về trung đoàn 54/ SÐ1BB với chức vụ trung đoàn phó. Trong khi đó Huế và tiểu đoàn 2/2 vẫn hoạt động ở hướng Bắc Ðông Hà.

Ở chương 4 của tác phẩm, chương nói về thành tích của Huế và Ðính trong năm 1968, tác giả Andrew Wiest đặt tên là, “Thời Của Những Người Hùng.” Chương 4 ghi lại một số dữ kiện để đưa độc giả đến hai chương nòng cốt 8 và 9, làm tiền đề cho quyển sách: anh hùng và bội phản. Chương 8 “Shattered Lives and Broken Dreams: Operation Lam Son 719,” nói về giấc mơ chiến thắng của Huế bị tan vỡ - và những mảnh vụn của cuộc đời theo sau đó. Và chương 9, “The Making of a Traitor,” nói về sự phản bội của Trung Tá Ðính khi ông đầu hàng cộng sản vào năm 1972 trong trận Mùa Hè Ðỏ Lửa. Ở chương này, tác giả Wiest đã cố gắng giải thích những sự kiện và hoàn cảnh chung quanh quyết định đầu hàng của Trung Tá Ðính.

Giấc mơ chiến thắng của Thiếu Tá Trần Ngọc Huế tan vỡ vào Mùa Xuân năm 1971 ở Hạ Lào. Ðầu tháng 2-1971, khi cuộc hành quân Lam Sơn 719 đánh qua những căn cứ hậu cần của CSBV trên đường xâm nhập Hồ Chí Minh xảy ra, đơn vị của Thiếu Tá Huế vẫn còn hoạt động ở vùng phi quân sự, và trung đoàn 54 của Trung Tá Ðính vẫn lo an ninh ở phía Nam cố đô Huế. Mặc dù Sư Ðoàn 1BB là một trong ba lực lượng chính của cuộc hành quân, trong thời gian đầu BTL Sư Ðoàn 1BB chỉ sử dụng hai trung đoàn. Nhưng đến cuối tháng 2, tình hình thay đổi bất lợi ở mặt trận Hạ Lào.

Sau cuộc hội thảo với Tổng Thống Thiệu ở Sài Gòn ngày 28 tháng 2, Tướng Hoàng Xuân Lãm quyết định thay Sư Ðoàn Nhảy Dù bằng Sư Ðoàn 1BB, làm đơn vị chính đánh vào Tchepone. Ngày 2 tháng 3 đơn vị của Huế, TÐ 2/2; TÐ 3/2; và một ban tiền trạm của trung đoàn 4 được trục thăng vận đến Khe Sanh để chuẩn bị nhảy vào Tchepone. Sau khi các tiểu đoàn của trung đoàn 1 liên tiếp thiết lập các cứ điểm dây chuyền Lolo, Liz và Sophia ở hướng Nam dẫn về Tchepone để chuẩn bị cho mục tiêu chánh. Ngày 6 tháng 3, TÐ 2 và 3 của trung đoàn 2 nhảy vào Tchepone theo đúng lịch trình của kế hoạch. Hơn 120 trực thăng đưa hai tiểu đoàn 2/2 và 3/2 vào cứ điểm - một bãi đáp trực thăng - có tên là Hope ở hướng Bắc của Tchepone. Chỉ gặp một vài kháng cự nhỏ sau khi đổ quân, tiểu đoàn của 2/2 của Thiếu Tá Huế bung ra lục soát và tiến vào Tchepone. Ðến ngày 8, tiểu đoàn 2/2 báo cáo họ đã nằm bên trong thị trấn. Sau hai ngày lục soát, thay vì hai tiểu đoàn sẽ được trực thăng vận ra khỏi Tchepone như kế hoạch nguyên thủy, Tướng Lãm ra lệnh cho tiểu đoàn của Huế tiến sâu về phía nam, vượt qua sông Xe Pone, rồi hành quân lục soát về hướng các cứ điểm Sophia, Liz, và LoLo.

Tại đây họ sẽ nhập chung với quân của trung đoàn 1, rồi cả hai trung đoàn sẽ được trực thăng vận về khu vục đường 914 ở để phá hủy binh trạm 33. Sau khi hành quân ở đó từ bảy đến mười ngày, Sư Ðoàn 1 BB sẽ theo thứ tự rút về biên giới Việt Nam. Tại sao lại có sự thay đổi trái ngược như vậy? Tại sao không “nhảy vào Tchepone... đái một cái rồi nhảy ra...” như những gì báo chí đã viết về mục đích của cuộc đột kích vào Tchepone như chúng ta thường đọc qua? Theo tác giả Wiest, phấn khởi vì những chống trả yếu ớt của địch ở chung quanh Tchepone, Tướng Lãm quyết định kéo dài nhiệm vụ của trung đoàn 1 và 2 thêm 10 ngày nữa. Ðây không phải là ý kiến riêng của Tướng Lãm. Những tài liệu giải mật sau này cho thấy, ba ngày sau khi quân VNCH đặt chân xuống Tchepone, Tướng Lãm bay về Sài Gòn họp với Tổng Thống Thiệu và Ðại Tướng Cao Văn Viên. Trong buổi họp ngày 9 tháng 3, Tổng Thống Thiệu muốn TQLC và Sư Ðoàn 1BB bỏ ra bảy đến 10 ngày hành quân ở khu vực đường 914/ binh trạm 33, một vị trí khoảng chín cây số Tây Nam căn cứ Bản Ðông/ A Loui trên đường 9 (Ðiện văn, Top Secret MAC 02455 Eyes Only, Ðại Tướng Abarms gởi Trung Tướng Sutherland, 9 March 1971; điện văn, Top Secret QTR 0306 Eyes Only, Trung Tướng Sutherland gởi Ðại Tướng Abarms, 10 March 1971).

Ngày 11, từ bãi đáp Liz, tiểu đoàn 2/2 của Huế được trực thăng vận đến bãi đáp Brown ở khu vực đường 914. Tại đây tiểu đoàn lục soát về phía Nam cho đến ngày 14. Nhưng ngày 14 tháng 3 cũng là ngày địch quân đồng loạt phản công trên mọi hướng. Ðến hôm đó, CSBV đã tụ đủ quân để tấn công liên tục vào tất cả căn cứ hỏa lực hay bãi đáp ở phía Nam đường 9. Ở phía Nam đường 9 - mặt trận của Sư Ðoàn 1 BB và Lữ Ðoàn 147 TQLC - Cộng quân có Sư Ðoàn 2 và 324B, cộng với hai binh trạm (một binh trạm tương đương một trung đoàn), một số quân hơn là đủ để ngăn chận mọi kế hoạch rút quân của VNCH. Từ sáu giờ sáng ngày 14, cứ điểm LoLo và chung quanh phía Nam Tchepone, bốn tiểu đoàn của trung đoàn 1 bị CSBV tấn công liên tục.

Ðến ngày 17, trung đoàn quyết định phải di tản. Tiểu đoàn 4/1 ở lại chận hậu cho ba tiểu đoàn kia được trực thăng vận khỏi mặt trận. Khi đến lượt TÐ 4/1 di tản, trung đoàn phải yêu cầu B-52 đánh bom cách vị trí tiểu đoàn chừng 500 mét (so với khoảng an toàn thông thường là 1,000-1,500 mét) để ngăn chận những đợt tấn công của Cộng quân, hầu có thì giờ lên trực thăng. Nhưng tiểu đoàn chỉ có 83 quân nhân thoát khỏi LoLo; tiểu đoàn phó và tiểu đoàn trưởng thì ở lại LoLo vĩnh viễn. Cùng ngày, ở khu vực đường 914, bốn tiểu đoàn của trung đoàn 2 cũng chuẩn bị rời mặt trận. Ngày 18, TÐ 5/2 được bốc về Khe Sanh trước, trong khi ba tiểu đoàn 2, 3, và 4 được lệnh di chuyển theo hướng Ðông về cứ điểm Delta I để tiếp tục được di tản. Trên đường về Delta I, ba tiểu đoàn chạm địch liên tục. Khi biết không thể tiến về điểm hẹn ở Delta I, Huế cho tiểu đoàn nằm lại tại một cao điểm và dàn quân ra chuẩn bị tử thủ.

Ðêm 19, Cộng quân tấn công bằng pháo và hỏa tiễn trước, tiếp theo đó là quân bộ binh có trang bị súng phun lửa ồ ạt xung phong. Trưa ngày 20, trung đoàn xin Bộ Tư Lệnh Tiền Phương ở Khe Sanh, bằng mọi cách phải cho trực thăng phải hạ cánh di tản ba tiểu đoàn còn lại trước khi họ bị tiêu diệt. Nhưng với gần 1,400 phi vụ trực thăng võ trang; 11 phi vụ B-52; và 270 phi vụ oanh tạc chiến thuật trong ngày, hỏa lực đó chỉ đủ giảm áp lực của địch đủ để trực thăng đáp xuống bốc được tiểu đoàn 3. Tiểu đoàn 2 và 4 phải chờ những phi vụ di tản ngày hôm sau. Nhưng ngày ngày hôm sau là một ngày quá trễ cho Huế và những quân nhân còn lại.

Trong cao điểm của những cuộc tấn công đêm đó, Huế bị trúng đạn súng cối và ngất lịm. Trong lúc loa phóng thanh của địch vang dội những lời kêu gọi đầu hàng, Bộ Chỉ Huy Sư Ðoàn ra lệnh cho tiểu đoàn 2/2 phải đánh mở đường máu để di tản. Khi lính của Huế chuẩn bị đến khiêng ông đi, Thiếu Tá Huế từ chối, biết rằng mình sẽ là một gánh nặng cho toán quân rút đi. Huế ra lệnh cho họ đánh mở đường máu rời mặt trận. Tiểu Ðoàn Phó Nguyễn Hữu Cước chào vĩnh biệt Huế trước khi dẫn toán quân 60 người còn lại đánh mở đường máu rút quân. Vài phút sau, Huế trở thành một trong những tù binh cao cấp bị bắt tại mặt trận Hạ Lào. (Theo lời Thiếu Tá Huế kể lại, sau khi thành công nhảy vào Tchepone, ông được đặc cách vinh thăng trung tá. Chuẩn Tướng Phạm Văn Phú trực tiếp chuyển tin đó dến ông. Sau khi bi bắt làm tù binh, Thiếu Tá Huế khai chức vụ ông là thiếu tá. Nhưng sĩ quan thẩm vấn của CSBV nói ông đã là trung tá, theo những gì họ nghe được trên hệ thống truyền tin của loan truyền ngoài mặt trận của VNCH)

Ở bên kia biên giới, Trung Tá Ðính theo dõi tất cả diễn biến. Trong những ngày cuối cùng của hành quân Lam Sơn 719, Ðính đưa tiểu đoàn 2 của trung đoàn 54 đến Khe Sanh để yểm trợ và dóng cửa căn cứ Khe Sanh. Nhìn những chiến tích - và chiến bại - của Lam Sơn 719, Ðính suy nghĩ nhiều về một cuộc chiến không tương lai, và thân phận của những quân nhân trong cuộc chiến. Cảm nghĩ đó, tác giả Wiest thuật lại theo những gì Trung Tá Ðính kể.

Trong chương 9, “The Making of A Traitor,” tác giả Wiest viết sơ qua về cuộc tổng tấn công của CSBV vào mùa Hè năm 1972, nhưng tác giả viết sâu hơn khi nói về hoàn cảnh chung quanh việc Trung Tá Ðính đầu hàng. Dựa vào những cuộc phỏng vấn với các cố vấn của trung đoàn và sư đoàn có mặt tại chiến trường; dựa vào các nhân vật - những sĩ quan trong ban tham mưu của trung đoàn 56/SÐ 3BB - còn sống, như Chuẩn Tướng Vũ Văn Giai, Trung Tá Trung Ðoàn Phó Vĩnh Phong; Ðại Úy Nguyễn Ðình Nhu, trung đoàn 56; Trung Úy Mai Xuân Tiểm, ban 3 trung đoàn; Thiếu Tá Tôn Thất Mãn, tiểu đoàn trưởng TÐ 1/56... Với những lời kể của nhân chứng, Andrew Wiest viết lại hoàn cảnh đưa đến quyết định đầu hàng tập thể của trung đoàn 56 tại căn cứ Carroll. Nhưng những gì Trung Tá Ðính thuật lại sau cuộc chiến có phải là những lý do để chạy tội? Ðính và hơn 600 quân nhân của trung đoàn 56/ SÐ3BB phải đầu hàng vì không còn lối thoát, vì bị bỏ rơi, hay chính Trung Tá Ðính là người đã vẽ cho họ một bức tranh bi đát, rồi thuyết phục họ đầu hàng? Mỗi độc giả sẽ là một chánh án đối với Trung Tá Ðính, sau khi thẩm định sự kiện và hoàn cảnh được trình bày trong sách.

Người điểm sách này xin nói trước: trước khi đọc tác phẩm Vietnam's Forgotten Army, người viết đã có một định kiến về hành động đầu hàng của Trung Tá Ðính: đó là hành động của một sĩ quan chủ bại, chưa đánh đã chạy. Và sau khi đọc tác phẩm, người viết vẫn không hoàn toàn đồng ý với lý do đầu hàng của ông trung tá: Thông cảm? Có. Chấp nhận? Không!

Gần nửa năm sau cuộc hành quân Lam Sơn 719, để gia tăng quân số thay vào khoảng trống của các đơn vị Mỹ rút quân, tháng 10-1971 Bộ Tổng Tham Mưu thành lập Sư Ðoàn 3 Bộ Binh. Sư đoàn tân lập này chỉ có một trung đoàn làm rường cột chánh, hai trung đoàn còn lại là lính thuyên chuyển từ các đơn vị khác, tân binh tuyển mộ từ các lực lượng Nghĩa Quân, Nhân Dân Tự Vệ, hay một đôi khi là những quân nhân tòng phạm được ân xá để trở lại quân ngũ. Trong ba trung đoàn 2, 56 và 57 của Sư Ðoàn 3BB, chỉ có trung đoàn 2 lấy ra từ Sư Ðoàn 1BB, là đơn vị có kinh nghiệm chiến trường lâu nhất. Với một sư đoàn như vậy, không vị sĩ quan nào muốn nhận chức sư đoàn trưởng.

Sau cùng, Chuẩn Tướng Vũ Văn Giai nhận chức tư lệnh sư đoàn. Theo lời ông kể, ông là một “tư lệnh kém may mắn của một sư đoàn không không ai muốn nhận.” Và khi tìm sĩ quan về chỉ huy trung đoàn, Tướng Giai tìm những thuộc viên cũ đã làm việc chung với ông: Trung Tá Ðính được mời về làm chỉ huy trưởng trung đoàn 56.

Cuối năm 1971 đầu năm 1972, quân đội Hoa Kỳ đã rút khỏi Vùng I. Còn lại chỉ là những đơn vị tiếp liệu và cố vấn. Hơn 80 ngàn lính TQLC Hoa Kỳ có mặt ở Vùng I vào giữa năm 1969, bây giờ chỉ còn khoảng 500. Ðể phòng thủ năm tỉnh của Vùng I, Tướng Hoàng Xuân Lãm cho SÐ 1BB giữ phía Tây thành phố Huế; SÐ 2BB giữ ba tỉnh ở phía Nam; và sư đoàn yếu nhất, SÐ 3 BB, được giao nhiệm vụ trấn giữ hai hướng Bắc và Tây Quảng Trị. Trung đoàn 57 phụ trách bên phải quốc lộ 1, hướng Bắc Cửa Việt; trung đoàn 2, bên trái quốc lộ 1, Bắc Cam Lộ; và, trung đoàn 56, phía Nam đường 9, gần những căn cứ Khe Gió, Carrol, Mai Lộc. Ðể yểm trợ và phụ giúp thêm cho SÐ 3BB, Vùng I cho hai lữ đoàn TQLC đóng ở những tiền đồn dọc theo vòng cung Tây Nam đường 9, gần biên giới Lào, như là vòng đai phòng thủ đầu tiên cho trung đoàn 56. Vì trung đoàn 56 còn mới, để tiếp tục huấn luyện các tiểu đoàn tân lập của Tr./ Ð 56, và tránh tình trạng đóng quân ù lì một chỗ, Tướng Giai cho thay đổi vị trí của hai trung đoàn 2 và 56 theo chu kỳ: trung đoàn này đến vùng trách nhiệm của trung đoàn kia, và ngược lại. Ðó là lối bày binh và trận liệt ở Vùng I khi CSBV đồng loạt tấn công - và CSBV tấn công vào ngay thời điểm bất ngờ và nguy hiểm nhất.







Chín giờ sáng ngày 30 tháng 3-1972 Tr./ Ð 2 và 56 hoán chuyển trại và vùng trách nhiệm. Tr./ Ð 56 của Ðính từ căn cứ C2 ở Bắc Cam Lộ di chuyển về hướng Nam, thay thế Tr./ Ð 2 ở căn cứ Carroll, căn cứ hỏa lực Fuller và Khe Gió. Mười một giờ ba mươi, khi đoàn quân còn đang di chuyển, một số chưa kịp qua sông (sông Cam Lộ, trên đầu đường 9), chỉ có một đại đội tác chiến và đại chỉ huy vừa vào trong căn cứ Carroll thì địch quân tấn công. Pháo 130 ly của địch bắn tràn ngập các mục tiêu. Không phải chỉ có Tr./ Ð 2 và 56 bị tấn công, tất cả các căn cứ trên toàn Quảng Trị bị tấn công. Ở hướng Bắc SÐ 308 CSBV chia làm bốn mũi vượt qua vĩ tuyến 17 đánh thẳng vào Tr./ Ð 57; ở hướng Tây từ biên giời Lào, SÐ 304 và một trung đoàn thiết giáp đánh vào các tiền đồn của lữ đoàn 147 TQLC ở Núi Ba Hô và Sarge. Ngày hôm đó, mặt trận Bắc và Tây Bắc Quảng Trị hoàn toàn trong biển lửa: CSBV bắn 2,000 quả đạn chung quanh căn cứ Fuller, Khe Gió, Carroll trong tổng số 11,000 trái trong 24 tiếng đầu của chiến dịch.

Với cuộc hoán chuyển vị trí đang diễn ra khi cộng sản tấn công, ba tiểu đoàn của Tr./ Ð 56 chỉ có một phần bên trong những căn cứ đã được chỉ định. Hai tiểu đoàn 1/56 và 2/56 vẫn còn kẹt giữa đường và đang bị pháo của địch quân kèm lại một chỗ; tiểu đoàn 3/56 ở Khe Gió và 1/2 (tiểu đoàn 1 của trung đoàn 2, chưa rời trại khi Cộng quân tấn công) ở Fuller cũng không di chuyển được vì bị pháo. Bộ binh CSBV tấn công hai căn cứ suốt ngày 30. Trưa 31, Khe Gió và Fuller thất thủ. Lực lượng ở hai căn cứ này mở đường máu rút về hướng đông nam, về căn cứ Carroll. Với hệ thống truyền tin bị phá hủy, Ðính gần như hoàn toàn bất lực trong việc điều động các cánh quân đang phân tán. Không phải chỉ có trung đoàn 56 của Ðính là nằm trong hoàn cảnh ngặt nghèo: bên trái của căn cứ Carroll, ở hướng Tây và Tây Nam, hai căn cứ hỏa lực Núi Ba Hô và Sarge - vòng đai bảo vệ của Carroll - sắp bị tràn ngập. Mười giờ rưởi đêm 31, tiểu đoàn 4 TQLC ở căn cứ hỏa lực Núi Ba Hô di tản. Khi Núi Ba Hồ di tản thì căn cứ Sarge ở phía Nam cũng không thể giữ được. Bốn giờ sáng đêm đó, sau khi khẳng định được tình hình ở hướng Bắc, bộ chỉ huy TÐ 4 TQLC ở Sarge cũng rút đi. Hai toán quân TQLC đều di tản về căn cứ Mai Lộc, ba cây số hướng Nam căn cứ Carroll, nơi có bản doanh của lữ đoàn 147 TQLC. Bây giờ chỉ còn Carroll và Mai Lộc nằm trên hướng tiến quân của SÐ 304 về Quảng Trị.

Ngày 31 tháng 3-1972 Trung Tá Ðính liên lạc với Chuẩn Tướng Vũ Văn Giai để xin tiếp viện. “Nếu không được tiếp viện, căn cứ chỉ có thể giữ được vài ngày nữa thôi.” Ðính báo cáo với Tướng Giai. “Ráng chờ, sẽ có tiếp viện,” Tướng Giai trả lời. Hôm sau, 1 tháng 4, Tướng Lãm đích thân gọi Ðính. Lạc quan vì nghĩ rằng mình sẽ có tin vui, nhưng Tướng Lãm chỉ ra lệnh vắn tắt, là Sư Ðoàn 3BB và Quân Ðoàn I không còn gì để tiếp viện. Trung đoàn 56 phải giữ căn cứ Carroll bằng mọi giá! Chỉ có vậy, chỉ có vậy từ người tư lệnh quân đoàn. Cùng ngày, những cánh quân di tản hay những cánh quân bị kẹt vì pháo kích lần lượt về được bên trong căn cứ Carroll, trong đó có cánh quân dưới quyền chỉ huy của trung đoàn phó Vĩnh Phong.

Tường trình của Trung Tá Phong làm cho Ðính bi quan thêm: Sư Ðoàn 308 CSBV đang truy kích họ. Sự bi quan trở thành thất vọng khi tin tức qua hệ thống truyền tin cho biết hai trung đoàn 2 và 57 trên đường di tản về Ðông Hà; và Bộ Chỉ Huy Sư Ðoàn 3BB sẽ rời căn cứ Ái Tử về Quảng Trị để tránh tầm đại bác 130 ly của Cộng quân từ bên kia sông Bến Hải bắn qua. Tối ngày 1 tháng 4, với tất cả quân di tản tụ về, căn cứ Carroll bay giờ có khoảng 1,500 tay súng trong vòng đai phòng thủ (có tường trình nói quân số bên trong căn cứ trước giờ đầu hàng là 1,800 quân).

Ðọc đến đoạn này trong Vietnam's Forgotten Army, không ít đọc giả sẽ có chút thông cảm cho hoàn cảnh Trung Tá Ðính, như tác giả Wiest ít nhiều đã có - theo sự nhận xét của người điểm sách. Chúng ta có thể thấy được sự lo sợ và hoang mang của Trung Tá Ðính: Ðường tiếp viện toàn bị cắt đứt; đối diện với một lực lượng của địch lớn hơn ba đến bốn lần về nhân lực cũng như hỏa lực; và bộ chỉ huy hình như đã bỏ trung đoàn, hay sẽ dùng trung đoàn như một lực lượng tế thần để đình trệ đường tiến quân của đối phương. Trong ý nghĩ của Ðính, quân lệnh cuối cùng của Trung Tướng Lãm có hàm ý như vậy.

Nhưng nhìn lại địa hình và tình hình của mặt trận ở hướng Tây và Tây Bắc Quảng Trị, quân lệnh của Tướng Giai và Tướng Lãm không phải không có ý nghĩa. Những căn cứ nhỏ như Núi Ba Hô, Sarge, C2, C3, hay Mai Lộc có thể di tản được vì đó là những căn cứ nhỏ, không có địa hình thuận lợi để phòng thủ. Nhưng căn cứ Carrol thì hoàn toàn khác. Ðây là một căn cứ có thể cầm cự một hay là hai trung đoàn địch dễ dàng.

Tên chánh thức của căn cứ là Camp James J. Carroll. Tên căn cứ đến từ tên một đại úy TQLC Hoa Kỳ tử trận trong cuộc hành quân Prarie ở khu vực đó vào năm 1966. Trong cao điểm của cuộc chiến Việt Nam, căn cứ Carroll là căn cứ pháo binh quan trọng của TQLC Hoa Kỳ ở Bắc đường 9. Từ căn cứ Carrol, đại bác 175 ly của Lục Quân và đại bác nòng 8 inches của TQLC bắn yểm trợ cho căn cứ Khe Sanh (cách đó 20 cây số về hướng Tây Nam) và thường xuyên đấu súng với những pháo đội 130 ly của CSBV Ớ bên kia sông Bến Hải (20-22 cây số hướng Bắc). Trước khi trao lại cho quân lực VNCH, căn cứ là nơi đóng quân của bốn tiểu đoàn pháo binh Hoa Kỳ (hai tiểu đoàn của trung đoàn 12 pháo binh TQLC; hai tiểu đoàn của liên đoàn 94 pháo binh Lục Quân). Căn cứ rộng đủ để chứa hơn 2,000 quân và một vòng đai phòng thủ qui mô. Ðịa hình của căn cứ rất lý tưởng để phòng thủ: Xây theo hình bát giác trên một ngọn đồi trống, quân phòng thủ bên trong Carroll có thể quan sát bốn hướng: địch quân không thể tấn công bằng bộ binh mà không bị phác giác từ xa 500-1,000 mét.

Ðịch quân có thể pháo kích - như họ đang làm - nhưng tấn công bằng quân bộ bịnh thì lại là một chuyện khó khăn nếu quân trú phòng quyết định tử thủ. Ngày 1 tháng 4, như đã nói ở trên, căn cứ Carroll có 1,500-1,800 tay súng bên trong và một lực lượng pháo binh gồm 26 khẩu đại bác từ 105 cho đến 175 ly, với vài chiến xa hạng nhẹ có trang bị đại bác 40 ly (loại thiết giáp tương tự như M41, gọi là “Duster,” trang bị hai khẩu 40mm và một đại liên 30 trên pháo tháp). Nhìn từ quan điểm phòng ngự, lực lượng này có thể gây thiệt hại đáng kể cho mọi cuộc tấn công - hay ít nhất có thể cầm chân một lực không nhỏ của CSBV.

Sáng Chủ Nhật ngày 2 tháng 4, Vùng I được một phi tuần B-52 yểm trợ. Bom bỏ hướng Tây Bắc vòng đai bên ngoài của căn cứ. Liền sau cuộc giội bom, CSBV tấn công căn cứ từ ba hướng. Nhưng với địa hình kiên cố của căn cứ, CSBV bỏ cuộc vài tiếng tấn công biển người. Tác giả Wiest viết, cuộc tấn công biển người bị đẩy ngoài công sự một cách dễ dàng bằng mìn và súng cá nhân. Cuộc tấn công bị coi thường đến độ vị trung tá cố vấn Mỹ đang có mặt bên trong căn cứ, trả lời với tiền sát viên không quân là ông chưa cần yểm trợ không lực trong lúc đó vì không có mục tiêu nào thích đáng (đọc, Trial By Fire: the 1972 Easter Offensive, Americas Last Vietnam Battle, của Dale Andradé). Sau cuộc tấn công vào buổi sáng, Ðính gọi về bộ tư lệnh sư đoàn xin yểm trợ. Trung Tá Cường, sư đoàn phó, trả lời là ông không thể trả lời cho Ðính được; và Chuẩn Tướng Giai thì đang ở Ðông Hà thị sát tình hình. Cũng như lần nói chuyện trước, không ai có một câu trả lời rõ ràng về số phận của Trung Ðoàn 56.

Hai giờ trưa, Cộng quân tấn công lần thứ nhì: lần này địch tiến gần được hàng rào phòng thủ hơn lần trước, nhưng vẫn không làm được gì. Trong khi cuộc tấn công đang diễn ra, Ðính nghe trên hệ thống truyền tin một sĩ quan CSBV muốn nói chuyện với ông. Người trên hệ thống truyền tin nói ông ta đang quan sát mặt trận. Ông nói số phận của Ðính và quân lính dưới quyền đang nằm trong tình trạng nguy hiểm. Nếu Ðính và quân của trung đoàn đầu hàng thì họ sẽ được đón tiếp và bảo vệ an toàn. Nếu không tất cả sẽ bị tiêu diệt. Chưa đầy một tiếng sau, một tư lệnh mặt trận lên máy truyền tin nói chuyện với Ðính một lần nữa. Người tự nhận là tư lệnh mặt trận cho biết đây là lần đề nghị cuối cùng trước khi họ tấn công. Ðính yêu cầu CSBV ngưng bắn và cho thêm giờ để quyết định. Ba giờ trưa, Ðính tập hợp 13 sĩ quan chỉ huy của trung đoàn trong hầm chỉ huy để quyết định.

Ðính mở lời trước, cho biết tình thế rất tuyệt vọng. Căn cứ không thể cầm cự trước sự tấn công liên tục của địch quân. Sau đó Ðính nói ra ý nghĩ thật của mình, là “Nếu tiếp tục chiến đấu, nhiều người sẽ chết. Và nếu chúng ta có bị thương, có chết, để có được một chiến thắng, thì cũng không ai lo cho chúng ta sau đó. Chúng ta bây giờ phải tự lo lấy thân.” Tiếp theo Ðính nói về đề nghị của địch. Sau đó ông hỏi tất cả muốn tử thủ, đánh mở đường máu, hay đầu hàng? Nếu tất cả các sĩ quan có mặt đồng ý tiếp tục đánh thì ông sẽ nghe chiều theo ý họ. Trong số sĩ quan hiện diện, chỉ có Thiếu Tá Tôn Thất Mãn (khóa 12 Thủ Ðức, TÐT 1/56) lên tiếng đòi đánh đến cùng. Số sĩ quan còn lại yên lặng không ý kiến.

Trước sự yên lặng của các sĩ quan, Ðính nói về gia đình của họ, về viễn ảnh những vui mừng khi họ được sống sót trở về. Sau đó - theo tác giả Wiest viết - họ bỏ phiếu để quyết định: tất cả đều đồng ý đầu hàng, chỉ có Thiết Tá Tôn Thất Mãn không bỏ phiếu. Với quyết định đã được đồng thuận, Ðính đi qua lô cốt của hai sĩ quan cố vấn Mỹ để thông báo. Nhưng Thiếu Tá Joseph Brown và Trung Tá William Camper không đồng ý. Camper đề nghị trung đoàn dùng những chiếc thiết giáp có trong căn cứ đánh bung ra vòng đai mở đường máu. Ðính không chịu, nói vô ích. “Tôi muốn giết ông trung tá [Ðính] ngay tại chỗ,” Trung Tá Camper kể lại sự tức giận của ông khi Ðính nằng nặc đòi đầu hàng. Sau khi nói với Trung Tá Ðính là nếu ông ta đầu hàng thì trách nhiệm của hai người cố vấn đã hết. Camper gọi về trung tâm hành quân của Sư Ðoàn 3BB cho biết “nhiệm vụ của ông ta không còn cần ở căn cứ Carroll nữa, và xin được di tản.” May mắn, một trực thăng C-47 trên đường tiếp tế đạn cho căn cứ Mai Lộc bay ngang qua đó, ghé lại bốc hai sĩ quan Hoa Kỳ và 30 người lính không chịu đầu hàng và muốn đi theo hai sĩ quan Mỹ.

Khi chiếc trực thăng cất cánh thì cờ đầu hàng đã bay trên căn cứ Carroll. Trung Tá Ðính dẫn toán quân 600 người ra khỏi trại đi đến điểm hẹn với địch. Bên trong, số quân không chịu đầu hàng còn lại rút đi về hướng Ðông. Trong nhóm quân không chịu theo Trung Tá Ðính là Pháo Ðội B của TÐ 1 Pháo Binh TQLC. Ðây là pháo binh đi kèm TÐ 4 TQLC, họ đóng nhờ trong căn cứ Carroll. Theo tường trình của cố vấn Mỹ sau này, Pháo Ðội B nòng đại bác xuống bắn thẳng cho đến khi bị tràn ngập. Tất cả toán quân rút đi, về đến phòng tuyến VNCH được khoảng 1,000 người, trong đó có một tiểu đoàn còn nguyên vẹn. Tối đêm đó Ðính và 600 quân đến một địa điểm gần căn cứ Khe Gió. Ở đây một sĩ quan CSBV ra đón họ.

Ngày hôm sau, 3 tháng 4, Ðính lên đài phát thanh CSBV đọc lời kêu gọi quân nhân VNCH đầu hàng như ông đã làm.

Thiếu Tá Huế bị đưa về Bắc được hơn một năm thì Trung Tá Ðính cũng được CSBV đem ra Bắc để tiếp tục thực hiện kế hoạch tuyên truyền của họ. CSBV đề nghị Ðính gia nhập quân đội CSBV thì sẽ được phục hồi chức vụ trung tá trong quân đội của họ. Ðính đồng ý. Ðính làm như vậy chỉ để - theo lời Ðính kể - giúp đỡ 600 quân nhân đầu hàng bị đưa về miền Bắc. Những quân nhân này đang phục vụ công tác lao động ở các đơn vị hậu cần CSBV. Trở thành một sĩ quan cộng sản, Ðính có lương và nhà ở, và làm việc như một sĩ quan văn phòng ở Hà Nội. Sau này, sau khi VNCH thất thủ, Ðính đã phục vụ trong công tác tuyên truyền cho CSBV. Một trong những công tác là làm giảng viên ở những trại tập trung quân đội VNCH.

Về phần Huế, sau sáu tháng bị nhốt ở Hỏa Lò, ông bị đưa về trại tù Sơn Tây. Trong thời gian ở Sơn Tây, CSBV đưa Ðính và Trung Tá Vĩnh Phong vào nói chuyện với một số tù binh. Trong buổi gặp mặt đó, bên phía tù binh VNCH ngoài Huế còn có Ðại Tá Nguyễn Văn Thọ và Thiếu Tá Trần Văn Ðức của lữ đoàn 3 Nhảy Dù. Trong lần nói đó, chuyện phía bên kia không thẳng lời chiêu dụ Huế và hai sĩ quan Nhảy Dù. Nhưng họ có hàm ý là nếu ba người sĩ quan đầu hàng thì sẽ có được một đời sống thoải mái hơn là đời sống của tù binh. Sau đó, Huế và một số sĩ quan được đưa về Hà Nội để chiêu dụ thêm một lần nữa. Nhưng một lần nữa Huế từ chối không theo về bên kia. Hai năm sau, cuộc đời của Thiếu Tá Huế bị thêm một “tai nạn” nữa.

Sau khi Hiệp Ðịnh Paris 1973 được ký kết: Là một tù binh, tên của ông được nằm trong bản trao trả tù binh chính thức. Nhưng chỉ vài giờ trước khi được giao trả về miền Nam, CSBV giữ ông lại. Vì ông bị bắt ở Hạ Lào, nên nói “một cách kỹ thuật,” ông là tù binh của Pathet Lào! Huế bị giam đến năm 1983 mới được trả tự do. Theo lời kể của Huế, trước khi gia đình ông được phép rời Việt Nam sang Mỹ, Trung Tá Ðính có tìm vào Sài Gòn gặp Huế. Ðính muốn khi Huế đến Mỹ và khi gặp lại những sĩ quan cố vấn, nên giải thích hoàn cảnh đã làm cho ông phải đầu hàng - Những hoàn cảnh mà Thiếu Tá Huế cho là không chính đáng để đầu hàng.

Tài liệu căn bản của Vietnam's Forgotten Army: Heroism and Betrayal in the ARVN đến từ phỏng vấn những nhân vật có liên quan đến sự kiện. Sử liệu trong tác phẩm không quan trọng hay mới lạ trên quan điểm sử học. Nhưng đó là sự lôi kéo của tác phẩm: tác giả tạo được một tác phẩm lý thú dựa trên những gì rất ít ông đã tìm được. Andrew Wiest là giáo sư sử học tại Ðại Học Southern Mississippi. Ông đã có một thời gian giảng dạy tại trường Cao Ðẳng Không Quân (Air War College), nơi đào tạo sĩ quan cấp tướng tương lai cho Không Quân Hoa Kỳ. Vietnam's Forgotten Army là tác phẩm thứ ba về chiến tranh Việt Nam của tác giả.


Nguyễn Kỳ Phong
manhhai 9y
Trên đây là Nguyễn Kỳ Phong điểm sách Vietnam's Forgotten Army, còn dưới đây là GS Andrew Wiest, University of Southern Mississippi, nói về cuốn sách của mình nhân ngày 30.4.2008. Bản dịch của GS Trần Thủy Tiên

Bài Diễn Văn của Giáo sư Sử học Andrew Wiest

Trước hết, xin cho phép tôi được cám ơn Cộng Đồng Người Mỹ Gốc Việt ở Dallas, Fort Worth và Các Vùng Phụ Cận, và ông Cung Nhật Thành, đã mời tôi đến đây để trình bầy trước một tập thể khán giả tuyệt vời như hôm nay.

*

Tôi chỉ có 14 tuổi khi Saigon thất thủ vào năm 1975, và vì vậy, tôi còn quá nhỏ nên đã không thể tham dự vào Cuộc Chiến Việt Nam của nước Mỹ.

Tuy nhiên, tôi đã nhìn thấy cuộc chiến qua ti vi, và những người anh lớn tuổi của các bạn tôi, đã thực sự chiến đấu trong cuộc chiến. Mặc dù lúc đó còn quá nhỏ, Chiến Tranh Việt Nam đã là cuộc chiến của thế hệ tôi về nhiều phương diện.

Sau bậc trung học, tôi đã lên đại học để nghiên cứu về lịch sử quân đội, nhưng lúc đó, không có ai giảng dạy các lớp học về Cuộc Chiến Việt Nam. Hậu quả là, tôi đã trở thành người viết lịch sử về Cuộc Thế Chiến Thứ I - nhưng việc tìm hiểu về Cuộc Chiến Việt Nam vẫn là niềm khát vọng sâu kín trong lòng tôi.

Năm 1997, tôi đã bắt đầu dạy các lớp ở trường đại học nơi tôi cư ngụ, Đại Học Miền Nam Mississippi, về Chiến Tranh Việt Nam. Trong khi chuẩn bị dạy lớp, tôi đã đọc rất nhiều về cuộc chiến, và cố gắng hết sức để quán triệt đề tài nầy, nhưng dường như vẫn còn điều gì đó thiếu sót về Cuộc Chiến Việt Nam. Để tiếp tục tìm kiếm giải đáp, tôi đã quyết định mang một nhóm sinh viên của tôi và các cựu chiến binh Hoa Kỳ, tới Việt Nam, để hiểu biết về Cuộc Chiến.

Chúng tôi đã đi từ Saigon tới Cần Thơ và Hà Nội, tôi đã học được rất nhiều, nhưng vẫn cảm thấy có cái gì đó thiếu sót.

Rồi chúng tôi đi đến Huế, nơi đó, tôi đã gặp ông Phạm văn Đính (PVĐ), người đã làm được nhiều việc rất tài giỏi, với vị trí của một chỉ huy trong quân đội Việt Nam Cộng Hòa (VNCH). Tuy nhiên, tôi lại biết được rằng PVĐ đã mang nguyên cả Trung Đoàn của ông đến gia nhập quân đội của kẻ thù trong Trận Đánh vào Lễ Phục Sinh Tháng Tư 1972 *.

Khi trở về Hoa Kỳ, tôi gặp ông Trần Ngọc Huế, người đã từng là bạn và chiến hữu của Đính, và cũng đã thực hiện được nhiều chiến công đáng kể với vị trí chỉ huy trong quân đội VNCH. Nhưng khác với Đính, ông Huệ đã chiến đấu cho đến phút cuối cùng, dù lúc đó ông đang bị thương trầm trọng và bị bắt trong cuộc hành quân Lam Sơn 719 tại Hạ Lào của Quân Đội VNCH vào năm 1971, và đã bị tù 13 năm trong các ngục tù của quân Cộng Sản Bắc Việt.

Các câu chuyện về Phạm Văn Đính và Trần Ngọc Huế đã thu hút và chiếm trọn tâm hồn tôi; tôi muốn những câu chuyện nầy cần phải được kể ra cho mọi người biết.

Tôi đã đi tới Việt Nam để cố ý tìm hiểu về Cuộc Chiến Của Người Mỹ. Nhưng điều mà tôi đã tìm thấy được, lại là Cuộc Chiến Của Người Việt Nam.

Tôi đã lập tức khởi sự nghiên cứu tất cả mọi thứ mọi việc mà tôi có thể tìm được về Quân Đội Việt Nam Cộng Hòa. Thật là ngạc nhiên, tôi tìm thấy quá ít. Cũng thật là nhanh chóng để cho tôi thấy rõ ràng là, Miền Nam Việt Nam và quân đội Miền Nam chỉ được kể đến trong những phần ghi chú ở cuối trang sách của các sách lịch sử của phương tây và người Mỹ khi viết về Chiến Tranh Việt Nam.

Lúc đó, tôi đã nhận thấy rằng; viết một quyển sách về Phạm Văn Đính và Trần Ngọc Huế không những sẽ là một niềm vui thích thú mãnh liệt cho cá nhân tôi, mà ngoài ra, khi xử dụng nghề nghiệp chuyên môn của họ như một bối cảnh văn chương cho việc mô tả, thì sau cùng, tôi có thể viết về Miền Nam Việt Nam và Quân Đội VNCH, vào trong phần lịch sử của Chiến Tranh Việt Nam.

Các quan điểm duy nhất về quân đội Việt Nam mà tôi đã tìm thấy trong văn chương Hoa Kỳ khi viết về quân đội Miền Nam Việt Nam, là một quân đội đầy khuyết điểm và đã bị tiền định cho sự thất bại vào tay quân cộng sản. Tuy nhiên, những sự kiện có thật mà tôi khai phá được, đã bác bỏ cái lối nhìn cổ điển nầy về Quân Đội VNCH.

Tôi đã khám phá được là, Quân Đội VNCH đã tranh đấu can trường, vật vã trong gian - khổ, chống lại quân cộng sản trong 25 năm, và đã tử trận trên 200,000 người. Để làm sáng tỏ sự kiện nầy, hai trọng tâm chính trong công việc nghiên cứu của tôi là Phạm văn Đính và Trần Ngọc Huế, mỗi người đã chiến đấu trong một thập niên để phục vụ xứ sở của họ, trước khi binh nghiệp của mỗi người dẫn họ đến hai điểm kết thúc hoàn toàn khác nhau.

Thật quá hiển nhiên là, đã đến lúc câu chuyện về Quân Lực VNCH phải được viết lại cho đúng. Cuốn sách của tôi, Quân Đội Việt Nam Bị Lãng Quên: Tính Cách Anh Hùng và Sự Phản Bội Trong Quân Đội VNCH, tập trung vào hai cuộc đời của hai người đàn ông trong khu vực Quân Đoàn I & Quân Khu I của Miền Nam Việt Nam.

Vì vậy, cuốn sách không thể trình bầy toàn thể lịch sử của một cơ cấu phức tạp như Quân Đội VNCH. Tuy nhiên, tôi hy vọng rằng, cuốn sách là một sự khởi đầu tốt đẹp, một bước tiến đến gần để giải thoát Quân Đội VNCH ra khỏi vị trí vô hình vô tâm của lịch sử.

Trong vài phút tới đây, tôi sẽ cố gắng phác họa đại cương những kết luận cơ bản của công việc nghiên cứu của tôi. Tôi muốn bầy tỏ ý kiến của tôi, là Quân Đội VNCH đã bị chiến đấu trong một cơ cấu có kế hoạch sai trái, lỗi lầm. Kế đó, giống như nhiều người khác ngày hôm nay, nhiều người Mỹ đã xem Chiến Tranh Việt Nam như là một sự tập luyện quân đội với một giải pháp quân sự của người Mỹ.

Thay vì đoàn kết làm việc chung với Quân Đội VNCH, các lực lượng mạnh mẽ của người Mỹ đã có khuynh hướng xô Quân Đội VNCH sang một bên, với ý muốn dành phần thắng trận về một phía cho người Mỹ mà thôi. Do đó, nỗ lực quân sự của người Mỹ, dù có ý định tốt, đã gây hậu quả áp đặt, làm mất sự độc lập của Quân Đội VNCH và trói buộc Miền Nam Việt Nam vào cái kiểu tác chiến của người Mỹ, không phải của người Miền Nam Việt Nam.

Có thể nói, Trung Tướng Ngô Quang Trưởng, vị chỉ huy nổi tiếng và đáng kính của Sư Đoàn I, Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, đã diễn tả đúng nhất, khi ông nhận định như sau:

Bước vào cuộc chiến tranh nầy với vị thế và cách bố trí dàn quân của một đội lính cứu hỏa, người Mỹ đã hối hả chạy đến để cứu giúp căn nhà Việt Nam khỏi bị tàn phá, nhưng lại ít quan tâm tới việc chăm sóc cho các nạn nhân đang bị cháy ở trong nhà. Chỉ sau khi người Mỹ nhận biết rằng các nạn nhân cũng cần được chữa trị và tập luyện trở thành những người lính chữa lửa để tự cứu lấy những căn nhà của chính họ, thì đến lúc đó, người Mỹ mới bắt đầu thực sự quan tâm chăm sóc cho họ. Nhưng thời gian quý báu đã trôi qua mất rồi, đợi đến lúc các nạn nhân cố gắng đứng lên và vừa mới bắt đầu đi được vài bước sau khi hồi phục, thì đội lính cứu hỏa lại nhận được mệnh lệnh phải trở về trụ sở cứu hỏa.

Bên trong cái cơ cấu sai lầm toàn diện nầy, Quân Đội VNCH đã chiến đấu lâu dài và can trường -- đã hoàn thành được rất nhiều chiến công hơn cả những gì mà các sách lịch sử Mỹ ghi nhận về cuộc chiến nầy.

Từ các năm 1965 - 1969, các lực lượng Hoa Kỳ và VNCH đã tham dự nhiều trận chiến nổi tiếng và vài trận mang tiếng xấu, trong Chiến Tranh Việt Nam.

Từ cuộc Tổng Công Kích Tết Mậu Thân 1968 của Việt Cộng, tới các cuộc đụng độ trong thung lũng A Shau (gần Quảng Trị), những trận đánh nầy được nổi tiếng trong lịch sử Hoa Kỳ. Tuy nhiên, các sách lịch sử của người Mỹ đã sai lầm qua cách nhìn của họ, vì trong những sách nầy, Quân Đội VNCH thường xuyên bị bỏ quên trong các trận đánh.

Như vậy tôi tin rằng, để có một sự hiểu biết đầy đủ hơn về cuộc chiến nầy, lịch sử phải bắt đầu tường thuật về Quân Đội VNCH.

Công việc nghiên cứu của tôi đã mở rộng ra để mô tả toàn thể cuộc chiến. Tuy nhiên, tôi sẽ đưa ra hai thí dụ vững chắc làm đại diện cho lý do tại sao Quân Đội VNCH phải được viết vào lịch sử của Chiến Tranh Việt Nam.

Thử cầm lên bất cứ cuốn sách nào về cuộc Tổng Công Kích Tết Mậu Thân của Cộng quân từ Miền Bắc tràn vào Miền Nam, các bạn sẽ đọc thấy rằng Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ đã nắm giữ vai trò chính trong việc chiếm lại Thành Nội Huế nổi tiếng (ở Miền Trung) vào năm 1968. Tuy nhiên, khi nghiên cứu sâu rộng hơn, sẽ thấy, mặc dù Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ đã chiến đấu rất gan dạ, nhưng thực ra chính những người lính của Quân Đội VNCH thuộc Sư Đoàn I, dẫn đầu bởi Đại Đội Hắc Báo, được chỉ huy bởi Trần Ngọc Huế, đã bảo vệ và chiến đấu mãnh liệt nhất để chiếm lại Cố Đô Huế.

Trong một thí dụ khác, đa số người tây phương đã nghe về Ngọn Đồi Hamburger, một trận đánh trong đó lực lượng Nhẩy Dù Hoa Kỳ đã chiếm giữ được một ngọn đồi hẻo lánh trong rừng từ sự chống trả ác liệt của quân Việt Cộng. Tuy nhiên, điều mà nhiều người không biết là chính Phạm Văn Đính và Tiểu Đoàn Bộ Binh VNCH của ông ta mới là những người đầu tiên đã tiến lên tới đỉnh Ngọn Đồi Hamburger trong trận đánh then chốt đó.

Do vậy, ý tôi muốn nói là, ngay trong những vấn đề nhỏ về chiến thuật như trên, chỉ bằng cách viết về Quân Đội VNCH vào trong lịch sử của Chiến Tranh Việt Nam, chúng ta sẽ thực sự hiểu được cách thức diễn tiến của cuộc chiến ra sao.

Một sự kiện đáng chú ý khác nữa là đa số sách vở tây phương viết về Chiến Tranh Việt Nam chỉ viết sơ sài vắn tắt về bất cứ những gì xẩy ra sau năm 1968. Lúc đó, sau năm 1968, mối quan tâm quyền lợi của người Mỹ trong cuộc chiến đã suy giảm, và phương sách tách rời khỏi Việt Nam đã bắt đầu.

Thật là một khuyết điểm trầm trọng trong việc tường thuật về lịch sử của chiến tranh Việt Nam, vì trong khi tấn bi kịch quốc gia của nước Mỹ lúc đó đang tiến đến hồi kết thúc, thì bi kịch quốc gia của Miền Nam Việt Nam đã chỉ mới bắt đầu.

Trong khi được huấn luyện và trang bị để sinh tồn là một phần quan trọng trong cuộc chiến của người Mỹ ở Việt Nam, thì Quân Đội VNCH bất thình lình thấy hầu như chỉ còn một mình lẻ loi trong những trận đánh quan trọng nhất của toàn thể cuộc chiến, nhưng lại không được thông báo trước.

Cuộc hành quân Lam Sơn 719 ở Hạ Lào năm 1971 giữ vị trí khá quan trọng trong cuốn sách của tôi. Đó là một trận chiến chứng minh rằng Quân Đội VNCH đã có những sức mạnh kỳ diệu. Quân Đội VNCH đã chiến đấu can đảm trên các vùng đất của kẻ thù với các lực lượng đông hơn và mạnh hơn nhiều.

Tuy nhiên, đó cũng là một trận đánh đã chứng minh rằng Quân Đội VNCH vẫn cần sự ủng hộ của người Mỹ trong một thời gian nào đó, trước khi trở nên độc lập hoàn toàn.

Nhưng thay vì tạm ngưng để học hỏi từ các bài học của cuộc hành quân Lam Sơn 719 rồi tiếp tục, người Mỹ chỉ muốn rút lui ra khỏi chiến tranh Việt Nam cho nhanh.

Kế đến là Trận Chiến Mùa Hè Đỏ Lửa (Tháng Tư, 1972), một cuộc công kích ồ ạt và bất thình lình của quân Cộng Sản Bắc Việt, đã chờ đợi để tấn công, sau khi tất cả các lực lượng chiến đấu Hoa Kỳ đã thực sự rời khỏi Việt Nam.

Trong các giai đoạn đầu của trận chiến Mùa Hè Đỏ Lửa nầy, một vài đơn vị của Quân Đội VNCH đã tỏ ra yếu ớt không vững mạnh, đáng kể là đơn vị đầu hàng của Phạm văn Đính ở Trại Carroll.

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của không lực Hoa Kỳ, Quân Đội VNCH đã trấn giữ vững chắc trong những trận tranh hùng ác liệt tại chỗ như Cổ Thành Quảng Trị và An Lộc - những trận quyết chiến can đảm như trong các bài anh hùng ca, hầu như đã bị bỏ quên trong nhiều sách lịch sử tây phương viết về Chiến Tranh Việt Nam.

Lịch sử của cuộc chiến nầy, một khi Quân Đội VNCH được lưu tâm chú ý, phải tạo lập nên một câu chuyện khác hẳn với những gì đã tìm thấy trong nhiều sách.

Quân Đội VNCH, mặc dù có khuyết điểm, đã chiến đấu dai dẳng và can trường, đã có thể thắng trận và xứng đáng với sự chiến thắng. Tuy nhiên, Quân Đội VNCH đã bị hiện hữu quá lâu như một thành phần phụ thuộc bổ túc do một định nghĩa sai lầm của người Mỹ về Chiến Tranh Việt Nam.

Bên trong cái cơ cấu của cuộc chiến tranh của người Mỹ ở Việt Nam, Quân Đội VNCH đã hoạt động hữu hiệu trong các trận đánh, nhưng lại bị bỏ quên quá thường xuyên bởi lịch sử, từ Trận Tết Mậu Thân đến Đồi Hamburger.

Tuy nhiên, các cuộc giao tranh với quân Việt Cộng ở Hạ Lào và Mùa Hè Đỏ Lửa Tháng Tư, đã xác định rằng Quân Đội VNCH vẫn cần có thờì gian để xem lại cuộc chiến của mình và để trở nên tự lập -- điều mà Quân Đội VNCH xứng đáng được hưởng.

Nhưng, buồn thay, sự kiên nhẫn của nước Mỹ đối với Chiến Tranh Việt Nam đã suy giảm, và sự rút lui của người Mỹ ra khỏi cuộc chiến đã diễn ra quá nhanh và quá ồ ạt nên Quân Đội VNCH đã không thể tồn tại một cách độc lập kịp thời.

*

Đã đến lúc phải viết lịch sử của Quân Đội VNCH vào lịch sử của Chiến Tranh Việt Nam. Chỉ bằng cách tìm hiểu Quân Đội VNCH, chúng ta mới có thể hiểu được lịch sử thật sự của chiến tranh Việt Nam, và có thể học hỏi được từ kinh nghiệm nầy.

Một điều tôi hy vọng nơi cuốn sách của tôi là nó phải chứng minh được rằng, Quân Đội VNCH đã quyết chiến lâu dài và quả cảm vì lý tưởng Tự Do, và Quân Đội VNCH xứng đáng có một sinh mệnh tốt đẹp hơn.

Một lần nữa, tôi xin được cám ơn quý vị đã cho tôi cơ hội nói chuyện hôm nay, và tôi xin kết thúc bằng cách cúi chào những cựu chiến binh của các Lực Lượng Quân Đội VNCH.

Quý vị, các bạn của tôi đây, là những anh hùng. Và tôi vinh dự được làm người thông tin tường thuật cho quý vị.


Ra mắt sách “Vietnam’s Forgotten Army”: Giáo sư sử học Andrew West và nhân vật chính trong sách, Trung tá Trần Ngọc Huế cùng các đồng đội Việt Mỹ của ông.


Address to The Vietnamese American Community of
Greater Dallas, Fort Worth, and Vicinity April 26, 2008

First please allow me to offer my thanks to The Vietnamese American Community of Greater Dallas and Vicinity, and Mr. Cung Nhat Thanh, for inviting me here to talk today to such a wonderful gathering.

*

I was only 14 years old when Saigon fell in 1975, and was thus too young to take part in Americás Vietnam War. However, I witnessed the war on television, and the older brothers of my friends did fight in the war. Although I was too young, the Vietnam War was in many ways the war of my generation.

After high school I went to university to study military history, but at that time nobody taught courses on the Vietnam War. As a result, I became a historian of World War I - but understanding the Vietnam War remained my secret passion.

In 1997, I first began to teach classes at my home university, the University of Southern Mississippi, on the Vietnam War. In preparation for the class, I read quite widely on the war, and did my best to master the topic. Something, though, seemed to be missing from my understanding of the Vietnam War. Still searching for answers, I decided to take a group of students and US veterans to learn about the Vietnam War in Vietnam.
We traveled from Saigon, to Can Tho to Hanoi, and I learned a great deal, but still something was missing.

Then we journeyed to Hue, where I met Pham Van Dinh, who had achieved great things as a commander within the Army of the Republic of Vietnam (ARVN).

However, I also learned that Pham Van Dinh had surrendered his entire regiment and defected to the enemy during the Easter Offensive of 1972.

Upon returning home I met Tran Ngoc Hue, who had once been Dinh's friend and comrade, and also had achieved great things as an officer in the ARVN.

However, Hue fought until the end, being severely wounded and captured during the Lam Son 719 invasion of Laos in 1971, and then served 13 years in North Vietnamese prisons.

The stories of Pham Van Dinh and Tran Ngoc Hue captivated me; they were stories that needed to be told.

I had gone to Vietnam in search of the American War there. What I found, though, was a Vietnamese War.

I immediately began to research everything I could find on the ARVN. To my surprise, I found very little. It quickly became apparent that South Vietnam and its military were only footnotes in the American and western histories of the Vietnam War.

At that point I realized something; that writing a book about Pham Van Dinh and Tran Ngoc Hue would not only be of great personal interest to me but also, by using their careers as a narrative structure, I would be able finally to write South Vietnam and the ARVN into the history of the Vietnam War.

The only views of the ARVN that I discovered in most American literature characterized the South Vietnamese military as fatally flawed and predestined to failure at the hands of the communists. However, the facts that I was discovering disputed this traditional vision of ARVN.

I discovered that ARVN fought hard, struggling against the communists for 25 years, losing more than 200,000 dead. As a reflection of this fact, the two main focuses of my research, Pham Van Dinh and Tran Ngoc Hue, each fought for a decade in service of their country before their careers came to such different ends. It was obvious that the story of ARVN had to be re written. My book, Vietnam's Forgotten Army: Heroism and Betrayal in the ARVN, focuses on the lives of two men in the I Corps area of South Vietnam.

For that reason it cannot pretend to present the entire history of an institution as complex as the ARVN. However, I hope that it is a good start, a step toward rescuing ARVN from historical invisibility.

In the next few minutes, I will attempt to outline the basic conclusions of my research.

It is my opinion that ARVN fought its war within a flawed strategic structure. Americans then, like so many today, viewed the war in Vietnam as a military exercise with an American military solution.

Instead of working with ARVN, the mighty American forces tended to shove ARVN to one side in an effort to win the war single-handed. The American military effort, though well intentioned, had the effect of stifling ARVN independence and tied South Vietnam to an American style of war.

Perhaps General Ngo Quang Truong, the legendary commander of the 1st ARVN Division, put it best when he stated: Entering the war with the posture and disposition of a fire brigade, the Americans rushed about to save the Vietnamese house from destruction but took little interest in caring for the victims. Only after they realized that the victims, too, should be made firefighters to save their own houses, did Americans set about to really care for them. Valuable time was lost, and by the time the victims could get onto their feet and began to move forward a few steps after recovery, the fire-brigade was called back to the home station. Within this flawed overall structure of the war, ARVN fought long and hard - achieving much more success than most American histories of the conflict indicate. From 1965-1969 US and ARVN forces took part in the most famous, and in some cases infamous, battles of the Vietnam War. From the Tet Offensive 1968 to clashes in the A Shau Valley, these battles are very well known in American history. However, the histories as they stand are wrong, for in these books ARVN is usually absent from those battles. It is my belief that to gain a fuller understanding of the conflict, history must begin to include ARVN in the story.

My research was wide ranging and covered the entire war. However, I will allow two examples to stand as representative of why ARVN must be written into the history of the Vietnam War.

Pick up any book on the Tet Offensive, and you will read that it was the US Marines who played the major role of retaking the famed Hue Citadel in 1968. However, on further reflection, although the US Marines fought bravely, it was the men of the ARVN 1st Division, led by the Hac Bao Company commanded by Tran Ngoc Hue, that first defended and then did the most to recapture the Citadel.

In another example, most westerners will have heard of Hamburger Hill, a battle in which the American airborne seized a forlorn jungle hilltop from fierce communist resistance. However, what most people do not know is that it was Pham Van Dinh and his ARVN battalion of infantry that first reached the top of Hamburger Hill in that pivotal battle. Thus it is my contention, that even in such small matters of tactics only by writing the ARVN into the history of the Vietnam War will we actually understand how the conflict progressed. Another interesting fact is that most western books on the Vietnam War give only cursory coverage of anything that happened after 1968. By that time American interest in the conflict had waned, and the process of disengaging from Vietnam had begun.

It is a great flaw in the historical coverage of the war, for while Americás national tragedy was nearing its end, the national tragedy of South Vietnam had only just begun. Trained and equipped to exist as an important part of an American war in Vietnam, the ARVN suđenly found itself almost alone in some of the most important, but under reported, battles of the entire war.

The Lam Son 719 invasion of Laos in 1971 figures quite prominently in my book. It was a campaign that demonstrated that ARVN had great strengths. ARVN fought bravely on enemy territory against heavy ođs.

However, it was also a campaign that demonstrated that ARVN would still need American support for some time before becoming fully independent. However, instead of pausing to take stock of the lessons of Lam Son 719, the American withdrawal from the conflict only gained speed.

Next came the Easter Offensive, an all out attack by the North Vietnamese, which came after virtually all of the US combat forces had left the country.

In the early stages of the battle, some ARVN units faltered, notably represented by Pham Van Dinh's surrender at Camp Carroll.

However, with the aid of US air power, ARVN held firm in titanic struggles in places like the Quang Tri Citadel and An Loc - epic battles that are almost ignored by most western histories of the Vietnam War.

The history of the war, when ARVN is taken into account, thus makes up a story that is different than what you will find in most books.

ARVN, though it had its faults, fought long and hard and was capable of and deserving of victory. ARVN, though, had too long existed as an adjunct to a flawed American definition of the Vietnam War. Within the structure of the American war in Vietnam, ARVN had performed well, in battles too often ignored by history from Tet to Hamburger Hill.

However, fighting in Laos and in the Easter Offensive indicated that ARVN still needed time to redefine its war and to become independent - something that ARVN deserved. But, sadly Americás patience with the Vietnam War had run out, and the American withdrawal from the conflict was too quick and too total for ARVN to survive on its own. It is time to write the history of ARVN into the history of the Vietnam War.

*

Only by understanding the ARVN will we ever be able to understand the true history of the conflict in Vietnam, and be able to learn from the experience. One thing that I hope that my book does is demonstrate that ARVN fought long and hard in the cause of Freedom, and that ARVN deserved a better fate. Again, I would like to thank you for the opportunity to speak here today, and I would like to close by saluting the veterans of the Republic of Vietnam Armed Forces. You, my friends, are the heroes. And I am honored to be your reporter.
https://www.youtube.com/watch?v=7ILwRR0oRco&feature=share&fbclid=IwAR3_k-7kwZoYIzPfKFqQhx-vhQxV33R2Pquw25bxDrW68_rFm-qY5NKnxkw
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=3393666553980480&set=a.862986513715176&type=3&eid=ARD9ZQTC2-_z3wkAH3PJX3LARwp-M0A06b032QOwJQA2U5nUNIt8EI85yqBHwJN27hMcej2NjphyzR_J

Wednesday, June 26, 2019

TRẬN ĐÁNH CHI KHU CHƠN THÀNH , phần 1


DSCF4644

Phần 1: Trận đánh chốt Chiến đoàn

Khoảng 10 giờ đêm, đang trên đường hành quân về hướng Truông mít- Bàu đồn, đơn vị chúng tôi được lệnh trở lại tiêu diệt cứ điểm chi khu Chơn thành để mở đường cho cánh quân hướng Tây- Bắc tiến về Sài gòn.

Chi khu Chơn thành một cứ điểm quân sự nằm lọt thỏm giữa vùng giải phóng cạnh quốc lộ 13 và cách Sài gòn 100 km, đây là chi khu quân sự được bố phòng hết sức chặt chẽ với hàng chục lớp kẽm gai dày đặc, bãi mìn rộng hàng trăm mét, bờ đê khá cao cùng với hào chống tăng nhiều lớp, về lực lượng địch ngoài lực lượng địa phương quân không đáng quan tâm thì lực lượng Biệt động quân khoảng một chiến đoàn hay liên đoàn ( tuỳ theo cách gọi) đây là lực lượng tinh nhuệ mà đơn vị chúng tôi đã nhiều lần chạm trán và khi nào tổn thất cũng đều cao cho cả hai phía

Sau hai ngày đêm hành quân không nghỉ, khi vừa đến nơi đơn vị nhận lệnh vào ngay vị trí tiếp cận đánh chiếm chốt chiến đoàn, lúc đó khoảng 11 giờ đêm. Lệnh đào hầm được triển khai. Gần cuối mùa khô vùng đất pha cát Chơn thành rắn khủng khiếp, những người có xẻng mỹ (1) mỗi lần cuốc xuôg chỉ sâu được khoảng một hoặc hai cm, vì chỉ có một cái xẻng mỹ nên nhóm của tôi bốn người chỉ tập trung đào một hầm (cách tốt nhất là hai người đào một hầm chử Z như thế sẽ tốt cho việc tác chiến), trong trường hợp này, đào kiểu gì cũng được chúng tôi chỉ mong có nơi ẩn nấp trước khi cuộc cuộc tấn công bắt đầu vì thế bốn người chúng tôi thay nhau đào hầm với mọi sức lực và khả năng có thể, những bài học xương máu đã cho chúng tôi ý thức rằng ở cuộc chiến này chỉ ở dưới mặt đất mới tồn tại sự sống.

Trong khi chúng tôi đang đào hầm thì liên lạc của đại đội đến chơi, anh ta là lính mới, có lẽ là đồng hương hoặc ở cùng đơn vị huấn luyện với một hoặc cả hai đồng đội trong nhóm đang đào hầm với tôi.

– Bạn không phải đào hầm sao? một người hỏi.

– Mệt quá mình qua đây ngồi nghỉ một tí,

Liên lạc ngồi chơi ít phút rồi lăn ra ngủ một cách say sưa, có lẽ ai cũng thế thôi vì hai ngày đêm rồi có ai được ngủ đâu, nhưng lúc này không phải là lúc ngủ.

Khoảng 4 giờ sáng, những tiếng la ó từ trong chốt vọng ra, kèm theo là pháo sáng bắn lên sáng rực bầu trời, trận địa đã bị lộ, pháo, cối các loại, M79, đạn đại liên bắn như mưa về phía chúng tôi, căn hầm của chúng tôi bốn người mới lọt được ba xuống dưới một người còn lại nằm trên chui đầu xuống để tránh đạn. Khi địch chuyển hướng bắn, chúng tôi lại bắt tay ngay vào việc đào hầm, cứ như thế từng mũ cối đất được đưa lên để căn hầm sâu thêm, ở độ sâu khoảng hơn nửa mét, vẫn là đất cát nhưng tương đối mềm và tốc độ đào được nhanh hơn.

Trời sáng rõ nghe tiếng xe tăng vọng lại, chúng tôi nghĩ rằng cuộc tấn công đã bắt đầu và cũng như bao trận đánh trước đó chúng tôi đang chờ lệnh xung phong, ngay lập tức trong chốt địch lại bắn ra với cường độ dữ đội hơn và cứ như thế lập đi lập lại, mỗi khi nghe tiếng xe tăng là một lần mưa bom bảo đạn lại dội xuống trận địa, cùng theo đó số lượng thương vong của ta cũng tăng thêm, có lẽ đối phương đang áp dụng chiến thuật đã từng làm ta tổn thất lớn ở chiến trận An lộc 1972, bom đạn đã làm cho xe tăng và bộ binh không phối hợp được với nhau.

Có thông tin rằng ta đã mở được cửa mở* nhưng địch phát hiện và cho xe tăng ra án ngữ, thông tin này cho chúng tôi tin rằng việc xung phong sẽ bị hoãn lại để chờ thời cơ vì xung phong lúc này là tự sát.

Mặt trời lên cao, nắng nóng như thiêu như đốt, nhóm chúng tôi quần áo ướt đầm mồ hôi, cổ họng khát nước khô cháy, những bình nước mang theo đã hết từ hồi đêm, tôi gom cả 4 bình toong và đi lấy nước, tôi biết có một vũng nước ở phía sau cách hầm chúng tôi khoảng hơn trăm mét, khi địch vừa chuyển hướng bắn tôi nhanh chóng bò trườn về phía sau, ước đoán đã ngoài tầm bắn của M79 và nhờ những bụi cây che khuất tôi mới dám đứng dậy đi lom khom.

Nhìn thấy vũng nước, tôi hết sức thất vọng vì đây là một vũng trâu đầm nhỏ xíu màu nước đen xì đặc sóng sánh cứt trâu, nước này làm sao mà uống, tôi nghĩ thầm. Nhớ lại thuở bé khi chơi đùa ở bờ cát ven sông tôi thường bới những hố nhỏ ven bờ để xem nước thấm vào và thấy nước trong hơn. Tôi chạy quanh tìm một cái gì có khả năng đào được cái lỗ như suy nghĩ, nhìn khẩu súng mang theo tôi ước gì nó còn lưỡi lê. Đi dọc theo sườn đất thấp, băng qua mấy bụi tre gai, tôi thấy một vũng nước tương tự khi đến nơi tôi nhận ra việc mình đang muốn làm đã có ai đó làm rồi, có đến ba cái hố nhỏ đào cạnh vũng nước, màu nước khá là tự nhiên tôi lựa một hố trong nhất uống thử, không có mùi phân trâu chỉ có mùi nước đái trâu khai ngòm xộc lên mũi, uống được, tôi uống cho hết cơn khát rồi múc đầy bình mang về.

Căn hầm lúc này đã đủ sâu cho cả 4 người chen vào mỗi khi chúng bắn rát, những lúc tiếng súng đổi hướng bắn là lúc chúng tôi phải ngoi lên khỏi miệng hầm để quan sát đề phòng địch nống ra. Khoảng hơn hai giờ chiều không biết địch phát hiện thấy gì, chúng bắn điên cuồng vào khu vực chúng tôi ẩn nấp, cát đất hất vào hầm rào rào. Nếu ở Bến cát tôi đã từng chứng kiến sự hủy diệt mặt đất của pháo bầy, pháo chụp, pháo khoan thì ở Chơn thành này tôi lại chứng kiến sự hủy diệt tương tự của vũ khí cá nhân, một chiến sĩ vừa với tay lên miệng hầm lấy bình nước thì bị đạn xẻo mất một miếng thịt nơi cánh tay.

Khi trời nhá nhem tối, cũng là lúc địch chỉ bắn cầm chừng và chuyển sang hướng khác, liên lạc đại đội lại đến, anh nói “mấy tiếng đồng hồ không dám thò đầu ra khỏi hầm chịu không nổi nóng và khát”, anh vừa dứt lời địch lại điên cuồng bắn cối và M79 xuống quanh vị trí hầm của chúng tôi, liên lạc không kịp chạy về, anh ta nhảy xuống nằm đè lên hai người dưới hầm, khi đó tôi đang khoét hàm ếch cho căn hầm nên ngồi ở trong cùng, một tiếng nổ chói tai vang lên, mắt tôi tối sầm lại tiếp đó là không thở được, tôi có cảm giác cái quần mình mặc quá chật, ít phút sau khi tỉnh lại tôi nghe có tiếng ai đó nói “ Liên lạc chết rồi, mảnh cối xuyên từ sau gáy qua cổ”. Trong hầm tối thấy một vật sáng lấp lánh như gương, tôi cầm lên hỏi đồng đội “nó bắn đạn gì mà sáng lấp lánh thế này”? không ai trả lời.

Khi địch chuyển hướng bắn, tôi ngoi lên miệng hầm cho dễ thở, thấy thân thể của anh liên lạc thỉnh thoảng lại giật lên, “anh ta còn sống sao không gọi cáng thương? tôi hỏi, “ nó chết rồi” một người trả lời. Tôi kiểm tra lại thấy liên lạc không còn thở nữa và tim đã ngưng đập.

Khoảng 10 giờ đêm nhận lệnh rút lui, không còn thấy chiếc bồng** của mình để sát miệng hầm tôi chợt nhớ đến mảnh vỡ sáng như gương khi nãy, không nghi ngờ gì nữa địch đã bắn trúng cái bồng của tôi và miếng sáng kia là mảnh vỡ của pha đèn pin, một chiếc đèn pin nhật là chiến lợi phẩm tôi thu được trong trận đánh chi khu Dầu tiếng.

Chúng tôi chỉ rút lui một khoảng không xa ngoài tầm súng bộ binh của địch thì dừng lại triển khai công sự, dưới ánh sáng mờ mờ tôi thấy hầm chiến đấu được đào khắp đó đây, tôi đoán nơi này là vị trí của đơn vị trù bị cho chúng tôi. Tìm một hồi tôi cũng ưng ý một cái hầm có độ sâu khoảng 40cm, các hầm khác chỉ khoảng sâu khoảng 15 đến 20cm, tôi nói với người đi cùng “hầm hố thế này làm sao chống được bom đạn”. Hai chúng tôi không có xẻng mỹ nên việc đào hầm sâu hơn là rất khó khăn, tôi nhớ đến cái hầm chữ A tránh bom ở Miền bắc, hay ít nhất cũng phải có một cái gì đó để đậy lên trên miệng hầm, trong bóng tối, tôi mò mẩm, quờ quạng một hồi lâu cũng chỉ kiếm được vài cành cây mục và một cái tăng còn nguyên vẹn, cái tăng như có nhựa dính vào tay lằng nhằng khi tôi cầm lên, tôi đoán đó là máu của thương binh hoặc tử sĩ. Hồi chiều có nguồn tin rằng: đơn vị dự bị phía sau bị tổn thất nặng nề vì pháo địch, một quả đạn pháo đã làm gọn cả ban chỉ huy trung đoàn khi họ đang họp … Ít phút sau chúng tôi được lệnh rút ra xa hơn.

Sau khoảng một giờ hành quân, đơn vị chúng tôi dừng lại đóng trại bên cạnh một con suối nhỏ, đã mấy ngày đêm rồi, tôi mới được nghỉ ngơi, một cảm giác lâng lâng trong người khi mà bên tai không còn nghe tiếng nổ của bom đạn. Tôi nằm trên thảm cỏ ngửa mặt nhìn lên “bầu trời trong cao lồng lộng đầy sao của Miền đông gian lao mà anh dũng” có lẽ tác giả của câu văn trên hẳn cũng nằm ngắm sao như tôi bây giờ.

(1) Loại xẻng được trang bị cho quân đội Mỹ hoặc quân lực VNCH có hai đầu, một đầu gập lại thành cái cuốc, đầu còn lại nhỏ nhọn như cuốc chim, bẻ thẳng ra là xẻng, rất bén .
TRẬN CHI KHU CHƠN THÀNH , phần 2-3 . 
Phần 2: Trận đánh chốt đại đội
Không thể xâm nhập được chốt chiến đoàn, ba ngày sau đơn vị chúng tôi được lệnh nhổ (đánh chiếm) chốt đại đội một tiền đồn từ xa của chi khu Chơn thành cũng cạnh quốc lộ 13, đây là một chốt bảo an dân vệ nên đơn vị chỉ sử dụng một đại đội tấn công vào chốt. Khác với lần trước trận đánh này chúng tôi áp dụng chiến thuật bí mật bất ngờ vận động tấn công. Có thể nói chỉ huy của chúng tôi hơi coi thường đối phương khi mà chỉ sử dụng một đối một trong điều kiện đối phương trong công sự vững chắc. Ở trận đánh này chúng tôi được biết: hỏa lực yểm trợ có pháo 85mm bắn thẳng, cối 120mm và cối 81mm.
Khoảng hơn một giờ sáng cả đơn vị đã vào vị trí tiếp cận từ phía đông của chốt, cả một vùng trống trải chỉ duy nhất có 3 bụi tầm vông và đại đội trưởng đã dùng vị trí đó làm nơi chỉ huy. Tôi thì thầm hỏi ông: “ở vị trí này ta sẽ trở thành tiêu điểm cho pháo địch”. “Đừng lo chúng nó chưa kịp bắn thì ta đã ở trong chốt rồi” ông trấn an tôi. Đêm khuya thanh vắng, âm thanh dù nhỏ vẫn có thể lọt đến tai địch vì vậy không ai nói gì nữa, mọi người nằm tại chỗ có lẽ họ đang theo đuổi một suy nghĩ riêng tư nào đó. Trải qua nhiều trận đánh, khẩu súng của tôi vẫn chưa nổ phát nào vì thế chiều qua, khi đơn vị kêu gọi nhường súng đạn cho bộ binh tôi đã không ngần ngại giao ngay, tôi chỉ mang theo hai quả lựu đạn cầu và một quả gia láng ( lựu đạn mỹ) để phòng thân.
Còn lâu lắm mới đến giờ nổ súng, tôi nhắm mắt lại cố gắng không suy nghĩ, chẳng biết tôi đã ngủ thiếp đi từ lúc nào, khi tỉnh giấc tôi thấy ở phía đông đã ửng hồng nơi chân trời, không bao lâu sau đó mọi cảnh vật hiện dần ra, chốt địch lù lù ngay trước mặt với hàng rào kẽm gai, chuồng cu, bờ đê, lô cốt. Phía trước tôi bộ đội nằm trơ trọi trên mặt đất theo từng cụm 4 hoặc 5 người, tôi đoán đó là đội hình chiến đấu của từng tiểu đội.
Trời sáng quá nhanh, cảm giác lo bị lộ trước khi nổ súng đã nhen nhóm trong người tôi. Làm thơ là một cách tốt nhất để giết thời gian và quên đi sự sợ hải mà người lính thường làm vì nó không cần giấy bút, nhẩm qua nhẩm lại một hồi là thuộc lòng, những hình ảnh sống động trước mắt đã cho tôi cảm hứng nên bài thơ “Trước giờ nổ súng” xin đăng :
TRƯỚC GIỜ NỔ SÚNG
Hồi hộp đợi chờ giờ nổ súng,
Đêm đã qua, trời sáng dần lên,
Phía đàng đông, rạng rỡ ánh hồng,
Lớp sương sớm tan dần đây đó.
Xa trăm mét người nằm thấy rõ,
Chim bay lên mừng rỡ đón bình minh.
Nhìn chốt giặc sau mấy lớp kẽm gai,
Những lô cốt, lỗ châu mai đen trũi,
Một dãy tường thành bờ đê cao vời vợi
Chuồng cu chênh vênh không có lính canh.
Chốt địch nằm đây trên một khoảng đồi,
Cây không có, cỏ tranh cháy rụi,
Khắp bốn phía, mênh mông trống trải
Chỉ có vài ụ mối con con.
Nơi tiếp cận đêm qua không đào hố, đào hầm,
Các chiến sĩ nằm trơ bãi rạ*,
Trời càng sáng càng lo bị lộ,
Đồng đội nằm bên, tim đập thình thình,
Thời gian ơi sao mà chậm chạp .
Đoàng, chíu, đoàng,
Phát pháo 85 mở đầu trận đánh,
Đạn súng cối thi nhau trút xuống,
Chốt giặc chìm trong bụi, khói đen.
Đã qua giờ thấp thỏm lo toan.
Có đến hai hoặc ba phát đạn đại bác đã bắn trúng lô cốt đầu cầu, khói bụi mù mịt nên tôi không biết nó đã sập chưa, một mãng lớn của bờ đê bị pháo 85 bắn vỡ toang, cả chốt địch chìm trong khói bụi, tiếng nổ lớn nhỏ đủ loại liên tục vang lên, không một phát đạn nào của địch chống cự lại.
– Báo cáo bộc phá sào không nổ,
– Thê đội dự bị tiến lên,
– Rõ,
Tôi thấy nét mặt đại đội trưởng lo lắng, bởi ai cũng biết nếu bộ binh không vào được trong chốt thì thất bại là điều không tránh khỏi.
– Báo cáo đã mở được cửa mở.
– Ngưng bắn để bộ binh sung phong, đại đội trưởng lệnh cho bộ đàm truyền tin về tiểu đoàn.
Tiếng súng lớn bổng đột ngột ngừng lại. Xung phong, ông ra lệnh, rồi lăm lăm khẩu K54 trên tay ông lao về phía trước. Tiếng súng A.K, tiếng lựu đạn nổ nghe chắc nịch át hẳn tiếng nổ lẹt đẹt của súng AR15.
Sau khi lọt vào trong chốt, tôi vẫn bám theo đại đội trưởng và dừng lại ở một giao thông hào chỉ sâu chưa đến thắt lưng, trước mắt tôi, khoảng 15m, một lô cốt khá to, tôi đoán là lô cốt trung tâm, một chiến sĩ lao lên tống lựu đạn vào lỗ châu mai rồi lùi về giao thông hào cách đó ít mét, lựu đạn nổ khói đen từ lổ châu mai tuôn ra ngoài, nhưng chỉ ít giây sau cũng từ lỗ châu mai đó, một trái lựu đạn gia láng được tung ra, tiếng nổ vừa dứt, anh bộ đội lại lao lên ấn lựu đạn vào lỗ châu mai, lựu đạn nổ và địch lại đáp trả, tôi không đoán được thằng địch nó nấp ở đâu mà không bị diệt, anh bộ đội lại lao lên lần nữa, lựu đạn nổ, năm giây, mười giây trôi qua không thấy địch đáp trả, “báo cáo đã diệt xong lô cốt trung tâm”, anh vừa dứt lời, ngay lập tức một tên lính từ phía kia hầm lao ra chạy vượt qua đầu anh bộ đội và chéo ngay trước mặt tôi, tên giặc không có súng, tôi la lên “tên Ngụy” đồng thời rút trái lựu đạn ra khỏi thắt lưng để ném theo nhưng tôi kịp dừng lại vì dưới giao thông hào nơi tên địch vừa nhảy xuống có mấy bộ đội ta đang tránh đạn. Một số tên địch chạy thoát được sang bên kia lộ 13 liền tập trung hỏa lực bắn như mưa vào vào nơi tôi nấp có vẻ như chúng bắn giải vây cho đồng đội. Khi tiếng nổ vừa ngớt tôi hỏi “ thằng Ngụy đâu rồi” tiếng một người từ cuối chiến hào trả lời “nó hàng đây rồi”.
Trận chiến đấu vẫn tiếp diễn ở phía cuối chốt, nơi mà quân địch dồn lại hòng chạy thoát sang bên kia đường, nhưng bị bộ binh ta bắn áp đảo nên chúng không dám rời khỏi hầm.
“Báo cáo giặc xin hàng”, một chỉ huy trung đội báo về “Ngưng bắn đế giặc ra hàng”, đại trưởng ra lệnh. Tiếng súng đang nổ đùng đùng tự nhiên tắt ngấm. Gần bốn mươi tên địch lóp ngóp từ trong các hầm hào chui ra hai tay giơ lên cao xin hàng, ngay lập tức họ được giải về tuyến sau. Trận đánh chiếm chốt kết thúc, phía ta không nghe báo cáo thương vong, phía địch có hai tên bị giết nằm sát bên nhau dưới giao thông hào, xác chúng bị xé tưa như hoa dừa, hoa cau mới nở, có lẽ viên đạn cối 120mm đã tạo ra “tác phẩm nghệ thuật” thấy ớn này.
Khoảng mười phút sau, pháo và cối hạng nặng của địch bắn tới tấp vào chốt nơi ta vừa chiếm được, khi pháo ngưng bắn là đến lượt máy bay nhào xuống thả bom, cứ như thế hết pháo lại bom từng đợt, từng đợt dội vào chốt. Có tiếng pháo cao xạ 37mm nổ trên bầu trời, nhờ thế mà máy bay không thể thả bom trúng mục tiêu.
Khoảng hai giờ chiều, khi tôi và ba người nữa đang trú ẩn trong một hầm khá lớn và chắc chắn thì một tiếng nổ khủng khiếp vang lên mắt tôi tối sầm lại, tai điếc đặc và tôi không biết gì nữa. Khi tôi tỉnh lại thấy căn hầm sáng choang bụi vẫn chưa tan hết, một lỗ thủng trên nóc hầm to bằng cái nia (đường kính khoảng 1,2m), tôi hỏi có ai việc gì không? Có ba tiếng trả lời cùng lúc ở ba góc hầm vọng lại “ không”.
Khoảng bốn giờ chiều, cấp trên nhận định: địch sẽ không tái chiếm chốt, chúng tôi được lệnh rút về căn cứ, những tiếng nổ đì đùng vọng lại từ phía sau, không cần nhìn lại tôi cũng biết địch đang bắn vào cái chốt không người.
Ngày 03 tháng 9 năm 2013
==
Phần 3 .
Phần 3; Trận đánh chốt Chi khu
DSCF3351
Những ngày cuối tháng ba, tin chiến thắng, từ khắp nơi liên tiếp báo về. Ở Miền trung hầu như mỗi ngày một tỉnh được giải phóng, đơn vị chúng tôi mang tiếng là lực lượng chủ lực của Miền đông nam bộ mà loai hoai mãi không dứt điểm được một chi khu nhỏ xíu của địch đã bị cô lập giữa vùng giải phóng, điều này có thể khiến chỉ huy của chúng tôi sẽ phải đưa ra quyết định táo bạo hoặc liều lĩnh hơn và đánh chiếm chốt chi khu là một sự lựa chọn.
Khác với những trận đánh trước đó, ta thường nổ súng tấn công vào đối phương lúc trời vừa hửng sáng, lần này chúng tôi sẽ đánh chiếm chi khu vào ban đêm. Theo kế hoạch ta sẽ bắn một nghìn trái pháo vào chi khu và bộ binh sẽ tấn công vào lúc bảy giờ tối. Một nghìn trái pháo bắn vào chốt địch, nghe mà xướng lỗ tai, vì hiếm khi ta sử dụng một hoả lực mạnh như vậy, tự nhiên tôi lại có ý nghĩ ta sẽ bớt được một nghìn người thương vong. Còn nhớ từ trước đến nay mỗi khi gặp đơn vị pháo binh, bộ binh ta thường hô lên “ba trái cấp tập”, ( do thiếu đạn nên hô bắn cấp tập nhưng đạn thì chỉ có quả thôi).
Sau gần ba giờ hành quân, trời vừa sẩm tối, cả đơn vị đã vào vị trí tiếp cận, tôi quan sát thấy mình đang ở trong khu vực hào chống tăng được đào nhiều lớp. Không lâu sau đó pháo ta bắt đầu dội đạn vào chốt chi khu, những tiếng nổ lụp bụp vang lên liên hồi, thỉnh thoảng lại thấy một vầng lửa bùng lên, kể từ lúc khai hoả đến khi kết thúc chỉ khoảng 15 phút. 7 giờ tối đơn vị chúng tôi vẫn án binh bất động, 8 giờ rồi 9 giờ vẫn không có lệnh tấn công, 9 giờ 30 phút trinh sát về báo chốt chi khu bị bắn sập hoàn toàn, toàn bộ quân địch đã tháo chạy khỏi chi khu.
Đến 10 giờ đêm đơn vị chúng tôi được lệnh truy kích địch. “Đối phương đã rút chạy trước chúng ta ít nhất là 3 tiếng đồng hồ, trừ khi ta di chuyển bằng cơ giới còn không thì khó mà theo kịp”, những chiến binh kỳ cựu nhận định như vậy.
Phần 4 Rừng xanh vang tiếng súng
Tiểu đoàn chúng tôi thần tốc hành quân suốt đêm theo các lối mòn trong rừng. Khoảng 6 giờ sáng bộ phận tiền quân của ta đã gặp đối phương, có lẽ là đội hình chính của địch, cuộc đọ súng diễn ra ác liệt tại một cánh rừng chồi, cây, dây chằng chịt, rừng rậm đến nỗi có chỗ chỉ cách xa 3m là không nhìn thấy gì nữa. Một xạ thủ B41 phát hiện địch ở khoảng cách gần anh vội nổ súng ngay mà quên đi góc bắn cần thiết của súng B41, một luồng lửa da cam phụt về phía sau đốt hai bắp chân của anh đen thui như hai cục than.
Đạn cầu vòng là ưu thế tuyệt vời ở địa hình rừng thế này, những chiến binh dũng cảm của ta đã bò lên gần đội hình địch quan sát rồi lui về điều chỉnh cối 61, chỉ sau ít phát bắn tiếng súng AR15 đã thưa hẳn, sau đó chỉ còn nghe tiếng súng đại liên chống cự quyết liệt với những tràng điểm xạ ngắn, điểm xạ dài. Nghe tiếng súng nổ chúng tôi nhận định rằng tên địch này là một xạ thủ dày dạn kinh nghiệm, vì thế không ai dám xông lên, thêm nhiều phát đạn cối 61 nữa bắn đi nhưng vẫn không diệt được hoả lực địch, bộ binh ta vẫn nhích dần về phía trước, nhưng nhiều lần phải lùi lại vì đạn địch quét sát mặt đất.
Mặt trời gần đứng bóng tiếng súng đại liên ngưng hẳn, lệnh của chỉ huy xông lên, tôi xách súng chạy theo tiểu đoàn phó, người trực tiếp xuống chỉ huy trận đánh cùng đại đội, khi lên đến nơi tôi thấy có một số xác chết, tên giặc đứng cạnh khẩu súng đại liên giơ tay xin hàng, tay phải của nó bị xích vào thân cây nhỏ (1), sợi xích nhỏ khá dài đủ cho nó có thể xoay sở được nhiều hướng bắn và nó đã chống cự đến viên đạn cuối cùng.
– Tại sao mày bắn hoài?
– Chỉ huy xích lại và bắt em phải bắn,
– Bắn này, muốn làm anh hùng hả?
Không chờ trả lời, anh chiến sĩ trở báng súng dộng một cái thật mạnh vào bụng tên lính, mặt nó nhăn lại vì đau đớn, một tiếng nổ đanh gọn vang lên, sợi xích bị bắn đứt.
– Báo cáo tiểu đoàn phó có 16 xác chết.
– Cho kiểm tra từng tên một,
Nói xong vị tiểu đoàn phó cuối xuống xác chết gần nhất, tay trái lăm lăm khẩu súng K54, tay phải ông sờ vào túi áo ngực của “cái xác”, bổng nhiên mắt của “xác chết” mở ra, đầu ngẩng lên, miệng nó kêu hộc hộc như heo bị chọc tiết, ông tiểu đoàn phó giật mình rụt tay phải lại nhưng tay trái của ông nó lại làm việc theo phản xạ, một tiếng nổ nghe cái đẹt, tôi thấy cái đầu của “xác chết” từ từ hạ xuống, một ít máu trào ra nơi lỗ tai.
Sự việc diễn ra quá nhanh ngay trước mặt mấy người, tiểu đoàn phó không nói gì ông đi thẳng về tuyến sau. các chiến sĩ bộ binh thu nhặt vũ khí rồi nhanh chóng rút đi, không ai kiểm tra xác chết nữa.
Tôi đưa mắt nhìn các xác chết còn lại tất cả đều nguyên vẹn không thấy máu, biết đâu trong số đó vẫn còn những tên sợ quá mà chết ngất, nếu còn thì hãy để cho nó được sống, tôi vội vã chạy theo đoàn quân.
Lúc này là thời cơ thuận lợi nhất để tiêu diệt đội quân tinh nhuệ này của địch, không cho chúng co cụm về Sài gòn. Theo sự hướng dẫn của trinh sát, chúng tôi đi lối tắt đón đầu toán quân lớn nhất của địch đã tham chiến với ta sáng nay. Dọc đường hành quân chúng tôi luôn phải dừng lại chiến đấu với từng nhóm nhỏ lẻ tàn quân địch rải rác khắp rừng nên khi đến được vị trí đã định thì địch đã đi qua rồi. Đơn vị chúng tôi tiếp tục bám theo, nhìn dấu vết dập nát đám cỏ tranh nơi chúng đi qua, tôi đoán rằng đối phương chỉ còn khoảng hơn 300 quân. Các loại vũ khí nặng như đại liên, súng cối, địch tháo rời ra từng bộ phận vứt lại dọc lối đi.
Hơn bốn giờ chiều, chúng tôi đuổi theo địch đến một trảng cỏ tranh rất lớn, chỉ huy ra lệnh dừng lại, tìm lối đi khác vì băng qua sợ bị phục kích .
Khi mặt trời sắp lặn chúng tôi đến một nơi có vẻ như là rừng già vì có nhiều cây to, phía trước có tiếng hô lớn “có địch” cả đại đội nằm rạp xuống hai bên lối đi, một loạt súng AK vang lên, ngay lập tức chúng tôi cũng nhận được sự đáp trả bằng một loạt súng AK tương tự. Khi nghe tiếng súng nổ hai bên nằm im trong giây lát.
– Đơn vị nào đấy?
– K …
– Thế còn bên đấy là đơn vị nào?
– S 9,
– Có ai trúng đạn không?
– Không
– Bên này cũng không.
– Hướng này không còn địch,
– Hướng này cũng không còn
Hai đoàn quân tiến lại gặp nhau, họ ôm lấy nhau vui mừng như những người thân ở xa mới về.
Trận đánh chi khu Chơn thành kết thúc sau 10 (2) ngày giao tranh ác liệt, một chiến thắng hết sức nhọc nhằn cho đơn vị chúng tôi, một trong hai sư đoàn thiện chiến nhất Miền đông nam bộ. Còn số quân đội VNCH khi tháo chạy khỏi Chơn thành thì ngoài chúng tôi ra, còn bị quân và dân các tỉnh Bình long, Tây ninh, Bình dương chặn đánh dọc đường nên bị tổn thất nặng nề, những tên sống sót cũng không còn tinh thần chiến đấu nữa.
Ngày 10 tháng 9 năm 2013

(1) Người lính này hẳn còn sống đâu đó, chỉ có anh ta mới biết được là bị xích hay tự xích để chặn đường cho đồng đội thoát thân.

(2) Thời gian có thể chênh lệch một hoặc hai ngày.
Chương 5: Bắt đầu của Một Kết Thúc
Trong hai năm 1973 và 1974, CSBV không chiếm được một tỉnh hay phần đất nào của VNCH. Có lúc CSBV nghĩ đến chuyện đánh Tây Ninh hay Kontum, nhưng phòng thủ của hai tỉnh đó nằm ngoài khả năng quân sự của cộng sản. Không còn mục tiêu nào, cộng sản chuyển hướng về Phước Long, một tỉnh lỵ nằm cực bắc của Vùng III. CSBV tấn công Phước Long với một lực lượng mạnh: hai sư đoàn rưỡi bộ binh, ba trung đoàn phòng không, thiết giáp, và pháo binh, cộng thêm vài đơn vị đặc công.
Đầu tháng 10-1974, qua tin tức thâu thập từ tình báo, phản gián, hồi chánh viên và tù binh, BTTM biết được kế hoạch CSBV chuẩn bị đánh chiếm Phước Long. Tin tức được BTTM chuyển đến bộ tư lệnh Quân Đoàn III, và bộ chỉ huy tiểu khu Phước Long. Tin tức về hoạt động của địch được bổ túc hàng ngày theo tình hình thay đổi. Cuộc tấn công của CSBV vào Phước Long không phải là một bất ngờ, ngoài ước đoán của chúng ta.
Phước Long nằm hướng đông bắc, cách Saigon 150 cây số đường bay. Biên giới ở hướng bắc của Phước Long nằm giáp giới với Cam Bốt. Phước Long gồm có bốn quận: Đức Phong, Phước Bình, Bố Đức và Đôn Luân. Phước Long có khoảng 30 ngàn dân, phần lớn là dân gốc Thượng, Stieng (Ma), và Mnong. Các dân thiểu số sống bằng nghề đốn cây và cạo mủ cao su. Dân gốc Kinh (Việt) còn lại là công chức hành chánh, buôn bán, hay phu đồn điền. Địa hình của Phước Long có nhiều đồi núi, rừng dầy, khó quan sát từ trên phi cơ. Từ lâu một phần của Phước Long là căn cứ hậu cần, tiếp liệu của cộng sản.(1) Phước Long nối với Saigon qua liên tỉnh lộ 1A và quốc lộ 14. Qua khỏi Phước Long, quốc lộ 14, theo hướng đông bắc, sẽ dẫn lên Quảng Đức và Ban Mê Thuột. Sông Bé là phi trường chánh của tỉnh, có khả năng tiếp nhận tất cả các lọai phi cơ từ hạng nhẹ cho đến loại vận tải cơ hạng nặng C-130. Thời tiết Phước Long có sương mù phủ kín từ 8 đến 9 giờ sáng; vào mùa mưa sương mù bao phủ cho đến 10, 11 giờ sáng.
Phước Long nhận tiếp tế qua hai đường 1A và 14. Một tuần sau ngày ngưng bắn CSBV cắt đứt liên tỉnh lộ 1A và quốc lộ 14 ở nhiều nơi. Sau khi hai đường tiếp tế chánh bị cắt đứt, Phước Long và bốn quận của tỉnh chỉ có thể nhận đồ tiếp tế bằng phi cơ và trực thăng. Hàng tháng Phước Long cần từ 400 đến 500 tấn nhu yếu phẩm cho dân và quân như gạo, muối, đường, đạn và nhiên liệu. Tháng 8-1974, quân đoàn III và II phối hợp hành quân, giải tỏa được quốc lộ 14. Thành công này tạm thời lấy đi gánh nặng về không vận bây giờ chỉ dùng vào những chuyến tiếp tế quân sự cần thiết như y dược, đạn và nhiên liệu.
Ngày 14 tháng 12-1974, CSBV đánh chiếm quận Đức Phong, nằm ngang quốc lộ 14. Một lần nữa Phước Long phải sống nhờ vào không vận. Tiếp tế bằng không vận cho Phước Long rất tốn kém và thất thường vì hỏa lực phòng không địch bố trí chung quanh.
Lực lượng bảo vệ Phước Long gồm năm tiểu đoàn Địa Phương Quân, với cấp số 750 đến 900 mỗi tiểu đoàn, và 48 trung đội Nghĩa Quân tổng cộng khoảng 1000 người. Pháo binh yểm trợ đến từ 4 pháo đội của tiểu khu. Khi thấy một số tiền đồn của chúng ta rơi vào tay địch, quân đoàn III tăng viện cho Phước Long tiểu đoàn 2 (trung đoàn7/sư đoàn 5 BB), và hai pháo đội gồm 6 đại bác 105 ly và 4 đại bác 155 ly. Thêm vào đó, quân đoàn còn cho thêm ba đại đội trinh sát của các sư đoàn 5, 7, và 25BB.
Trận Phước Long bắt đầu vào cuối tháng 12-1974, kết thúc ngày 6 tháng 1-1975.(2)
Ngày 13 tháng 12-1974 CSBV tấn công thăm dò vào quận lỵ Đôn Luân nhưng cuộc tấn công bị các đơn vị dũng cảm Địa Phương Quân bẻ gẫy. Đêm hôm sau, ngày 14, cộng sản cùng lúc tấn công chớp nhoáng vào hai quận Đức Phong và Bố Đức. Hai cứ điểm rơi vào tay cộng sản với không một chống cự nào đáng kể. Những cuộc điều tra sau này không tìm ra nguyên nhân tại sao hai quận mất quá nhanh, vì tất cả cấp chỉ huy đều bị mất tích khi hai tiền đồn rơi vào tay địch. Đêm kế tiếp, 15 tháng 12, một căn cứ hỏa lực do một đơn vị Địa Phương Quân bảo vệ, bị tấn công và tràn ngập. Chúng ta mất hai pháo đội đại bác tại căn cứ hỏa lực này.
Trước những tấn công tới tấp của CSBV, quân đoàn III không vận vào Phước Long tiểu đoàn 2 (trung đoàn 7/sư đoàn 5 BB) từ căn cứ Lai Khê. Được tăng viện, tiểu khu Phước Long mở cuộc hành quân phản công, chiếm lại được quận Bố Đức vào ngày 16. Nếu nói về khả năng tác chiến của các đơn vị địa phương trong giai đoạn này, Phước Long chỉ còn tiểu đoàn 2 bộ binh (thuộc trung đoàn 7 nói trên) và hai tiểu đoàn Địa Phương Quân của tiểu khu là còn khả năng tác chiến. Các đơn vị còn lại tổng số hơn ba ngàn quân di tản về từ các tiền đồn cần được tái trang bị và tổ chức để có thể xử dụng lại. Tiểu đoàn 2 bộ binh được chỉ định giữ vai trò chánh trong nỗ lực phòng thủ quận lỵ Phước Bình, một phần tỉnh lỵ Phước Long, và phi trường Sông Bé. Bản doanh của Bộ Chỉ Huy Tiếp Vận cũng đóng ở phi trường này.
Với sự hỗ trợ đầy đủ của BTTM, Quân Đoàn III xử dụng phi cơ vận tải và trực thăng CH-47 để tiếp tế đạn, vũ khí và quân dụng cho quân phòng thủ, và cũng để tái trang bị các đơn vị đã di tản từ tiền đồn về đang tụ lại tỉnh lỵ. Những chuyến bay tiếp tế trên đường trở về, đem ra Phước Long gia đình và thân nhân binh sĩ, công chức và cán bộ dân sự. Thẩm quyền tiểu khu muốn di tản dân đi để không phải lo lắng về tiếp tế và an ninh cho dân chúng.
Trong thời gian đó, áp lực của CSBV càng lúc càng gia tăng chung quanh thành phố. Phi trường Sông Bé bị pháo kích nặng. Các chuyến bay tiếp tế bị phòng không bắn chận ở hai hướng bắc và tây bắc của phi trường. Một vận tải cơ C-130 bị bắn cháy khi còn nằm trong ụ. Ngày hôm sau một C-130 hạ cánh với đồ tiếp tế và một toán chuyên viên không quân sửa chữa. Khi cất cánh chiếc này bị trúng đạn phá hủy. Lợi dụng phi trường tê liệt, địch di chuyển các ổ cao xạ sát vào vòng đai, canh chừng các ngõ tiếp tế bằng không vận của chúng ta. Lai Khê, bản doanh của sư đoàn 5, nơi các trực thăng ngừng lại để đổ xăng trên đường đi đến Phước Long, cũng bị áp lực pháo kích và phòng không của cộng sản.
Cùng lúc pháo kích áp đảo phi trường, đêm 22 tháng 12-1974, địch tấn công quận Bố Đức lần thứ hai. Lần này Bố Đức mất vào tay địch. Bốn ngày sau, hai sư đoàn 7 và 3 CSBV (sư đoàn 3 này mới thành lập ở miền nam, khác với sư đoàn 3 đang hoạt động ở Bình Định) đánh vào quận Đôn Luân, và Đôn Luân thất thủ. Khi mất Đôn Luân vào tay địch, trừ quận lỵ Phước Bình và thành phố Phước Long nằm trong ranh giới quận, tất cả tỉnh Phước Long hoàn toàn nằm trong tay CSBV.
Đêm 30 tháng 12-1974 hai sư đoàn 7 và 3, với sự hỗ trợ của một trung đoàn xe tăng, pháo binh của quân đoàn, tấn công Phước Bình đây là vòng đai phòng thủ của tỉnh Phước Long. Trận đánh kéo dài từ nửa đêm cho đến chiều hôm sau thì bộ chỉ huy của chi khu và trung tâm hành quân bị pháo địch bắn phá hủy. Lính của tiểu khu và của tiểu đoàn 2/trung đoàn 7 rút về phòng tuyến mới ở phi trường Sông Bé. Tại đây lính VNCH bắn cháy 4 xe tăng ở đầu một phi đạo, gây tử thương và bắt sống 50 cán binh CSBV. Trong lúc đó, một lực lượng khác của địch tiến về núi Bà Rá, một địa hình nổi bật nhất của tỉnh, với ý định chận đường rút lui của tiểu đoàn 2. Sau một ngày chiến đấu ác liệt, quân chúng ta rút vào phòng tuyến của tỉnh và sát nhập vào các đơn vị địa phương quân ở đó. Sau khi cô lập được quân VNCH, địch chỉ tấn công quân ta vào ban ngày; ban đêm địch bắn quấy phá vào phòng tuyến của chúng ta.
Ngày hôm đó không quân VNCH bay hơn 100 phi vụ yểm trợ cho các lượng ở Phước Long. Không quân dùng đủ loại bom đánh địch, kể luôn loại bom CBU chống biển người. Không quân có thể tập trung hỏa lực mạnh như vậy để yểm trợ cho Phước Long vì BTTM đã huy động không lực từ quân đoàn II và IV về. Nhưng để làm gián đoạn nỗ lực yểm trợ của không quân từ Sư Đoàn 3 Không Quân, 6 giờ sáng ngày 1 tháng 1-1975, cộng quân pháo kích mạnh vào phi trường Biên Hòa. Pháo của địch phá hủy một vài đoạn phi đạo và làm cháy nhà, văn phòng trong chung cư của phi trường. Tất cả phi vụ xuất phát từ phi trường Biên Hòa bị gián đoạn đến 1 giờ chiều cùng ngày.
Bảy giờ sáng ngày phi trường Biên Hòa bị pháo kích, cộng quân mở cuộc tấn công đánh thẳng vào thành phố Phước Long từ hướng nam. Nhưng cuộc tấn công của địch bị chận đứng ngay chân đồi dẫn lên phố. Trong khi đó địch lấy được cao điểm của ta ở núi Bà Rá. Chiếm xong, địch dùng núi làm đài quan sát và kéo đại pháo 130 ly lên bắn trực xạ vào hệ thống phòng thủ của Phước Long.
Đến ngày 3 tháng 1, pháo của địch phá hủy pháo binh của chúng ta trong thành phố, gồm 8 khẩu 105 ly và 4 khẩu 155 ly. Để ngăn cản các cuộc tiếp viện bằng không lực, cộng sản thiết lập nhiều dàn phòng không chung quanh thành phố, gây nhiều trở ngại cho các chuyến tiếp vận và yểm trợ của không quân. Ngày 2 tháng 1, nhờ vào yểm trợ tối đa và hệ thống địa hình phòng thủ vững chắc, quân trú phòng đẩy lui nhiều đợt tấn công của đối phương. 15 xe tăng của địch bị không quân và quân trú phòng bắn cháy từ lúc đầu cuộc tấn công. Ngày 2 tháng 1, tỉnh trưởng Phước Long xin phương tiện tải thương, tiếp viện và quân bổ sung. Tuy nhiên vì đài chuyển vận truyền tin duy nhất còn lại trên núi Bà Rá bị phá hủy, tất cả liên lạc từ Phước Long ra ngoài bị cắt đứt.
Một buổi họp khẩn cấp được triệu tập tại dinh Độc Lập. Tổng thống Thiệu chủ toạ như thường lệ, với sự tham dự của phó tổng thống Trần Văn Hương, thủ tướng Trần Thiện Khiêm, phụ tá an ninh quốc phòng Đặng Văn Quang, tư lệnh không quân Trần Văn Minh, tư lệnh quân đoàn III Dư Quốc Đống, trung tướng tham mưu trưởng BTTM kiêm tổng Cục Trưởng Tổng Cục Tiếp Vận Đồng Văn Khuyên, và tác giả (Dương Văn Minh), Tổng Tham Mưu Trưởng BTTM. Đề tài của buổi họp là có nên tăng viện cho Phước Long hay không, và nếu tăng viện, thì tăng viện như thế nào về quân nhu, nhân sự.
Tướng Dư Quốc Đống, tư lệnh quân đoàn III, trình bày về tình hình của Phước Long nói riêng và của quân đoàn, nói chung. Để giải cứu Phước Long, tướng Đống đề nghị xin một sư đoàn bộ binh, hay sư đoàn Nhảy Dù. Quân tăng viện sẽ đổ bộ xuống hướng bắc Phước Long bằng trực thăng dưới sự yểm trợ tối đa của không quân. Trình bày xong ý kiến, tướng Đống xin được từ chức, viện cớ là từ khi nhậm chức tư lệnh quân đoàn, ông đã không đủ khả năng giải quyết được tình hình quân sự của vùng.
Tổng thống Thiệu bác bỏ lời xin từ chức của tướng Dư Quốc Đống, vấn đề hệ trọng ngay trong lúc này, theo tổng thống Thiệu, là giải quyết vấn đề Phước Long trước. Sau khi nghiên cứu tình hình, kế hoạch tiếp viện thêm quân cho Phước Long bị hủy bỏ dựa vào các lý do sau:
Bộ Tổng Tham Mưu không còn quân tổng trừ bị: hai sư đoàn Dù và TQLC đang được xử dụng cho vùng I và tình hình không cho phép hai đơn vị rời khỏi mặt trận. Tình hình chiến sự ở hai vùng II và IV cũng không cho phép giảm thiểu quân số nếu muốn cán cân quân sự được quân bình và an ninh được bảo đảm. Riêng tại vùng III, hai sư đoàn cơ hữu của quân đoàn là sư đoàn 18 và 25BB được dùng án ngữ khu vực Tây Ninh, cản áp lực của Công Trường (sư đoàn) 5 và 9 CSBV đang hướng về Saigon.
Trong trường hợp tìm được quân để tiếp viện, lực lượng tiếp viện này phải được di chuyển bằng không vận vì đường bộ dẫn về Phước Long bị cắt. Ngoài các đơn vị không quân cơ hữu của quân đoàn III, lực lượng không vận cần có thêm là 2 phi đoàn trực thăng UH-1, 1 phi đoàn trực thăng CH-47, kèm thêm một số phi cơ khác để yểm trợ và oanh tạc. Bộ Tổng Tham Mưu có thể trưng dụng các phi đoàn trực thăng UH-1 từ Vùng II và IV, nhưng các phi đoàn trực thăng CH-47 thì không tìm được đâu ra. Các phi đoàn CH-47 tân lập ở Vùng II và IV có khả năng hoạt động rất giới hạn: mỗi phi đoàn chỉ cung cấp được từ bốn đến sáu phi cơ mỗi ngày và đó là con số tối thiểu quân đoàn cần phải có cho các phi vụ khẩn cấp ở mặt trận của họ. Ngoài ra, trực thăng UH-1 không thể bay thẳng từ Biên Hòa đến Phước Long, và trực thăng CH-47 thì không thể bốc chở đại bác 155 ly được. 
Về tiếp tế: Không quân có thể thả 60 đến 100 tấn đồ tiếp tế cho quân phòng thủ từ bảy đến mười ngày, với điều kiện họ kiểm soát an ninh cho một vùng nhận hàng lớn. Nhưng nếu không quân phải tiếp tục thả viện trợ trên mười ngày thì các quân khu khác phải hy sinh khả năng không vận của họ cho cuộc tiếp tế ở Phước Long. Bộ Tổng Tham Mưu phỏng định không quân sẽ bị thiệt hại cao trước hỏa lực phòng không của địch đang có mặt chung quanh Phước Long. Sự thiệt hại về không lực sẽ không được thay thế vì ngân quỹ dành cho không quân không còn nữa.
Thời gian tính của chiến trường: Dù có được một vị trí phòng thủ kiên cố, quân trú phòng Phước Long không thể chống cự lâu trước sự tấn công của hai sư đoàn cộng sản. Trong điều kiện quân tiếp viện được gởi đến giải vây, lực lượng này phải có mặt ở Phước Long cấp tốc trong vòng hai, ba ngày trước khi quân trú phòng bị tràn ngập. Giả định sư đoàn Nhảy Dù đảm nhiệm cuộc hành quân giải vây, thời gian qui động, trang bị và chuyên chở sẽ mất từ năm đến bảy ngày. Nếu gởi một sư đoàn Bộ Binh từ Vùng IV, thời gian cần thiết để chuẩn bị cho sư đoàn ra mặt trận là ba ngày năm 1972, sư đoàn 21 Bộ Binh cần một thời gian tương đương khi được gởi đến Chơn Thành để tiếp viện cho mặt trận An Lộc.
Tính cách chiến lược của Phước Long: Nếu so sánh toàn diện, Phước Long không quan trọng bằng Tây Ninh, Pleiku, hay Huế về phương diện kinh tế, chính trị và dân số. Theo BTTM, trong thời điểm ngặt nghèo về ngân quỹ quốc phòng đang đối diện, nếu phải giữ đất thì chúng ta nên củng cố lực lượng để giữ Tây Ninh hay Huế hơn là Phước Long.
Buổi họp đi đến quyết định sau cùng là dùng quân của Liên Đoàn 81 Biệt Cách Nhảy Dù (BCND) để giải cứu Phước Long. Liên Đoàn 81, với kinh nghiệm ở An Lộc năm 1972 và khả năng đánh rừng núi sâu trong lòng địch, được chọn cho nhiệm vụ này. Liên Đoàn 81 có nhiệm vụ hỗ trợ quân trú phòng ở phía nam thành phố, hướng tấn công của CSBV. Liên Đoàn còn có nhiệm vụ tái chiếm núi Bà Rá.
Ngày 3 tháng 1-1975, tình hình Phước Long không thay đổi nhiều, trừ những áp lực liên tục của CSBV ở hướng nam. Vòng đai phòng thủ của tỉnh bây giờ thu hẹp lại vào chung quanh chợ, sân bay L-19, và trung tâm hành chánh. Tất cả đại bác của quân trú phòng bị hủy hoại sau khi cộng sản bắn hơn hai ngàn quả đạn vào dinh tỉnh trưởng và bộ chỉ huy tiểu khu. Từ cao độ 12 ngàn bộ, không quân thả hơn hai mươi tấn đạn và đồ tiếp liệu cho quân trú phòng ở hướng bắc của bộ chỉ huy tiểu khu. Những cuộc không trợ được thực hiện chính xác, tuy nhiên vì sự pháo kích dồn dập của cộng quân, quân trú phòng gặp nhiều khó khăn khi tiếp nhận đồ tiếp tế từ trên không. Hơn 300 quân nhân bị thương đang chờ di tản. Bộ tư lệnh dự định dùng các trưc thăng đổ quân Liên Đoàn 81 để di tản họ trên đường bay trở lại. Ngày đổ bộ Liên Đoàn 81 được dự định là ngày 4 tháng 1-1975.
Trong thời gian này, Liên Đoàn 81 đã qui động và trang bị hai đại đội, sẳn sàng hành quân. Tư lệnh của Liên Đoàn dùng trực thăng quan sát và chọn được một bãi đổ quân ở những chân đồi, hướng bắc của bộ chi huy tiểu khu. Ngày 4, mưa và mây thấp làm đình trệ hai dự định đổ quân. Cộng quân gia tăng pháo kích và tấn công, nhưng quân trú phòng giữ vững vị trí phòng thủ của họ. Trung tâm chỉ huy hành quân bị pháo liên tục và cuối cùng bị hủy hoại. Vị chỉ huy phó của tiểu khu tử thương, và trung tá Xuân, tỉnh trưởng Phước Long bị thương nặng. Xe tăng của cộng quân đã xuất hiện ở phía nam và tây thành phố. Sau khi trung tâm hành quân bị phá hủy, liên lạc tiểu khu và bộ tư lệnh quân đoàn III chỉ còn được một băng tầng vô tuyến để gọi nhau.
Tám giờ sáng ngày 5 tháng 1-1975, không quân thực hiện 60 vụ oanh tạc để dọn bãi đổ quân ở phía bắc thành phố. Chín giờ sáng, một đại đội (120 người) BKND nhảy xuống nơi ấn định. Toán quân bắt tay và phối hợp được ngay với quân trú phòng. Mười một giờ, Liên Đoàn 81 đổ bộ thêm một đại đội và bộ chỉ huy của lực lượng xuống hướng bắc dinh tỉnh trưởng. Khoảng ba giờ chiều, sau khi cuộc đổ bộ hoàn tất, hơn 250 quân nhân của Liên Đoàn 81 được thả xuống thành phố dưới những cơn pháo kích mãnh liệt của cộng quân. Quân ta chỉ bị thiệt hại một tiểu đội trong cuộc đổ quân, vài trực thăng bị phòng không địch bắn trúng nhưng bay về được. Tuy nhiên với hỏa lực phòng không mãnh liệt của đối phương, dự định di tản các thương binh không thực hiện được như đã định.
Trong khi đó xe tăng địch chọc thủng phòng tuyến của Địa Phương Quân tại Trung Tâm Yểm Trợ Tiếp Vận, và trên đường tiến về trung tâm thành phố. Các toán đặc công di chuyển trên xe tăng nhanh chóng thiết lập các chốt phòng thủ trong khi xe tăng tiến về hai hai mục tiêu là dinh tỉnh trưởng và bộ chỉ huy tiểu khu. Dinh tỉnh trưởng đang được xử dụng làm bộ chỉ huy của Biệt Cách Nhảy Dù (BCND). Nhưng cuộc tấn công của cộng quân lúc đó bị chận đứng; BCND phản công đánh chiếm lại các mục tiêu bị mất, nhất là Trung Tâm Yểm Trợ Tiếp Vận. Mặc dù cuộc phản công của BCND mãnh liệt và gan lì, họ đã không lấy lại được các mục tiêu đã mất vào tay địch. Đến thời gian đó của trận chiến, BCND mất gần 50 phần trăm lực lượng. Súng chống xe tăng loại M-72 do quân ta xử dụng không hữu hiệu để hủy hoại chiến xa địch. Xe tăng của cộng quân trong cuộc tấn công này có gắn thêm chướng ngại vật hai bên hông xe; và xe chỉ đổ phân nửa bình xăng để giãm thiểu thiệt hại trong trường hợp bị trúng đạn. Súng không giật 90 ly hữu hiệu với xe tăng của địch quân hơn. (Còn tiếp...)
Chú thích:
1. Theo William E. Le Gro trong Vietnam from Cease-Fire to Capitulation, trang 133, Phước Long là căn cứ của nhiều bộ chỉ huy chiến thuật, tiếp liệu của CSBV. Đồn điền Bù Đốp-Bố Đức là bản doanh của bộ chỉ huy M-26 Xe Tăng gồm ba tiểu đoàn xe tăng. Bộ chỉ huy nằm cách phi trường Sông Bé 45 cây số. Ngoài bộ chỉ huy xe tăng ở B-2, các bộ chỉ huy của CSBV đóng ở Phước Long gồm có Bộ Tư Lệnh Công Binh (ở Bố Đức) với ba tiểu đoàn công binh, và các bộ chỉ huy Quân Xa, Huấn Luyện, Hậu Cần, đóng ở khoảng Tây Ninh-Bù Gia Mập. Phước Long là đoạn cuối của bốn đường xâm nhập bắc nam tụ về (chú thích dịch giả). 
2. Lực lượng cộng sản đánh vào mặt trận Phước Long là Quân Đoàn 4, (thiếu tướng Hoàng Cầm, tư lệnh; đại tá Bùi Cát Vũ, chính ủy). Các trung đoàn tham dự là 3 trung đoàn 141, 209, 165 của sư đoàn 7; ba trung đoàn 201, 271, 16, và hai trung đoàn cao xạ. Đọc Lịch Sử Quân Đội Nhân Dân Việt Nam, Tập II, Quyển Hai, (nhà xuất bản Quân Đội Nhân Dân, Hà Nội, 1990), trang 193-194 (chú thích của dịch giả).
TRẬN DẦU TIẾNG
Chiến dịch giải phóng Tây nguyên mở màn vào sáng ngày 10 tháng 3 năm 1975 thì 9 giờ tối cùng ngày đơn vị chúng tôi tập trung tại một khỏang trống trong rừng để nhận lệnh giải phóng chi khu Dầu tiếng. Mệnh lệnh chiến đấu được tiểu đòan trưởng đưa ra ngắn gọn:” Tôi ra lệnh tiêu diệt cứ điểm địch, giải phóng Chi khu Dầu tiếng như kế họach đã định,. tất cả lên đạn, hướng mục tiêu hành quân”. (Chi khu Dầu tiếng một quận lỵ thuộc Miền đông nam bộ cách Sài gòn khỏang 80 km).
Đơn vị hành quân theo sự dẫn đường của lực lượng dân quân, du kích địa phương, khi hành quân được khỏang một giờ, chúng tôi nghe thấy những tiếng đào đất hùynh, hụych, một chiến sỹ la lớn:” Đào huỵệt chôn chúng mày nhé bọn tao không chết đâu”, nhiều tiếng chửi bậy kèm theo, đáp lại những lời lẽ thô tục đó chỉ là những tiếng đào đất dường như mạnh hơn. Thêm vài giờ hành quân nữa, hình như chúng tôi đã đến gần mục tiêu vì mệnh lệnh im lặng, bí mật đưa ra liên tục, có lúc phải đi khom lưng thật sát mặt đất vì gần Chốt đại đội của địch. Khỏang một giờ nữa trôi qua, chúng tôi đã đi cách xa cánh rừng chồi, trước mặt tôi là khỏang trống, lúc này đơn vị vẫn đi thành hàng một, không còn nghe mệnh lệnh từ phía trước truyền về, mọi động tác của người đi sau lặp lại y hệt người phía trước ( đi khom, bò, trườn, nằm chờ…), tôi nhận ra mình đang ở cánh đồng trồng khoai, trồng đậu…Tới đây chúng tôi được lệnh tản ra nằm chờ dưới những luống khoai lang, Từ phía dưới nhìn lên, tôi nhận ra chốt trung đội của địch ( Đã được phổ biến vị trí tiếp cận nằm giữa hai chốt trung đội và tiểu đội địch ) chỉ cách chúng tôi khỏang 100 m, một lính gác đi qua đi lại trên bờ đê, thỉnh thỏang anh ta chui xuống căn hầm ở phía cuối bờ đê ít phút rồi lại lên gác tiếp, anh ta không hề biết rằng có đến hơn 300 quân đối phương đang ở ngay trước mặt, một hồi sau anh lính chui vào hầm và không ra nữa, từ đó đến sáng không có lính gác nên không khí có vẻ bớt căng thẳng hơn, một vài chiến sỹ có vấn đề tai-mũi- họng nên dù đã cố nén hết sức vẫn bật ra tiếng ho hoặc lằng hắng*, có tiếng thì thầm ” nhét đất vào mồm nó, chết cả lũ bây giờ”. Tôi vẫn căng mắt nhìn về hướng chốt địch và cũng thóang có chút lo lắng, lo bị lộ trước khi nổ súng thì kể như thất bại vì hỏa lực cầu vòng của đối phương mạnh hơn ta gấp 10 lần, chưa kể ưu thế máy bay trên không ; điểm lo thứ hai là tổn thất và thương vong vì đơn vị mình là đơn vị có nhiệm vụ thọc sâu chia cắt địch, tiêu diệt trung tâm Chi khu, người ta gọi là chiến thuật đánh nở hoa trong lòng địch, với chiến thuật này thì đơn vị làm nhiệm vụ thọc sâu gần như là đơn vị cảm tử, còn nhớ khi đại đội 7 của tiểu đòan tấn công địch vào đến trung tâm thị xã Phước long tháng 1 năm 1975 đã gặp đại đội 7 một đại đội thọc sâu của đơn vị bạn, sau 3** ngày đêm chiến đấu trong lòng địch họ chỉ còn lại 7 người sống sót, hầu hết đều bị thương. Sự lo lắng của tôi cuối cùng thì cũng qua đi, khi trời chưa sáng hẳn những phát đạn đại bác vang lên mở màn cho cuộc tấn công bắt đầu, cả tiểu đòan nhổm dậy nhắm các cửa mở lao qua chạy thục mạng vào bên trong, những viên đạn pháo vạch đường đỏ lừ bay qua đầu chúng tôi rồi nổ tung ở cánh rừng phía bên phải ( khi trời sáng, tôi nhận ra đó là rừng cao su), tiếng súng bộ binh nổ lọan xạ khắp nơi, tôi không xác định được là nơi nào có địch, tôi và mấy đồng đội cứ nhắm hướng đã định từ khi chưa nổ súng chạy tới. Khi trời sáng rõ nhóm chúng tôi còn lại 4 người, bị mất liên lạc hòan tòan với đội hình, chúng tôi nấp xuống một hố vuông sâu đến ngực, trong số 4 người chỉ tôi là có súng AK còn lại các người khác chỉ trang bị súng ngắn K54, lúc đó tôi phát hiện có hai tên giặc nhắm thẳng nơi chúng tôi đang nấp đi tới khỏang cách chừng hơn hai trăm mét, trông chúng không có gì là vội vã và chắc chắn chúng không biết đã có cả một tiểu đòan lọt vào trong Chi khu rồi. Tôi đặt thước ngắm 2 nhắm giữa bụng đối phương để bắn ở cự ly 150m nhưng ngay lập tức tôi lại thay đổi ý định để diệt mục tiêu ở cự ly 100m nên tôi chuyển về thước ngắm 1 với mục đích phải diệt gọn cả hai tên nếu không chúng tôi sẽ bị lộ. Hai tên địch vẫn đi thẳng vào họng súng, mục tiêu to dần gần như chết***, 180, 150 rồi 140m ( ước lượng) tôi đã xiết hết nấc cò chết, nhưng rồi hai tên địch rẽ phải đi ra hướng hàng rào bất ngờ chạy nhanh, tôi rời tay khỏi cò súng. It phút sau một chiến sỹ đã tìm thấy đường dây hữu tuyến, chúng tôi bám theo đường dây trở về đội hình. Rất đông dân trong Chi khu sơ tán ra khỏi nơi chiến sự, có cả những chiến sỹ bị thương cũng hòa nhập để về tuyến sau (chúng tôi cũng như họ không biết rằng trận chiến bóc vỏ ngòai còn ác liệt gấp nhiều lần so vớ trận đánh chiếm trung tâm). Một trận chiến đấu ác liệt khác diễn ra nơi rừng cao su và đầu sân bay, với ưu thế lô cốt kiên cố, địa hình trống trải, địch đã gây cho ta nhiều thương vong nhưng với đơn vị thiện chiến như hiện tại thì giải quyết cứ điểm này không phải là chuyện khó, nửa giờ sau truyền tin báo về ta đã chiếm được sân bay đang triển khai tiến về hướng Đông nam, khi vừa nhận tin tiểu đòan trưởng ra lệnh đơn vị phải rút ngay vào làng triển khai tiến công về hướng Bắc. ( đơn vị này đã phát triển sai hướng so với kế họach) Khỏang 7 giờ sáng chúng tôi tiến vào Ấp2, ấp trung tâm của Chi khu trước mắt tôi xác trâu bò, heo gà chết ngổn ngang, không thấy người chết, nhà dân hư hại không đáng kể, lúc này chúng tôi chỉ còn cách chốt trung tâm hơn trăm mét, giặc bắn trả điên cuồng bằng súng đại liên, súng cối 61, M79 và pháo tầm xa. Vào khỏang 5 giờ chiều một xe tăng T54 bị trúng đạn bốc cháy ngay giữa đường, sát chốt trung tâm, hai chiến sỹ xe tăng hy sinh, hai người còn lại bị thương rất nặng, bộ binh ta đã phải tập trung mọi hỏa lực hiện có bắn ghìm đầu giặc xuống để đưa hai chiến sỹ bị thương về tuyến sau.
Trận công đồn đã diễn ra suốt ngày hôm sau với sự yểm trợ của xe tăng, đến trưa chúng ta đã mở được cửa vào chốt Trung tâm nhưng phải trả một giá đắt, một chỉ huy cấp đại đội đã hy sinh do vướng phải mìn tại cửa mở, hỏa lực địch từ căn nhà lầu và hầm ngầm chống cự quyết liệt, pháo binh, máy bay địch cũng góp phần đáng kể chặn đứng bước tiến của ta nên phải đến khỏang 5 giờ chiều ta mới chiếm được lô cốt đầu cầu phía Tây nam của chốt, ngay lập tức tiểu đòan trưởng lên lô cốt đầu cầu để chỉ huy trận đánh, lô cốt khá là chắc chắn đủ khả năng chống được sự xuyên thủng của cối 81, chẳng biết là địch có biết sự có mặt của chỉ huy ở lô cốt đầu cầu hay không nhưng một trận pháo hủy diệt đã dập xuống chốt Chi khu, căn hầm rung lên bần bật, bụi bay mù mịt, đạn pháo đã san bằng mọi thứ trừ lô cốt đầu cầu, khi tiếng nổ vừa thưa bớt, chúng tôi nhanh chóng rời khỏi lô cốt, hàng lọat tiếng nổ lớn vang lên phía sau, tôi nhìn lại thấy lô cốt đầu cầu nơi tôi vừa trú ẩn chỉ còn là một đám bụi trắng mù mịt. Trận bắn pháo hủy diệt này nhằm vào quân Giải phóng nhưng nó cũng san bằng các phần còn lại của chốt Chi khu và tiêu diệt luôn một phần lực lượng địch còn lại tạo thuận lợi cho ta diệt hầm ngầm và hòan tòan làm chủ trận địa vào khỏang 10 giờ sáng hôm sau, nhưng phải thêm một ngày nữa đơn vị bạn mới diệt xong chốt Chiến đòan và Chi khu Dầu tiếng hòan tòan giải phóng. Sau bốn ngày xông pha chiến trận, viên đạn AK đã lên nòng không tìm được địa chỉ cần đến, tôi đành tháo ra và trả nó lại băng đạn.
Ngày 15 tháng 3, trên đường trở về căn cứ, tôi đi qua cánh đồng nơi đơn vị tiếp cận đêm 10 tháng 3, cánh đồng bị bom đạn cày nát, vương vãi khắp đó đây là lựu đạn, thủ pháo, bao đạn, bộc phá sào, v.v…của quân giải phóng rơi rớt khi vận động tấn công, đi thêm khỏang 100 mét nữa, trước mắt tôi hiện ra quang cảnh của một trận chiến thời Trung cổ có đến hơn trăm xác chết của quân đội cả hai bên tham chiến nằm ngổn ngang trong phạm vi khỏang 1000 mét vuông, chẳng biết chúng nó đánh đấm kiểu gì mà chết túm tùm tụm thế này, một đồng đội đi cạnh tôi la lên, xa xa trên đường một chiếc xe buyt bị trúng mìn chống tăng cháy đen thui, chắc chắn là có thương vong cho dân thường .
Trận Dầu tiếng là một trận đánh lớn của Quân và dân Miền đông Nam bộ, chỉ đứng sau chiến thắng Phước long, thế nhưng nó ít được nhắc đến vì tại thời điểm đó cái bóng quá lớn của Trận chiến Buôn Ma Thuột đã bao trùm lên trên.
Tháng 01 năm 2012
Các bài viết của tác giả cùng đề tài :
– Trận Pavet
– Trận đánh phum cây dừa
– Trận đánh chi khu Chơn thành.