Friday, October 16, 2020

Trận Trung Nghĩa tỉnh Kontum năm 1973

Lời nói đầu: Đầu năm 1973, trong chiến dịch Dành Dân Lấn Đất, quân csbv ngày 27/1 đã tấn công Polei Krong, xem bản đồ, nằm phía tây của thị xã Kontum và làng Trung Nghĩa gần đó (phía đông nam của Polei Krong); hai vị trí này đều gần hợp lưu sông Dak Blasông Kong Poko. Sông Dak Bla chảy theo hướng đông tây và sông Krong Poko chảy theo hướng bắc nam. Quân cs đã chiếm Polei Krong ngày kế và có vẻ quyết tâm cố thủ (determined to hold) nơi này, vì đây ko chỉ là vị trí tốt (good point) để xuất phát các cuộc tấn công thị xã Kontum, mà Polei Krong nằm trên một trong những đường tiếp tế bắc-nam tốt nhứt của họ. 

                             


Giữa tháng 5, máy bay L-19 của VNCH đã thấy 2 khẩu 130 ly di chuyển vào vị trí tây bắc thị xã. Tình báo VNCH đã biết rằng csbv dự định dùng pháo binh để tấn công các pháo đội VNCH trong khu vực Kontum. Sau đó, các căn cứ hỏa lực và vị trí của tr.đoàn 53, sđ 23 VNCH ở tây bắc Kontum đều bị pháo dữ dội. Hai cuộc tấn công bằng bộ binh của csbv vào Đồi Ba Chấm bị đẩy lui. Trung đoàn 40 pháo binh của csbv, dùng súng 130 ly và hỏa tiển 122 ly, tiếp tục tấn công các tiền đồn và pháo đội VNCH trong tuần đầu tháng 6, trong khi các thành phần của sđ 10 csbv (sđ này đã tấn công Ban Mê Thuột ngày 10 tháng 3 năm 75), đã tấn công thăm dò 3 tiền đồn vnch. 

Ngày 7/6, một cuộc tấn công lớn bởi nhiều TĐ của tr.đoàn 66, sđ 10 và trung đoàn 24 độc lập của csbv, yễm trợ bởi ít nhứt là 10 tăng T-54 và hỏa lực của súng 130 ly và HT 122 ly đã nhắm vào Trung Nghĩa và Polei Krong, khiến 1 TĐ ĐPQ và các thành phần của tr.đoàn 44, sđ 23 phải rút lui và cs làm chủ khu vực 17 km tây Kontum.

Quân CP ngay lập tức đã cố gắng chiếm lại vị trí này và tổn thất gia tăng ở cả hai bên. Quân CP đã nhiều lần cố gắng đánh bật quân cs ra khỏi hầm hào của họ nhưng thất bại vì cs có đài quan sát cho pháo binh trên núi Ngọc Bay. Đầu tháng 7, tr.đoàn 44, sđ 23 VNCH đã tấn lên được vài mét và đào hầm hố ở rìa đông của làng Ngọc Bay, nhưng ko thể tiến xa hơn dù có pháo binh và không quân bắn dọn đường.

Bực bội vì ko thể tấn công trực diện vào làng Trung Nghĩa, trung tướng Nguyễn văn Toàn chỉ huy quân khu 2 đã quyết định nên tấn công từ hướng nam vào Plei Djo Drap, đối diện Trung Nghĩa bởi sông Dak Bla, và từ đó có thể đánh vào cạnh sườn của csbv khiến họ rút lui. Tướng Toàn ra lịnh cho sđ 23, tăng cường bởi BĐQ, tấn công lên hướng bắc từ căn cứ ở Plei Mrong - đây cũng là doanh trại của tđ 22 BĐQ và mang tên Lý thái Lợi

Gió mùa tây nam, rất mạnh trên vùng núi phía tây của tỉnh Pleiku và Kontum vào đầu tháng 8, đã giúp quân csbv có thể chuyển quân ngay cả ban ngày khiến máy bay L-19 khó quan sát và hậu quả là oanh kích kém hiệu quả hơn. Được biết Trại Lý Thái Lợi, nằm trên TL-3B, phía nam của Thác Yali của sông Krong Bolah và quân csbv tập trung chung quanh Plei Monoun. Việc chuyển quân trên đây của quân CP đã bị quân CSBV theo dỏi nên trong tuần lễ từ 4 đến 10 tháng 8, TĐ 28 đặc công đã tấn công trại này 7 lần, yễm trợ bởi đại bác 75 và 130 ly. Các đv của BĐQ ở bắc và nam trại này cũng bị tấn công. Mấy ngày sau, 1 TĐ của tr.đoàn 95 sđ 10 csbv, tấn công tđ 22 BĐQ tại Đồi Ba Chấm, phía bắc Plei Mrong, nhưng bị đẩy lui, để lại 150 chết tại trận. Trong khi đó, tr.đoàn 45, sđ 23 VNCH, khi tiến vào khu vực Plei Monoun để tới sông Krong Bolah, đã đụng với các thành phần của tr.đoàn 95b csbv. Đụng độ kéo dài suốt tháng trong khu vực Plei Mrong và thiệt hại của tr.đoàn 95b khoảng 200 chết. Dù thiệt hại, trung đoàn này đã thành công khi ngăn ko cho quân vnch tới gần sông Dak Bla.

Tuy nhiên, quân cs đã bị thiệt hại nặng do oanh kích tại Trung Nghĩa khiến tr.đoàn 24b phải rút về khu vực Dak To để tái bổ sung và thay thế bằng các thành phần của tr.đoàn 66 và 28, sđ 10. Tr.đoàn này, mới tăng cường bởi quân từ bắc vào, tiếp tục cố thủ ở Trung Nghĩa, trong khi tr.đoàn 66 cố thủ ở Plei Djo Drap. 

Trong khi đó, tr.đoàn 44 VNCH đã kiệt sức, đã đc thay thế bởi tr.đoàn 42, sđ 22 bb, chỡ bằng C-130, từ tỉnh Bình Định đến Kontum. Với quân số đầy đủ, và một thay đổi nhỏ về chiến thuật, tr.đoàn đã thành công. Thay vì tấn công ồ ạt bằng những đv lớn, tr.đoàn đã tiêu diệt có phương pháp từng hầm hào của csbv, bằng cách tấn công cấp trung đội với sự yễm trợ của cối 81 ly bắn đầu đạn nổ chậm khiến thổi tung nắp hầm và giết hay làm lộ những kẻ trong hầm.Tù binh sau này đã xác nhận sự hữu hiệu của chiến thuật này.

Ngày 1/9/1973, tr.đoàn 42 VNCH đã bắt đầu cuộc tấn công cuối cùng vào Trung Nghĩa, đã tiến quân rất cẩn thận, để thấy rằng, trừ một vài lính csbv đoạn hậu, còn lại đã rút hết. 

Tr.đoàn 28 csbv, cạn kiệt vì thương vong và sốt rét, đã khập khiễng (limp) rút về hướng bắc, dọc sông Poko. Một số lính BV bị thương, bị bỏ lại cho biết lực lượng csbv bảo vệ Trung Nghĩa đã tổn thất 30/100, và trong một số đv, tỉ lệ bị bịnh lên tới 60/100. Trong khi đó, tổn thất của tr.đoàn 42 rất nhẹ. Trong khi tr.đoàn 42 tiến vào Trung Nghĩa, tr.đoàn 53 sđ 23 VNCH, tiến dọc theo bờ nam của sông Dak Bla và chiếm lại Plei Djo Drap, vì tr.đoàn 66 csbv đã rút. 

Trung Nghĩa đã sạch bóng quân csbv ngày 7/9 và tr.đoàn 42 vào Polei Krong ngày 16/9. Trong thời gian còn lại của tháng 9, các cuộc HQ của VNCH đã quét sạch (mop-up) các tàn quân csbv trên các dốc núi (slope) của núi Ngọc Bay, trong khi các cuộc giao tranh giữa BĐQ và trung đoàn 95B tiếp tục chung quanh Plei Mrong. 

Nguồn: From cease-fire to capitulation, trang 52-54, của cựu ĐT Le Gro thuộc văn phòng DAO. 

Một số hình ảnh về Kontum, trong đó có nhà thờ mới của Trung Nghĩa.


Nhà thờ mới của làng Trung Nghĩa


No comments:

Post a Comment